Dwumadie

Afuw ne Nsase so Adwuma ma Dementia Nnipa

Wɔayɛ no foforo 8 simma akenkanGolden Moments kuw no na ɛyɛe · Sɛnea yɛkyerɛw

Mmuae tiawa no

Afuw adwuma ne nsase so bere nyinaa betumi aba dwodwo a ɛyɛ nea wɔn a wɔwɔ dementia ani wɔ ho ahu no hwehwɛ. Sɔ nsuo, tu nkwadaa a ɛyɛ aduro, twa nhwiren ahodoɔ anaa tu kwan tiaa wɔ afuw a wɔatwa ho ahyia. Fa nkaeɛ a ɛtɔ mpɔn anaa tebu so, gyina ahyɛde a ɛyɛ den ne nnua a ɛyɛ asiane ho, di nsase so wɔ bere a owia no ntɛm, na da so ka obi no ho daa.

  • Afuw adwuma a ɛyɛ kɛse, te sɛ nsuo, nkyɛ aba, nnua ho honhom anaa nnɔbae a ɛtɔ, betumi ayɛ wɔ ahyɛnsɛ anaa wɔ ɛpon so.
  • Mpɔn a wɔyɛ, nkaeɛ a wɔde ahyɛ, anaa ɛpon a wɔaboaboa, bɛma afuw no aba ɔsoro baabi, na ɛnyɛ den ma nnipa ahwe ase.
  • Fa ahyɛde a ɛyɛ den, nhwiren a ɛhyɛ wo ho, ne nnuro a ɛyɛ asiane. Hwɛ yiye sɛ wɔrenhyɛ asase a wɔrebɔ sɛ aduane no ase.
  • Owia a ɛyɛ hyew betumi ayɛ asiane ma nkɔsoɔ. Fi ahyɛdeɛ anɔpa anaa anadwo, fa nsuo ne ahoma, na fi ahyɛdeɛ a ɛyɛ dwo a wɔhunu no bɛn ntɛm.
  • Dementia nnipa dodow bi betumi atu kwan wɔ bere bi mu. Tena obi no ne wo wɔ afuw mu, na fa ID ne ɔfoto a ɛyɛ foforo ka ho.
Wɔ kratafa yi so (8 afã horow) .
  1. Afuw ne nsase so adwuma bɛn na ɛyɛ yiye?
  2. Sɛnea yɛbɛma afuw nyɛ den ma wɔde di dwuma?
  3. Nneɛma bɛn na ɛsɛ sɛ mimmfa nni?
  4. Sɛnea yɛbɛdi ho ban wɔ owia hyew ne ɔhwehwɛ dwo mu?
  5. Sɛnea yɛbɛdi tu kwan ho ban sɛ yɛreko nsase so a?
  6. Sɛnea yɛbɛsesa afuw adwuma sɛ nneɛma resesa a?
  7. Ɛberɛ bɛn na yɛbɛkɔ fie?
  8. Fa afuw kɔ fie wɔ screen so

Ɛbɛyɛ sɛ nnipa dodow no, afuw ne baabi a wɔhu ankasa ankasa. Tu nsuo, dua nnua, ne nnua tu, nneɛma a wɔsua wɔ mfeɛ a atwam no, yɛ adwuma, na ɛwɔ nsase so no, mframa a ɛyɛ fɛɛ, owia ne mmoa a wɔtoto nnwom ka ho. National Institute on Aging ka sɛ nnua hwɛ, nnua ne aba di dwuma, ne nkɔm ho asɛm sɛ nnua reyɛ dɛn yɛ adwuma a nnipa a Alzheimer’s wɔ no betumi ani gye ho. Saa nkyekyɛmu yi kyerɛ nea wobetumi ayɛ, sɛnea wobetumi ama afuw nyɛ den ma wɔde di dwuma, ne sɛnea wobetumi adi ho ban wɔ owia, hyew ne tu kwan ho.

Afuw ne nsase so adwuma bɛn na ɛyɛ yiye?

Adwuma a ɛyɛ yiye ne nea ɛyɛ mmerɛ, ɛyɛ nea wɔabɔ ho ɔkwan, na obi betumi ayɛ no sɛ ɔgyina anaa ɔtena. Fa nea obi no sɔ hwɛ ne nea ɔpɛ no sɛ wɔfa.

Wɔ afuw mu

  1. Sɔ nsuo. Nsuo bɛba kakra a ɛyɛ dodoɔ anaa nsuo bɛba a ɛyɛ nwini wɔ nsuo tiaa a ɛwɔ mpɔn kakraa bi a wobetumi atow hɔ. Sɔ nsuo wɔ mfiase ne awieɛ a wɔahunu, na ɛnyɛ den sɛ wobɛyɛ no nkwa.
  2. Dua nkaeɛ wɔ mpɔn mu. Alzheimer’s Foundation of America ka sɛ wɔdua nkaeɛ wɔ mpɔn ketewa mu na wɔhwɛ sɛnea wɔreyɛ. Nkaeɛ a ɛyɛ kɛse te sɛ wɛrɛ, ahaban, anaa aboɔden yɛ mmerɛ sɛ wobɛkyekye.
  3. Yi nnua a wɔawu no ahyɛ ase. Ɛyɛ adwuma a ɛyɛ mmerɛ, ɛsan ɛsan, a wɔde nsa to no. Fa nnua a nkyɛn nni ho.
  4. Twa nnuro anaa nhwiren. Ɛsɔ bɔ nkɔ ntoma, nkwadaa ne nhwiren a ɛyɛ mmerɛ twa, na ɛyɛ dɛ sɛ wɔde bɛyɛ aduane. Fa baabi a wɔde ba aduane no kɔ aduane.
  5. Hwɛ ne sɛ nhwiren ne ahaban yɛ dɛ. Rosemary, mint ne lavender wɔ ahoɔfɛn a ɛyɛ dɛ. Hyɛ ahaban a wɔnnwene no, fa ne ne nsa ho, na ma obi no nso nhwɛ.
  6. Tu abɔtɔ anaa tenten afuw. Fa mmepɔ a ɛyɛ mmerɛ bɛtu asase a ɛyɛ dɛ a ɛyɛ dwoo, sɛ ɔbɔ ne ho ban yiye a.
  7. Hyɛ mmoa a wɔtoto nnwom ka ho nnuaa. Afei fa ho tenaa ase, hwɛ nea ɛbɛba nkɔ.

Wɔ fie mu, sɛ ɛnyɛ den sɛ wobɛkɔ afuw a

  • Nhwiren ahaban wɔ mpɔn mu a ɛwɔ basil, parsley anaa chives.
  • Dua wɔ tebu a wɔde ahoma ahyɛ ho. AFA kyerɛ sɛ wɔde ɛpon a wɔde ahyɛ ho ne kɔbɔ ketewa de asase a ɛwɔ hɔ no.
  • Nhwiren a wɔde ahyɛ ahyɛ a wɔfiri afuw anaa ɔdan a wɔtɔ mu.
  • Nhwiren a wɔapam a wɔfiri nnuaa mu, a wɔbɛyɛ kɔ kaad so bio. Hwɛ nneɛma a wɔyɛ bio.
  • Nnuaa ne lavender ne nhwiren ɔhoɔ bɛn, a AFA nso kyerɛ sɛ ɛma afuw ahoɔfɛn ba fie.

Nkɔ nsase so anaa tu kwan

  • Tu kwan tiaa wɔ fie no ho, abɔtɔ anaa afuw ketewa bi mu, a wobɛtu ntɛm, na ɛwɔ baabi a wobetumi atena ase.
  • Tena nsase so wɔ ɔdan anaa ntɔ so, ɛyɛ dɛ sɛ wobɛtie mmoa a wɔtoto nnwom na wobɛnya mframa. Eyi yɛ adwuma a ɛyɛ ankasa.
  • Kɔ afuw a nnipa dodow nni mu bere a ɛnyɛ nnipa bebree no. NHS kyerɛ sɛ baabi bi wɔ afuw a wɔayɛ ma nnipa hwɛ, a nnuaa a ɛyɛ dɛ, nneɛma a wɔbɛtie ne nsu a ɛtɔ ho.
  • Ma nnwa ne nkɔkɔ a ɛwɔ asuo ho dwodwo wɔ esuo ketewa bi so, bɔ mmɔden sɛ wobɛnnhyɛ asuo no ano ahyia.

Sɛnea yɛbɛma afuw nyɛ den ma wɔde di dwuma?

Ma afuw no mmɔ ho ntɛm kɔ obi no nkyɛn, na ɛnyɛ sɛ obi no kɔ afuw no nkyɛn.

  • Abɔtɔ a ɛwɔ nkaeɛ anaa mpɔn a ɛma wɔnnyɛ nkaeɛ ano ɛyɛ dwo a ɛbɛyɛ kɔ sɛ wɔrenkɔ fam anaa wɔrenkɔ fam.
  • Nneɛma a wɔde ahyɛ tebu so yɛ adwuma ama nnipa a wɔde wiɛl ntɛm anaa a wɔpɛ sɛ wɔtena.
  • Mpɔn a ɛyɛ dɛ, tenatena a nnipa nntwa ho ɛma nnipa nyɛ mmerɛ ntu kwan a ɛnnyɛ ahosu.
  • Ntenaeɛ ne ahoma wɔ kwan so sɛ obi no pɛ sɛ ɔtena ntɛm.
  • Nneɛma a wɔde tuo a ɛyɛ dɛ, a ɛyɛ mmerɛ sɛ nsa bɛkyere. Fa nkyekyɛ, nkyɛ ne nneɛma a ɛyɛ den no nkɔ.
  • Ɔdan a ɛwɔ ɛfɛntɔ ne ɛgyinakwan a wɔde ahyɛ ho a obi no betumi akɔ hwehwɛ ankasa bere a wo nso wo nkyɛn.

Nneɛma bɛn na ɛsɛ sɛ mimmfa nni?

Paw nnua a ɛyɛ nea ɛbɛyɛ sɛ wobɛtɔ na ɛnyɛ asiane sɛ wobɛdi. AFA kyerɛ sɛ wɔnfa nnua a ɛnyɛ nnipa a ɛma ahoma hyɛ ahyiaeɛ nnyɛ so, hwɛ sɛ obi nni nnuro anaa nhwiren, na hwɛ mmoa a wɔwɔ ahaban mmerɛ. National Institute on Aging ka sɛ ɛsɛ sɛ wɔyi nnuro a ɛwu ne nnuaa a ɛyɛ asiane afi fie.

  • Nnua a nkyɛn nni ho, te sɛ roses ne nnuaa a ɛyɛ ahaban ho ahoma, ne nnua a nsã a ɛhyɛ ho ahoma no kɔ.
  • Sɛ wonnim nnua bi yiye a, bisa poison control center anaa afuw nnipa wɔ mmeae a wɔwɔ hɔ ansa na wɔadua.
  • Nneɛma a nnipa pɛ ne nnua a ɛma nnipa anya anigye. AFA ka roses ne Christmas cactus sɛ nhwehwɛmu. Fa nnua a nkyɛn nni ho.
  • Fa nnuro, nnuaa ne nnuro a ɛkunkum nnuaa kɔ baabi a wɔbɛsie, na mma wɔde wɔn ayɛ wɔ baabi a obi no betumi ahyia.

Sɛnea yɛbɛdi ho ban wɔ owia hyew ne ɔhwehwɛ dwo mu?

Hwɛ owia ho ansa na woreyɛ adwuma. NIA kyerɛ sɛ nkɔsoɔ no betumi anya ɔyareɛ a owia hyew de ba, ɛfiri sɛ nipadua no nni owia nsakrae ho ahoɔden, na aduro bi nso ka sɛnea nipadua no di owia hyew ho.

  • Fi ahyɛdeɛ anɔpa anaa anadwo. Gyina owia a ɛyɛ hyew bere mu wɔ bosome a ɛyɛ ɔhyew bere mu. Hwɛ owia hyew, na nhwɛ nea ɛwɔ ɔpɛpɛɛpɛ kɛse.
  • Ma nsuo bɛba daa daa. Nnhwɛ sɛ obi no bɛka sɛ ɔhyew no. Gyina mmɔ nsã ne kɔfi a ɛwɔ kafeen wɔ owia hyew mu.
  • Fa ntoma a ɛyɛ mmerɛ. Ntoma a ɛyɛ kɔkɔɔ, a ɛyɛ ɔhoɔ a ɛyɛ ɔsoro, ntoma a ɛyɛ ɔhyew, ne nsɔnsɔnsɔnkyɛ.
  • Fa sunscreen. NIA kyerɛ sɛ wɔfa SPF 15 anaa ɔsoro, na wɔsan de sɛ ɛyɛ bere a ɛbɛyɛ.
  • Paw ntenaeɛ a ɛsɔ. Fa tebu a wɔde dua nnuaa ahyɛ ase wɔ dua anaa ntɔ so.
  • Ma ɛnyɛ tenten. Ɛberɛ ketewa a wɔde kɔ nsase so betumi ayɛ ma, titiriw bere a owia yɛ hyew.
  • Hwɛ ɔkɔm nkrasɛm. NIA kyerɛ sɛ ɔyareɛ a owia hyew de ba betumi ada no adi sɛ tire yɛ mmerɛ, ɔhwehwɛ dwo a ɛnyɛ yiye, nkyɛn dwo, anaa nnwoɔ. Obi a wɔwɔ dementia nnka nnɛ sɛ ɔyɛ ɔyareɛ, enti hwɛ ne ɔhyɛ ne ne tebea. Kɔ fie, fa nsuo ne asaase a ɛyɛ mmerɛ nhyɛ ne ho, na sɛ ɛnyɛ yie ntɛm a, hwehwɛ ayaresa. Sɛ owia hyew ayɛ den anaa ɔhwehwɛ dwo, ɔhyɛn anaa ne nhwɛ ayɛ fɛ, a ɛyɛ ayaresa ahohia, frɛ 112.

Owia a ɛyɛ dwo nso ka ho. Wɔ ahweaseɛ mu no, ma nsase so bere nyɛ tenten, na hwɛ sɛ wo nsa ne nan yɛ hyew na ɛnyɛ nsuo.

Sɛnea yɛbɛdi tu kwan ho ban sɛ yɛreko nsase so a?

Tena obi no ne wo bere nyinaa sɛ ɔwɔ nsase so. Alzheimer’s Association ka sɛ nnipa a wɔwɔ dementia mpem nsia wɔ mpɛn mpem biara bɛtu kwan no baako, na nnipa dodow yɛ saa dodow bi. Ɛbetumi asi wɔ ɔkwan biara a wɔwɔ mu.

NIA afotuo a ɛfa tu kwan ne ɔkwan a obi bɛyera ho no ka sɛ:

  • Hwɛ sɛ obi no wɔ ID anaa ɔyareɛ kɔkɔbɔ a ɛwɔ ne din, ne ne fie ne wo telefon nɔma, anaa tɔ ne ntoma ho nkyerɛwde.
  • Fa ɔfoto anaa vidio a ɛyɛ foforo ka ho.
  • Ma wo nkɔkɔ nnim sɛ obi no betumi atu kwan.
  • Fa ɔdan a ɛwɔ ɛfɛntɔ ne ɛdan a wɔde ahyɛ ho ahwɛ.
  • Nnhyɛ obi a wɔadi tu kwan dwa nkyɛn a obi nnhwɛ no.

Alzheimer’s Association nso ka sɛ wɔmfa baabi a wobetumi akɔ hwehwɛ wɔ fie mu ne sɛ wɔ nsase so nso, ne sɛ wobɛhyehyɛ adwuma wɔ bere a obi bɛyɛ ahoɔden anaa ɔnnwene ankasa. Afuw a ɛwɔ ɔdan a wɔayɛ ho ban no betumi ayɛ nhyehyɛe a ɛfata ɛberɛ a anadwo rebɛba ho. Hwɛ yɛn afotuo a ɛfa ahoɔden a ɛba anadwo ho.

Sɛ obi no kɔ ne ho a, Alzheimer’s Association kyerɛ sɛ wɔhwehwɛ mpɔtam nkyɛn ntɛm, na sɛ wɔrennya no wɔ mmɔnsɔ 15 mu a, frɛ 112. Ka kyerɛ ɔpolisifo sɛ obi no wɔ dementia.

Sɛnea yɛbɛsesa afuw adwuma sɛ nneɛma resesa a?

Sɛ eyi ayɛ den Yɛ eyi a ɛbɛyɛ kɔ so
Dua abɔtɔ nyinaa Dua nkaeɛ baako wɔ mpɔn baako mu
Yi nkyɛn (ɔkwan a wɔfa so ka nkyɛn ne nnua) Sɔ nsuo, anaa yi nnuaa a ɛyɛ kɔkɔɔ a wɔawu
Tenatena afuw mu Tena tebu so ne asase tuo ne nnua ho
Nkɔ nsase so koraa Ahaban mpɔn wɔ fie tebu so, anaa ɛgyinakwan wɔ ɔpon a ɛwɔ hɔ so
Adwuma biara Tena nsase so yɛ nkɔ, tie na hwɛ

Nnipa bi pɛ sɛ wohwɛ wo sɛnea woreyɛ adwuma. NIA ka sɛ sɛ obi no pɛ sɛ ɔhwɛ nea ɔpɛ kɛse a, ɛyɛ yiye.

Ɛberɛ bɛn na yɛbɛkɔ fie?

Kɔ fie bere a obi no hwɛ sɛ ɔayɛ, ɔhyew, ɔtɔ owia, ɔnnwene, anaa ɔpɛ sɛ ɛwie. Minit 10 a ɛyɛ dɛ yɛ sɛ ɛnyɛ anɔpa tenten a ɛde ahonyadeɛ ba. Sɛ wosiesie ntɛm a, ɛyɛ nea ɛyɛ yiye.

Fa afuw kɔ fie wɔ screen so

Sɛ owia rɛtɔ a, Sort Together wɔ afuw basket a wɔde pictures sie, na Conversation Cards wɔ nsɛmmisa a ɛboa ma wɔka afuw ho asɛm. Sɛ woba fie fi owia hyew mu, na wopɛ sɛ wodi ho ban a, Calm Breathing ma ahyɛnsɛ, ahome ntɛm a wobetumi akyerɛ obi no ho. Sɛ wopɛ afotuo a ɛfa tɔ, ahoɔfɛn ne nne ho ho a, hwɛ yɛn nneɛma a ɛfa nne ho guide.

Nsɛmmisa a wɔtaa bisa

Dwumadie bɛn na obi a wɔwɔ dementia betumi ayɛ wɔ afuw mu?

Sɔ nsuo, dua nkaeɛ wɔ mpɔn ketewa mu, di aduro ne nnua a ɛwɔ hɔ so ka, twa nnua a wɔde ayɛ so, hyɛ nnua a wɔawɔ ayɛ, na twa afuw a wɔatwa ho ahyia no yɛ adwuma. Wɔ fie mu no, aduro mpɔn a ɛwɔ sukuu fɛnsɛ ho anaa ɔdan ketewa a wɔde asase ahyɛ ho da so yɛ. Yi adwuma no sɛnea obi no ani gyeɛ bere a ɔyɛ nea ɔpɛ kɛse ne sɛnea ɔbetumi ayɛ no seesei.

Ɔkwan bɛn na mɛfa so ahwɛ obi a wɔwɔ dementia ma ne ho ahoma wɔ owia hyew mu?

Fa nsase so bere a ɛyɛ anɔpa anaa anadwo, di so ntɛm, na ma nsuo bɛba daa daa. Fa mpɔn anaa ntoma a ɛyɛ dwo ahyia ho, fa ntoma a ɛyɛ tẽ ne ntoma a ɛyɛ nnyɛ wɔ ho. Nkɔsoɔ no betumi ayɛ wɔ owia hyew mu, na ɛberɛ a wɔn ho bɔ mmɔden anaa ne ho yɛ mmerɛ anaa ɛyɛ wɔn ahosu no, kɔ fie na yɛ wɔn ho hyew ntɛm.

Sɛnea yɛbɛkɔ nsase so sɛ wɔpɛ sɛ wɔtu kwan a?

Tena obi no ne wo bere nyinaa, fa afuw anaa atɔ a ɛwɔ afuw a wɔatwa ho ahyia ne ɔpon a wɔde ahyɛ, na hwɛ sɛ wɔde ID kɔkɔbɔ anaa ID a wɔde hyɛ wɔn ho. Fa ɔfoto a ɛyɛ foforo ka ho. Sɛ obi no kɔ ne ho a, Alzheimer's Association kyerɛ sɛ, sɛ wɔrennya no wɔ mmɔnsɔ 15 mu a, frɛ 112.

Dɛn na ɛbɛyɛ sɛ yɛnni afuw?

Nnua kakra wɔ mpɔn so, abɔtɔ ketewa, anaa ɔdan ketewa a ɛwɔ nnua ne nhwiren ho no ase ayɛ. Wobetumi nso akɔ sɛ wobɛhyɛ afuw a ɛwɔ mmusua mu, afuw a nnipa dodow fa di dwuma, anaa afuw a wɔne nnipa mmɔ hyia ayɛ. Sɛ wotena nsase so na wotie mmoa a wɔtoto nnwom no nso yɛ adwuma a wɔde di nsase so.

Nneɛma a wonya fi mu

Yɛde link kɔ ahyehyɛde ahorow ne adesua ahorow a krataafa yi de ne ho to so no so. Wɔhwɛɛ emu biara bere a wɔyɛɛ kratafa no foforo no.

  1. Dementia-Friendly Gardening Ideas · Alzheimer's Foundation of America
  2. Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  3. Hot Weather Safety for Older Adults · National Institute on Aging
  4. Coping With Alzheimer's Behaviors: Wandering and Getting Lost · National Institute on Aging
  5. Wandering · Alzheimer's Association
  6. Activities for dementia · NHS

Woasiesie wo ho ama agodie a ɛyɛ brɛoo?

Mfonini akɛse, bere kyerɛwtohɔ biara nni hɔ, nkontaahyɛde biara nni hɔ na biribiara nni hɔ a wobɛkyerɛw wo din. Bom di agoru wɔ mo browser no mu.

Fa saa agodie ahorow yi ka wo ho

Golden Moments app a wontua hwee ma iPhone, iPad ne Android: mfonini tiles akɛse, agodie a w’ankasa w’abusua mfonini wom, ne mfonini pack a ɛyɛ adwuma a Wi‐Fi nni mu. Akontaabu, dawurubɔ, bere nhyehyɛe anaa nkontaahyɛde biara nni hɔ.