Mvutu ya nkufi
Bisalu ya kuyibuka sambu na bambuta yina ke na kizoba ya kuyibuka mambu ke salama mbote kana yo ke tadila kuyibuka ve. Salaka bisalu ya kufwanisa ti bifwanisu na zulu, sadila bitini 4 ti 6, salaka na kimvuka mpi bika ntalu. Kuyindula kifwanisu yina nge ke mona kele pete kuluta kuyibuka yo, yo yina pona bisalu yina mambu yonso ke monanaka. Kiese, kansi ve mbano, kele lukanu.
- Bisalu ya kuyibuka ya ntama ke swamaka bakarte, yina ke mesenaka mpenza diambu yina kizoba ya kuyibuka mambu ke komisaka ngolo. Bika bifwanisu na zulu.
- Bitini fioti, bifwanisu ya nene mpi mpona mosi na mbala mosi ke sadisaka nde kisalu kuvanda ya kiese.
- Salaka na kimvuka, sadisanaka na zola mpi bika ntalu. Muntu mosi ve fwete vanda na ntwala ya bampangi bonso muntu ya bo ke mesena.
- Kisalu mosi ve ya kuyibuka me monisama nde yo ke belula, ke lembika to ke manisa kizoba ya kuyibuka mambu. Salaka yo sambu kele ntangu ya mbote ya kusala kumosi.
- Yambula ntangu yo ke diaka ya kiese. Kusolula mambu ya me tala bifwanisu kele mpi mbano ya mbote.
Na lutiti yai (bitini 7)
- Sambu na nki bisalu ya kuyibuka ya ntama ke pesaka bantu yina ke na kizoba ya kuyibuka mambu mpasi?
- Mutindu ya kusala kisalu ya kuyibuka na mutindu ya pete?
- Bisalu ya pete ya kuyibuka mpi ya kufwanisa ya kumeka
- Inki bisalu ya kuyibuka ke fwanana na konso kitambi?
- Keti bisalu ya kuyibuka ke sadisaka na kizoba ya kuyibuka mambu?
- Ebuna bisalu ya kuyibuka sambu na bambuta yina kele ve ti kizoba ya kuyibuka mambu?
- Ntangu ya nki nge fwete yambula to kusoba kisalu?
Kana nge ke sosa « bisalu ya kuyibuka sambu na bambuta », mingi ya mambu yina nge ke mona bo me salaka yo sambu na bantu yina ke zola kunungisa ntu: bakarte ya kuswama, ntangu ya kutanga, bitambi mpi bantalu. Sambu na muntu yina ke zingila ti kizoba ya kuyibuka mambu, mambu yai ke balula kisalu na kimeseno ya diambu yina me kuma mpasi. Kansi bisalu ya mutindu mosi lenda salama na mutindu ya pete. Lutiti yayi ke monisa mutindu ya kusala yo, mpi ke tanga bisalu yina ke salama mbote na konso kitambi.
Sambu na nki bisalu ya kuyibuka ya ntama ke pesaka bantu yina ke na kizoba ya kuyibuka mambu mpasi?
Sambu yo ke tadila kubumba mambu ya mpa na ntu, yina mbala mingi kele diambu ya ntete yina Alzheimer, kikuma ya kuluta mingi ya kizoba ya kuyibuka mambu, ke bebisaka. Alzheimer’s Association ke tuba nde kidimbu ya ntete ya kuluta mingi ya Alzheimer kele mpasi ya kuyibuka mambu ya mpa yina muntu me longuka. Na Concentration ya ntama, nge ke balula bakarte zole, nge ke yibuka kisika yo vandaka, mpi nge ke sadila yo na nima ya ntangu fioti. Yina kele mambu ya mpa, ya bo ke bumba mpi ya bo ke vutukila.
Kana nge me yika ntangu ya kutanga, ntalu to makelele sambu na mvutu ya mbi, muntu ke yibuka mambu yina yandi lenda sala diaka ve, na ntwala ya muntu yina yandi ke zolaka. Bantu mingi ke yambula kusala yo na pima.
Kuyindula kima yina nge ke mona kele kisalu ya kuswaswana mpi mbala mingi ya pete kuluta. Kusonga dikopa ya zole ya ti ntangu zole zole kele na ntwala ya nge ke pesaka kiese. Yo yina kima ya mfunu kele kubika kufwanisa mpi kukatula kimeseno ya kuyibuka.
Mutindu ya kusala kisalu ya kuyibuka na mutindu ya pete?
Mabaluka yai ke salama na bisalu ya bakarte, ya mesa mpi ya na ekran.
- Bika bifwanisu na zulu. Kufwanisa bifwanisu yina nge ke mona kele kaka kisalu ya kyeleka, mpi mbala mingi ya kupesa kiese.
- Sadila bitini fioti. Yantika ti bampangi zole to tatu. Yika mingi kaka kana yo ke monana pete mingi mpi kana muntu ke zola diaka.
- Pona bifwanisu ya nene, ya kuyikana, sambu na bambuta. Dikopa ya ti, tournesol, maswa ya masa. Ve bifwanisu ya bana, mpi ve bifwanisu yina kele ti mambu mingi.
- Salaka na kimvuka. « Beto sosa bambwa » na kisika ya « mbala na nge ». Sadisanaka na kusonga mpi na kusadisa.
- Bika ntalu. Muntu mosi ve fwete nunga. Kana muntu ke yula, kutuba pete « beto me sala yo » me lunga.
- Kadi kima ve ti ntangu ya kutanga. Ntangu ya kutanga ve, mpi ve nswalu na kati ya bantangu.
- Solulaka mambu ya me tala bifwanisu. « Tala maswa yina ya masa. Keti nge me salaka ntangu mosi na maswa? » Masolo mbala mingi kele kitini ya kuluta mbote.
- Yambula na ntangu ya mbote. Manisa na nima ya kufwanisa mosi, ntangu yo ke diaka ya kiese.
National Institute on Aging ke pesaka mpeve ya mutindu mosi bonso malongi ya mbote: fwanisa kisalu ti mambu yina muntu lenda sala, tala kana yandi ke waka kisina, mpi sala nde yandi kuwa nde yandi me nunga.
Bisalu ya pete ya kuyibuka mpi ya kufwanisa ya kumeka
Picture pairs (kufwanisa ti bifwanisu ya kemonana)
Picture pairs kele kisalu ya kufwanisa ti bifwanisu ya nene mpi bitini 4 ti 12. Bifwanisu lenda bikala ya kemonana, yo yina yo ke tadila kuzwa bampangi, kansi ve kuyibuka kisika yo vandaka. Yantika ti bitini 4. Sambu na muntu yina kele na kitambi ya luyantiku mpi ke sepelaka ti mpasi fioti, nge lenda balula na Bifwanisu ya kuswama, kansi vutuka na kumonisa bifwanisu mbala mosi kana yo me yambula kuvanda ya kiese.
Find the same
Find the same ke monisa kifwanisu mosi na zulu mpi banzila 2 ti 4 na nsi. Finama yina ke fwanana. Yo kele kisalu ya kufwanisa ya pete kuluta na site yayi mpi yo ke fwanana sambu na bantu yina ke mona risi ya mvimba bonso mambu mingi, ata bantu mingi ya bitambi ya nsuka ntangu muntu mosi kele pene-pene na bo.
Photo pairs (kisalu ya kuyibuka ti bafoto ya dibuta)
Photo pairs ke balula bafoto yina nge me pona na kisalu ya kufwanisa: mbwa, kilanga, nzo ya pene-pene ya lac. Bizizi mpi bisika ya kuyikana mbala mingi ke basisa masolo kuluta kifwanisu mosi ya nkaka. Bafoto ke bikala na navigateur na nge mpi bo ke tindamaka ve ata fioti.
Sort together
Sort together ke lomba nge kutula konso kifwanisu na paniere yina me fwana, bonso kikuku to kilanga. Kuyidika mambu ke sadila nzayilu ya ntama ya mutindu bima ke salama na nza, kansi ve kuyibuka mambu ya ntangu fioti.
Picture puzzle
Picture puzzle ke kabula kifwanisu na bitini 4 to 9. Finama bitini zole sambu na kusobasoba yo tii kifwanisu kuvanda ya mvimba. Kifwanisu ya mvimba ke bikala na ekran bonso lutwadisu.
Bakarte ya kyeleka na mesa
Nge fwete sadila ekran ve. Katula bampangi ya kufwanisa na ba jeux zole ya bakarte to na kimvuka ya bakarte ya bifwanisu. Tula yo na zulu na milongo zole mpi sosa bampangi kumosi. Na nima, yidika yo na kulanda mukubu to mutindu. Alzheimer’s Foundation of America ke tanga bisalu ya bakarte mpi ya mesa na kati ya bisalu sambu na kitambi ya luyantiku.
Inki bisalu ya kuyibuka ke fwanana na konso kitambi?
Bitambi kele kaka bandinga ya pete. Landaka mambu yina muntu ke sepelaka bubu.
| Kitambi | Bisalu yina mbala mingi ke fwanana | Mutindu ya kuyidika yo |
|---|---|---|
| Luyantiku | Picture pairs, Photo pairs, Picture puzzle ti bitini 9, bisalu ya bakarte ya kuyikana | Bika yandi pona. Bitini lenda baluka kana yandi ke sepelaka ti yo; bika ntalu kana yo ke yangisaka yandi |
| Kati-kati | Picture pairs ti bitini 4 ti 6 na zulu, Find the same, Sort together | Bifwanisu ntangu yonso na zulu. Vanda pene-pene na yandi mpi sadisanaka na zola |
| Nsuka | Find the same ti banzila 2, kutala kifwanisu mosi ya nene kumosi | Ntangu fioti mingi. Nge ke simba tableti; yandi ke songa, to yandi ke tala mpi ke wa kaka |
Keti bisalu ya kuyibuka ke sadisaka na kizoba ya kuyibuka mambu?
Kisalu mosi ve ya kuyibuka me monisama nde yo ke belula, ke lembika to ke manisa kizoba ya kuyibuka mambu. Ntangu Cochrane yina bo me tadila ya kulonguka ntu na ordinatere sambu na bantu yina kele ti mpasi ya fioti ya kuyibuka me monisa nde bambangi kele fioti mingi sambu na kutuba kana yo ke tanina kizoba ya kuyibuka mambu. Lutwadisu na beto ya bisalu ya ntu mpi kizoba ya kuyibuka mambu ke tendula mambu yina balongukulu ke monisa mpi yina yo ke monisa ve.
Yina kele kikuma ve ya kuyambula bisalu. Alzheimer’s Association ke pesaka ndongisila ya kutula dikebi na kiese, kansi ve na kununga. Baminute 10 ya kufwanisa bifwanisu mpi kusolula mambu ya me tala yo lenda vanda mpenza kitini ya mbote ya kilumbu.
Ebuna bisalu ya kuyibuka sambu na bambuta yina kele ve ti kizoba ya kuyibuka mambu?
Kana mbuta mosi yina kele ve ti mpasi ya kuyibuka ke sepelaka ti bisalu ya ntangu ya kutanga, bantalu mpi bitambi ya mpasi, kima ya mbi kele ve na yina. Kansi kadi tadila ve nde yo ke tanina kizoba ya kuyibuka mambu; kisalu mosi ve me monisama nde yo ke sala yo. Bamvutu ya pete yina kele na zulu ke salama mpi mbote ntangu bandonga ke sala kumosi: nkaka yina ke na kizoba ya kuyibuka mambu mpi mwana-nkaka lenda fwanisa bifwanisu bonso kimvuka, kukonda kumesena konso muntu.
Ntangu ya nki nge fwete yambula to kusoba kisalu?
Kupema na ngolo, kupusa tableti, kutuba « mono lenda sala yo ve » to kumonana bonso muntu ya ke waka boma kele bantangu yonso bidimbu ya kukomisa yo pete kuluta to ya kuyambula. Meka bitini fioti, balula bifwanisu na zulu, soba na Find the same, to tala kaka bifwanisu mpi solula. Kana yandi ke zola kusala ve ata fioti, yo kele mbote mpi. Lutwadisu na beto ya mutindu ya kusala kumosi kele ti malongi mingi ya me tala ntangu mpi lusadisu.
Bangiufula ya mbala mingi
Inki kisalu ya kuyibuka kele ya mbote sambu na muntu yina ke na kizoba ya kuyibuka mambu?
Kisalu ya kufwanisa ti bifwanisu ya nene, ya kuyikana, yina lenda vanda na zulu, bonso Picture pairs ya bo me tula na bitini 4 ti 6. Kuzwa kifwanisu ya zole ya mosi yina nge ke mona ke pesaka kiese kukonda kumesena kuyibuka mambu ya ntangu fioti. Find the same kele pete kuluta, ti kifwanisu mosi ya kufwanisa na kati ya banzila 2 ti 4.
Keti bisalu ya kuyibuka ke sadisaka na kizoba ya kuyibuka mambu?
Kisalu mosi ve ya kuyibuka me monisama nde yo ke belula, ke lembika to ke manisa kizoba ya kuyibuka mambu; ntangu Cochrane yina bo me tadila me monisa nde bambangi ya me tala kulonguka ntu na ordinatere kele fioti mingi sambu na kutuba kana yo ke tanina kizoba ya kuyibuka mambu. Ata mpidina, bisalu lenda vanda mutindu ya mbote ya kulekisa ntangu kumosi. Pona yo sambu na kiese mpi sambu na kuvanda kumosi.
Keti mono fwete sala Concentration ya ntama ti muntu yina ke na kizoba ya kuyibuka mambu?
Na luyantiku, bantu yankaka ke sepelaka kaka ti yo, mingi-mingi ti bakarte fioti. Kana kuyibuka kisika bakarte kele yantika kupesa kisina, balula bakarte na zulu mpi sosa bampangi kumosi. Yo ke bikaka kufwanisa mpi ke katulaka kimeseno ya kuyibuka.
Inki bisalu ya kuyibuka kele ya mbote sambu na bambuta na kimvuka?
Picture bingo ti muntu ya ke tanga na ekran, kumanisa bansangu ya kuyikana na ndinga ya ngolo, mpi bakarte ya masolo yonso ke salama mbote na bimvuka. Salaka tii konso karte ya kuzala mpi bika kutanga na ndinga ya ngolo nani me pesa mvutu, sambu muntu mosi ve kuwa nde bo me ponaka yandi.
Keti bisalu ya kuyibuka ya ofele sambu na bambuta kele na Internet?
Inga. Bisalu yina kele na site yayi, bonso Picture pairs, Find the same, Photo pairs mpi Picture puzzle, kele ya ofele, yo ke lombaka komikisa ve mpi yo ke salaka na batelefone, batableti mpi baordinatere. Mosi ve kele ti ntangu ya kusala to ntalu.
Bisina ya masolo
Beto ke tulaka balien na bimvuka mpe bansosa yina lutiti yai me simbama. Konso kima me talatamaka ntangu lutiti me vutukilamaka na mpa.
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- What is Alzheimer's Disease? · Alzheimer's Association
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
- Computerised cognitive training for preventing dementia in people with mild cognitive impairment · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)