Haere kwadogina
Dementia ia abia tauna naria karana be auka, bona oi sibomu naria karana be unai gaukara badina ta. Toana oi itaia: tauanina, badu herea, mahuta namonamo lasi, bona turamu oi raka lao. Heduru oi noia gaukara ta ta dekenai, respite care oi gaukaralaia, bona support group ta oi vareai. US ai heduru gaukara lasi be Alzheimer's Association 24/7 Helpline (1-800-272-3900) bona Eldercare Locator (1-800-677-1116).
- Burnout ena toana be tauanina, badu herea, mahuta namonamo lasi, laloa metau bona oi sibomu health naria oi rakatania.
- Respite care ese oi laga-ani ta ia henia, hour haida ela week haida, ruma ai o naria gabuna ai.
- Heduru oi noia gaukara ta ta dekenai; taunimanima momo be heduru henia ura, to dia diba lasi dahaka dia karaia.
- Alzheimer's Association 24/7 Helpline (1-800-272-3900) ese heduru gaukara lasi bona hereva hegeregere ia henia, nega ibounai.
- Eldercare Locator (1-800-677-1116) ese oi ia koua gabumu ena gaukara dekenai, Area Agency on Aging danu.
- Bema oi laloa kerere, 988 oi tohoa o text karaia. Emergency ai, 111 oi tohoa.
Inai peisi ai (9 kahadia)
- Caregiver burnout ena toana be dahaka?
- Harihari dahaka lau karaia diba, minute 5 lalonai?
- Respite care be dahaka, bona edena dala ai lau abia?
- Lau gabugu ai heduru edena bamona lau davaria?
- Support group edena bamona lau davaria?
- Raru taudia bona turagu edena bamona heduru lau noia?
- Bema lau dekenai dahaka ia vara?
- Edana negai professional o harihari heduru lau tahua?
- Hebou gaukara ese lau danu laga-ani ia henia diba, a?
Bema oi be dementia ia abia tauna ta oi naria, reana oi be hanuaboi ai inai hereva oi duahia, tauanimu, bona gaukara haida oi karaia lasi. Unai be kerere lasi. Oi sibomu naria karana be gaukara ia ore vadaeni murinai davana lasi. Unai ese oi ia durua oi lao noho.
Inai pesi ai burnout ena toana, momokani laga-ani davana dalana, heduru davana gabuna, bona US helpline gaukara lasi harihari oi tohoa diba ai itaia.
Caregiver burnout ena toana be dahaka?
Burnout be nega daudau lalonai ia vara diba, unai dainai oi sibomu ena toana oi diba namonamo be namo. National Institute on Aging (NIA) ese caregiver stress ena toana haida ia gwauraia, inai bamona:
- tauanina, laloa hegegemadai o gari;
- badu herea o heau helulu lasi;
- sibomu o noho o turamu amo oi heto;
- mahuta namonamo lasi, o mahuta ia hegeregere lasi;
- laloa metau o kerere lasi, o gunaguna oi moalelaia gaukara dekenai ura lasi;
- kwarana hisihisi, gini o tau ena hekwakwanai haida;
- exercise o aniani namona sibomu totona nega lasi;
- digu o sibomu naria haida oi rakatania;
- alcohol o muramura oi gaukaralaia kerere, doctor ia henia muramura danu.
Alzheimer’s Association ese toana ma haida ia gwauraia, hegeregerena gorere ia abia lasi, oi naria tauna dekenai badu (bema “ia ura lasi sibona”), daudau totona gari, laloa tamona karana auka, bona tau ena hekwakwanai. Bema unai toana be nega momo ia vara, doctor ida oi herevalaia.
NIA ena sisiba be, oi naria lasi ela oi tauanina momokani. Toana oi itaia guna bona dahaka oi karaia.
Harihari dahaka lau karaia diba, minute 5 lalonai?
Laga-ani maragi danu be mai anina. Inai be burnout ia hamaoroa lasi, to adorahi auka ta ai ia durumu diba.
- Murimuri ai oi lao. Porch ai oi helai o mailbox dekenai oi raka lao, bema oi naria tauna be namo bona naria namonamo ai ia noho.
- Laga-laga ai oi hahoma. Henanadai auka ta oi haere laia neganai, oi hahoma laga-laga. Calm Breathing amo oi naria tauna ida laga-ani ta oi abia diba danu.
- Ranu oi inu bona dahaka oi ania. Oi sibomu aniani oi lalohisihisi diba.
- Turamu ta dekenai text oi siaia. Dahaka oi noia lasi, hereva moale totona.
- Oi sibomu dekenai hereva namona oi gwauraia. NIA ena sibomu naria dalana ia gwauraia hereva bamona: “Lau karaia diba gaukara lau karaia,” “Lau be namonamo momokani lasi, unai be namo,” bona “Ita ruaosi hebou namonamo ai ita noho negadia lau moalelaia.”
Respite care be dahaka, bona edena dala ai lau abia?
Respite care be nega kwadogi ai naria, unai ese oi laga-ani oi abia. NIA ena respite care pesi ia hahedinaraia, unai be hour haida ela week haida ia noho diba, ruma ai, health naria gabuna ai o adult day care center ai.
Alzheimer’s Association ese dala momo ia gwauraia:
| Dala | Dahaka unai |
|---|---|
| Ruma ai heduru | Turamu, raru tauna, volunteer o davana tauna ta ia mai ruma ai |
| Adult day center | Ane, art bona gaukara ma haida, taudia momo ida gabuna namona ai; dalana bona aniani danu dia henia diba |
| Hanuaboi o nega kwadogi noho | Long-term care gabuna ta ese tauna ia naria hanuaboi ta, dina haida o week haida |
Daika be ia davana? NIA ia gwau, raru taudia, turamu o volunteer amo respite be gaukara lasi diba. Gaukara taudia be hour o dina dekenai dia davana. Bema hospice naria ia abia tauna, Medicare ese respite dina 5 lalonai hospital o skilled nursing facility ai ena davana badina ia koua. Medicaid be ia heduru diba. Private health insurance momo be respite ia davana lasi, to long-term care insurance plan haida be dia davana diba.
Siba: Alzheimer’s Association ia gwau, respite taudia oi gaukaralaia toho emergency lasi neganai, unai bamona bema harihari heduru oi ura, idia be hegaegae.
Lau gabugu ai heduru edena bamona lau davaria?
US gaukara lasi haida ese gabumu ena heduru dekenai oi hakaua diba.
- Alzheimer’s Association 24/7 Helpline: 1-800-272-3900. Helpline be gaukara lasi bona hereva hegeregere, dina ibounai, lagani ibounai, nega ibounai ia gaukara, gado 200 mai momo ai heduru ia noho, bilingual taudia o interpreter amo. Relay service totona 711 oi tohoa. Kara kerere, caregiver stress, respite dalana, gabumu ena program bona gaukara ma haida oi herevalaia diba, bona care consultant ida hereva daudau oi noia diba. Taudia be doctor ena sisiba dia henia lasi.
- Eldercare Locator: 1-800-677-1116. Eldercare Locator, Administration for Community Living ena public service, ese tau badadia bona idia edia raru taudia totona gaukara dekenai oi ia koua. Oi tohoa, text, online chat o email oi karaia diba, o gabumu oi tahua. Gabumu ena Area Agency on Aging dekenai oi hakaua diba.
- ARCH National Respite Locator Service. ARCH respite locator ese state dekenai respite taudia davana ia durumu, bona ia gwau, bema oi emu state ai State Respite Coalition o Lifespan Respite program ia noho, idia oi hereva henia guna. ARCH ia gwau, idia be respite taudia dia itaia namonamo lasi, unai dainai idia edia gaukara bona diba oi itaia sibomu.
Support group edena bamona lau davaria?
Helpline oi nanadaia o online ai oi tahua gabumu kahirakahira. Alzheimer’s Association ese support group ia karaia naria taudia bona dementia ia abia taudia totona, hedinaraia o online ai, hedinarai taudia amo. Gabuna momo ai group ta ta danu, hegeregerena tau badadia naria taudia totona, o younger-onset o early-stage Alzheimer’s ia abia taudia totona. ALZConnected danu, online community gaukara lasi, naria taudia idia edia diba dia herevalaia.
Support group be gabuna namona, oi hereva diba hebou lasi, gaukara momokani ena siba oi abia taunimanima edia dala amo, bona sibomu oi noho lasi oi diba. Bema ginigunana group be namo lasi, ma ta oi toho.
Raru taudia bona turagu edena bamona heduru lau noia?
Gaukara ta ta oi gwauraia. Taunimanima momo be heduru henia ura, to dia diba dahaka dia henia. NIA ia gwau:
- List ta oi karaia gaukara haida ma taudia dia karaia diba, bona idia sibodia dia abia hidi.
- Maragimaragi ai oi matamaia bema noinoi be auka.
- Tauna bona gaukara oi hegeregerea. Nadimu ta be aniani ia ura henia, Thursday ai ia mailaia. Noho kahirakahira tauna ta be form ia diba, pepa gaukara ai ia heduru.
- Text o email oi gaukaralaia bema hedinaraia be namo lasi.
- Haere oi hegaegae bema tauna ta ia gwau ia heduru: “Tanikiu oi nanadai. Inai oi karaia diba.”
- Lasi haida oi abia dae bona laloa bada lasi.
Dala ma haida: tauna ta oi noia week ta ai adorahi ta oi naria tauna ida ia noho, nega kwadogi ai ia hakaua lao, o ia mai bona ita ruaosi game ta ita gadaraia. Emai hebou gadaraia dalana be vadivadi taudia dekenai oi henia diba.
Bema lau dekenai dahaka ia vara?
Hari backup plan maragi ta oi karaia. NIA ia gwau, raru taudia o turamu namodia ida oi herevalaia daika be ia heduru, bona notebook ta ai emergency namba, muramura, kara namodia, bona gaukara ia moalelaia oi atoa. Alzheimer’s Association danu ia gwau, oi naria tauna ena doctor contact bona muramura list matamata davaria diba.
Edana negai professional o harihari heduru lau tahua?
Doctor ida oi herevalaia bema stress ena toana be nega momo ia vara, bema oi laloa metau, o bema oi naria diba lasi. Doctor dekenai oi gwauraia oi be naria tauna. NIA ia gwau, counselor bona social worker be laloa auka bona plan karana ai dia heduru diba, bona Medicare, Medicaid bona private insurance haida be mental health davana haida dia koua diba.
Bema oi laloa kerere momokani o oi sibomu oi hadikaia laloa ia noho, 988 oi tohoa o text karaia, 988 Suicide & Crisis Lifeline oi davaria totona, gaukara lasi bona nega ibounai 24/7. Bema tauna ta be harihari dika bada ai ia noho, 111 oi tohoa.
Hebou gaukara ese lau danu laga-ani ia henia diba, a?
Nega haida ai, oibe. Laga-laga gaukara ta umui ruaosi moalelaia be dina ai gabuna namona, oi bona oi naria tauna totona: ane gunadia umui kamonai, ladana umui itaia, o game bamona Conversation Cards be haere maoromaoro ia ura lasi. Bema oi naria tauna be taudia ida noho ia moalelaia, Picture Bingo bamona hebou gadara senior center o adult day program ai be respite hour ta ia henia diba. Diba ma haida totona care home group gaukara oi itaia.
Henaidai momodia
Caregiver burnout ena toana be dahaka?
Toana momo be tauanina, laloa hegegemadai o gari, badu herea o heau helulu lasi, mahuta namonamo lasi, laloa metau o kerere lasi, turamu oi raka lao, kwarana hisihisi o gini hegegemadai, bona oi sibomu aniani, exercise o doctor itaia oi rakatania. Bema unai toana be nega momo ia vara, oi sibomu doctor ida oi herevalaia.
Edena dala ai lau respite care lau davaria lau gabugu kahirakahira?
Eldercare Locator (1-800-677-1116 o eldercare.acl.gov) amo oi matamaia, gabumu ena Area Agency on Aging oi davaria totona, ARCH National Respite Locator Service, o Alzheimer's Association Helpline 1-800-272-3900. Raru taudia, turamu bona volunteer danu be respite dia henia diba.
Medicare ese respite care ia davana, a?
Bema oi naria tauna be hospice naria ia abia, Medicare ese respite care dina 5 lalonai hospital o skilled nursing facility ai ena davana badina ia koua, National Institute on Aging ia gwau. Private health insurance momo be respite ia davana lasi; Medicaid bona long-term care insurance plan haida be dia heduru diba.
Alzheimer's Association Helpline be momokani gaukara lasi bona hanuaboi danu ia noho, a?
Oibe. Alzheimer's Association ia gwau, Helpline 1-800-272-3900 be gaukara lasi, hereva hegeregere, bona dina ibounai, lagani ibounai, nega ibounai ia gaukara, gado momo ai heduru ia noho. Relay service totona 711 oi tohoa.
Naria gaukara amo lau laga-ani be sibogu sibogu ura, a?
Lasi. Laga-ani ese oi ia durua naria gaukara oi karaia lou, bona respite ese oi naria tauna danu tauna ma haida ida bona gaukara ma haida ia abia diba. Naria taudia momo be gabeai dia gwau, dia ura heduru dia noia guna.
Badina sivarai
Inai peisi ese ia badinaia oganaisesen bona tahua sivarai ai haheboua. Inai peisi hamatamataia neganai iboudiai ai itaia maoromaoro.
- Taking Care of Yourself: Tips for Caregivers · National Institute on Aging
- Alzheimer's Caregiving: Caring for Yourself · National Institute on Aging
- What Is Respite Care? · National Institute on Aging
- Caregiver Stress · Alzheimer's Association
- Free 24/7 Alzheimer's & Dementia Helpline · Alzheimer's Association
- Respite Care · Alzheimer's Association
- Support Groups · Alzheimer's Association
- Eldercare Locator · Administration for Community Living
- Find a Respite Provider · ARCH National Respite Network and Resource Center
- 988 Lifeline · 988 Suicide & Crisis Lifeline