I åpmam na ineppe
Kuando dumalalo hao i taotao ni demensia gi memory care pat ospital, pologo mama'lu: ninnana'an-hao kuando manaina, chule sumaosiao put i litråtu, musika pat i ma'gustu na snack, yan fa'tinas mamaila'na na guaha yan. I mamaila'na, mas påtte na dumalalo siha, siha mas ma'alok kesi i dinanko na dumalalo. Fa'tinas mamaila'na na despidida ni kalma yan mangga, para i mamaila'na ya ti mås dipisil ni para hamyo.
- Gusto i taotao yan i nana'an-mu, yan sengsong hao hayi hao, ni para ti siha debi di u tiempo para u fa'tinas: 'Hafa Adai Nana, si Susan yu', i palao'an-mu.'
- Chule unu pat dos na kosas para mamaisi, taiguini: album ni litråtu, musika ni ma'gustu, un kumot ni ma'nåkkao, pat un snack ni i staff ma'aprueba.
- Mamaila'na na dumalalo, na påtte pat regular, siha mas ma'alok kesi i dinanko yan mas malaguan. I presensiå-mu mas importånte kesi i ma'gaigi-mu.
- Gi ospital, na'i i staff un papél ni guaha i impotmasion put i taotao, yan ågang i doktot kumu mas ligåo kuando guaha minagof na kanmamåna na changes.
- Plana i salida-mu: sångan hafa tiempo hao ma'gaigi, månu i ma'mismo na despidida kada biahe, yan tumalo ti gi kalulu.
Gi este na pahina (10 seksion siha)
- Kumu hu fa’tinas para un dumalalo?
- Hafa debi di u chule?
- Hafa siña ta fa’tinas hamyo gi tiempo ni dumalalo?
- Kumu debi di u sumångan gi tiempo ni dumalalo?
- Hafa debi di u fa’tinas kuando sangan “Malago’ yu’ u fanhålum”?
- Kuånto tiempo debi di u sigi i dumalalo?
- Kumu hu salidi sin ma’chaddek?
- Dumalalo i taotao ni demensia gi ospital
- Ma’chule i chiquitos gi dumalalo
- Kuida hao sumåga
Dumalalo hao i guinåhan-mu gi memory care, nursing home pat ospital, kulang gi måtto na sentimiento. Siempre mana’lo’ hao put hafa debi di u sangan, hafa debi di u chule, pat taiguini i dumalalo mantienen importancia kuando ti sina ha rekuerda. Importånte kesi. I National Institute on Aging ha sangan na i taotao ni Alzheimer’s ma’gosa i kumpania bulålo kao ti sina ha konosi i dumalalo. Este na pahina ha na’i pasu praktikat para antes, gi tiempo yan despues di un dumalalo, yan espesiåt na tips para i tiempo ni ospital.
Kumu hu fa’tinas para un dumalalo?
Un pokke na plånu ha fa’fanmamaila’na i dumalalo para hamyo todu.
- Chule un maolek na tiempo. Dementia Australia ha sangan dumalalo kuando i taotao gof ma’alerta, ya para ma’nå’an na taotao, ya mañaina pat alas dies. I Family Caregiver Alliance ha sangan na’huma’lag i iskedulan i facility yan dumalalo gi tiempo libre ti gi tiempo aktibidat.
- Hatsa i staff. Pregunta kumu i taotao gi åsaga, yan kenloko’ i areklamento put fagi’ina, animåt, pat lakad.
- Ha’tsåni un kiheru na bag para dumalalo. Un pat dos na kosas para mamaisi kulang na (ågang i lista gi baba).
- Plana sumåga’ na tema. Puede ti guaha i taotao i nuebu na sinangan, entonses chule i pinakamamåsi-mu: nuebu familia, tiempo, un partidu, un chiste.
- Plana i ekspektasion-mu. Sigun na dumalalo guaha mamaisi yan chinchinik, ya guaha ti ma’chåtli pat mabibida. Ha’ani siha normåt.
Hafa debi di u chule?
Chule kosas ni para mamaisi, ti kosas ni para umotmot. Maolek siha na kosas:
- Un album ni litråtu ki’ko’ yan dangkolo, klåru na litråtu. Ålok i lenguahen para i staff.
- Un playlist ni kanta ni ma’gustu gi telefon, yan simple na headphones pat un ki’ko’ na speaker.
- Un kosas ni ma’nåkkao para hålum, kumu un kumot, bufanda pat sweater ni familiat.
- Lotion para i ga’lamo, para un nåkkao na masahe, kuando ma’gusto i taotao i tumutuka.
- Un magasin pat libron litråtu put un antigu na interes, kumu agrikutura, kottche, pajaru pat kusina.
- Un ma’gustu na snack, kuando sinangan i staff ti sigura.
- Kosas familiat para i kuatto. I Family Caregiver Alliance ha sangan flores, tanom, litråtu familia yan artes, pat un dangkolo na poster ni litråtu familia gi pasao.
- Un tablet, para ta’lo litråtu familia pat ta’lo un ma’nåkkao na hagu.
Hafa siña ta fa’tinas hamyo gi tiempo ni dumalalo?
Fa’tinas hamyo kosas hamyo para ti todu gi konbetsasion. Dementia Australia ha sangan ta’lo litråtu, un simple na craft, tanom na sumåga’, musika, komparti un snack, pat un lakad gi tånom. Mås ideas:
- Ta’lo litråtu. Sångan hafa un nina’siente-mu: “Hayi ha’ani na sombrero!” “Ha’ani na palaya ma’nåkkao!” Dingu i taotao i manlidder. Ti pumregunta “Hayi este?”
- Ta’lo musika yan kanta. Kanta ni familiat siña na ma’nåkkao i animu yan mapåsa un ma’komparti na momento, ta’si ti puede ta’chatlo.
- Ta’lakad mamaila’na. I Family Caregiver Alliance ha sangan lakad gi tånom i facility, ilek gi garden kuando guaha. Un lakad gi silla de ruedas kuenta.
- Un masahe gi lima. Un pokkelu lotion yan dinanko na mangga na hagon gi lima siña na mamatuhu.
- Ayuda gi aseo. Dementia Australia ha sangan na sisihon i buok, pinta i ufa, pat ayuda i taotao para ha’chatlo un ma’gustu na uyas, kuando ma’gusto.
- Ta’lo un simple na ga’me. I Family Caregiver Alliance ha sangan karetan, domino, pat todo kosas ni ma’gosa i taotao. Gi tablet, Picture Pairs siña ma’chuli ya ma’gosa ni litråtu ma’hatsa visible yan ti guaha timer. Photo Pairs ha tulaika i litråtu ni hao ha pili kumu un ga’me ni pareha, yan i litråtu gi browser-mu.
- Ma’chåtli un palåsyo hamyo. I Family Caregiver Alliance ha sangan kumedia yan antigu na pelikula. Sigun na ti sina ha sigi i kuenton, sumåga ya ta’lo i tiempo hamyo.
- Ta’lo alto. Un kottu na poema, un siñålon ni ma’gustu, pat un karta put familia.
- Sumåga hamyo. Ma’gaigi lima pat ma’gaigi kalladu sina un tunas na dumalalo. I Alzheimer’s Association ha sangan na maolek na ti ha sabi hao hafa para sumångan, yan i presensiå-mu i pinakamåsi importånte.
Conversation Cards siña ayuda kuando nasåsaga hao put sinangan. Kada karta guaha un litråtu yan un pregunta ni ti kuntesta.
Kumu debi di u sumångan gi tiempo ni dumalalo?
- Na’i hafa hao, sumangan ni kada biahe. “Hafa Adai Tata, si Mark yu’, i lahi-mu.” I NIA ha sangan na i dumalalo debi di u ha na’i anåkku i nanå’an-ñiha para u tutuhon i sumåga.
- Tuhon gi unuk na lugat yan sumåsångan gi mismo nivel i mata.
- Ti ta’chågo pat ti chumuchule. I NIA ha sangan na i dumalalo debi di ti ta’chågo i taotao kuando sumåsaga pat ti sina ha rekuerda.
- Ma’pasensia kuando dikike i sinangan. Na’i bastånte tiempo.
- Responde i sentimiento. Kuando i taotao parehu mamamåsi pat ma’nanå’e, rekoknisi i sentimiento åntes di ta’chånge i tema.
- Ti ta’lo i pregunta siha kumu “Ta rekoknisi yu’?” pat “Hafa un kumi-mu gi almuetsu?”
Sangan i tips put komunikasion para måtto.
Hafa debi di u fa’tinas kuando sangan “Malago’ yu’ u fanhålum”?
Responde i sentimiento ni guaha gi mangkuenta i sinangan (ma’gosa i guia-mu put kuando i taotao ma’sigi ma’pregunta put u fanhålum para mås). I Family Caregiver Alliance ha eksplika na “Malago’ yu’ u fanhålum” normålmente sina mangkuenta “Ti ma’komfot yu’,” yan ha sugiere respuestas kumu “Sangan yu’ put i guåhan-mu” pat “Hafa i pinakamaolek na kosas gi guåhan-mu?” Dementia Australia ha uyon na “guåhan” siña na mangsangan un tiempo pat lugat ni i taotao ma’sisi, kumu i mamaisi.
Eståba:
- rekoknisi i sentimiento: “Parehu ha’lom håfa gi guåhan-mu.”
- ofresi kumprendi ni tumutuka, kuando maolek
- ta’lo litråtu pat sumångan put i guåhan familia
- ofresi un lakad, un inu pat un snack
Ti debi di u ta’chågo pat ta’eksplika taiguini ti sina lumalåkka. Ti ha ayuda kasi siempre yan kasi ha agrega distres.
Kuånto tiempo debi di u sigi i dumalalo?
Mas påtte yan mas frekuente kasi mas maolek. I Family Caregiver Alliance ha sangan na i taotao normålmente ti ha rekuerda kuånto minutos hao sumångga pat kuånto oras, yan ha sugiere na tres påtte na dumalalo gi simåna siña na mas maolek kesi un nina’lågo. Dementia Australia ha sangan na ti guaha tinaigi na numero ni para dumalalo pat tinaigi na kuånto tiempo.
Gi primeru siha na semånan despues di un muda para memory care, i Family Caregiver Alliance ha sugiere dumalalo frekuente, despues dinanko ha’ilek un regular na pattern. Pregunta i staff kumu sina ma’chatli.
Kumu hu salidi sin ma’chaddek?
I salida kasi i pinakamåtto na parte. Dementia Australia ha sugiere:
- Sangan kuånto tiempo sina hao ma’gaigi kuando manaina. “Sina yu’ ma’gaigi un oras, despues hu tutuhon hu fana’gåsi.”
- Usa un aktibidat kumu natural na fin. “Kuando ma’acaba esta na kanta, hu tatalo.”
- Ayuda i momento ni un manhånom pat aktibidat, pat pidi i staff ayuda i taotao para ha’chatlo otro aktibidat.
- Mamaila’na yan ma’mismo na despidida kada biahe. I lågo pat i disculpa pat “un poco mås” sina ha ayuda ti maolek para i sigiente na despidida.
Despues di salida, normåt na ma’siente hao tristi. Tumalo yan hao tumunga. Kuando i taotao ma’chaddek, i staff kasi siempre siña ayuda gi mamaisi dinanko.
Dumalalo i taotao ni demensia gi ospital
I ospital guaha gualo, ti familiat, yan guaha mafaloksi na taotao, ya siña na mås måtto para i taotao ni demensia. I gia ni NIA put ma’chule i taotao ni Alzheimer’s para ospital ha rekomenda:
- Guaha ma’gaigi i taotao mås kuando sina: un miembron familia, un manåmko’ na taotao pat un nina’siente na kuidadot.
- Na’i i staff un papél ni impotmasion put i rutinan i taotao, i nombre ni ma’gusto, i ma’gustu yan i ti ma’gustu, i posibleng kosas ni sina ma’chagan, yan i sinåftan dinanko ni ti ma’sångan. Na’i kopia gi kuatto yan gi nurses’ station.
- Ayuda gi manhånao yan manhånom. I manggaigi di mås edåt sina ma’nakanno nutrisiona gi ospital. Ma’abre i kontenedot, ayuda gi tiempo ni chimas, manhånao hamyo, yan ofresi inu.
- Chule kosas ni para mamaisi, kumu litråtu pat kosas ispirituåt.
- Ma’baha i ruido. Ma’apaga i TV yan ma’baha i volumen i telepono yan i intercom.
- Tumuttuka kalma na rituåt, kumu musika ni ma’kalma, lektura, manalangin, kanta pat ta’lo litråtu antigu.
- Anima i mamaila’na na mobimiento ya sigun na sigura, kon aprubasion i staff.
- Ågang i doktot ligåo kuando i taotao parehu mas malaguan pat diferente. I NIA ha eksplika na i minagof na konfusion, ni ma’nåmmat na delirium, sina ha sigi di problema kumu impeksion, lalåkon, dehidrasion pat efekto i medisina yan debi di u tratamientu medikat.
Un kottu, kalma na dumalalo yan un faisen familiat yan un ma’gustu na kanta sina i pinakamalago’ na parte ni un kuåtto na ospital.
Ma’chule i chiquitos gi dumalalo
I chiquitos siña na mana’chule hålom na ma’ayuda. Prepåra sigun ni simple yan onesto na sinangan, mantiene i dumalalo kottu, yan na’i sinen un trabajo, kumu ma’sosoda un dibuhu pat ma’na’i un litråtu. I NIA ha sugiere na i chiquitos yan i taotao ni Alzheimer’s siña ma’gosa simple na aktibidat hamyo, kumu ta’lo album ni litråtu pat ma’nakkilan musika. Dementia Australia ha sugiere ma’chule un kiheru na bag ni dulse pat kosas kalma para mantiene i ti dikike na chiquitos ocupådu.
Kuida hao sumåga
Dumalalo siña na ma’fa’gåhet yan ma’sinenti, espesiålmente kuando ma’kanno i taotao. Mafaloksi na dumalalo mas raro kuando nisisita, mantiene un amigu para sumåga hao, pat fanhålum tempranu gi mafagu na åsaga. Para ideas put kuidao i kuerpo-mu, sangan i caregiver self-care. Kuando guaha hao lugat, sangan i guia-mu put telefono yan video calls.
kuestion siha ni' ma'usa
Hafa debi di u chule kuando dumalalo i taotao ni demensia?
Chule un kosas ni para mamaisi ya ti kosas ni para hamyo ha'na. Un album ni litråtu ki'ko', un playlist ni kanta ni ma'gustu, un kumot ni ma'nåkkao, lotion para i ga'lamo, un magasin put un antigu na hobby, pat un snack ni i staff ma'aprueba, todu esta ma'å'annok. Gi care home, litråtu ni familia yan kosas ni ma'kontråt siha sina ma'cho'gue i kuatto kumu guåho.
Taiguini malago' dumalalo i taotao ni demensia?
Ti guaha tiempo ni mana'lotmi. Ma'nå'an na familia siha na mas ma'alok i påtte na dumalalo, mas malaguan, kumu i taotao sina ma'kkanno mamaila'na, yan ti sina ha dinanko i ma'gaigi-mu. Bconfigura i sinåftan ni ma'kkanno kansåncio, yan tumalo mientras i dumalalo gof ma'gustu.
Hafa debi di u sangan kuando mamaisi na ha'lo' na ha'lo' u fanhålum?
Responde i sentimiento, ti i pininagu. 'Hu malago' u fanhålum' siempre sumusungun 'Ti ma'komfot pat ti sigura yu'.' Sangan, 'Sanguan yu' put i guåhan-mu,' ta'lo litråtu, pat ofresi un lakad pat un snack. Ma'alok na mambisaya pat ma'eksplika taiguini ti sina hao lumalåkka ha'ani manhåhalom na distres.
Kuando ti ha konosi yu'?
Ma'kkanno måtto, lao tumalo na ti u chågo pat sumangan 'Ti un konosi yu'?' Hafa Adai ni kalidad yan gof simple, yan gosa i tiempo hamyo. Ma'å'annok na taotao siha todavia ma'gosa i kumpania yan ma'siente i kalan-ginen i dumalalo, mientras ti ha konosi hayi ha'na hao.
Hafa debi di u fa'tinas para ayudå gi tiempo ni ospital?
Ma'gaigi yan i taotao kuando sina, ayuda manhånao yan manhånom, yan chule i kosas ni familiat kumu i litråtu. Na'i i staff un papél ni guaha i rutinan-ña, i nombre ni ma'gusto, i ma'gustu yan i ti ma'gustu, yan i sinåftan dinanko. Ågang i doktot ligåo kuando i taotao parehu mas malaguan pat diferente, pues i minagof na konfusion sina ha sigimiento un problema medikat.
Fuente siha
Manma'a'agang ham para i organisasion yan i tinige' siha ni' ha dipende gi este na pahina. Kada unu ma chek annai ma na'fa'nu'i i pahina.
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Residential Care Options: Visiting Someone in Dementia Care · Family Caregiver Alliance
- Visiting someone with dementia · Dementia Australia
- Taking a Person With Alzheimer's Disease to the Hospital · National Institute on Aging
- Helping Family and Friends Understand Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Communication · Alzheimer's Association