I åpmam na ineppe
Taya' mamaseha ni ma prueba na nai prebeni i demensia. I mamaseha ni kompiuta gof ayudu i tinilaika ni manmapraktika siha. Un estudiu ginen ACTIVE trial mostra na i espesifiku na mamaseha ni bilosidat yan manmaseha ni boosters kumonekta yan menus na dayagnosis demensia gi 20 na anno, un hinanao na risetsa. Para i pirisona ni gaige ya gi demensia, i grupu ni estimulasion kognitibu mostra gandi ya kortu na benefisio. I mamaseha mas maolek para ma gosa yan para kompania.
- I estudiu ni mamaseha i isipen mostra na i manmamaseha ma adelanta gi tinilaika ni manmapraktika, yan menus na ebidensia na esta ayuda gi ginasgas ni mamaseha.
- Gi ACTIVE trial, i pinilan siha ni nai mañaonao i espesifiku na bilosidat na mamaseha yan boosters ni manmaseha ma'ana menos na dayagnosis demensia gi 20 na anno. I bilosidat sin boosters, yan i mamaseha ni memoria yan rasonamiento, ti mostra este.
- Gi 2016, i manmanfa'gasi ni Lumosity ma'pag $2 million para ma sietta i kasu FTC ni ma'a'ada na taya' siensia ni para i klaru ni gi dinisi ni dimoras i demensia.
- Para i pirisona ni gaige ya gi demensia ligero asta moderao, i grupu ni estimulasion kognitibu mostra gandi kortu na benefisio para i tinilaika yan mas klaru na mejora gi kuminikasion yan gi interaksion sosiat.
- I mamaseha ni Golden Moments para ma gosa yan para tiempon kompania. Taya' ni tratamiento yan ti ma prebeni pat ma atrasa i demensia.
Gi este na pahina (9 seksion siha)
- Prebenidu ni mamaseha i demensia?
- Hafa i “near transfer”, yan taihi i importante?
- Hafa i rebisao siha ma’agradesi put i mamaseha ni kompiuta?
- Hafa i nasuha ni ACTIVE trial?
- Hafa i nina’hasso i FTC put Lumosity?
- Sina i mamaseha ayuda i pirisona ni gaige ya gi demensia?
- Hafa i mamaseha ma’ayuda gi hinasso?
- Gi hinasso i Golden Moments
- Ta chachalao i dutot
Manmamaseha i isipen gi todu lugat, yan ma’a’ada na ma prometi na para u mamaolek i isipen-mu. Kon ya-hao umaneha pat un tungo’ na i memoria-mu, natural na u numa’nu si hafa ayuda siha i mamaseha. Esta i ginen i risetsa siensia, guaha i maolek yan guaha i ti maolek.
Este i hinasso heneral, ti konsehu medikal. Ta’lo i medical disclaimer nuestru.
Prebenidu ni mamaseha i demensia?
Taya’ mamaseha ni ma prueba na nai prebeni i demensia. I National Institute on Aging (NIA) ma’agradesi i manmaseha na ayuda i tao para ti’i ma kre’e i ma’a’ada klamo na i mamaseha kompiuta pat online ayuda i memoria, yan dinimanda na taya’ suficiente na ebidensia na i komersiat na mamaseha ni isipen tiene i mismu na efetu ni i tinilaika ni ma’prueba gi klinikat na prueba (NIA put i prebension Alzheimer).
Este taya’ ginen ti ha’ulo i mamaseha. Ya i fuetsa-na gi gosa, kompania yan rutina, ti gi pruteksion para taihi ni dimoras i demensia.
Hafa i “near transfer”, yan taihi i importante?
Kuando un ha praktika un tinilaika, normal na ma’adelanta gi esta na tinilaika. I manmaneha ma nombra esto como training effect. I mas difisil na pregunta, si i mejora ma’transfer gi otro na kosas: gi tinilaika siha ni parehu (near transfer) pat gi kadadan-tiempo, kao kon i ma’interesa gi appointment pat i kuarta (far transfer).
Un maisa na rebisao gi 2016 mana’hasso i estudiu ni i kompania siha ni mamaseha ni isipen ma’usa komo i ma’a’ada na ebidensia-ñiha. Ma sodda na gaigi ebidensia na i manmaneha ma adelanta gi tinilaika ni ma praktika, menos na ebidensia na ma adelanta gi tinilaika ni parehu, yan gasi ebidensia na i tinilaika ayuda i kada-diha na isipen. Komo ma’a’ada estudiu siha tumatanges ni diseño ni ti ha permiti klaru na konklusion (Simons yan iyo-ña, Psychological Science in the Public Interest).
Hafa i rebisao siha ma’agradesi put i mamaseha ni kompiuta?
I rebisao Cochrane, ni ma’ayuda i manmaolek na trial ni guaha, nina’a’ada i tinilaika ni kompiuta ni ma’takotno ni dos semana pat mas.
- Manmaneha siha ni ma’tatumba’ 65 anos pat mas: ocho na trial kon 1,183 na tataotao. I ebidensia taya’ kalidat pat kalidat ni ti ha’ulo. Guaha i kortu na benefisio pa’go’ despues di tinilaika, ti guaha klaru na ebidensia na ha’ sumasaga’. (Cochrane rebisao, manmaneha siha ni dinanche).
- Pirisona ni guaha mild cognitive impairment: ocho na trial kon 660 na tataotao. Taya’ trial ni nanaraputo kao manmaneha siha ma’a’adelanta ginen demensia, yan i ebidensia kumeken ti suficiente para ma’a’ada konklusion (Cochrane rebisao, mild cognitive impairment).
Hafa i nasuha ni ACTIVE trial?
ACTIVE ía un dangkulu na trial gi Estados Unidos ni ma’a’tika gi 1998 kon 2,802 na adulto ma’tatumba’ 65 anos pat mas ni ma’gaige sin ayudu ni taotao yan taya’ sinifikante na problema gi memoria pat isipen. I tataotao ma’agupu gi kada-na grupu ni tinilaika ki ti guaha tres (kadadan-tiempo ni proseso, memoria, pat rasonamiento) pat un grupu ni taya’ kontaktu. I tinilaika ma’a’ada hasta dies na sisyon gi lima asta sais na semana. Guaha tataotao ni ha mapos kasi i tiningo na sisyon ni ma’ofresi talaga i booster sessions gi tiempo uno asta tres na anno.
I tinilaika kadadan-tiempo ma’injetan i mana’agupu ya ma’identifika i imahen gi tiempo ni mas tiki, asta i nibet ni ma’ajusta kada ti ma’adelanta i tataotao.
Gi 2026, i mana’iskuela ma’konekta 2,021 na partisipante gi rekot Medicare-ñiha gi 20 na anno (ACTIVE 20-year analysis). Esta i tinatitiyi ni hinanao gi despues ni nai nasuha:
- Tinilaika ni kadadan-tiempo yan menos un booster: menos na rate ni dayagnosis demensia kumapara i grupu ni taya’ kontaktu (hazard ratio 0.75, ni makunsiste yan 25% menos na rate).
- Tinilaika ni kadadan-tiempo sin boosters: taya’ menos na rate.
- Tinilaika ni memoria pat rasonamiento: taya’ sinifikante na efetu gi dayagnosis demensia.
- Kada grupu ni tinilaika kumapara i grupu ni taya’ kontaktu: guaha tendensia para menos na rate, pero taya’ estadistikamente sinifikante.
I limitasion siha gi esta na nasuha
- Este ma’aplika para un espesifiku na tinas na tinilaika kadadan-tiempo ni ma’gaigi supervision yan booster sessions, taya’ para i mamaseha ni isipen gi hinasso.
- I sinifikante na risultao ginen un subgrupu (manmaneha ni mapos kasi i pinilan sisyon ni primeru yan ma’ofresi i boosters), taya’ ginen i ginanen grupu ni kadadan-tiempo.
- I demensia ma’mide gi diagnosis codes gi Medicare claims, taya’ ginen ma’ekspiniyi kada pirisona. Kasi un kuatto gi siha na partisipante ti ma’ina’ifa’ porke manmaneha gi Medicare Advantage, ni taya’ kompletu na rekot.
- I partisipante taya’ sinifikante na problema gi isipen kuando umastat. I risultao taya’ mas hinasso put i mamaseha para i pirisona ni gaige ya gi demensia.
Esta un interesante na risultao ni debi ha’ mas rinisetsa. Taya’ ebidensia na guaha aplikasion ni nai prebeni i demensia.
Hafa i nina’hasso i FTC put Lumosity?
Gi Januåru 2016, i Lumos Labs, i manfa’gasi ni Lumosity, ma’acepta para ma’pag $2 million para ma sietta i kasu ni Federal Trade Commission put i ti sinseru na anunsio. I FTC ma’akusa na i kompania ma’a’ada klamo, sin suficiente na siensia, na i mamaseha-ñiha sina ma’mamaolek i rendimiento gi tratbaho yan eskuela yan sina ma’atrasa i deklinasion ginen edad, mild cognitive impairment, demensia yan Alzheimer. I orden ma’ekisa i kompania para guaha reliable na ebidensia siensifiko antes ma’a’ada klamo siha gi fotuno (FTC press release).
I lisson para i familia: na’ma’ulek kada mamaseha, aplikasion pat programa ni manmaprometi na para u prutehi i memoria pat prebeni i demensia.
Sina i mamaseha ayuda i pirisona ni gaige ya gi demensia?
Sina ma’ayuda i maolek na diha, ya esta importante na dangkulu. I mas maolek na ma’estudia na aproche si i estimulasion kognitibu: grupon aktibidat ni manmaneha ma’gosa, kumekuenta dinanche, rekuerdo, mamaseha ni palabras, kusinas yan musika, kadakada gi dikike na grupu ni ma’gai i facilitador.
Un 2023 Cochrane rebisao ginen 37 na trial kon 2,766 na pirisona ni gaige ya gi demensia ligero asta moderao ha fan nina’hasso (Cochrane rebisao put i estimulasion kognitibu):
- un dikike, kortu na benefisio gi tes ni tinilaika (ebidensia ni kalidat moderao);
- klinikamente sinifikante na mejora gi kuminikasion yan interaksion sosiat (ebidensia ni kalidat aviva, ginen gasi na numero ni estudiu);
- dikike na benefisio para kalidat ni tiempo, mood yan kombiniente.
I benefisio ma’mide kasi gi despues ni programa ni mas o menos dies na semana, yan gasi na estudiu ma’chechetguwa kon ma’sigi. I estimulasion kognitibu un estrukturau na programa gi grupu, entonses esta na risultao taya’ ma’aplika otomatikamente para i pirisona ni mamaseha sola gi tablet.
I 2024 Lancet Commission bai hu ha’ na i programa aktibidat importante para i pirisona ni gaige ya gi demensia, para ma’mantiene i gosa yan propositu (Lancet Commission).
Hafa i mamaseha ma’ayuda gi hinasso?
Kuando ma’chuchuli ma’maolek, i mamaseha siña ma’ofresi:
- Gosa. Un ma’gosa na media ora bai ha’ ma’a’ense para i kadadan-ñiha.
- Kompania. Mamaseha ginin i tinige’ ta’lo gi lugat ni ha’ayuda un kosas ni ma’sen fasil para ma’komparti kuando i konverstasion ma’ina difisil. Ta’lo kon sumamanera ta mamaseha hamyo.
- Rutina. Un aktibidat ni kanaonao ni ma’a’ada gi mismu na tiempo kada diha siña ayuda i kumbiniente.
- Konfiansa. I aktibidat ni ma’uma’ ginen i kosas ni i pirisona toda guaha ti’i ma’ayuda maolek, ha’ ayuda i pirisona para siña ha’ guaha kapasidat, ti ha’ ma’prueba.
- Konverstasion. Un ritratu pat un ma’kakanaonao na dinanche siña ha’ guaha inikalan. Prueba kartas ni konverstasion pat finish the saying.
Ti debi ha’ ma’a’ada: tiempo, puntos, ma’a’ada nuebe na sinangan, yan kosas ni para bai ha’ sinasatbi komo memoria test. Kuando i pirisona ma’gaigi frustrasion, para. Ha’mamaila’ na para o sinangan ma’sasaga’ hamyo ta ha’ guaha maolek na resultao. Nuestra gaigi giya put ma’chuchuli aplikasion yan mamaseha guaha un checklist.
Gi hinasso i Golden Moments
I mamaseha Golden Moments, komo picture pairs, picture puzzle yan large-print word search, ma’hasso para gosa yan tiempon kompania. Taya’ ha’ relos pat puntos. Taya’ ha’ tratamiento, yan taya’ ha’ prebene pat atrasa i demensia. Ma gof gai na ta sinangan tumaitiyi ya ti ta prometi i kosas ni taya’ mamaseha siña humago.
Ta chachalao i dutot
Kuando un ha’ guaha tungo’ put i kambion gi memoria gi imu-mismu pat gi pirisona ni un kuidáo, debi un ha’ chachalao i dutot ya ti sumasaga’ gi aplikasion. I dutot siña ha’ buska i kosas ni maolek ma tatatmeta, yan ha’ fanhasso i pasu siha ni guaha mas maolek na ebidensia, komo ma’a’ada i presion ni dugu yan ma’chequea i oidas. Ta’lo Can dementia be prevented? para mas. Para dinaña na kombiniente pat otro dinaña na kambion, ha’ fanhasso ayudu medikal gi urhensia.
kuestion siha ni' ma'usa
Prebenidu ni mamaseha i Alzheimer?
Taya' mamaseha ni ma prueba na ha prebeni i Alzheimer pat otro demensia. I National Institute on Aging dinimanda na taya' suficiente na ebidensia na i komersiat na mamaseha ni isipen tiene i mismu na efetu ni manmaobserba gi prueba siha. Ti ma'estorba i mamaseha para ma gosa i tiempo.
Hafa i nasuha ni ACTIVE trial put i bilosidat ni mamaseha yan demensia?
Un analisis gi 2026 ginen i miembro ACTIVE ma'kumekonekta yan i rekot Medicare gi 20 na anno. I manmamaseha ni nai bilosidat ni mamaseha ni bilosidat ni tinilaika yan sumaga' na un booster ma'a'ada menos na rate ni dayagnosis demensia kumapara i grupu ni taya' tinilaika. I bilosidat sin boosters, yan i mamaseha ni memoria pat rasonamiento, taya' efetu ni sinifikante.
Mas maolek ha' i kusinas yan mamaseha para i pirisona ni gaige ya gi demensia?
Sina sumaga', kon ma gosa i pirisona. I estimulasion kognitibu gi grupu, ni kumekuenta i mamaseha kon palabras, kusinas, musika yan kombetsasion, mostra gandi kortu na benefisio para i tinilaika yan mas klaru na benefisio para i kuminikasion yan interaksion sosiat. I gosa, taya' i risultao ni test, esta i maolek na propositu.
Taigai ma multa i Lumosity ginen i FTC?
Gi 2016, i Federal Trade Commission ma'akusa na i Lumos Labs ma'a'ada klamo put i mamaseha-na, kumekuenta ma'atrasa i deklinasion ginen edad yan demensia, sin taya' siensia para ma sustenta. I kompanian ma'acepta para ma'pag $2 million yan para ha' gai reliable na ebidensia siensifiko antes ma'a'ada klamo siha gi fotuno.
Fuente siha
Manma'a'agang ham para i organisasion yan i tinige' siha ni' ha dipende gi este na pahina. Kada unu ma chek annai ma na'fa'nu'i i pahina.
- Impact of cognitive training on claims-based diagnosed dementia over 20 years: evidence from the ACTIVE study · Alzheimer's & Dementia: Translational Research & Clinical Interventions (via PMC)
- Cognitive stimulation to improve cognitive functioning in people with dementia · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)
- Computerised cognitive training for 12 or more weeks for maintaining cognitive function in cognitively healthy people in late life · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)
- Computerised cognitive training for preventing dementia in people with mild cognitive impairment · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)
- Do "Brain-Training" Programs Work? · Psychological Science in the Public Interest
- Lumosity to Pay $2 Million to Settle FTC Deceptive Advertising Charges for Its "Brain Training" Program · Federal Trade Commission
- Preventing Alzheimer's Disease: What Do We Know? · National Institute on Aging
- Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission · The Lancet