I åpmam na ineppe
Maolek na gimen aktibidat gi kuidao ni memoria yan gi programa diáriu para adulto ti dinayi guaha i ti dinanche, familiar, ya fácil para hu-na'chalo gi kualkiera na nibet. Gi mamaila': bingo ni litrato, kanta-kanta, sirkulo ni rikuerdu, simpre na mofo, yan hinasso ni hinanao'. Ma'nå'i grupo dikike gi pumalu, ma'sentao i taotao put ya sumen'ti yan ma'tungo' i lider, ya manmanmanmanma'tungo' un pås kada biha, yan tinaiguen un hinengge na tinaiguen para i ti siña ni ma'taiguen.
- Grupo dikike mas maolek kesi kada un dangkulo na aktibidat, ya ma'fanhinasso na taotao ni siña mana'-hinasso ya ti sola gumuga'.
- Sumentao i taotao gi sirkulo pat hu'ut-ni-kabayu, asaga' i lider, ya ma'tungo' i nisisidå ni hinengge yan kilo, ya ma'apaga i bulla gi sanhiyong.
- Ma'planea kada aktibidat gi dos pat tres na nibet para i taotao ni dinaferente na inatan siña manmamtisipa todu.
- Ti ma'hålo' kuestion, ti ma'marka, yan ti ma'nå'i pumalu. Siña ma'juega i bingo ni litrato na todu i taotao ma'fatinas i kada kadat.
- Ma'nå'i ha'ani pat ma'tungo' pat ma'duermi i taotao. Ma'hånao un chålan para ma'ayudåyi i kualkiera ni malago' un kuatto ti dinanche.
Gi este na pahina (8 seksion siha)
- Hafa i ma’fa’na’tinas un maolek na aktibidat gi grupo gi kuidao ni memoria?
- Kuantos na taotao debi na guaha gi grupo?
- Kuomo ma’areglo i kuatto yan i asiento?
- Ideas para aktibidat gi grupo
- Kao siña yu’ ma’usa i hinengge-mami gi dangkulo na pantalla?
- Kuomo ma’ada’ptan un aktibidat para dinaferente na inatan?
- Kuomo debi i lider ma’kombetsa durånten i grupo?
- Ma’siguro i fin, yan ma’sumålao i taotao ni malago’ hu-hånao
Este na gia i guia para i lider aktibidat, i tim ni kuidao ni memoria, yan i lider ni programa diáriu para adulto. Kuntiene i klasen grupo ni maolek, i inasiento i kuatto, i ma’ada’ptan i un aktibidat para dinaferenten na inatan, yan i uso i karton bingo ni ma’print yan i hinengge gi dangkulo na pantalla. Todu este ma’apunta para konfott, konekson, yan kualkiera na eleksion. Ti tes este.
Hafa i ma’fa’na’tinas un maolek na aktibidat gi grupo gi kuidao ni memoria?
Un maolek na aktibidat gi grupo familiar, dikike, fácil para hu-na’chalo gi kualkiera na nibet, ya ti guaha presion. I Dementia Care Practice Recommendations ni Alzheimer’s Association ma’deskribi i ma’siginifikante na patisipasion komo gai ini ni ma’sostieni i interes yan i prifirensia i taotao, yan ma’pärmiti i eleksion yan i tinatiyi, anggen dankulo i demensia. I mismo na dokumento ha nota na i tradisionåt na programa siempre gai un pat dos na dangkulo na aktibidat gi grupo gi kada diha, ya i taotao kasi solo manmamamanobserba.
Esta na prinsipiu prácticu siha:
- Familiar ma’nå’i nuebo. I kanta, sayings, litrato, yan hinengge ginen i tiempon ayu siha ma’fa’fanhinasso.
- Dikike ma’nå’i lulu’. Planea para i tiempon atensiona i grupo-mu, yan guaha lugal para pumalu gi tinaga’.
- Ma’gaige ma’nå’i ma’obserba. Na’i kada taotao buente para hu-hålo’, hu-tuna, hu-chùtcha, pat hu-sangan.
- Tinataiguen gi dinaferente na nibet, un aktibidat. Gai i manera ni mas fácil yan mas dinanche para mamtisipa.
- Ti guaha manggånu, ti guaha puntos. I aktibidat ni kompetensia ha’na’ i sumen’ti taotao manmasen’ti ni manmalålålo.
Kuantos na taotao debi na guaha gi grupo?
Dikike kasi mas fácil. I Alzheimer’s Association ha nota na i taotao ni ma’sasaga’ pot i dangkulo na gathering siña mas maolek na mamtisipa gi dikike na grupo. Ti guaha un numiru ni dimakolo. Depende gi taotao, i kuatto, yan kuantos i staff yan boluntario ni guaha.
Un test ni útil: siña ba todu i taotao manmatungo’ i fasen i lider, manmarongrong klaru, yan manmaasiste ni un ayudånti gi sanon pat dos segundo? Sino, ma’separa i grupo, ma’na’ ayudånti, pat ma’mueba gi dikike na kuatto.
Put un dangkulo na aktibidat, komo un konsiertu gi Pasko, sumentao i staff yan boluntario entre i taotao, ti gi kuanton kuatto.
Kuomo ma’areglo i kuatto yan i asiento?
- Sirkulo pat hu’ut-ni-kabayu. I practice recommendations ma’deskribi i sirkulo ni para mamhåni gi kuatto ni dangkulo para todu i taotao ma’sentao gi sirkulo, ni ti guaha bulla.
- Lider kumeha yan gi mismo na nivet i matå. Sumentao, ti tumetengga, put siña.
- Maneoyon yan tatte primeru. Sumentao i taotao ni ti manmarongrong nina’lå’ gi guinife’ i lider, gi lugat ni mas maolek i oido-ña. Ma’siguro na guaha i gafas yan i hearing aid. I Alzheimer’s Association ha nota na i problema gi tatte pat oido siña mas makomplikao i komunikasion.
- Lusña gi hagas i taotao, ti gi hagas-mu. Ti sumentao i kualkiera gi atrasao gi bentana ni diha-dangkulo.
- Apaga i TV yan i radio. I Alzheimer’s Association ma’aconseja na ma’kåtga i bulla ni manggånu durånten i aktibidat musikåt.
- Un konbetsasion kada tiempo. I bulla hafa yan i taotao ni ma’tungo’ i minimo siña mas makomplikao para i taotao ni gai demensia yan i taotao ni manmalago’. Ma’nota ini gi holiday guidance ni Alzheimer’s Association.
- Lugat ni salida ya un kuatto ni tiningo. I kualkiera ni malago’ hu-hånao debi na siña hu-hånao fácil, yan guaha staff ni para u sumåsaga’.
Ideas para aktibidat gi grupo
Bingo ni litrato
I bingo ni litrato ha-substitute i numiru ni litrato klaru, komo tetera, aso, pat rosa, asaga’ ti debi ni taotao ma’mamaisen i numiru ni dankulo pat i letra ni dikike.
Komo ma’na’hålo:
- Ma’print un karton para kada taotao gi nuestro pahina Picture Bingo gi buton Print. Mas fácil manhålot i papel ni dankulo. Ma’laminate para ma’usa ottru biha.
- Na’i marker ni dankulo ya fácil manhålot, komo poker chips, bottle caps, pat tinaitai na kuadrådo ginen karton.
- Usa i caller gi pantalla put TV pat proyektor para todu manmatungo’ i litrato anggen un ha’ani i nagan-ña.
- Para despues kada litrato yan ma’invita un dikike na kombetsasion: “¿Hay taotao ni siña ha’ani tatte i aso ni un hasso?” pat “¿Hafa i ma’nota-mu gi esti?”
- Ma’na’i asta todu i karton manmapuno. Todu manmatapos.
Ma’ada’ptan: Usa mas dikike na kuadrådo para i taotao ni dinanche i karton mapuno. Un ayudånti siña ha’tuna i litrato ni mamatch para i taotao ni nisisita. Guaha taotao ni prifiere hu-hålo’ i karton ni litrato gi caller ya ha’ana’ gi grupo.
Kanta-kanta
I musika un i ma’gaige ma’ana’ na aktibidat gi grupo. I Alzheimer’s Association ha nota na asta gi ultimo na tiempo, un taotao siña ma’tuna i bit pat ma’kanta un kanta gi minagof.
Komo ma’na’hålo:
- Pilia i kanta ni manhasso i taotao gi ayu na tiempo, ti i nagusto i lider. Pregunta i fanåmku kuåles i gaige ni kada uno.
- Usa musika ni ti guaha komersiåt, ya ini ma’nota ni Association na siña makonfunde.
- Ma’print i letra gi dangkulo na letra para i taotao ni manmaleyi, lao ti debi ma’nisisita.
- Na’i shaker, tambot ni kamot, pat bandera pat skarf ni para u ma’uchan.
- Ma’anima i palmada yan movimiento, ya ma’kåtga i bulla para komfotable.
Ma’ada’ptan: Guaha taotao ni ma’kanta todu i palabra, guaha ni ma’hum, guaha ni ma’tuna i paan, ya guaha ni sumen’ti ma’hungok. Todu esta gai ni konta. Ha’ani i music activities guide para mas.
Grupon rikuerdu
Un grupon rikuerdu ma’sumen’ti gi un tema, komo i tiempon eskuela, i primeru na kotse, i kosina, pat i banba, anggen litrato, hinengge, yan musika. I hinasso i pumalu na kombetsasion, ti i ma’sigurå na rikuerdu.
Komo ma’na’hålo:
- Pilia un tema ya ma’hålo’ hinengge ni siña ma’hålo’ i taotao: un hand mixer, un guante ni baseball, un hat, un katalogo ni binhot.
- Ma’pasa un hinengge kada biha. Pregunta i abiertu: “Ayo’ hao i esti,” “¿Hafa i ma’nota-mu?” “¿Hayi ma’usa un tinaitai na maneggai?”
- Ma’acepta todu i tinisteyi. Ti ma’kòrihi i fecha pat i fakto.
- Ma’guia i kombetsasion para i rikuerdu ni maolek. I practice recommendations ma’nota na i tiniente kuido debi ma’guia i rikuerdu para i positibu ni manaseha i kalidåt, ti i ni siña ma’chålan i tinatiyi.
Conversation Cards ma’ofrese karton ni litrato ni siña ma’print yan kuestion abiertu sigun i tema, ni maolek para ma’usa komo pinengge para i diskusion. Mas na ideas gi nuestro reminiscence guide.
Finish the saying
I familiar na sayings (“A penny saved is a penny…”) ha-ina todu para manmaaskåttu i fin. Ma’show i Finish the Saying gi dangkulo na pantalla yan ha’lågu i grupo para ma’tuna yan un kabes. Guaha un pinengge para ma’kombetsa despues kada saying. Sino ti guaha ni ma’na’nå’i i fin, ma’show ya ma’sigi. Ti guaha ni maolek pat malågu.
Word search na dangkulo i letra, todu hamyo
Ma’project i Word Search gi dangkulo i letra gi pantalla ya ma’buska i palabra todu hamyo, pat ma’print kopia para i taotao ni malago’ hu-hålo’ sola gi lamisa. I palabra gai ni para ma’ana’ asta i tuge’ yan asta i gap.
Movimiento ni maolek
Ma’estira sentao, ma’pasa un bola pat globo ni mamaolek, pat ma’baila gi sia gi musika ni familiar. Ma’demuestra kada movimiento, ti i ma’deskribi solo.
Ma’fanmamaila’ yan ma’fanmamatch gi lamisa
Lamisa dikike ni tres pat kuatro taotao siña ma’fanmaila’ litrato, fabric swatches, pat kutchiyu. Gi pantalla, siña ma’juega i Picture Pairs ya i litrato ma’nå’i nina’hayi, ya un taotao ma’tutuna mientras i lamisa ma’kombetsa put kada litrato.
Kao siña yu’ ma’usa i hinengge-mami gi dangkulo na pantalla?
I hinengge-mami manmaneggae gi browser gi internet, asaga’ siña un ma’usa gi TV pat proyektor sin ma’instala kualkiera.
- Ma’abre i hinengge gi laptop pat tablet ni konekta gi pantalla ni kable pat casting.
- Ma’na’ i browser gi full screen ya ma’såsaga’ i tinig para komfotable.
- Guaha un lider ni tumuna mientras i grupo ma’ana’ i eleksion. Pat ma’pasa i tablet para un taotao ni malago’ un turno.
- Para kualkiera tiempo ni i grupo mas ready, ma’stop. I hinengge ti guaha tiempo, puntos, pat un obligasion para matapos.
Picture Bingo, Finish the Saying, Picture Pairs yan Conversation Cards manggaige para i grupo. Ha’ani todu i opsion gi nuestro games page.
Kuomo ma’ada’ptan un aktibidat para dinaferente na inatan?
Planea dos pat tres na manera para ma’mamtisipa gi kada aktibidat.
| Aktibidat | Mas independiente | Guaha ayudan | Mas ayudan |
|---|---|---|---|
| Picture bingo | Ha’chule’ yan ha’kubre i litrato-ña | Ayudånti ma’tutuna; taotao ma’kubre | Ha’hålo’ karton ni litrato; hungok yan ha’chùtcha |
| Kanta-kanta | Ma’kanta, ha’pilia i sigiente kanta | Ma’hum, ma’palmada, ma’usa shaker | Ma’hungok, ma’hålo’ skarf, ma’tuna i kamot |
| Rikuerdu | Ma’estorian | Ma’tutuna pat ma’tungo’ gi tinaiguen | Ma’hålo’ yan ma’sisiente i hinengge |
| Word search | Ha’usa i printed copy-ña | Ha’chule’ i palabra gi dangkulo na pantalla yan ayudånti | Ma’hungok mientras i palabra ma’lalalågu |
Para i taotao ni gai gi ultimo na nibet, i NHS ha nota na i aktibidat siempre nisisita mas simple ya mas ma’fokus gi sentidos, komo musika, hinengge ni ma’tutuk, yan masahe gi kamot. Un momento uno-a-uno durånten pat despues i grupo siña mas maolek para nu esti kumpara i grupo mismo. Ha’ani i late-stage activities.
Kuomo debi i lider ma’kombetsa durånten i grupo?
- Ha’anunsia hao kada biha, ya usa i nagan ni malago’ i taotao.
- Ma’kombetsa ma’as despasio, na’i un pasu kada biha, ya ma’demuestra antes ki ma’lålågu.
- Ma’invita ni abiertu (“Ha’ana’ hao put…”) pat simple na eleksion, ti i kuestion ni para ma’testa (“¿Ayo’ hao…?”).
- Ti ma’kòrihi. Ma’agradese kada kontribusion.
Mas put esti gai gi nuestro communication tips.
Ma’siguro i fin, yan ma’sumålao i taotao ni malago’ hu-hånao
I para ma’tutuna gai un maolek na resulta. Ma’obserba i sinyåt ni i taotao manmanlåhi, ti manmalålåhi, pat manmambusung, ya guaha un ayudånti para ha’ofrese un lakaran pat un lugat ni tiningo ayu. I taotao ni ma’duermi durånten un kanta-kanta siña solo komfotable.
Ma’sierra kada grupo gi mismo na manera, komo un kanta ni familiar pat un simple na “Si Yu’os ma’åse’” , para i fin mana’kalma yan manmaexpekta. Despues, ma’pinenta i ma’nota-mu put hafa i manmaolek yan hayi i ma’gosto. I nota esti ma’na’i mas maolek i prósimo na sisiun.
kuestion siha ni' ma'usa
Hafa na dikike na grupo para aktibidat ni demensia?
Ti guaha un numiru ni dimakolo, ya depende gi taotao, i kuatto yan kuantos i staff na guaha. Matmiyon na tim manmasusedi na grupo dikike ma'fasisiyi todu para manmatungo', manmarongrong, yan manmamtisipa, lao i dangkulo na kuatto kasi ma'eyak i taotao na manmatungo' sola. Put i dangkulo na aktibidat, na'i staff pat boluntario ni siña sumentao entre i taotao ya ma'ayuda i uno pat dos na taotao kada uno.
Kao siña ha' ma'gubietna i grupo ni dinaferente na inatan?
Ma'planea ma'as di uno na manera para ma'mamtisipa gi kada aktibidat. Gi sanhiyong ma'kanta, guaha taotao ni ma'kanta todu i palabra, guaha ni ma'palmada pat ma'hum, yan guaha ni ma'hålo' un shaker. Gi bingo ni litrato, guaha taotao ni ma'sosodda i litratu-nñiha, lao i ayudånti ma'hungok put i otro. Ma'sentao i taotao ni nisisita ayudan siha asaga' yan un staff pat boluntario.
Kao siña ha' ma'juega i bingo ni litrato sin ma'na' kompetensia?
Ma'ana' todu i litrato asta na todu i kada kadat manmalålåno, ya ti guaha ni para taotao ni mana'ma'liheng. Ma'hasso' kada litrato ni ma'ana', ya ti ma'na' premio para i manggånu pat guaha ni todu manmaila' un dikike na regalo. I minagof, i hinasso ya i kombetsasion, ti ni hayi ma'fanfanatta.
Siña yu' ma'usa i hinengge-mami gi dangkulo na pantalla gi grupo?
Siña. I hinengge-mami manmaneggae gi browser gi internet, asaga' siña un ma'hàlom gi laptop pat tablet ni konekta gi TV pat proyektor. I Picture Bingo guaha karton ni siña ma'print yan i tinatiyi ni ma'ana' gi pantalla. I Finish the Saying yan i Picture Pairs maolek lokkue' gi dangkulo na pantalla yan un taotao ni ma'tutuna para i grupo.
Fuente siha
Manma'a'agang ham para i organisasion yan i tinige' siha ni' ha dipende gi este na pahina. Kada unu ma chek annai ma na'fa'nu'i i pahina.
- Alzheimer's Association Dementia Care Practice Recommendations · Alzheimer's Association (The Gerontologist, 2018)
- Activities · Alzheimer's Association
- Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
- Communication · Alzheimer's Association
- The Holidays and Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS