Mmuae tiawa no
Ntease nneɛma de ntease nnan ahyɛ adwuma: nsa so a ɛyɛ brɛoo, ntoma a ɛyɛ nwoma, nhwɛ a ɛwɔ mmɔbɔ, nteɛm a ɛfa wɔ ɔhyɛn, anaa nhwɛ mmoa a wɔrehwɛ wɔ adaboɔ so. Wɔnhwɛ kwan a ɛwɔ ɔhaw a wɔbɛgye ho, ahodoɔ, nkwa a ɛwɔ ahoɔ ho, ne nhwɛ a ɛyɛ ahoɔden. Hwɛ ho ntɛm, ma ɛyɛ biribi biako pɛɛpɛɛ, na sɛ obi no nnye ho yie a, gyae.
- Ntease nneɛma nni mmuae a ɛyɛ nokorɛ, enti wɔyɛ adwuma wɔ asasetɔ biara mu, ɛwom sɛ ɛbɛyɛ wɔ mpa so anaa wɔ ntebe so.
- Fa ntease biako ka ho bere biara wɔ adaduan a ɔnteɛm mu, na bisa anaa ka ansa na wobɛtɔ obi.
- Gyina nneɛma kakraa ne nneɛma a ɛte sɛ aduane nanso ɛnyɛ aduane, esiane sɛ nnipa bi de nneɛma kɔ wɔn anom.
- Hwɛ ahodoɔ, nhoma ho yaw ne ahome ho ɔhaw ansa na wode hwɛ ntoma, aduane anaa nneɛma a wɔde ahoɔ.
- Nhwɛso a wɔka sɛ aromatherapy boa dementia ho nneyɛe nni ahoɔden a ɛyɛ nokorɛ; fa honhom a ɛyɛ dɔ de ma ɔnnye ho, sɛ ɛwɔ hɔ a.
Wɔ kratafa yi so (6 afã horow) .
Ntease nneɛma de adwene a ɛyɛ nnipa ahoɔden nnan ahyɛ adwuma: ntease, honhom, ɛdɛ, nteɛm ne ahuhu. Wɔnhia nkaebɔ, anammɔn biara anaa mmuae a ɛyɛ nokorɛ, enti wɔbɛtumi ayɛ wɔn wɔ asasetɔ biara mu. Ɛho hia paa akyiri yi. Alzheimer’s Association ka sɛ wɔ asasetɔ a ɛtwa toɔ mu no, wiase de ahoɔden nnan na ɛhyɛ adwuma, na wobetumi adi ɔdɔ wɔ nsa so, nteɛm, ahuhu, ɛdɛ ne honhom so. Nhwɛso kakraa a wɔhwɛ ansa na wɔayɛ no ma nnwuma yi yɛ ahomegyeɛ ma obiara.
Dɛn ne ntease nneɛma ma dementia?
Ntease nneɛma yɛ nneyɛe a ɛyɛ mmerɛ a wɔde ntease biako ka ho, sɛdeɛ ɛbɛyɛ sɛ wobɛpapaa ntoma, wobɛhonhom nhwɛ anaa wobɛtie osutɔ. NHS ka sɛ nnwuma a wɔyɛ wɔ asasetɔ a ɛtwa toɔ mu no hia sɛ ɛfa ntease so, na ɛfa nnwom, nneɛma a wɔbɛtie na wɔde nsa ahwɛ, ne nsa so a ɛyɛ brɛoo. Alzheimer’s Foundation of America ka sɛ nnipa a wɔwɔ asasetɔ a ɛtwa toɔ mu no betumi ahia biribi a wɔbɛkyere ho de ahome ma wɔn.
Ntease nneɛma, ntease biako biako
Nsa so
- Nsa so brɛoo. Hyew ntɛm nkakrɛ nhwɛ wɔ wo nsa mu, na pue nsa no fi asennua kɔsi nsateaa so brɛoo. National Institute on Aging ka sɛ wobetumi de nkakrɛ a wɔnhwɛ honhom no so nsa so ama ahome.
- Ntoma kɛseɛ a wɔde nhyɛ mu. Ntoma kɛse a wɔde ahyɛ mu, a ɛyɛ velvet, corduroy, fleece, satin ne wool, a wobɛkɔ so pue, ayɛ ntuanee na aka ho asɛm.
- Nsuo a ɛyɛ hyew. Ɛyɛ ntoma a ɛyɛ nsuo mu a ɛyɛ hyew, de ma nsa ntɛmtɛm, sɛ ɛyɛ ahuhuru bere. Sɔ wo nsa ano ansa na wode ahyɛ.
- Apron anaa kɔtɔn a wɔde nsa ahwɛ. Nkotodwe kɛse, zippers, ribbons ne nkɔnsɔnkɔnsɔn a wɔde ahyɛ mu yiye.
- Ntwentwen ne nkyekyeɛ. Ntoma a ɛyɛ teɛteɛ, nsa ntɛmtɛm anaa ntwentwen, a wobɛkyekye, nhyɛ ne bɔ mu bio.
- Biribi a wɔbɛkyere. Ntoma nsɔnsɔn, ntoma a ɛyɛ ɔkɔkɔɔ anaa ɔdwera a wɔde ma no ntɛm, a wɔnnsɛ sɛ ɛyɛ mpaboa.
Honhom
- Ahuhuruw. Pue mmɔdenbɔ a ɛyɛ foforɔ ntɛmtɛm wɔ nsa mu, na wɔbɛtwe nsa so.
- Aduane a ɛde honhom. Kɔfi a ɔrehyew, paanoo a ɔrehyew, sinamon anaa ɛbɛnam a wɔrehwe ɛbɛn.
- Nhwiren. Fa nhwiren foforɔ bi fi afuw anaa adwadan so.
- Sɔapo anaa ahodoɔ a wɔpɛ. Sɔapo anaa ahodoɔ a wɔde di dwuma daa, sɛ ne ahoɔ tumi gye a.
Ɛdɛ
- Ɛdɛ a wɔpɛ. Nsuanyɛ kakraa a obi pɛ, te sɛ apple sauce, pudding anaa ice cream, wɔ ahoɔ a wɔbɛtumi adi so yie.
- Boa wɔ bobe mu. Nhwɛ aba anaa sugar krim a ɛwɔ mu bere a moreyɛ bobe mu.
- Ɛdɛ a ɛfa bere ho. Nsuo mmɔbɔ wɔ osutɔ bere, kɔfi a ɛyɛ hyew wɔ ɔhyɛn bere, wɔ ahoɔ a ɛyɛ mmerɛ ma obi nnwene.
Nteɛm
- Nnwom a obi pɛ. Nnwom a wɔatie dada wɔ nteɛm a ɛyɛ brɛoo; hwɛ nnwuma a ɛfa nnwom ho.
- Mmoa ne nsuo nteɛm. Osu, mpoma anaa nnomaa dwenenemu. NIA ka sɛ nnwom, nteɛm a ɛte sɛ mframa anaa nteɛm a ɛfa wiase ho boa obi bi ahome.
- Wo nne. Kenkan anaa hwɛ bere a wodi asɛm, anaa ka anansesɛm.
- Nkɔmmɔ nneɛma a ɛyɛ mmerɛ. Nkɔmmɔ kakraa, nsuo a wɔde gu, anaa aka a wɔde bɔ nteɛm ka nnwom ho.
Ahuhu
- Nhwɛ nkrasɛm wɔ afuw so. Nnomaa a wɔde aduane ama wɔ afuw a ɛwɔ ankɔnsɔ, mmofra a ɛrepɛ fie, anaa kɔm a ɛrebɔ.
- Akwadaa anaa vidio a ɛyɛ brɛoo. Ntɛmtɛm a ɛnnyɛ nteɛm a ɛyɛ den.
- Mfonini kɛseɛ. Mfonini a ɛyɛ teɛteɛ baako bere, a wɔde ma nkyɛn ahunu.
- Nsɔhwɛ ne nsɛnsɛn. Nkyekyɛ nkyerɛnkyerɛ a ɛyɛ nsɛnsɛn, nnomaa anaa nsɔnsɔn a wɔkyekyɛ, anaa nsɛnkyerɛ a ɛfa ntɛmtɛm a wɔde yɛ.
- Wɔ ɔhyɛn so. NHS ka sɛ wobetumi de nnua a ɛyɛ ɛdɛ, nneɛma a wɔbɛtumi asi nsa ho ne nsuo a ɛtene wɔ wɔ nnua mu. Hwɛ nnwuma a ɛfa ɔhyɛn ne nnua ho.
Sɛdeɛ wobɛyɛ ntease adekyee
- Yi insɛnsɛmfa a ɛfa obi nkwa ho, te sɛ ɛpo, ɔhyɛn, aduane, nnuadzi anaa nsɛnsɛn.
- Yi nneɛma baanu anaa abien, nneɛma kɛse a ɛyɛ nsa a ɛnyɛ basabasa, sɛdeɛ ɛbɛyɛ ɛponkyɛn kɛse, ɔdɔ a wɔde ahyɛ mu, ɛdwene a ɛyɛ dwiriw, anaa ɛwɔ bɔ ahyɛ mu.
- Hwɛ nneɛma biara hwɛ sɛ ɛwɔ nneɛma kakraa, ntwe a ɛyɛ mmerɛ, ntoma a ɛyɛ nsrɛ anaa nneɛma a ɛbɛbu.
- Fa nneɛma biako biako bra. Fa kɔ ne nsa mu, ka ho asɛm, na ma obi no nnwene.
- Fa adekyee no to baabi bio bere a woawie. Saa ara na ɛbɛda so yɛ kronkron na wɔbɛhwɛ nneɛma no bio ansa na wɔde bɛsan adi.
Ahobammɔ ne nea ɛdi kan
Ntease nneɛma yɛ mmerɛ, nanso nsɛnkyerɛ bi wɔ hɔ a ɛho hia. Nnipa a wɔwɔ dementia bi betumi asusuw nneɛma a wɔnnyɛ aduane sɛ aduane, na nnan so ɛbɛyɛ den akyiri yi; NIA kaa sɛ ɔhaw a ɛwɔ nnan so wɔ asasetɔ a ɛtwa toɔ mu no de kwan ma nkotodwe.
| Ɔhaw | Dɛn na wobɛyɛ |
|---|---|
| Nkotodwe | Fa nneɛma a ɛyɛ kɛse a wontumi nnan nko ara. Nkotodwe, ɔdɔ, sika, nsuwa anaa nneɛma a ɛyɛ nkɔnsɔnkɔnsɔn ammɔ adekyee mu. Ma aduane nko ara wɔ ɔkwan a ɔsɛ a wɔsɔ hwɛ ka sɛ ɛyɛ ahobammɔ no mu. |
| Nneɛma a ɛte sɛ aduane | NIA ka sɛ fa nsuo ahoɔden, sopɔ, shampoo ne ahonhom a ɛte sɛ aduane, a ɛbɛyɛ sɛ nneɛma a ɛte sɛ aduane anaa ɛwɔ honhom, ɛde ankɔ akyiri anaa ɔbɔ nneɛma a wɔyɛ ayɛ anaa ayɛ a ɛyɛ nnipa a wɔyɛ. Fa nneɛma a wɔde ayɛ ntease adwuma no ahyɛ kwan a wɔnnhwɛ wɔ dwumadie akyi. |
| Ahodoɔ | Hwɛ sɛ ɛwɔ ahodoɔ a ɛfa nkuku, latex, wool, nnuadzi anaa honhom ho ansa na woreyɛ. |
| Honhom a ɛyɛ den | Fa honhom a ɛyɛ den, te sɛ ahonhom ne aduru a ɛyɛ ɛnyinase, nkɔ akyi, titiriw sɛ ɔwɔ ahome ho ɔhaw anaa ɔhaw a ɛfa ahome ho. Honhom a ɛyɛ hyew ne ɔkwan a ɛyɛ mmerɛ ye ankasa. |
| Pɔw | Hwɛ sɛ pɔw, nhwɛ anaa pɔw a ɛyɛ den ntwa ansa na wobɛyɛ nsa so. Fa nsa so ahoɔ a ɛyɛ mmerɛ, na gyae sɛ wɔsɛnkɔ anaa wɔnnye ho. |
| Ahyew | Sɔ hyew nsuo ne nsuo a wɔbɛnom wo nsa ano ansa na woreyɛ. |
| Nneɛma a ɛyɛ den anaa a ɛyɛ nsɛe | Ma nneɛma a ɛyɛ den, nsuo a wɔde pɛɛ, anaa nneɛma a ɛyɛ nsɛe a wɔde yɛ adwuma nnyɛ. |
Aromatherapy boa anaa?
Ɛrenyɛ nokorɛ sɛ ɛboa ankasa. Cochrane nhwehwɛmu a wɔyɛe wɔ aromatherapy ho ma dementia hwehwɛɛ nhwehwɛmu 13 a nnipa 708 wɔ mu, a wɔwɔ asasetɔ mu nyinaa, na wohunuu sɛ nsɛmmisa a ɛda adi a ɛkyerɛ sɛ ɛboa nni hɔ. Nhwehwɛmu no yɛ ketewa, nea ɛba mu no nkɔ tɛ, na wɔankyerɛ nsɛnkyerɛ a ɛyɛ nsɛe yie. Sɛ obi pɛ honhom a ɛyɛ dɔ a ɔhunu dada, te sɛ ahonhom a wɔfa afuw so no, ɛyɛ biribi a wobetumi de ma no; ɛnyɛ ɔyaresɛm.
Sɛdeɛ wobɛma ntease adwuma
- Yi bere a ɛyɛ kyɛn na guan TV no.
- Bɛn no fi kwan a ɔrehwɛ wo so, frɛ no din, na bisa anaa ka ansa na woreto no: “Mewɔ lotion. Wopɛ sɛ mehwɛ wo nsa?”
- Fa ntease biako ka ho bere biara sɛnea ɛrennya ɔhaw.
- Hwɛ sɛdeɛ ɔbɛda so. Ɔano a ɛyɛ mmerɛ, nsa a ɛnyɛ den anaa ɛseɛ a ɔbɛseɛ yɛ nsɛnkyerɛ pa. Sɛ ɔyi ne nsa fi wo nsa mu, ɔnye ho anaa ɔbɛyɛ nneyɛe a ɛnyɛ mmerɛ a, gyae.
- Ma ɛnyɛ ɛkɔ ɛkyɛ. Nnɔnsɔ nkakrɛ anaa ɛyɛ mmerɛ ɛyɛ nnwuma a ɛyɛ.
Ɔhyɛ nkakrɛ a ɛyɛ mmerɛ, te sɛ nkwa mu ahome, ne ɛbɛboa sɛ wodi ɛbɛtwa. Sɛ wopɛ nkyerɛkyerɛ foforɔ a ɛfa mpa so ho, hwɛ asasetɔ a ɛtwa toɔ mu nnwuma, na sɛ ɔhaw a ɛfa anadwo ho a, hwɛ anadwo ahoɔden.
Nsɛmmisa a wɔtaa bisa
Dɛn ne ntease nneɛma a ɛyɛ papa ma obi a ɔwɔ dementia?
Nneɛma a ɛyɛ mmerɛ ni ne nsa so a ɛyɛ brɛoo de ntoma a ɛwɔ nkwan, honhom a ɛfa nhwɛ anaa kɔfi, nteɛm a ɛfa nnwom a ɔpɛ anaa nteɛm a ɛfa mmoa, nhwɛ mmoa anaa nkɔnsɔnkɔnsɔn a ɛwɔ hyɛ, ne aduane a ɔpɛ a ɛwɔ nkwan a ɛyɛ mmerɛ mu. Fa ntease biako ka ho bere biara na hwɛ sɛdeɛ ɔnnye ho.
Ntease nneɛma yɛ ahobammɔ ma obi a ɔde nneɛma kɔ ne anom?
Ɛbɛyɛ, sɛ wohwɛ yie. Fa nneɛma kɛse a wontumi nnan nko ara, ntwe nneɛma kakraa anaa nneɛma a ɛbɛbu, na de nhoma, sopɔ ne nneɛma a ɛwɔ honhom sɛ wobɛtu akyiri no ahyɛ kwan a wɔnnhwɛ. Tena ne nkyɛn bere nyinaa.
Aromatherapy boa dementia anaa?
Cochrane nhwehwɛmu a wɔyɛe no hunuu nsɛmmisa a ɛda adi a ɛkyerɛ sɛ aromatherapy boa nnipa a wɔwɔ dementia, nanso nhwehwɛmu no yɛ ketewa na nea ɛba mu no nyɛ pɛ. Sɛ obi pɛ honhom a ɛyɛ dɔ a ɔhunu dada a, ɛyɛ; nanso fa honhom a ɛyɛ den, titiriw sɛ ɔwɔ ahome ho ɔhaw anaa ahodoɔ, nkɔ so.
Dɛn ne fidget anaa activity apron?
Ɛyɛ ntoma, apron anaa kɔtɔn a wɔde nneɛma a wɔbɛkyere nsa ho sɛ wobɛdi ho ayɛ den, sɛ nkotodwe kɛse, zippers, ribbons ne nkɔnsɔnkɔnsɔn a wɔde ahyɛ. Ɛma nsa a ɛnnyina adwuma nni biribi a ɛbɛma wɔdi ho nhwehwɛ. Hwɛ ho bere bebree sɛ biribi nni hɔ a ɛbɛyera anaa ɛbɛtu.
Nneɛma a wonya fi mu
Yɛde link kɔ ahyehyɛde ahorow ne adesua ahorow a krataafa yi de ne ho to so no so. Wɔhwɛɛ emu biara bere a wɔyɛɛ kratafa no foforo no.
- Late-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
- Care in the Last Stages of Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Alzheimer's Caregiving: Home Safety Tips · National Institute on Aging
- Aromatherapy for dementia · Cochrane
- Activities for dementia · NHS
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America