Dwumadie

Efie Adwuma sɛ Anigyeɛ ma Nnipa a Wɔwɔ Dementia

Wɔayɛ no foforo 8 simma akenkanGolden Moments kuw no na ɛyɛe · Sɛnea yɛkyerɛw

Mmuae tiawa no

Efie adwuma a yɛyɛ da biara, te sɛ ntoma a wɔsɔ, nkyekyɛ nsɔfo, ahyehyɛ aduane, ntwa ahwɛfoɔ, nsuo a wɔgugu nnua so ne nnuan a ɛyɛ mmerɛw, bɛboa onipa a wɔwɔ dementia ma ɔnya ɔkwan a ɔfa so boa. Paw adwuma a ɔnim, fa ntam ɔkwan biako biako mu, yi nsɛmmɔnedeɛ a ebi wɔ hɔ ne nneɛma a ɛhyew anaa ɛhye fi hɔ, na ma ɔkwan a ɔfa so yɛ adwuma no yɛ hwee sɛ ɛho hia sen sɛ ɔyɛ no "yie".

  • Adwuma a ɔnim bɛboa onipa no ma ɔnya ahoɔden sɛ ɔboa, na ɔyɛ ɔfie ho ayɔnkofa, na eyi nso hia sen sɛ wɔyɛ adwuma no yie anaa.
  • Kyekyɛ adwuma biara ma ɛyɛ nsɛnkyerɛ biako biako, kyerɛ no sɛnea wɔyɛ, na fa wo nsa tɔ nea ɛyɛ den no ahyɛ no nsa aba akwantuo.
  • Hyɛ akyi nkrante, nsuo a wɔde sra ntadeɛ ne nsuo ayete ntumi, na fa nkukuo ahyɛ ɔkɔɔ hɔ anaa ɔkɔɔ anaa ɔkɔɔ bi a ɔde ahoɔ bɛka ntɔ ase ansa na woreyɛ adwuma.
  • Nea wɔapow ahyɛ ntoma a wɔayɛ yie no mu ansa na onipa no ahwɛ. Sɛ ɛsɛ sɛ woyɛ bio a, yɛ no akyiri wɔ baabi a ɔnhwɛ.
  • Sɛ adwuma bi de awerɛhyɛmu ba a, sesa kɔ ɔkwan a ɛyɛ mmerɛw so, san bɔ bio ankasa anaa mmom fa ho hɔ.
Wɔ kratafa yi so (8 afã horow) .
  1. Adwuma a yɛyɛ da biara ne nneɛma a ɛyɛ anigyeɛ ma nnipa yi bɛyɛ dɛn?
  2. Adwuma a fie ho bɛn na ɛyɛ yie sɛ wɔsɔ hwɛ?
  3. Sɛnea mebɛhyehyɛ adwuma sɛ ɛbɛkɔ yie?
  4. Sɛnea mebɛsesa adwuma sɛ ntease sesa?
  5. Sɛnea mebɛkyerɛ sɛ adwuma no yɛ ahobammɔ?
  6. Dɛn na ɛbɛyɛ sɛ wɔyɛ no “nkɔɔ”?
  7. Ɛberɛ bɛn na yɛbɛgyae?
  8. Adwuma a ɛyɛ mmerɛw bere a ɔyɛ komm

Nnipa pii a wɔwɔ dementia adi afe pii di fie ho adwuma, mmofra abusua, anaa adwuma a wɔyɛ wɔ adwumaden mu. Sɛ wɔka kyerɛ wɔn sɛ wɔmmoa wɔn wɔ fie adwuma mu a, ɛbɛka sɛ “wɔda so ara ne fie ho ayɔnkofa” wɔ ɔkwan a ɛyɛ anigyeɛ, a ɛyɛ den sɛ adwuma foforo bi bɛka saa. Saa kyerɛwsɛm yi ka adwuma a ɛyɛ yie, sɛnea wɔbɛhyehyɛ, sɛnea wɔbɛsesa ho bere a nneɛma rehyɛ mu, ne sɛnea wɔbɛtena ase ahobammɔ wɔ kɔkɔɔ ne nkɔhwɛ nwoma mu.

Adwuma a yɛyɛ da biara ne nneɛma a ɛyɛ anigyeɛ ma nnipa yi bɛyɛ dɛn?

Efie adwuma yɛ anigyeɛ esiane sɛ wɔn ho yɛ nea onipa no ahyɛ da, na wɔwɔ ntease a ɛda so. National Institute on Aging ka sɛ nneɛma te sɛ nsuo a wɔsɔ aboɔden, ahyehyɛ aduane, nkyekyɛ, dusting, mmara a wɔkyekyɛ ne nkyekyɛ a wɔkyekyɛ ntoma ka nneɛma a nnipa a wɔwɔ Alzheimer’s betumi anya anigyeɛ wɔ mu. Alzheimer’s Association ka sɛ adwuma te sɛ ahyehyɛ aduane betumi ama onipa no ate sɛ ɔyɛ fie ho nnipa a wɔpɛ wɔn.

Adwuma nso wɔ ne nsɛnkyerɛ a ɛma ɛyɛ den sɛ wobɛfi ase. “Ma me mmoa me nsa wɔ aboɔden yi mu” yɛ ade a ɛyɛ mmerɛw sɛ wobɛka ko ɔkwan a ɛfa so bisa “Wopɛ sɛ yɛyɛ adwuma bi?”

Adwuma a fie ho bɛn na ɛyɛ yie sɛ wɔsɔ hwɛ?

Fi adwuma a onipa no yɛe bere a atwam ase, na afei fa nneɛma a ɔtumi yɛ nnɛ no toto ho.

Ntoma ne nsoromma

  • Sɛ wɔkyekyɛ aboɔden ne nsɔfo. Hyɛ akyirideɛ a ɛyɛ nketenkete a ɛwɔ nneɛma a ɛyɛ nketenkete mu wɔ ne nsa mu. Aboɔden yɛ adwuma a ɛnyɛ den; biribi biara nni ɔkwan a ɛnyɛ yie a wɔbɛkyekyɛ so.
  • Sɛ wɔbɛhwehwɛ nsoromma a ɛfa ho. Gyina sɛ nsoromma a wɔadi ho wɔ tebɔ so. Sɛ ɛyɛ den sɛ wɔhunu nsoromma no a, fa nsoromma abien anaa abiasa a ɛyɛ ahoɔfɛ a ɛne mu soa.
  • Sɛ wɔbɛyɛ nsoromma ateɛ ne sɛ wɔbɛhyehyɛ. Nsoromma, nsɔfo anaa aboɔden a wɔde ka ho betumi ayɛ ateɛ na wɔahyehyɛ. Eyi yɛ adwuma a ɛyɛ yie bere a wɔrenkyekyɛ ntoma bio ankasa.

Tebɔ ne aduane

  • Sɛ wɔbɛhyehyɛ tebɔ. Hyehyɛ ɔkwan biako sɛ ɛyɛ nhwehwɛmu, na ma onipa no nni so. Sɛ ɛyɛ den a, ma no nneɛma biako biako: “Yɛhyɛ sbɔnnwa ma tamfo biara.”
  • Sɛ wɔbɛkyekyɛ aduane. Fa ahyehyɛ nneɛma a ɛyɛ mmerɛw, mpaboa ne mpaboa a ɛyɛ ɔkwan, ka wɔ ɔkwan a ɛyɛ nketenkete mu. Gyae nneɛma a ɛyɛ ɔkɔɔ anaa nneɛma a ɛyɛ den sɛ wɔde bɛhyehyɛ.
  • Sɛ wɔbɛhohoro nneɛma. Nneɛma a wɔamfa ho ankasa a ɛyɛ nea ɛnyɛ den ma wɔdi ho, nneɛma a ɛyɛ ahoɔfɛ, anaa aboɔden a wɔde ka ho, yɛ adwuma a ɛyɛ ahobammɔ.
  • Sɛ wɔbɛpɔw tebɔ anaa nkukuo. Nsuo a ɛyɛ mmerɛw ne tebɔ a wɔapow. Alzheimer’s Association ka sɛ sɛ onipa de ne nsa rebɔ tebɔ a, ma no aboɔden, na ɛbɛma ne nsa tu afiri bi mu ayɛ adwuma a ɛyɛ.

Fie ho nneɛma nso

  • Sɛ wɔbɛhohoro fie. Dusting ne aboɔden a ɛyɛ mmerɛw ne nneɛma a ɛyɛ den, te sɛ tebɔ a ɛwɔ fie anaa nkɔhwɛ nwoma.
  • Sɛ wɔbɛkyekyɛ nkrante. Ma onipa no nkyekyɛ nkrante ne nnwoma a ɛnyɛ den sɛ ɛbɛyɛ ntadeɛ mu. Kyekyɛ mu sɛ: ɛho hia, ɛsɛ sɛ wɔpow, anaa ɛsɛ sɛ wɔkenkan akyiri. Sika ne nkrante a ɛho hia sɛ wɔhwɛ no, kɔ baabi a ɛyɛ mmerɛw.
  • Sɛ wɔbɛkyekyɛ nneɛma a wɔde bɛyɛ fofor. Hohoro nneɛma a wɔafi mu, nnwoma ne nkɔhwɛ nwoma, a wɔde bɛkɔ mmoadoma ananmu.
  • Sɛ wɔbɛtetɛw. Ntoma a ɛyɛ mmerɛw wɔ ɔkwan a ɛyɛ den a, sɛ ɔkwan a ɔnam so tumi gyina so.
  • Sɛ wɔbɛsoa nsuo. Nsuo ntadeɛ a ɛyɛ mmerɛw ne nnua a wɔbɛtumi atena mu.

Nnuan ayaayaa a wɔde hwɛ

Nnuan nnuan betumi asakra anigyeɛ a ɛyɛ den. National Institute on Aging ka sɛ ma onipa no nnoa nneɛma, nsrɛ, nnuan nneɛma anaa nkɔ so ka nsɛnkyerɛ a ɛfa ne ho ankasa no kyerɛ obiara. Adwuma a ɛyɛ yie ne:

  • sohwɛ nkwan anaa nhwɛɛ
  • nnuan aboa anaa ahyehyɛ ahoɔfɛ
  • nkyekyɛ aboɔden
  • nkyekyɛ ntadeɛ wɔ piɛ mu
  • ntoma a wɔde kyekyɛ aboɔden a ɛmu mmerɛw
  • kɔ aboɔden ne pɔw a wɔde hyehyɛ pizza so

Sɛ ɛyɛ den sɛ wɔbɛsukuu nneɛma no a, Alzheimer’s Association ka sɛ wo ara fa nneɛma no a wɔde sukuu so, na afei ma onipa no adwuma foforo, te sɛ nnuan.

Sɛnea mebɛhyehyɛ adwuma sɛ ɛbɛkɔ yie?

  1. Yiyi bere a ɛyɛ. Paw bere a onipa no ada ho yie na ɔyɛ komm. Ma ɛbɛyɛ nnipa pii anyinasɛm bere a ɛyɛ anɔpa.
  2. Yi baabi no ho ahwɛ. Adwuma biako, baabi biako, na nneɛma foforo nni tebɔ no so.
  3. Frɛ, na nnye ahyɛ adwuma. “Mehia mmoa wɔ nsoromma yi mu” yɛ ɛpa sen “Ɛberɛ sɛ yɛkyekyɛ ntoma.”
  4. Yɛ nea edi kan no wɔ hɔ. Kyekyɛ aboɔden baako nkɔsɛ, na afei ma no nea edi hɔ. Ɛyɛ mmerɛw sɛ wokyerɛ adwuma no sɛnea wɔyɛ sen sɛ wobɛkyerɛkyerɛ.
  5. Ma nsɛnkyerɛ biako biako. Nsɛnkyerɛ pii bɛyɛ den ma nnipa. Di ntam kɔ akyi ansa na woaka nea edi hɔ.
  6. Yɛ adwuma bɛn ho. Adwuma pɛ a wɔbɛyɛ bɛn ho ma ɛyɛ nnipa mu, na ɛnyɛ sɛ wɔrehwɛ.
  7. Ka adwuma no ho asɛm, na ɛnyɛ nea ɛba. “Eyi yɛ nhyira” anaa “Ka kyerɛ me sɛnea wopɛɛ sɛ wohwɛ ntoma a wɔde kɔ hɔ” ma ɛyɛ nkɔaso a ɛnnhwɛ obiara.

Sɛnea mebɛsesa adwuma sɛ ntease sesa?

Ntease sesa bere ne bere, na ɛbɛyɛ ɛda biara. Alzheimer’s Association ka sɛ ɛfa nneɛma a ɛyɛ mmerɛw ne nneɛma a wɔsan yɛ da biara sɛ dwumadie no kɔ anim.

Sɛ eyi ayɛ den Yɛ eyi sɛ ɔkwan a ɛbɛyɛ
Sɛ wɔbɛkyekyɛ ntoma kɛseɛ Sɛ wɔbɛkyekyɛ aboɔden a ɛyɛ nketenkete anaa sɛ wɔbɛtetɛw nsoromma
Sɛ wɔbɛhyehyɛ tebɔ ma ɛyɛ mmoa Sɛ wɔbɛhyehyɛ akyirideɛ biako wɔ tebɔ biara so
Sɛ wɔbɛhyehyɛ nkrante wɔ nkyɛn Sɛ wɔbɛtie nkrante ketewa a wɔde wɔ baako
Sɛ wɔbɛdi nkyerɛwde Sɛ wɔbɛyɛ nnuan anaa wɔbɛhwɛ wɔ bere a wɔrekɔ so
Sɛ wɔbɛtetɛw fie nyinaa Sɛ wɔbɛtetɛw tebɔ ketewa biako
Sɛ adwuma no nyinaa ayɛ den Sɛ wotena wo akyi na woyɛ wɔ bere a ɔrekɔ so

Ɛyɛ bere a wɔhwɛ nso. National Institute on Aging ka sɛ nnipa bi ani gye sɛ wɔhwɛ nneɛma, na ɛyɛ ɔkwan pa sɛ wobɛtena ase.

Sɛnea mebɛkyerɛ sɛ adwuma no yɛ ahobammɔ?

Ahobammɔ ne nea edi kan, titiriw wɔ kɔkɔɔ mu. National Institute on Aging nkɔhwɛ kɔkɔɔ a ɛyɛ Alzheimer’s caregivers mu ka sɛ:

  • Hyɛ akyi anaa yi nneɛma a wɔde sra ntadeɛ, na ɛhyɛ mu nso nneɛma a wɔde sukuu nso, na ɛwɔ mu nso nneɛma a wɔde sra ntadeɛ a ɛbɛyɛ mmerɛw sɛ nʼadeɛ.
  • Hyɛ nkrante, nkyekyɛ nsɔfo ne nneɛma a wɔde yɛ adwuma a ɛyɛ den wɔ baabi a wɔahyɛ akyi.
  • Fa ahobammɔ nneɛma a wɔde sɔ kɔkɔɔ so, ne nea ɛyɛ akyi a wɔde bɛhyɛ ɔkɔɔ ne ɔkɔɔ anaa akyi.
  • Fa “Gyina” anaa “Ɛyɛ ɔhyew paa” nsɛnkyerɛ bɛhyɛ ɔkɔɔ, ɔkɔɔ anaa nkaa a ɛbɛyɛ ɔkɔɔ no hɔ, na ɛnyɛ ɔkwan a ɛbɛma ɛtɔ ase.
  • Sɛ wɔde ngoan 120°F (49°C) ahyɛ nsuo nkɔhwɛ ahyɛ mu, na ɛbɛtumi ayɛ kɔkɔɔ.
  • Yi ɛfɔ nhwɛ ne nsuo a ɛyɛ nneɛma a ɛte sɛ nneɛma a wɔde di so, na ɛnyɛ nneɛma a wɔde di.

Nneɛma foforo a ɛyɛ mmerɛw nso boa:

  • Gyina dan no mu bere a wɔde kɔkɔɔ, ɔkɔɔ anaa nkrante a ɛyɛ den rekɔ so.
  • Fa nneɛma a ɛnyɛ den sɛ wɔbɛpow ne tebɔ no so.
  • Ma asaase no nyɛ wɔ baabi a ɛyɛ mmerɛw sɛ wobɛtetɛw anaa wobɛtwa.
  • Sɛ onipa no ada nneɛma so, Alzheimer’s Association ka sɛ wo yi nneɛma a ɛyɛ mmerɛw fi adwumadan mu, na adwuma a ɛyɛ ahobammɔ, te sɛ nkɔwɔ dua ho, betumi ayɛ anigyeɛ.

Dɛn na ɛbɛyɛ sɛ wɔyɛ no “nkɔɔ”?

Gyae no. Ntoma a wɔyɛɛ mu baabi nkyɛ no mu nyinaa ne ntoma a wɔayɛ yie. Alzheimer’s Association ka no pefee sɛ nea ɛho hia ne bere a wɔde bɛkɔ ne nkɔhwɛ ne sɛ onipa no ne fie ho ayɔnkofa, na ɛnyɛ sɛ ntoma no yɛ pɛpɛɛpɛ. Sɛ ɛho hia sɛ wɔsan yɛ ade no a, yɛ no akyiri, bere a ɛyɛ ɔkwan a wɔnhwɛ.

Sɛ wɔkyerɛkyerɛ no wɔ bere no mu a, adwuma a ɛyɛ anigyeɛ betumi aba nkaeɛ a ɛtwe adwene kɔ nea wɔayɛ wɔ akyi. “Medaase, wo boa me kɛse” yɛ asɛm a ɛyɛ yie daa.

Ɛberɛ bɛn na yɛbɛgyae?

Gyae anaa sesa adwuma bere a wuhu sɛ onipa no ayɛ den, ɔyɛ komm, anaa ne ani agye adwuma no. Ɛyɛ nea ɛyɛ yie sɛ wɔgyae ntɛm; ɛnyɛ nkogu. Wobetumi:

  • sesa kɔ ɔkwan a ɛyɛ mmerɛw
  • kɔ nneɛma a ɛma ɔnya ahomegyeɛ, te sɛ nnwom anaa kɔfi
  • san bɛyɛ bere foforo anaa da foforo
  • sɛ wobɛtena ase

Sɛ onipa no ka dabi a, nhyɛ no mmɔden. Hwɛ nea wɔbɛyɛ sɛ ɔka dabi ma ɔkwan a ɛyɛ mmerɛw a wɔbɛtumi adi so.

Adwuma a ɛyɛ mmerɛw bere a ɔyɛ komm

Sɛ adwuma a ɛfa nipadua ho ntumi nyɛ a, sɛ wɔbɛkyekyɛ nneɛma ne wɔbɛhyehyɛ wɔ ɔkwan a wɔtena ase so ka. Sort Together ma wotumi tɔ mfonin wɔ kɔkɔɔ anaa nsuaa mu, na Picture Pairs yɛ akwan a ɛyɛ mmerɛw a ɛfa mfonin kɛseɛ ho na ɛnni bere. Conversation Cards wɔ nsɛmmisa a ɛfa fie ne abusua ho, na ɛyɛ mmerɛw sɛ wobɛkɔ ne kɔfi ka ho bere a adwuma no awie.

Sɛ wopɛ boa sɛ wobɛtete adwuma wɔ da mu a, hwɛ yɛn nkɔhwɛ bere a wɔyɛ komm. Sɛ wopɛ adwuma foforo sɛnea ɛbɛyɛ wɔ mpɛn a ɛsɛ mu, hwɛ adwuma a ɛyɛ mpɛn a ɛsɛ mu.

Nsɛmmisa a wɔtaa bisa

Adwuma bɛn na onipa a wɔwɔ dementia betumi aboa wɔ?

Nnipa pii betumi aboa wɔ ntoma a wɔsɔ, atamfo a wɔkyekyɛ, nkyekyɛ nsɔfo, ahyehyɛ aduane, ntwa ahwɛfoɔ, dusting, nsuo a wɔgugu nnua so anaa wɔ fufuo a wɔrekɔ so. Yɛ adwuma a onipa no yɛe bi da ne sɛ ɔyɛ no ansa na ɔrenyɛ no nyinaa. Nnansa yi, adwuma biako a wɔsan yɛ da biara, te sɛ mpapahwe a wɔtetɛw, betumi aboa.

Ɛyɛ nea ɛsɛ sɛ onipa a wɔwɔ dementia boa wɔ kɔkɔɔ mu?

Ebetumi aba, sɛ wohwɛ no yie na wɔahyehyɛ ade yie. Hyɛ akyi nkrante, nneɛma a wɔde sra ntadeɛ ne nneɛma a ɛhye fi hɔ, de nkukuo ahyɛ ɔkɔɔ hɔ anaa ɔkɔɔ anaa ɔkɔɔ bi a ɔde ahoɔ bɛka ntɔ ase, na ma no adwuma a ɛyɛ ahobammɔ, te sɛ nkɔhwɛ nwoma, nkyekyɛ nnuan anaa ahyehyɛ nsɔfo. Nnyɛ no ɛ tumi nkɔ na ɔnnhwɛ kɔkɔɔ no so.

Dɛn na ɛbɛyɛ sɛ wɔyɛ adwuma no nkyɛw anaa wɔbɛyɛ asaase?

Gyina hɔ. Adwuma no ho nhia ne bere a wɔbɛfa ho ne ɔfie ho ahonyade, na ɛnyɛ nea ɛyɛ pɛpɛɛpɛ. Sɛ ɛho hia sɛ wosan yɛ ade no a, yɛ no akyiri, wɔ bere a onipa no nhwɛ, na ɛnyɛ ma ɔnte sɛ wɔrekamfo no.

Dɛn na ɛbɛyɛ sɛ wɔpo sɛ wɔrenboa?

Sɛ ɔpo a, ebia adwuma no ateɛ sɛ ɛyɛ den, ɛyɛ nea ɛnyɛ no yie, anaa ɛde ɔhaw bi ba ɔnkyɛ. Nhyɛ no mmɔden. Sɔ ɔkwan a ɛyɛ mmerɛw ahwɛ anaa kɔ fa wo ho ɔmpɛ, anaa bisa no bio wɔ bere a ɛyɛ no yie mu.

Nneɛma a wonya fi mu

Yɛde link kɔ ahyehyɛde ahorow ne adesua ahorow a krataafa yi de ne ho to so no so. Wɔhwɛɛ emu biara bere a wɔyɛɛ kratafa no foforo no.

  1. Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  2. Activities · Alzheimer's Association
  3. Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
  4. Alzheimer's Caregiving: Home Safety Tips · National Institute on Aging

Woasiesie wo ho ama agodie a ɛyɛ brɛoo?

Mfonini akɛse, bere kyerɛwtohɔ biara nni hɔ, nkontaahyɛde biara nni hɔ na biribiara nni hɔ a wobɛkyerɛw wo din. Bom di agoru wɔ mo browser no mu.

Fa saa agodie ahorow yi ka wo ho

Golden Moments app a wontua hwee ma iPhone, iPad ne Android: mfonini tiles akɛse, agodie a w’ankasa w’abusua mfonini wom, ne mfonini pack a ɛyɛ adwuma a Wi‐Fi nni mu. Akontaabu, dawurubɔ, bere nhyehyɛe anaa nkontaahyɛde biara nni hɔ.