Àwọn Ìgbòkègbodò Ìmọ̀lára fún Ẹni tí Ó Ní Dementia

Àwọn ìgbòkègbodò ìmọ̀lára ń lo àwọn ìmọ̀lára márùn-ún: ìfọwọ́kàn, òórùn, ìtọ́wò, ohùn àti ìran. Wọn kò nílò ìrántí, ìgbésẹ̀ tàbí ìdáhùn tó tọ́, nítorí náà wọ́n lè ṣiṣẹ́ ní ìpele èyíkéyìí. Wọ́n ṣe pàtàkì jù ní ìgbà tó bá yá. Alzheimer’s Association sọ pé ní ìpele ìkẹyìn, ayé ni a ń nírìírí rẹ̀ pàápàá nípasẹ̀ àwọn ìmọ̀lára, àti pé ẹ lè fi ìtọ́jú hàn nípasẹ̀ ìfọwọ́kàn, ohùn, ìran, ìtọ́wò àti òórùn. Àwọn àyẹ̀wò ààbò díẹ̀ ń mú kí àwọn ìgbòkègbodò wọ̀nyí jẹ́ ìsinmi fún gbogbo ènìyàn.

Kí ni àwọn ìgbòkègbodò ìmọ̀lára fún dementia?

Àwọn ìgbòkègbodò ìmọ̀lára jẹ́ ìrírí rírọrùn tí a kọ́ yí ìmọ̀lára kan lẹ́ẹ̀kan ká, bíi fífọwọ́ kan aṣọ, gbígbóòórùn ewé olóòórùn tàbí gbígbọ́ òjò. NHS sọ pé àwọn ìgbòkègbodò ìpele ìkẹyìn sábà máa ń nílò láti dojú kọ àwọn ìmọ̀lára, ó sì mẹ́nu kan orin, àwọn nǹkan láti fọwọ́ kàn àti dì mú, àti ìfọwọ́pa ọwọ́. Alzheimer’s Foundation of America sọ pé àwọn ènìyàn ní ìpele ìkẹyìn lè ní ìfẹ́ líle láti dì nǹkan kan mọ́ àyà fún ìtùnú.

Àwọn èrò ìmọ̀lára, ìmọ̀lára kọ̀ọ̀kan

Ìfọwọ́kàn

• Ìfọwọ́pa ọwọ́. Ẹ mú ọ̀rá ara díẹ̀ gbóná ní ọwọ́ yín kí ẹ sì fi ọwọ́ pa á díẹ̀díẹ̀ láti ọrùn-ọwọ́ dé ìka. National Institute on Aging mẹ́nu kan fífi ọ̀rá ara tí kò ní òórùn pa ara fún ìtùnú.
• Agbọ̀n aṣọ. Àwọn aṣọ onígun mẹ́rin ńlá tí ó rọ̀ tí ó sì ní onírúurú ojú, bíi velvet, corduroy, fleece, satin àti aṣọ irun àgùntàn, láti fi ọwọ́ pa, ká àti sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀.
• Aṣọ ìnura kékeré tí ó gbóná. Aṣọ gbígbóná tí ó tutù díẹ̀ fún ọwọ́ ní ọjọ́ òtútù. Ẹ dán ìgbóná rẹ̀ wò lórí ọrùn-ọwọ́ yín ná.
• Apron ìgbòkègbodò tàbí aṣọ ìbora itan. Bọ́tìnì ńlá, síìpù, ọ̀já àti àwọn aṣọ onírúurú ojú tí a ránpọ̀ mọ́ gírígírí.
• Kíká àti fífi ọwọ́ tẹ́ aṣọ. Agbọ̀n aṣọ ìnura kékeré tàbí aṣọ ìnu ẹnu tí ó mọ́ láti ká, kó jọ àti tún ká.
• Nǹkan rírọ̀ láti dì mú. Aṣọ ìbora fleece, ìrọ̀rí tàbí ẹranko rírọ̀ tí ó dà bí òótọ́, tí a fún ni lásán, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ohun ìṣeré.

Òórùn

• Ewé olóòórùn tútù. Ẹ fi ewé mint, rosemary, basil tàbí lavender pa láàárín ìka yín kí ẹ sì gbé wọn fún wọn.
• Òórùn ilé ìdáná. Kọfí tí a ń pọn, búrẹ́dì tí a ń yan, cinnamon tàbí ọsàn tí a ń bó nítòsí.
• Òdòdó. Ẹ gbé òdòdó tútù díẹ̀ wọlé láti ọgbà tàbí ilé ìtajà oúnjẹ.
• Ọjà tí ó mọ̀. Ọṣẹ tàbí ọ̀rá ara tí wọ́n máa ń lò nígbà gbogbo, bí awọ ara wọn bá gbà á.

Ìtọ́wò

• Adùn àyànfẹ́. Ṣíbí kékeré ohun tí wọ́n nífẹ̀ẹ́, bíi èso àpù tí a pò, pudding tàbí yìnyín ọ̀rá, ní ìrísí tí wọ́n lè gbà ní ààbò.
• Ìrànlọ́wọ́ nínú ìyan oúnjẹ. Títọ́ èso tàbí ọ̀rá dídùn díẹ̀ wò nígbà tí ẹ ń jọ yan oúnjẹ.
• Oúnjẹ ìpápánu ìgbà. Wọ́tamẹ́lọ́ọ̀nù ní ìgbà ooru, ohun mímu gbígbóná ní ìgbà òtútù, ní ìgbóná tí ó ní ààbò.

Ohùn

• Orin àyànfẹ́. Àwọn orin tí a mọ̀ ní ohùn jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́; ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò orin.
• Ohùn àdánidá. Òjò, ìgbì omi tàbí orin ẹyẹ. NIA sọ pé orin, ariwo funfun àti ohùn àdánidá dà bí ẹni pé wọ́n ń mú àwọn kan ní ìsinmi.
• Ohùn yín. Kíkà sókè, kíkọ orin pẹ̀lú ẹnu pípade, tàbí sísọ ìtàn.
• Àwọn ohun èlò orin rírọrùn. Ìlù ọwọ́, ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀ tàbí agogo láti máa ṣe pẹ̀lú orin.

Ìran

• Wíwo láti fèrèsé. Ibi oúnjẹ ẹyẹ lẹ́yìn fèrèsé, àwọn ọmọdé tí ń rìn lọ sílé, tàbí ojú ọjọ́ ní ìta.
• Àpótí ẹja tàbí fídíò tí ó lọ díẹ̀díẹ̀. Ìṣíkiri jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ láì sí ohùn gíga.
• Àwọn fọ́tò ńlá. Àwòrán kan tí ó hàn kedere lẹ́ẹ̀kan, tí a gbé ní ìwọ̀n ojú.
• Àwọ̀ àti àwòṣe. Yíyan àwọn aṣọ aláwọ̀ mèremère, òdòdó tàbí aṣọ ìnu ẹnu aláwọ̀, tàbí ojú-ìwé àwọ̀ kíkùn rírọrùn láti inú àkójọ àwọ̀ kíkùn wa.
• Ní ìta. NHS dá ọgbà ìmọ̀lára tí ó ní ewéko olóòórùn, onírúurú ojú àti àwọn ohun omi lábàá. Ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò ìta àti ọgbà ṣíṣe.

Bí a ṣe ń ṣe àpótí ìmọ̀lára

1. Ẹ yan àkòrí tí ó so mọ́ ìgbésí ayé ẹni náà: etíkun, ọgbà, ilé ìdáná, ibi iṣẹ́ ọwọ́, iṣẹ́ aránṣọ.
2. Ẹ yan nǹkan ńlá márùn-ún tàbí mẹ́fà tí ó ní ààbò, bíi ìkarahun ńlá, ṣíbí igi, ìborùn rírọ̀, àpò kékeré lavender gbígbẹ tí a rán pa, tàbí igi dídán kan.
3. Ẹ ṣàyẹ̀wò gbogbo nǹkan fún àwọn apá kékeré, etí mímú, òwú tí ó yẹ̀ àti ohunkóhun tí ó lè fọ́.
4. Ẹ mú nǹkan kan jáde lẹ́ẹ̀kan. Ẹ gbé e fún wọn, ẹ ṣàpèjúwe rẹ̀, kí ẹ sì jẹ́ kí ẹni náà ṣàwárí.
5. Ẹ kó àpótí náà pamọ́ lẹ́yìn náà kí ó lè máa jẹ́ pàtàkì kí a sì tún ṣàyẹ̀wò àwọn nǹkan náà kí a tó lò ó lẹ́ẹ̀kan sí i.

Ààbò ni àkọ́kọ́

Àwọn ìgbòkègbodò ìmọ̀lára jẹ́ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, ṣùgbọ́n àwọn ewu díẹ̀ ṣe pàtàkì. Àwọn kan tí ó ń gbé pẹ̀lú dementia máa ń mú àwọn nǹkan tí kì í ṣe oúnjẹ fún oúnjẹ, gbígbé nǹkan mì sì lè di ohun tí ó ṣòro sí i bí àkókò ti ń lọ; NIA kìlọ̀ pé àwọn ìṣòro gbígbé nǹkan mì ní ìpele ìkẹyìn ń mú ewu fífún ọ̀fun pọ̀ sí i.

Ṣé ìtọ́jú òórùn ń ṣèrànwọ́?

Ó ṣeé ṣe kó má ṣe bẹ́ẹ̀ ní ọ̀nà tí a lè wọ̀n. Àyẹ̀wò Cochrane lórí ìtọ́jú òórùn fún dementia wo ìwádìí 13 pẹ̀lú ènìyàn 708, gbogbo wọn ní ilé ìtọ́jú, kò sì rí ẹ̀rí tó dájú pé èrè kankan wà. Àwọn ìwádìí náà kéré, àwọn èsì kò bára mu, a kò sì ròyìn àwọn ipa àìfẹ́ dáadáa. Bí ẹni náà bá gbádùn òórùn jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ tí ó mọ̀, bíi lavender láti ọgbà, ìyẹn jẹ́ ìdí tó dára láti pín in. Kì í ṣe ìtọ́jú.

Bí a ṣe ń fúnni ní ìgbòkègbodò ìmọ̀lára

• Ẹ yan àkókò parọ́rọ́ kí ẹ sì pa tẹ́lifíṣọ̀n.
• Ẹ súnmọ́ wọn láti iwájú, ẹ sọ orúkọ wọn, kí ẹ sì béèrè tàbí kí ẹ sọ fún wọn kí ẹ tó fọwọ́ kàn: “Mo ní ọ̀rá ara díẹ̀. Ṣé ẹ fẹ́ kí n fi pa ọwọ́ yín?”
• Ẹ fúnni ní nǹkan kan lẹ́ẹ̀kan kí ó má baà pọ̀ jù.
• Ẹ ṣọ́ ìfèsì náà. Ojú tí ó rọ̀, ọwọ́ tí ó ti dákẹ́ tàbí ẹ̀rín jẹ́ àmì rere. Fífà kúrò, ṣíṣe ojú ríronú tàbí àìsinmi túmọ̀ sí kí ẹ dúró.
• Ẹ jẹ́ kí ó kúrú. Ìṣẹ́jú márùn-ún parọ́rọ́ jẹ́ àkókò tó dára.

Ìdúró mímí díẹ̀díẹ̀ papọ̀, bíi ìdúró mímí parọ́rọ́, lè jẹ́ ọ̀nà jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ láti parí. Fún àwọn èrò ẹ̀gbẹ́ ibùsùn sí i, ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò ìpele ìkẹyìn, àti fún àìbalẹ̀ ìrọ̀lẹ́, ẹ wo àìsinmi ìrọ̀lẹ́.