Ọrụ Ụlọ dị ka Ihe Ime maka Ndị Nwere Dementia

Ọtụtụ ndị na-ebi ná dementia kwadoro ọtụtụ afọ na-elekọta ụlọ, na-azụ ụmụ ma ọ bụ na-edebe ebe ọrụ n’usoro. Ịrịọ ha ka ha nyere aka n’ọrụ ụlọ n’ezie nwere ike ịgwa ha, n’ụzọ ihe ole na ole ndị ọzọ nwere ike, na “ị ka bụ akụkụ nke ezinụlọ a.” Ibe a na-ekwu ọrụ ndị na-arụkarị nke ọma, otu esi ahazi ha, otu esi agbanwe ha ka ihe na-agbanwe, na otu esi echekwa ụlọ nri na ebe a na-asa akwa.

Gịnị mere ọrụ ụlọ kwa ụbọchị ji adaba dị ka ihe ime?

Ọrụ ụlọ na-adaba n’ihi na a maara ha ma nwee ebumnuche doro anya. National Institute on Aging depụtara ịsa efere, ịdọba tebụl, ịhịa ụlọ, ihichapụ ájá, ịhazi akwụkwọ ozi, ịpịkọta akwa na ịhazi ihe e ji emegharị n’etiti ọrụ kwa ụbọchị ndị nwere Alzheimer nwere ike inwe obi ụtọ na ha. Alzheimer’s Association na-ekwu na ọrụ dị ka ịdọba tebụl nwere ike inyere onye ahụ aka ichee na ya bụ akụkụ a na-akwanyere ùgwù nke ezinụlọ.

Ọrụ ụlọ nwekwara ihe mere ya ji amalite. “Ị nwere ike inyere m aka n’akwa nhicha ndị a?” dị mfe ịzaa ee karịa “Ị chọrọ ime ihe?”

Ọrụ ụlọ ndị gịnị ka m kwesịrị ịnwale?

Malite n’ọrụ onye ahụ rụrụ na mbụ, wee kwekọọ ha n’ihe o nwere ike ime taa.

Akwa a saworo na akwa ndị ọzọ

• Ịpịkọta akwa nhicha ahụ na akwa nhicha ihu. Nye ya nkata nke obere akwa dị larịị. Akwa nhicha anaghị esiri mmadụ ike: ọ nweghị ụzọ na-ezighị ezi esi apịkọta ya.
• Ịhazi sọks abụọ yiri onwe ha. Tọgbọọ ọtụtụ sọks agwakọtara n’elu tebụl. Ọ bụrụ na o siere ya ike ịhụ nke yiri onwe ha, jiri naanị sọks abụọ ma ọ bụ atọ nwere agba dị iche nke ukwuu.
• Ime ka ha dịrị larịị na ịchịkọta ha n’elu ibe ha. Enwere ike ime ka akwa nhicha ọnụ, akpụkpọ ihe ndina na akwa nhicha efere dịrị larịị, wee chịkọta ha n’elu ibe ha. Nke a na-adaba nke ọma n’oge ndị ọzọ, mgbe ịpịkọta akwa ghọrọ ọtụtụ ihe n’otu oge.

Tebụl na ụlọ nri

• Ịdọba tebụl. Debe otu ebe e ji eri nri dị ka ihe atụ, ka onye ahụ mee ka nke ahụ. Ọ bụrụ na nke ahụ karịrị ya, nye ya otu ihe n’otu oge: “Lee ndụdụ maka efere ọ bụla.”
• Ịhazi ngaji na ndụdụ. Gwakọta ndụdụ, ngaji na mma ndị na-adịghị nkọ ndị a saworo n’ime otu ebe, wee ka ọ hazie ha n’ime ihe nwere ụlọ dị iche iche. Ewepụ mma ndị dị nkọ.
• Ịhichapụ mmiri n’efere. Efere plastik ma ọ bụ ndị na-adịghị agbaji na akwa dị nro na-eme nke a ọrụ dị nchebe.
• Ihichapụ tebụl ma ọ bụ ebe a na-edebe ihe. Akwa mikpuru emikpu na ebe a kpochapụrụ. Alzheimer’s Association na-atụ aro inye akwa ma ọ bụrụ na onye ahụ na-eji aka ya ehichapụ tebụl ugbu a, nke na-eme ka mmegharị na-adịghị ala ala bụrụ nke bara uru.

N’ime ụlọ

• Ihichapụ ájá. Akwa dị nro na ebe ole na ole siri ike, dị ka tebụl dị n’ihu oche ma ọ bụ ebe e debere akwụkwọ.
• Ịhazi akwụkwọ ozi. Nye ya akwụkwọ ozi ndị na-adịghị mkpa na katalọgụ ka ọ kewaa ha n’otu n’otu: debe, tụfuo, meghee mgbe e mesịrị. Debe akwụkwọ ụgwọ n’ezie na cheque n’ebe ọzọ.
• Ịhazi ihe a ga-eji emegharị. Kewaa kaan, karama na akwụkwọ a saworo n’ime nkata dị iche iche.
• Ịhịa ụlọ. Obere ifiri n’èzí ụlọ ma ọ bụ n’ala ụlọ nri, ma ọ bụrụ na ọ na-eguzosi ike.
• Ịgba osisi mmiri. Obere ite mmiri dị mfe na osisi ole na ole dị n’ebe aka ya ga-eru.

Isi nri dị mfe n’okpuru nlekọta

Isi nri nwere ike iweghachite mmetụta ndị siri ike, dị mma. NIA na-atụ aro ka onye ahụ chịkọta ihe a ga-eji, tụọ ha, gwakọta ma wụsa, ma ọ bụ naanị gwa onye ọzọ otu esi esi nri o hụrụ n’anya. Ọrụ ndị dị mma gụnyere:

• ịsa akwụkwọ nri ma ọ bụ mkpụrụ osisi
• ịgwakọta ngwakọta ma ọ bụ salad oyi
• ịmịpụ akwụkwọ salad
• ịtee bọta n’elu achịcha a gbara ọkụ site na mma na-adịghị nkọ
• itinye ntụ biskit a gwakọtara n’elu treyị
• itinye ihe a na-etinye n’elu pizza

Ọ bụrụ na ịtụ ihe siere ya ike, Alzheimer’s Association na-atụ aro ka ị gwụchaa ịtụ ya, wee nye ya akụkụ ọzọ, dị ka ịgwakọta nri.

Kedu otu m ga-esi mee ka ọrụ ụlọ dachaa nke ọma?

1. Họrọ oge kwesịrị ekwesị. Họrọ oge n’ụbọchị mgbe onye ahụ na-adịkarị zuru ike ma dị jụụ. Maka ọtụtụ ndị, nke a bụ n’ụtụtụ.
2. Kpochapụ ebe ahụ. Otu ọrụ, otu ebe, ọ dịghị ihe ọzọ n’elu tebụl.
3. Kpọọ ya, ejila ya kenye ya. “Aka gị ga-abara m uru n’ihe ndị a” ka mma karịa “Oge eruola ịpịkọta akwa.”
4. Gosi nke mbụ. Jiri nwayọọ pịkọta otu akwa nhicha, wee nye ya nke ọzọ. Igosi doro anya karịa ịkọwa.
5. Nye ya otu akụkụ n’otu oge. Ọtụtụ ntụziaka n’otu oge nwere ike ịdị ya ukwuu. Chere ka otu akụkụ gwụchaa tupu ị kpọọ nke ọzọ.
6. Rụkọọ ọrụ n’akụkụ ibe unu. Ịrụ otu ọrụ n’akụkụ ibe unu na-adị ka ịnọkọ, ọ bụghị nlekọta.
7. Kwuo banyere ọrụ ahụ, ọ bụghị nsonaazụ. “Ndị a dị nro nke ukwuu” ma ọ bụ “Gwa m otu ị si masị idebe akwa gị” na-akpọ mkparịta ụka n’ejighị anwale onye ọ bụla.

Kedu otu m ga-esi gbanwee ọrụ ụlọ ka ike onye ahụ na-agbanwe?

Ike na-agbanwe n’oge ma ọ bụ ọbụna site n’ụbọchị gaa n’ụbọchị. Alzheimer’s Association na-atụ aro ịkwaga n’ọrụ dị mfe, nke a na-emeghachi karị ka ọrịa na-aga n’ihu.

Ile anya bụkwa ịbanye na ya. NIA na-ekwu na ụfọdụ ndị na-enwe obi ụtọ naanị ịlere anya, nke ahụ bụkwa ezigbo ụzọ isi banye na ya.

Kedu otu m ga-esi chekwaa ọrụ ụlọ?

Nchekwa bụ nke mbụ, karịsịa n’ụlọ nri. Ndụmọdụ nchekwa ụlọ maka ndị na-elekọta ndị nwere Alzheimer nke NIA gụnyere:

• Kpọchie ma ọ bụ wepụ ihe nhicha, gụnyere pọd nke ihe nsachapụ akwa, nke nwere ike ịdị ka swiiti.
• Chekwaa mma, sịzọ na ngwa ọrụ eletrik n’ebe e kpọchiri.
• Tinye ihe nchekwa na ọnụ stov na ihe na-emechi ya n’onwe ya.
• Tinye akara “Kwụsị” ma ọ bụ “Ọ na-ekpo ọkụ nke ukwuu” n’akụkụ oven, tosta na ayọn, na-etinye ha n’ụzọ ha na-agaghị agbanye ọkụ.
• Tọọ ihe na-ekpo mmiri ọkụ ka ọ bụrụ 120°F (ihe dị ka 49°C) iji belata ihe egwu nke ọkụ mmiri.
• Wepụ mkpụrụ osisi e mere emere na magnet e mere dị ka nri, nke nwere ike ịdị ka ndị a ga-eri.

Ụfọdụ omume ndị ọzọ bara uru na-enyekwa aka:

• Nọrọ n’ime ụlọ ahụ mgbe stov, oven ma ọ bụ ngwa nkọ na-arụ ọrụ.
• Jiri efere ndị na-adịghị agbaji maka ihichapụ na ịdọba tebụl.
• Debe ala ka ọ ghara ịdị mmiri mmiri ma kpochapụ mgbe ị na-ahịa ma ọ bụ na-asa ụlọ.
• Ọ bụrụ na onye ahụ jiri ngwa ọrụ na mbụ, Alzheimer’s Association na-atụ aro iwepụ ihe ndị dị ize ndụ n’ụlọ ọrụ aka ka ọ ka nwee ike inwe obi ụtọ n’ọrụ dị nchebe, dị ka ịkpụcha otu mpempe osisi ka ọ dị nro.

Gịnị ma ọ bụrụ na ọ rụọ ya “n’ụzọ na-ezighị ezi”?

Hapụ ya. Akwa nhicha e pịkọtara n’ọnụ atọ kama nke abụọ ka bụ akwa nhicha e pịkọtara. Alzheimer’s Association kwuru ya nke ọma: ihe na-aba uru bụ ịnọkọ oge ọnụ na mmetụta nke onye ahụ nke ịbara uru, ọ bụghị ma e pịkọtara akwa nhicha ahụ nke ọma. Ọ bụrụ na ihe n’ezie ga-adị mkpa ka e mee ya ọzọ, chere ruo mgbe e mesịrị, mee ya ebe onye ahụ na-adịghị ahụ.

Idozi ya n’oge ahụ nwere ike ime ka ọrụ na-atọ ụtọ ghọọ ncheta nke ihe furu efu. “Daalụ, nke ahụ nyeere m aka nke ukwuu” fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe kwesịrị ekwu mgbe niile.

Oge ole ka anyị kwesịrị ịkwụsị?

Kwụsị ma ọ bụ gbanwee mgbe ị hụrụ ihe ịrịba ama nke iwe, ike ọgwụgwụ ma ọ bụ enweghị mmasị. Ịkwụsị n’oge bụ nsonaazụ dị mma, ọ bụghị ọdịda. Ị nwere ike:

• ịgbanwe gaa n’akụkụ dị mfe karị
• ịga n’ihe na-eme ka onye ahụ zuru ike, dị ka egwu ma ọ bụ otu iko kọfị
• ịnwale ọzọ mgbe e mesịrị ma ọ bụ n’ụbọchị ọzọ
• ịnọdụ ọnụ naanị

Ọ bụrụ na onye ahụ asị mba, ekwela ya nsogbu. Lee ihe a ga-eme mgbe ha sịrị mba maka ụzọ dị nwayọọ isi zaa.

Ihe ndị ọzọ dị mfe maka oge dị jụụ

Mgbe ọrụ aka na-ekwe ome, ịhazi na ịchọta ndị yiri onwe ha ka nwere ike ime mgbe a na-anọdụ ala. Sort Together na-ahapụ gị ịpị foto n’ime nkata ụlọ nri ma ọ bụ ubi, Picture Pairs bụkwa egwuregwu dị nwayọọ nke ịchọta foto yiri onwe ha nwere foto buru ibu na enweghị elekere. Conversation Cards nwere ajụjụ mepere emepe banyere ụlọ na ezinụlọ na-adakwa nke ọma na kọfị mgbe ọrụ gasịrị.

Maka enyemaka n’itinye ọrụ ụlọ n’ụbọchị, lee nduzi anyị banyere usoro ụbọchị dị jụụ. Maka echiche ndị ọzọ site n’ọkwa, lee ọrụ n’oge etiti nke dementia.