Краткият отговор
Чѫвьствьнаꙗ дѣꙗниꙗ полагаѭтъ сѧ на осѧзании, ѡбонꙗнии, въкоушении, слоухѣ и видѣнии: тихо мазаниѥ рѫкъ, кошьница мѧкъкъихъ платъ, свѣжиꙗ зєлиꙗ къ ѡбонꙗнию, гласъ ѥстьства или зьрѣниѥ птиць оу окна. Та подобаютъ на вьсꙗкомь стєпєни и пачє польꙁьна сѫтъ поздѣѥ. Прѣждє испытаитє бѣдъ задѫшениꙗ, неприꙗзни, болѣзни кожѧ и чѫтьꙗ къ вонꙗмъ. Подаваитє по ѥдиномоу чѫвьствоу въ врѣмѧ и прѣстанѣтє, аштє чловѣкъ ꙗвитъ сѧ нєпокоинъ.
- Чѫвьствьнаꙗ дѣꙗниꙗ нє трєбоуѭтъ праваго отвѣта, тѣмьжє подъходѧтъ на вьсꙗкомь стєпєни, и на ложи или на сѣдалищи.
- Подаваитє по ѥдиномоу чѫвьствоу въ тихои храминѣ и въпрашаитє или повѣждьтє прѣждє прикоснѫти сѧ.
- Оукланꙗитє сѧ малъихъ вєщии и вьсѣхъ, ꙗжє ꙗвлꙗѭтъ сѧ или вонꙗѭтъ ꙗко брашьно, нъ нє сѫтъ, понєжє чловѣци могѫтъ вълагати ѩ въ оуста.
- Прѣждє оупотрѣблѥниꙗ мазании, вонѥи или брашьнъ испытаитє неприꙗзни, болѣзни кожѧ и недѫгъ дъханиꙗ.
- Нѣстъ съвѣдѣтєльства, ꙗко аромата лѣчьба помагаѥтъ знамєниємъ оумьнаго недѫга; оупотрѣблꙗитє вонѧ тъкъмо дѣлꙗ проста оуслаждєниꙗ, аштє въсхощєтє.
На тази страница (6 секции)
Чѫвьствьнаꙗ дѣꙗниꙗ полагаѭтъ сѧ на пѧти чѫвьствъ: осѧзании, ѡбонꙗнии, въкоушении, слоухѣ и видѣнии. Та нє трєбоуѭтъ памѧти, ни стѫпєнии, ни праваго отвѣта, тѣмьжє могѫтъ подъходити на вьсꙗкомь стєпєни. Пачє жє польꙁьна сѫтъ поздѣѥ. Alzheimer’s Association повѣдаѥтъ, ꙗко на поздьнѣмь стєпєни миръ чѫѥтъ сѧ пачє чрѣсъ чѫвьства, и ꙗко можєтє ꙗвити попєчєниѥ прикоснѫтиємь, гласомь, видѣниємь, въкоушєниємь и ѡбонꙗниємь. Нѣколика опасьнаꙗ испꙑтаниꙗ творѧтъ сиꙗ дѣꙗниꙗ мирьна вьсѣмъ.
Чьто сѫтъ чѫвьствьнаꙗ дѣꙗниꙗ при оумьнѣмь недѫзѣ?
Чѫвьствьнаꙗ дѣꙗниꙗ сѫтъ простаꙗ искоушєниꙗ, сътворєна около ѥдиного чѫвьства въ врѣмѧ, ꙗко осѧзаниѥ плата, ѡбонꙗниѥ зєлии или слоушаниѥ дъждꙗ. NHS глаголѥтъ, ꙗко дѣꙗниꙗ на поздьнѣмь стєпєни чѧсто подобаѥтъ имѣти на чѫвьствѣхъ, и поминаѥтъ мѫсикиѭ, вєщи къ осѧзанию и дрьжанию, и мазаниѥ рѫкъ. Alzheimer’s Foundation of America поминаѥтъ, ꙗко чловѣци на поздьнѣмь стєпєни могѫтъ имѣти крѣпъко жєланиѥ дрьжати нѣчьто близъ сєбє дѣлꙗ оутѣшєниꙗ.
Мꙑсли чѫвьствьнъихъ дѣꙗнии по чѫвьствомъ
Осѧзаниѥ
- Мазаниѥ рѫкъ. Съгрѣитє мало мазаниꙗ въ рѫкоу и тихо водитє отъ запѧстиꙗ до пьрстъ. National Institute on Aging поминаѥтъ мазаниѥ бєзьвоньнꙑмь мазаниємь дѣлꙗ оутѣшєниꙗ.
- Кошьница платъ. Вєликъꙗ чѧсти бархата, врьвьнааго плата, мѧкъкааго плата, атласа и вълнꙑ къ глаждєнию, съгъбанию и бєсѣдѣ.
- Топлъи платъ. Топлъи, мокръи платъ дѣлꙗ рѫкъ въ стоудєнъи дьнь. Прѣждє испытаитє топлотѫ на своѥмь запѧстии.
- Дѣтєльнаꙗ прѣдолъка или одѣꙗло на лѣнѣ. Вєлици пѫгъвици, ꙗстрѧби, врьвицѧ и платъ съ различьнѫ ꙗдью, крѣпъко пришитꙑ.
- Съгъбаниѥ и глаждєниѥ. Кошьница чистъихъ платъ или скатєрьтъ къ съгъбанию, полаганию и пакꙑ съгъбанию.
- Нѣчьто мѧкъко къ дрьжанию. Мѧкъко одѣꙗло, възъглавиѥ или подобьно мѧкъко животьно, подано просто, а нє ꙗко игра.
Ѡбонꙗниѥ
- Свѣжиꙗ зєлиꙗ. Потритє листвиѥ мѧтꙑ, розмарина, василика или лавандꙑ мєждоу пьрстꙑ и подастє.
- Вонѧ кухни. Кафє варимо, хлѣбъ пєчєнъ, корица или помораньчь обираѥмо близъ.
- Цвѣти. Принєсѣтє нѣколико свѣжихъ цвѣтъ изъ сада или отъ коупьца.
- Знаѥмо сътворєниѥ. Мꙑло или мазаниѥ, ꙗжє чловѣкъ въсєгда оупотрѣблꙗашє, аштє кожа тръпитъ.
Въкоушєниѥ
- Любимаꙗ сласть. Мала лъжица нѣчьсого любимааго, ꙗко ꙗблъчнаꙗ каша, сладъко брашьно или лєдєно млѣко, въ ꙗди, ѭжє чловѣкъ можєтъ бєзбѣдьно приꙗти.
- Помошть въ пєчєнии. Въкоушєниѥ плода или мала сладъка, ѥгда пєчєтє въкоупѣ.
- Врѣмєньнаꙗ брашьна. Дꙑнꙗ въ лѣтѣ, топло питиѥ въ ѥсєни, подано въ бєзбѣдьнои топлотѣ.
Слоухъ
- Любьмъꙗ пѣсни. Знаѥмъꙗ пѣсни тихꙑмь гласомь; видитє дѣꙗниꙗ мѫсикиѥ.
- Гласъ ѥстьства. Дъждь, вълнꙑ или пѣниѥ птиць. NIA поминаѥтъ, ꙗко мѫсикиꙗ, бѣлъи шоумъ и гласъ ѥстьства ꙗвлꙗѭтъ сѧ оукроштати нѣкъꙗ чловѣкꙑ.
- Вашь гласъ. Чьтєниѥ въслоухъ, напѣваниѥ или повѣданіѥ повѣсти.
- Простъꙗ орѫдиꙗ. Рѫчьнъи бѫбьнъ, трѧсило или звоно къ игранию съ мѫсикиѥѭ.
Видѣниѥ
- Зьрѣниѥ изъ окна. Кърмилищє птицамъ прѣдъ окномь, дѣти идѫщѧ домови или снѣгъ падаѭшть.
- Рꙑбьнъи съсѫдъ или тихо видѣниѥ. Тихо движєниѥ бєзъ громъкааго гласа.
- Вєликъꙗ образꙑ. По ѥдиномоу ꙗвьноу образоу, дрьжимоу на ровьни очию.
- Цвѣтъ и образъць. Разбоуриѥниѥ свѣтьлъихъ платъ, цвѣтъ или цвѣтьнъихъ скатєрьтъ, или простъи листъ къ цвѣтєнию отъ нашєго цвѣтєниꙗ.
- Вънѣ. NHS съвѣтоуѥтъ чѫвьствьнъꙗ садꙑ съ вонꙗвъıми зєлиѥми, различьнѫ ꙗдью и водьнꙑими сътворєнии. Видитє дѣꙗниꙗ вънѣ и въ садѣ.
Како сътворити чѫвьствьнѫ кошьницѫ
- Избєрѣтє мысль, съвѧзанѫ съ животомь чловѣка: помориѥ, садъ, кухниꙗ, дѣланицѧ, шитьѥ.
- Избєрѣтє пѧть или шєсть вєликъихъ, бєзбѣдьнъихъ вєщии, ꙗко вєликѫ раковинѫ, дрѣвѧнѫ лъжицѫ, мѧкъкѫ ткань, мѣшьць съ соухоѭ лавандоѭ зашитъ, или гладъкъ дрѣвѧнъ коубъ.
- Испытаитє кѫждо вєщь дѣлꙗ малъихъ чѧстии, остръихъ краи, раздрѣшєнъихъ нищь и ломьнааго.
- Износитє по ѥдинои вєщи въ врѣмѧ. Подаваитє ѭ, опишитє ѭ и оставитє чловѣка изъслѣдовати.
- По сихъ съхранитє кошьницѫ, да прѣбѫдєтъ особьна и вєщи пакꙑ испꙑтанꙑ бѫдѫтъ прѣждє иного врѣмєнє.
Бєзбѣдьство прѣждє вьсѣхъ
Чѫвьствьнаꙗ дѣꙗниꙗ тихаа сѫтъ, нъ нѣкъꙗ бѣдъı подобаѥтъ вѣдѣти. Нѣции чловѣци, живѫштии съ оумьнымь недѫгомь, могутъ мьнѣти нєбрашньнъꙗ вєщи брашьномь, а пожираниѥ можєтъ съ врѣмєнємь бꙑти трѫдьнѣѥ; NIA прѣдъостєрѣгаѥтъ, ꙗко трѫдьности пожираниꙗ на поздьнѣмь стєпєни въздвигаѭтъ бѣдѫ задѫшєниꙗ.
| Бѣда | Чьто творити |
|---|---|
| Задѫшєниѥ | Оупотрѣблꙗитє тъкъмо вєщи вєликъꙗ, ꙗжє нє могѫтъ бꙑти пожьрьтꙑ. Никакъıхъ пѫгъвицъ, зърнъ, пѣнѧѕь, коулъкъ или малъихъ игръ раздрѣшєнъихъ въ кошьници. Подаваитє брашьно тъкъмо въ ꙗди, ѭжє пєчальни попєчитєли глаголѭтъ бєзбѣдьнѫ. |
| Вєщи, ꙗжє ꙗвлꙗѭтъ сѧ ꙗко брашьно | NIA съвѣтоуѥтъ заключати мазаниꙗ, мꙑла, шьмъпанъ и вонѧвъꙗ сътворєниꙗ, ꙗжє могѫтъ ꙗвити сѧ или вонꙗти ꙗко брашьно, и отъимати творєнъꙗ плодꙑ. Съхранꙗитє чѫвьствьнаꙗ сътворєниꙗ по оупотрѣблѥнии. |
| Нєприꙗзни | Прѣждє начѧти испытаитє неприꙗзни къ орѣхомъ, латєкоу, вълнѣ, зєлиѥмъ или вонꙗмъ. |
| Крѣпъкъꙗ вонѧ | Оукланꙗитє сѧ крѣпъкъихъ вонѥи и маслъ, пачє при оудъшии или иномь недѫзѣ дъханиꙗ. Тихъꙗ, ѥстьствьнъꙗ вонѧ бєзбѣдьнѣишѧ сѫтъ. |
| Кожа | Прѣждє мазаниꙗ испытаитє кожѫ, аштє ѥстъ болѧштаꙗ, ранєна или нєжна. Оупотрѣблꙗитє тихо тлъчєниѥ и прѣстанѣтє, аштє чловѣкъ съжалитъ сѧ. |
| Топлота | Прѣждє испытаитє топлъꙗ платꙑ и питиꙗ на своѥмь запѧстии. |
| Остръꙗ или ѡтрованъꙗ вєщи | Никакъıхъ остръихъ орѫдии, стъкла или ѡтрованъихъ сътворєнии дѣланиꙗ. |
Помагаѥтъ ли аромата лѣчьба?
Вѣроꙗтьно ни по чьтоу мѣримоу. Прѣглѧдъ Cochrane ѡ аромата лѣчьбѣ при оумьнѣмь недѫзѣ видѣ 13 испꙑтании съ 708 чловѣкꙑ, вьсѧ въ домохъ попєчєниꙗ, и нє обрѣтє съвѣдѣтєльства помошти. Испꙑтаниꙗ бѣахѫ мала, исходи нєсъгласьни, а ѡ страначьнъихъ дѣаниꙗхъ худо повѣда сѧ. Аштє чловѣкъ радоуѥтъ сѧ тихои знаѥмои вон҄и, ꙗко лаванда изъ сада, то добро основаниѥ ѥстъ раздѣлити ѭ. То нѣстъ лѣчьба.
Како подати чѫвьствьно дѣꙗниѥ
- Избєрѣтє тихо врѣмѧ и оугаситє видѣниѥ.
- Пристѫпитє отъ прѣда, рьцѣтє имѧ ѥго, и въпрашаитє или повѣждьтє прѣждє прикоснѫти сѧ: “Имамъ мазаниѥ. Хощєши ли, да помажѫ рѫцѣ?”
- Подаваитє по ѥдиномоу въ врѣмѧ, да нє бѫдєтъ тѧжько.
- Зьритє отъвѣтъ. Тишѣишє лицє, оукроштєнъꙗ рѫцѣ или оусмихъ сѫтъ добръꙗ знамєниꙗ. Отътѧжаниѥ, намръштєниѥ или нєпокои значатъ: прѣстанѣтє.
- Дрьжитє кратъко. Пѧть мирьнъихъ минѫтъ добра събєсѣда ѥстъ.
Тихии покои дъханиꙗ въкоупѣ, ꙗко мирьно дъханиѥ, можєтъ бꙑти мѧкъкъ коньць. Дѣлꙗ болє мꙑслии оу ложа видитє дѣꙗниꙗ на поздьнѣмь стєпєни, а дѣлꙗ вєчєрьнꙗаго нєпокоꙗ видитє вєчєрьнє нєпокоєниѥ.
Често задавани въпроси
Каꙗ чѫвьствьнаꙗ дѣꙗниꙗ добра сѫтъ чловѣкоу съ оумьнымь недѫгомь?
Простаꙗ дѣꙗниꙗ сѫтъ: тихо мазаниѥ рѫкъ съ мазаниѥмь, дрьжаниѥ мѧкъкъихъ платъ, ѡбонꙗниѥ свѣжихъ зєлии или кафє, слоушаниѥ любьмъихъ пѣснии или гласъ ѥстьства, зьрѣниѥ птиць или рꙑбьнааго съсѫда, и въкоушаниѥ любимааго брашьна въ бєзбѣдьнѣ ꙗди. Подаваитє по ѥдиномоу въ врѣмѧ и зьритє, како чловѣкъ отъвѣштаѥтъ.
Бєзбѣдьна ли сѫтъ чѫвьствьнаꙗ дѣꙗниꙗ чловѣкоу, ижє вълагаѥтъ вєщи въ оуста?
Могѫтъ бꙑти, съ опасьствомь. Оупотрѣблꙗитє тъкъмо вєликъꙗ вєщи, ꙗжє нє могѫтъ бꙑти пожьрьтꙑ, оставлꙗитє малъꙗ или ломьмъꙗ, и по сихъ съхранꙗитє мазаниꙗ, мꙑла и вонꙗвъꙗ сътворєниꙗ далєчє, понєжє могѫтъ ꙗвити сѧ или вонꙗти ꙗко брашьно. Прѣбꙑваитє съ чловѣкомь вьсє врѣмѧ.
Помагаѥтъ ли аромата лѣчьба при оумьнѣмь недѫзѣ?
Прѣглѧдъ Cochrane нє обрѣтє съвѣдѣтєльства, ꙗко аромата лѣчьба помагаѥтъ чловѣкомъ съ оумьнымь недѫгомь, аштє и испꙑтаниꙗ бѣахѫ мала и нєсъгласьна. Аштє чловѣкъ радоуѥтъ сѧ тихои знаѥмои вон҄и, то добро ѥстъ, нъ оукланꙗитє сѧ крѣпъкъихъ маслъ, пачє при недѫзѣхъ дъханиꙗ или неприꙗзнєхъ.
Чьто ѥстъ прѣдолъка или дѣтєльнаꙗ риза?
То ѥстъ платъ, прѣдолъка или одѣꙗло на лѣнѣ, на нємьжє крѣпъко пришитꙑ сѫтъ вєщи къ дрьжанию, ꙗко вєлици пѫгъвици, ꙗстрѧби, врьвицѧ и платъ съ различьнѫ ꙗдью. То даѥтъ рѫкама, ижє иштѫтъ дѣла, нѣчьто изъслѣдовати. Чѧсто испытаитє, да нє бѫдєтъ ничьтоже раздрѣшєно.
Източници
Ние правим връзки към организациите и проучванията, на които разчита тази страница. Всеки беше отметнат, когато страницата беше актуализирана.
- Late-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
- Care in the Last Stages of Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Alzheimer's Caregiving: Home Safety Tips · National Institute on Aging
- Aromatherapy for dementia · Cochrane
- Activities for dementia · NHS
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America