Veivakauqeti ni Yago vei ira era bula kei na mate ni yalomatua

Na veivakauqeti ni yago e vakayagataka na veikau e nima: na tara, na bo, na kania, na rogoca kei na raica. E sega ni gadrevi na nodra cakacaka ni yalomana, na ituvatuva se na saumi dodonu, o koya gona e rawa ni vakayagataki ena veitabagauna kece ga. E bibi cake ena gauna era sa voleka sara ki na icavacava ni bula. Na Alzheimer’s Association e tukuna ni ena gauna ni icavacava, na vuravura e kau tani ga ena kena raici ena yago, ka rawa ni vakaraitaki na loloma ena tara, na domo, na raica, na kana kei na bo. Ena dua na vakadinadina savasava e rawa ni vakacegu taki kina na veivakauqeti oqo vei rau kece.

Na cava na veivakauqeti ni yago vei ira era bula kei na mate ni yalomatua?

Na veivakauqeti ni yago e kena ivakarau dodonu ga e tautauyavutaki ena dua na yago e dua ga na gauna, me vaka na tara ni kakana malumu, na bo ni kau wai vou se na rogoca ni uca. Na NHS e tukuna ni ena gauna ni icavacava e dodonu me vakataucokotaki na veivakauqeti oqo ki na yago, ka ra tukuna tale ga na sere, na iyaya me tara ka taura, kei na veikau ni liga malua. Na Alzheimer’s Foundation of America e tukuna ni o koya ena gauna ni icavacava e rawa ni kaukauwa cake na nona gagadre me taura e dua na ka voleka vua me vakacegui koya.

Na rai ni veivakauqeti, me vaka na yago yadua

Na tara

• Na veikau ni liga malua. Vakacegu na waiwai ni veikau ena liga ka tarai malua mai na dai ki na mua ni dedo. Na National Institute on Aging e tukuna ni na veikau vata kei na waiwai sega ni bo e rawa ni vakacegui koya.
• Na kato ni kakana malumu. Na kaukauwa levu ni kakana malumu me vaka na velvet, corduroy, fleece, satin kei na uludra me tara, lomana ka vosa vata kaya.
• Na ibe tavu ni wai malua. E dua na ibe tavu e wai malua me baleta na liga ena siga batabata. Me da vakadinadinataka taumada na katakata ena liga i koya e na vakayagataka.
• Na ivakatakata se na ibe ni duru. Na buttons levu, na sirigi, na kaukauwa kei na veikau kaukauwa sa kau vei koya ka sega ni drodro rawa.
• Na lomana ka saumi tale. Na kato ni ibe tavu savasava se na napkin me lomana, tauyavutaki ka lomana tale.
• E dua na ka malumu me taura. E dua na ibe fleece, e dua na duru se e dua na manumanu malumu ka sa caka vakataki koya, me solia wale ga, sega ni me dua na toy.

Na bo

• Na kau wai vou. Duri na kau wai vou me vaka na mint, rosemary, basil se lavender ena daligagaga ka vakamalua vua.
• Na bo mai na katakata. Na bo ni kofi e kana, na madrai e tunaki, na sinamoni se na moli e sa cavuti voleka.
• Na senikau. Kauta mai e vica na senikau vou mai na vanua se mai na sitoa.
• E dua na iyaya e kilai. Na sovu se na waiwai ni veikau ka dau vakayagataki tu ga, kevaka e rawa ni ciqoma na kuli koya.

Na kania

• E dua na kakana e vinakati. E dua na kaukauwa ni ka e vinakati me vaka na applesauce, pudding se ice cream, ena ivakarau e rawa ni kania vakasavasava.
• Veivuke ena tunaki. Kana e dua na kau kauwai se e dua na kauwai ni frosting ena gauna e na tunaki vata kaya.
• Na kakana ni gauna. Na veikau ni kaukauwa ena vula katakata, na cider katakata ena vula vula, me solia ena katakata dodonu.

Na rogoca

• Na sere e vinakati. Na sere makawa ena rorogo malua; raica na veivakauqeti ni sere.
• Na domo ni veikau. Na uca, na nasi ni waitui se na domo ni manumanu vuka. Na NIA e tukuna ni na sere, na domo sega ni ka se na domo ni veikau e rawa ni vakacegui e so na tamata.
• Nomuni domo. Wilivola vakamalua, wai, se tukuni e dua na italanoa.
• Na iyaya rogoca lalai. E dua na drumu ni liga, na shaker se na beli me veilomani vata kei na sere.

Na raica

• Na rai mai na katubaleka. E dua na icibaciba ni manumanu vuka e tautuba ni katubaleka, na gone e lako i vale, se na niu e drodro.
• E dua na wai ika se na vidio malua. Na veitosoyaki malua ka sega ni rorogo kaukauwa.
• Na foto levu. E dua ga na iyaloyalo savasava e dua na gauna, ka tauri e na taudaku ni mata.
• Na roka kei na droini. Tauyavutaki na veikau roka kaukauwa, na senikau se na napkin roka, se e dua na tabana ni droini rawarawa mai na neimami droini.
• E tautuba. Na NHS e tukuna ni na vanua kaukauwa kei na kau bo, na veikau kei na wai e rawa ni veivuke kina. Raica na veivakauqeti tautuba kei na veikau.

Me caka e dua na kato ni veivakauqeti ni yago

1. Digitaka e dua na ulutaga ka semati ki na bula ni tamata oqo: na baravi, na veikau, na katakata, na valenisiga, na daucakacaka ni kaukauwa.
2. Digitaka e lima se ono na iyaya levu ka savasava, me vaka na bu ni waitui levu, na kaukauwa ni kakana, na isulu malumu, e dua na kato lalai ni kau wai vou sa tutu vakaukauwa, se e dua na kau kaukauwa.
3. Vakadinadinataka na iyaya kece ga me raica kevaka e tu kina na ka lalai, na bati baci, na kaukauwa drodro se na ka e rawa ni basika.
4. Kauta mai e dua ga na ka e dua na gauna. Solia vua, vakaraitaka, ka me taura ka vakadidike koya.
5. Maroroya na kato ni oti me sa dua ga na ka veivakauwaitaki ka me ra vakadinadinataka tale na iyaya ni bera ni vakayagataki tale.

Na veitaqomaki taumada

Na veivakauqeti ni yago e malua, ia e tiko ga e so na rarawa e dodonu me da raici vakavinaka. E so na tamata era bula kei na mate ni yalomatua e rawa ni lasu ni na kakana na iyaya sega ni kakana, ka na nodra gauna me miti e rawa ni dredre cake ena gauna sa voleka kina na icavacava; na NIA e vakaraitaka ni na dredre ni miti ena gauna ni icavacava e kaukauwa cake na nodra rui mita me tara.

Na waiwai kaukauwa beka e veivuke?

Rawa ni sega. E dua na vakadidike ni Cochrane e baleta na waiwai kaukauwa vei ira era bula kei na mate ni yalomatua e raica na 13 na vakadidike ka oka kina e 708 na tamata, kece ga ena vale ni veiqaravi, ka kunea ni sega ni dua na ivakadinadina kaukauwa ni kena veivuke. Era lalai na vakadidike, sega ni tautauvata na isau, ka sega ni tukuni vinaka na itukutuku e baleta na itukutuku kaukauwa. Kevaka e marau o koya o na qarava ena dua na bo malua ka kilai, me vaka na bo ni lavender mai na veikau, sa dodonu ga me wasei vata kaya. Sega ni kena itukutuku ni veilomasoli.

Me solia vakacava e dua na veivakauqeti ni yago

• Digitaka e dua na gauna tudei ka biuta tani na TV.
• Lako mai na mata, tukuna na yaca, ka kerea se tukuna vua ni bera ni tara: “Au sa tiko kei na waiwai ni veikau. O vinakata beka me’u veikau malua na liga ni o?”
• Solia ga e dua na ka e dua na gauna me kakua ni vorati koya.
• Raica na kena itukutuku. E dua na mata malua, na liga kua malua se e dua na domoni e dua na itokeni vinaka. Kevaka e toso tani, e dua na mata rarawa se e luvu na yaloda, me da biuti koya.
• Maroroya me lekaleka. E lima na miniti malua e dua na gauna vinaka sara ga.

E rawa ni dua na gauna ni cegu malua vata kaya, me vaka na cegu malua, me kena icavacava malua. Mo raica tale na veivakauqeti tale eso e na kateni, raica na veivakauqeti ena gauna ni icavacava, ka me baleta na luvu ena bogi, raica na luvu ena bogi ni siga.