Aktivite sansoryèl pou moun k ap viv ak demans

Aktivite sansoryèl sèvi ak senk sans yo: touche, sant, gou, son ak vizyon. Yo pa mande memwa, pa gen etap pou suiv, epi pa gen bon repons, kidonk yo ka mache nan nenpòt ki etap. Yo pi enpòtan pita. Alzheimer’s Association fè remake ke nan dènye etap la, moun nan viv mond lan sitou atravè sans yo, epi ou ka montre ou pran swen atravè touche, son, vizyon, gou ak sant. Kèk ti verifikasyon sekirite ka fè aktivite sa yo vin plis repoze pou tout moun.

Kisa aktivite sansoryèl pou demans ye?

Aktivite sansoryèl se eksperyans senp ki chita sou yon sèl sans alafwa, tankou manyen twal, santi fèy fre oswa tande lapli. NHS di aktivite nan etap pita souvan bezwen konsantre sou sans yo, epi li mansyone mizik, objè pou touche ak manyen, ak masaj men. Alzheimer’s Foundation of America fè remake ke moun ki nan dènye etap la ka gen yon gwo bezwen kenbe yon bagay pre yo pou yo santi yo alèz.

Ide sansoryèl, sans pa sans

Touche

• Masaj men. Chofe yon ti kras losyon nan men ou epi fwote dousman soti nan ponyèt rive nan pwent dwèt. National Institute on Aging mansyone masaj ak losyon ki pa gen sant pou konfò.
• Panyen twal. Gwo moso velou, kòdroy, twal mou, saten ak lenn pou fwote, pliye epi pale sou yo.
• Twal mouye tyèd. Yon twal tyèd, yon ti kras mouye, pou men yo lè fè frèt. Tcheke tanperati a sou pwòp ponyèt ou anvan.
• Tabliye oswa dra pou okipe men. Gwo bouton, zip, riban ak moso twal ki gen diferan teksti koud byen sou li.
• Pliye ak lis. Yon panyen ti sèvyèt oswa nap pwòp pou pliye, anpile epi pliye ankò.
• Yon bagay mou pou kenbe. Yon dra mou, yon kousen oswa yon bèt mou ki sanble ak yon bèt reyèl, ofri senpman, pa janm tankou yon jwèt.

Sant

• Fèy fre. Fwote fèy mant, romaren, bazilik oswa lavand ant dwèt ou epi pase yo toupre moun nan.
• Sant lakizin. Kafe k ap prepare, pen k ap griye, kannèl oswa yon zoranj y ap kale toupre.
• Flè. Pote kèk flè fre soti nan jaden an oswa nan mache a.
• Yon pwodwi abitye. Savon oswa losyon moun nan te toujou itilize, si po li sipòte li.

Gou

• Yon gou yo renmen. Yon ti kiyè yon bagay yo renmen, tankou konpòt pòm, pouding oswa krèm glase, nan yon teksti yo ka jere san danje.
• Ede nan kwit manje. Goute fwi oswa yon ti glas pandan n ap fè patisri ansanm.
• Ti plezi sezon an. Melon dlo nan ete, sid tyèd nan otòn, sèvi nan yon tanperati ki an sekirite.

Son

• Mizik yo renmen. Chante yo abitye ak yon volim dous; gade aktivite mizik.
• Son lanati. Lapli, vag oswa chante zwazo. NIA fè remake ke mizik, bri blan ak son lanati sanble ede kèk moun detann.
• Vwa ou. Li awotvwa, chante dousman, oswa rakonte yon istwa.
• Enstriman senp. Yon ti tanbou, yon shakè oswa yon klòch pou jwe ansanm ak mizik.

Vizyon

• Gade nan fenèt. Yon manje pou zwazo deyò fenèt la, timoun k ap mache lakay yo, oswa nèj k ap tonbe.
• Yon akwaryòm oswa yon videyo dous. Mouvman dous san son fò.
• Gwo foto. Yon sèl foto klè alafwa, kenbe nan nivo je.
• Koulè ak modèl. Tri moso twal klere, flè oswa nap ki gen koulè, oswa yon paj senp pou kolorye nan seri koloryaj nou an.
• Deyò. NHS sijere jaden sansoryèl ak plant ki gen sant, diferan teksti ak eleman dlo. Gade aktivite deyò ak jadinaj.

Kijan pou fè yon bwat sansoryèl

1. Chwazi yon tèm ki gen rapò ak lavi moun nan: plaj la, jaden an, lakizin nan, atelye a, koud.
2. Chwazi senk oswa sis gwo objè ki an sekirite, tankou yon gwo koki lanmè, yon kiyè an bwa, yon foula mou, yon ti sache lavand sèch ki koud fèmen, oswa yon blòk an bwa ki lis.
3. Verifye chak objè pou ti pati, kwen ki file, fil ki lach ak nenpòt bagay ki ka kase.
4. Soti yon sèl objè alafwa. Lonje li bay moun nan, dekri li, epi kite moun nan eksplore li.
5. Mete bwat la lwen apre sa pou li rete espesyal epi pou objè yo verifye ankò anvan pwochen fwa.

Sekirite anvan tout bagay

Aktivite sansoryèl yo dous, men gen kèk risk ki enpòtan. Gen kèk moun k ap viv ak demans ki ka pran objè ki pa manje pou manje, epi vale ka vin pi difisil ak tan; NIA avèti ke pwoblèm pou vale nan dènye etap la ogmante risk pou toufe.

Èske aromaterapi ede?

Petèt pa nan okenn fason nou ka mezire klèman. Yon revizyon Cochrane sou aromaterapi pou demans te gade 13 etid ak 708 moun, tout nan kay swen, epi li pa jwenn okenn prèv solid ki montre benefis. Etid yo te piti, rezilta yo pa t dakò, epi efè segondè yo pa t byen rapòte. Si moun nan renmen yon sant dou li abitye, tankou lavand nan jaden an, se yon bon rezon pou pataje li. Se pa yon tretman.

Kijan pou ofri yon aktivite sansoryèl

• Chwazi yon moman trankil epi etenn televizyon an.
• Pwoche pa devan, di non moun nan, epi mande oswa di li anvan ou touche: « Mwen gen yon ti losyon. Èske ou ta renmen yon ti masaj men? »
• Ofri yon sèl bagay alafwa pou sa pa twòp.
• Gade reyaksyon an. Yon figi ki vin pi dous, men ki detann oswa yon souri se bon siy. Si moun nan rale kò li, fronse oswa vin ajite, kanpe.
• Kenbe l kout. Senk minit kalm se yon bon sesyon.

Yon ti poz pou respire dousman ansanm, tankou respirasyon kalm, ka yon bon fason pou fini. Pou plis ide bò kabann, gade aktivite pou dènye etap, epi pou malèz nan fen jounen an, gade ajitasyon nan fen jounen.