Uka jisk’a jaysäwi
Sentidonaka lup'iwinakax pusi sentido ocupañawa: amparan ch'iyar masaje, ch'uyu qarpa, ch'uxña quqa, ist'asiñ uraqi ukat ventana uñjañ, pajaro uñjañ. Jupanakax sapa jaqhi sarañan ukat qhipa urunakan wali askiwa. Nayrar uñjasim peligronaka ukat jan walinak uñjasim, uk ukhamarak lup'iwinakan ist'añ jan walinaka, ukat sapa mayjt'ayaña, jupax jan ch'amañchasiñ uñjataspa ukhaxa, sayt'asim.
- Sentidonaka lup'iwinakax janiw jan wali chimpunakax wali munañanakax, ukhamasti sapa etapan irnaqañ, ukapachaw walja ch'uxña utanakan ukat silla ukan.
- Pä ch'iyar sentido mayjt'ayaña sapa kutin, qhiti laka uta ukan, ukat jupar uñtasiña jan ukax ist'ayaña sapa kuti.
- Jan jach'a aruskipäwinak ukat ukax jan manq'a uñtasiñ sapa jaqhi, sapa janiw manq'aqa jan ukax janiw ukhamäkiti ukanakax apthapiñ.
- Jan alergia, aka qhuñu ukat jakañ ch'ampinakat uñjasim, loción, perfume jan ukax manq'anak irnaqañ nayraqata.
- Janiw amuyumpi jan wali uñjatanakat aromaterapia demencia manq'añ jan walinakat yanapt'istu sañ uñjasiñ; uñjatanakax sapa kutin, jan ukax janiw, uñtasiña ukhamaraki jakañ utanakat.
Aka pankanxa (6 tʼaqanaka) .
Sentidonaka lup’iwinakax pusi sentido ocupaniw: tocht’asiña, ulxaña, lunthatasiña, ist’asiña ukat uñjasiña. Janiw amtañ, janiw thaqhañ, janiw jan wali yatiñ aruskipäwanaka ukax wali munañanakax, ukhamasti sapa etapan irnaqañ. Qhipa urunakan wali askiwa. Alzheimer’s Association amuyuwa: qhipa etapan jaqix sentidonakampiw aka pacha uñjaski, ukat tocht’asiñampi, ist’asiñampi, uñjasiñampi, lunthatasiñampi ukat ulxasiñampi wali munañ uñjasiñ ukax utjaspa. Mä qawqha seguridad uñjañanakax lup’iwinaka sapa jaqhi ukax sayt’asiñ.
¿Kunas sentidonaka lup’iwinakax demencia ukax?
Sentidonaka lup’iwinakax mä sentido sapa mayjt’ayaña uñjasiñ aruskipäwanakawa, akham sañasa: qarpa tocht’asiña, qhunch’u uñjasiña jan ukax jaya ist’asiña. NHS amuyuwa qhipa etapan lup’iwinakax sentidonakar jawq’jaña, ukat walja: ist’asiña, tocht’asiña, ukat amparan ch’iyar masaje ukanakaw utjaspa. Alzheimer’s Foundation of America amuyuwa qhipa etapan jaqinakax wali munaña utjaspa, ukat mä uñtat q’uma ukanak anu sarañ ukat jaqhi sayt’asiñ.
Sentido sapa sentido ideas
Tocht’asiña
- Amparan ch’iyar masaje. Mä chiqa loción sapa amparan ch’iyar apt’asim, ukat muñi sapa jaq’uw amparan jach’a k’ulunakaru. National Institute on Aging amuyuwa aroma janiw utjaski loción ukanak jakañ ch’ampinakat, sayt’añ tuqi.
- Qarpa uñtaña. Aqsu, ch’uyu qarpanaka: terciopelo, corduroy, fleece, satín ukat lana, tocht’asiña, paqallq’uña ukat parlasiña.
- Ch’uxña manta jan ch’ukiñ. Mä ch’uxña, ch’iyar ch’uyu manta amparan ch’iyar khitinaka, jaqi ch’uxña uraqi. Mayjt’ayaña nayraqata sapa wiluma muñi uñjasiñ.
- Delantal jan ukax manta. Jach’a botones, cierres, cintas ukat parches uñjatanakax jaqhi pampa uñjasiñ.
- Uñtaña ukat tacaña. Ch’uyu paño jan ukax servilletanakan canasta, uñtaña, uñtatanakat ch’uxña uñtaña.
- Ch’uyu mayja q’ara. Fleece manta, qhiti jan ukax realístico sapa uywa ch’uyu, jupanakar jach’a jan wali chimpunakat.
Ist’asiña
- Aka qhuñu. Menta, romero, albahaca jan ukax lavanda q’ara ch’iyar muñi apt’asiñ, ukat uñtasiña.
- Jak’ana ist’asiña. Café t’unuña, pan ch’uyuña, canela jan ukax naranja pelada ch’iyar.
- Flores. Uraqinkir jan ukax tiendat jaya mä qawqha ch’iyar flores apt’asiña.
- Yatiña producto. Jupanakax yatiñ jabón jan ukax loción, jupanakan piel jan mayjt’añ ukhaxa.
Manq’a
- Munat manq’a. Mä jisk’a cucharada munat manq’a, ukat jupanakan jakañ mayjt’ayaña, jan ukax pudín jan ukax helado, ukat textura jupanakan seguro manq’aña.
- Panadería yanapaña. Jaya ukat pastel ukar mä qawqha t’ula manq’añ, jupanakampi chiqa.
- Mayja pacha manq’a. Sandía qhiti pacha, ukat warm cider jan ukax kaqsa, seguro t’ukhu ukhamäkaspa.
Ist’asiña
- Munat takiña. Yatiñ taqi jaya sapa jisk’a ist’asiña; uñtasiña music activities.
- Pacha ist’asiña. Quqa, ch’uxña jan ukax pajaro jaya. NIA amuyuwa takiña, ch’uxña jan ukax pacha ist’asiñ walja jaqinakar ch’uxña sayt’ayaña.
- Sapa jaqhi arupa. Mä qillqat jaya, qhiti jan ukax mä yatiña.
- Jisk’a instrumentonaka. Amparan ch’iyar tambor, shaker jan ukax campanilla takiña.
Uñjasiña
- Ventana uñjaña. Mä pajaro manq’a ventana qhipan, uywa jan ukax nieve.
- Mä peces jaqhi jan ukax video. Jisk’a jaqhi jan ukax ch’uxña, jan jach’a ist’asiñ.
- Jach’a uñtatanaka. Mä uñtata jaqhi, uñjasiñ nayraqata, nayra laq’un ukanak.
- Color ukat uñtat. Ch’iyar qarpanak, flores jan ukax servilletanaka ch’iyar, jan ukax jisk’a coloring uñtata.
- Uraqi. NHS amuyuwa jardín sentidonaka, jupanakan aruma sapa, textura ukat yaku. Uñtasiña outdoor and gardening activities.
¿Kunjamasa mä sentidonaka caja luraña?
- Mä tema akatxa jaqhi uñtañapataki: qota, jardín, cocina, taller, costura.
- Pusi jan ukax pä pachpa sapa jach’a, seguro items apt’asiña, akham sañasa: jach’a concha, ch’uyu quchsa, qarpa ch’uyu jan ukax ch’uyu jaqhi.
- Sapa item uñjasiña jisk’a partes, jaqhi sayt’asiñ jan ukax jan ch’uxña amuyuwa.
- Mä mä kutin apaqasiña. Jupanakar apaqaña, akham sañasa, ukat jaqhi uñjasiña.
- Caja qhipat mayjt’ayaña ukhaxa jupanakan wali uñtasiñ, ukat aka items sapa mayjt’ayaña uñjasiñ.
Nayrankipan seguridad
Sentidonaka lup’iwinakax suma, ukampis walja peligronaka utjaski. Walja demencia jaqinakax manq’a jan ukax jan manq’a sañapxi; manq’a manq’añax qhipa etapan jan ch’amani. NIA amuyuwa qhipa etapan manq’a ch’iyar jan ukax jan wali sawu ch’uxña peligro.
| Peligro | Kunsa luraña |
|---|---|
| Ch’uxña jan ukax manq’a | Qawqha jach’a items ukar apt’asiña, jan ch’uxña. Jan botones, cuentas, monedas, canicas jan ukax jisk’a jugar caja ukan. Manq’a ukax textura seguro ukhaman apt’asiña, care team amuyuwa. |
| Manq’a ukhamaraki uñjaña | NIA amuyuwa loción, jabón, shampoo ukat perfume uñjasiña, jupanakax manq’a jan ukax qhuñu ukhamäkaspa, ukat artificial frutanak apaqasiña. Sentido producto uñjasiña mayjt’ayaña qhipa. |
| Alergias | Nueces, látex, lana, uraqi jan ukax fragancias alergias uñjasiña nayraqata. |
| Jach’a aroma | Jach’a perfumes ukat aceites esenciales jan apt’asiña, asma jan ukax jakañ jan ch’ampinakan. Jisk’a, natural aroma seguro. |
| Piel | Masaje nayraqata piel jan ch’iyar, jan wali jan ukax jan ch’ukiña uñjasiña. Jisk’a presión apt’asiña, jupanakax muytaski ukhaxa sayt’asiña. |
| Temperatura | Warm paños ukat bebidas nayraqata jupanakan wrist uñjasiña. |
| Ch’uxña jan ukax jan wali items | Jan ch’uxña herramientas, vidrio jan ukax toxic craft suministros. |
¿Aromaterapia yanapt’istaspa?
Janiw ukhamäkaspa, jan uñjasiñ ukhamä. Cochrane amuyu aromaterapia demencia tuqi uñjaski 13 yatiña ukat 708 jaqinakat, sapa care home ukan, ukat janiw wali yatiñ amuyu uñjatax. Yatiñanakax jisk’a utjaski, ukat uñtatanakax jan sapa ukhamäkaspa, ukat jan wali uñjatanakax jan walja qillqatatäkaspa. Jaqhi jisk’a, yatiña aroma munaspa, lavanda uraqit, ukax wali jaya ukat sayt’asiña, ukampis janiw ukhamäkiti tratamiento.
¿Kunjamasa sentido lup’iwina uñjaña?
- Mä qhiti uñtata akatxa, jan TV uñjasiña.
- Nayraqata jaqhi, sutip sut’ichaña, jan ukax mayjt’ayaña nayraqata tocht’asiña: “Loción apt’antwa. ¿Amparan masaje munasmati?”
- Mä mä kutin uñjasiña, jan ukax jan wali mayjt’ayaña.
- Uñjasiña uñtasiña. Jisk’a uñtata, khara amparan ch’iyar jan ukax jisk’a jaya ukhamäkaspa. Jan ukax jaqhi jaruña, qharka jan ukax jisk’a ch’iyar sayt’asiña.
- Jisk’a apsuña. Pusi qhiti minuto ukat wali sum.
Mä ch’uyu jakañ sayt’asiña ukat calm breathing akham, wali jisk’a tukuyaña. Jaya ideanakaqasa, late-stage activities uñjasiña, ukat qhipa urunakan jan ch’uxña, late-day restlessness uñjasiña.
Jisktʼanakajj wali uñtʼatawa
¿Kunas wali sentido lup'iwinakax demencia jaqitakanaka?
Sasa ideas: loción ukat amparan ch'iyar masaje, ch'uyu qarpanakar tocht'asiña, aka t'ula ukat qhunch'u uñjasiña, ist'asiña jaya ukat uraqi ist'asiña, pajaronakar uñjasiña jan ukax peces jaqhi, ukat wali munat manq'a sapa jaqhi asp'iri. Sapa kuti mayjt'ayaña ukat jupar uñjasiña kunas uñtasisa.
¿Jan ch'uxña qawqha walinakat sentido lup'iwinakax seguro akapachatakax jupanakax yaqha qarpanakar manq'añ?
Walik ukax wali ukhamäkaspa, cuidado ukat sapa uñjañ. Jan ch'uxña, mä kutin manq'aña janiw ukhamäkiti aruskipäwanakar apaqañ, jan k'arisiña ukat ch'uxña jan ukax qhiti ukhaxa jan manq'añ, loción, jabón ukat perfume uñjatanakax qhipat jupanakax uñjasiñ manq'añapataki, jupanakax manq'a ukhamaraki uñjasiñ. Sapa jaqhi uñjat sayt'aña.
¿Aromaterapia demencia manq'añapataki yanapt'istasa?
Mä Cochrane amuyu uñjañan sapa jaqhi janiw aromaterapia demencia jaqinakatak yanapt'istu sañ amuyunaka uñjatax jan ukhamäkaspa, janiw wali yatiñ jan ukax ukax jan wali wali ukax jan uñjasiñapäkiti. Jaqhi munat jaya ukax yanapt'asiñ, ukax walikiwa, ukampis jan wali ch'amani aceites esenciales jan ukax jan wali sipansa, sapa juch'ampi uñjatanakax jakañ jaqhi ukat alergia.
¿Kunas delantal de actividad jan ukax manta de actividad?
Mä aqsu, delantal jan ukax manta jaqhi pampa uñjasiñ uñtatanaka, jupanakan jach'a botones, cierres, cintas ukat parches uñjatanakaw ch'iyar lliq'ichata. Ukax jaqhi maqanakat sayt'asiñ jan ukax ch'uyu uñtasiñ. Sapa mayjt'ayaña uñjasim jan ukax t'aqisiñ jan ukhamäkaspa.
Uñakipt’atanaka
Jiwasax organizaciones ukat yatxatäwinakaruw aka pankax atinisi. Sapa mayniw uñakipt’atäna kunapachatix pankax machaqar tukuyatän ukhaxa.
- Late-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
- Care in the Last Stages of Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Alzheimer's Caregiving: Home Safety Tips · National Institute on Aging
- Aromatherapy for dementia · Cochrane
- Activities for dementia · NHS
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America