Akissut naatsoq
Tarnimik napparsimasunut eqqumiitsuliorneq pitsaassusarpoq, najuittumi misigissuteqartumik aallartinneqarnissarlu ersarippat. Qalipaatinik imeqartunik, aviisinit assinik katiterinermik, marrarmik aqqusamik, qalipaatinik qernertunik qaliaq isuulluni atorlugu imaluunniit pilutanik naqiterinermik misiliigit, tamannalu aappassaaneqartuaruk. Atorsinnaasut toqqaannartut, tigumiaannarpoq, annerusumik nakuuserfigisaqanngitsut ujarassuarlu mikisuunngitsut toqqakkit, pisariaqartitaallu naleqqussarlugit ingerlannegarlugit. Suliaq naammassinnegarnissaata pingaarneruvoq; suliap naammassineq kinguneraa pisinnaavoq.
- Suliaq ataasiusumik aallartinneqarsinnaasoq toqqaruk, soorlu qalipaat mifferrarlugu imaluunniit assi alipparlugu, inuk aallarniaraannassammat.
- Atorsinnaasut toqqaannartut, tigumiaannarpoq, ujarassuarmik mikisuumik nakuuserfigisaqanngitsunik, tipigissartunik imaluunniit sakkunik qarajaqanngitsunik atoruk.
- Aappassaaneqartuarit, kingornalu ungasinnerusoq. Inuit amerlasuut qalipaatit siullermik aallarnerisa imaluunniit alippallaarnerisa kingornatigut ingerlannassapput.
- Suliaq inup periarfissaanut allanngortunut naleqqussaruk, suliat tungaatigut naammassineqarsinnaasut aallarneraniit qitiusumut misigissuteqartumut ingerlariaqqinnissaanut.
- Toqqakkat misigissutsitallu nersuutigikkit, pitsaassuseq pinnagu, suliallu unitsikkuk nuannaarsinnaajunnaarpat.
Quppernermi matumani (immikkoortut 10)
- Qanoq suliap nalinginnaasumik aallartinnera
- Qalipaatinik imeqartunik qallinneq
- Aviisinit assinik katiterineq
- Marrak aqqusaq
- Qalipaatinik qernertunik qaliaq isuulluni atorlugu
- Pilutanik naqitsineq
- Atortunik naasunilu aaqqissuineq
- Atorsinnaasut toqqaannartut qinernissaat
- Nalaani killiffiit naleqqussarlugit
- Spilimik ataqatigiissiguk
Eqqumiitsuliorneq tarnimik napparsimasumik asaqatigiinnissamut nuannersinnaavoq. Assat, isit misigissutsitullu atorneqarput, tassa oqaloqatigissatut pissarsisinnaallutillu. Quppernermi tassani suliat assigiinngitsut malinnittussanik killiffilersugaapput, atorsinnaasullu toqqaannartut qinernissaannut siunnersuutit ilanngullugit. Inunnut pisinnaasutut eqqumiitsuliornerup tunngaviinik, soorlu meeqqat atorsinnaasuinik pinaveersaartitsinermik, takukkit inunnut tarnimik napparsimasunut assiliortitsineq sanaartornerlu.
Qanoq suliap nalinginnaasumik aallartinnera
- Aallartinnissat sioqqullugu piareersarit. Ataaseq marlulluunniit atorsinnaasut, serniginneqarsinnaasoq aammalu panni pujuuluk piareersakkit.
- Aallartinneq siulleq takutiguk. Qalipaat mifferuk, siulleq alipparlugu, imaluunniit marramik mikisumik amualaaruk, taamalu suli imminut misiliinniarlugu kajumissaaruk.
- Saniani suligit. Suliaq nammineq saniani illersoruk, suleqatiginermik misigisaqarnissaq nakkutiginninniarnani.
- Takusat oqaloqarfigikkit. Qalipaatit, misigissutsit sanallu naatsorsukkit, suliarlu nalilersornagu.
- Pissaanerup ikilinnerata sioqqullugu unitsigit. Minutsit qulit ilaa marlunnik nuannersinnaasarpoq.
Alzheimer’s Association erseqqarpaa eqqumiitsuliorneq misigissutsit takutinniarlugit pilersitsinermullu atorneqarsinnaasoq, pitsaassutsimik pisariaqartitsinani. National Institute on Aging siunnersuuteqarpoq suliat killiffiit mikisut, iliuuseqarsinnaasut, avitsinneqarnissaat.
Qalipaatinik imeqartunik qallinneq
Qalipaatissuarmik qalianik itisuumik, qalipaatimik angisooq aqqusamik aammalu qalipaatinik assigiinngitsunik imermik imalinnik igassanik atoruk. Qaliaq imeqarnermik eqqortumik misuk torlugu, kingornalu qalipaat toqqakkat qulliinnarlugit akueruk. Qaliaq miloriarlugu qalipaatit aakkiartortikkit. Ingerlariaa malunnarpoq, nalunaarusiorneqanngitsumillu assiliorneqarsinnaavoq.
- Aallartinnerup nalaani: Qalipaatit toqqarniarlugit nunap assinga assiliiniarlugu akueruk.
- Qeqqani: Qalipaatit marluk pingasulluunniit neqeroorfigikkit, misulliornerlu illit suliaruk.
- Kingulliit naapeqqata: Qaliaq tigummiarlugu spongimik isaterinissamut akueruk.
Aviisinit assinik katiterineq
Aviisinit quppernernit assinik ersarippanik naasunit, nerisassanit, uumasunit, biilinit imaluunniit angalasarnernit katersukkit. Assit alippakkit, kipparniarlugit ajornannginnerullutik, kingornalu qaliaq qalianik itisuumik ikillugu ikkussat. Katiterineq oqaloqatigisinnaalluni pitsaavoq, assi ataasiakkaat eqqaamasanik aallartittussaqarsinnaammat. Immikkoortitsinermik toqqaannermillu nuannarinnittumut naleqqulluni.
Marrak aqqusaq
Marrak silaannartumik pannertooq imaluunniit marrak aqqusaq titartagaq kumiarneq, ingerlatinneq amuaaneqarsinnaallu pisinnaapput. Poqutamik nalinginnaasumik imaluunniit pladimik ammiktumik sanavoq. Marrak misigissutigalugu pissanganartoq, tassa ajuallannartoq atorsinnaasut tiguminiarlugit nuannarisartunut. Ujarassuit angisuujussukkit, atorsinnaasullu qarajaqartunik sakkunik atornerlugillu.
Qalipaatinik qernertunik qaliaq isuulluni atorlugu
Qaliaq isuulluni qalipaatinik qernertunik ersarinnerulersitsivoq. Qalipaatinik qernertunik angisuunik atoruk, inullu sanataaniillutik qalipaateqarnissaminut imaluunniit inuaqutimik panneriusimilluunniit akuleriinnassammat akueruk. Qalipaatit qernertut pujualuttarput, taamaattumik bakki ataaseq atorlugu aallartigit, assallu kingornatigut eqqillutik. Qalipaatit qernertut aqqusut, toqqaannartutut nalunaaqutsigaasut, toqqakkit.
Pilutanik naqitsineq
Naatsiiviit qilammiinit pilutaat angisuut tigukkit, qalipaatillu errorusinnaasut taarsereernerannut agguarlugu, kingornalu qaliaq qulliinnarlugu naqiteruk. Aatsaat milluartoruk naqinnerlu qujamasuutigisaaruk. Suliaq una silami naatsiivilerinerillu suliassanik ataqatigiissinnaalluni pitsaavoq, pilutaat katersorlugit pisuttuarnerillu aallartinneqarsinnaavoq.
Atortunik naasunilu aaqqissuineq
Atortut misigissutigineqarsinnaasut qanoq ittuunerannik immikkoortikkit, imaluunniit naasut ullumikkut piluttaasut vaasimut ikiorsiukkillugit aaqqissukkit. Suliat taakku misigissutigineqarlutik, peqqissaasumik misigissutaqanngillat. Kingulliit naapeqqata aallartinneranilu nalinginnaasumik naleqqullugit pisinnaapput. Isumaqatiginerusut amerlanerit takukkit tarnimik napparsimasunut misigissuteqartumik suliat.
Atorsinnaasut toqqaannartut qinernissaat
Atorsinnaasut pitsaassusaanit amerlanerusumik toqqaannartumik peqqinnartumillu pingaaruteqarluinnarput. Toqqaaviuk taakku eqqarsaatigalugit:
- Toqqaannartut errorusinnaasullu: Nalunaaqutaq “toqqaannartoq” takuuk, qalipaatillu errorusinnaasutut taaneqartarsimanerat paasiniaruk.
- Tigumiaannarpoq: Kridtit angisuut, qalipaatit issusut qalipaatillu qernertut angisuut tiguminaattut angusaqarluinnarput.
- Ujarassuarmik mikisuumikanngilaq: Palasit, knopit, ujaraat mikisut aammalu glitterit siammarsimallutik nerineqarsinnaasut pinaveersaarikkit.
- Sakkunik qarajaqartunikanngilaq: Mitsit toqqaannartut atukkit imaluunniit qaliaq nammineq alippaaqqaaruk.
- Allergiat: Latex-imik ersarissutigineqartunik aammalu ameq alergiatigut nalunngilatit misissukkit.
- Ersarilluinnarneq: Qalipaatit ersaripput qaliaq qaqortoq imaluunniit qaliaq isuulluni atorlugit ersarinnerusumik takuneqarsinnaavoq.
- Atorsinnaasut amerlassusaannik pinaveersaartitsineq: Ataaseq marlulluunniit pingasulluunniit atorsinnaasut naammappoq. Toqqagassat amerlassusaasa aqqusaarnartoorsinnaapput.
- Eqqiluitsitsinermik ajornanngitsoq: Bakki, plastikmik seriusaq aammalu panni pujuuluk atoruk, eqqiineq unitsitsinermut pissutaajunnaarunnagu.
Nalaani killiffiit naleqqussarlugit
Aallartinnerup nalaani inuit amerlasuut pilersaaruteqarnissamut naammassinermullu ikiorneqarunik sapinngisamik pisinnaapput. Qeqqani toqqagassat ikittuinnaanngorlugit ikiornerlu anneruleruk. Kingulliit naapeqqata, misigissuseqartutut, soorlu marrak amuaarlugu qalipaateqarnermi spongimik isaterinnikkut, aammalu naammassineq siunertaralugu inerniliussaq nuannaariuk.
Killiffinnut naleqqukkunartumik siunnersuutit amerlanerit takukkit aallartinnerup nalaani, qeqqani kiisalu kingulliit naapeqqata suliat. Inuk akuerinngippat imaluunniit kamajappat, sungiusaatit inuk naamik oqartoq ungasinnerusumut qanoq ilioraaseqarnissaq nassuiaapput.
Spilimik ataqatigiissiguk
Qalipaateqareernerup kingorna, qalipaateqarneq tablet-imi misiliguk unitsitsisummik kinguneqarnissaanik, imaluunniit assimik ilitsersuinermik unitsitsisummik kinguneqarnissaanik. Tamarmik assat atorneqartillugit, pitsaassutsimik eqqoqqisamik pisariaqarnatik.
Apeqqutit nalinginnaasut
Suliat suut eqqumiitsuliornerit tarnimik napparsimasunut naleqquttut?
Asseqartut pitsaapput qalipaatinik imeqartunik qalipaatissuarmiit qalianik itisuumik, aviisinit assinik katiterineq, marrak aqqusaq kumiarlugu amualaarlugu, qalipaatinik qernertunik qaliaq isuulluni atorlugu, pilutanik naqitsineq qalipaatinik errorusinnaasunik, aammalu atortunik imaluunniit naasunik aaqqissuineq. Inup soqutigisai periarfissailu naleqquttut toqqakkit.
Qanoq tarnimik napparsimasumut atorsinnaasut toqqassavakka?
Atorsinnaasut toqqaannartut, errorusinnaasut, tigumiaannarpoq qalipaataallu ersarippata ujarassuarlutillu mikisuunik, knopinik, glitterinik, imermik igaasunik, mitsitsunik qarajaqartunik imaluunniit nerineqarsinnaasunik peqanngitsunik ujartakkit. Allergiat misissukkit, soorlu latex-ilik ataaseq imaluunniit qalipaatit aalajangersimasut. Ersarilluinnarneq pitsaavoq, soorlu qaliaq qaqortoq qalipaataq ersarippoq, atorsinnaasullu amerlassusaannik pinaveersaartitsigit.
Inuk kingulliit naapeqqata aallartinnerani eqqumiitsuliorsinnaava?
Aap, misigissuteqarnikkut nalinginnaasumik. Marrak aqqusaq amualaarlugu, qalipaatimik angisooq imeqartumik alluilluinnarlugu, imaluunniit atortunik misigissutigineqarsinnaasunik immikkoortitsinermik misileeriarlugu. Assammik aqunneqarusuppaatit. Qalipaatit isiginniarlugit oqaloqatigiinnerlu ilanngunneqarsinnaapput.
Qanoq pissappat, qalipaateqarsinnaanngitsoq oqarpoq?
Eqqumiitsuliorneq qalipaatinik misigissutsinillu nuannarinneraqarneranik pisoqarsimasoq, pitsaassuseq pinnagu, erseqqissaruk. Qalipaatimik siullermik nammineq aallaqqiguk kingornalu ingerlatisinnaallugu kajumissaaruk. Suliaq inuk suli akuerinngippagu, suliamik allamik neqeroorfigiuk; itigartitsinermik kamajatsitsinermillu sungiusaatit takutinneqarput.
Najoqqutat
Suliniaqatigiiffiit misissuinerillu quppernerup matuma toqqammavigisaasa innersuussutaat ilannguppavut. Quppernerup nutarterneqarnerani tamarmik misissorneqarput.
- Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities for dementia · NHS