Katerisimaani suleqatigiillutik: Ilitsersuut

Una ilitsersuut sulinermi aqutsisunut, maanna isumallutiginnittoqarneranik nalusartunik isumaginninni suleqataasunut ullullu ingerlanerani ingerlatserfinnik aqutsisunut tunngavoq. Katerisimaani suliat iluatsittartut, inissaq aaqqissuussaanera, suliat ataasiakkaat imminut pisinnaatitaaffeqartut assigiinngitsut nutserutikkit, kiisalu kaarterit naqikkat bingo-mut takussutissartullu angisumi spillit qanoq atorsinnaanerat sammineqarput. Tamanna tamaat ersarissumik, attaveqarnikkut aammalu toqqaasinnaaneq pilluguuuvoq. Uani suliat misileraanermut atorneqartaatinngillat.

Katerisimaani suleqatigiilluni suliat maanna isumallutiginnittoqarneranik nalusartunik isumaginninni iluatsissappat?

Suleqatigiiffik pitsaasoq ilisarisimasuuvoq, sivisuunngitsoq, nakkutilliisoqarneq ajornanngitsoq aammalu nikisitsitsisartoq. Alzheimer’s Association-ip Dementia Care Practice Recommendations-imi erseqqissaavoq ilaasinnaaneq pingaaruteqartoq inummut soqutigisai aammalu kissaatiginerai ikorfartorlugit, aammalu toqqaanissaq iluatsinnissarlu periarfissaqarfigissallugit, maanna isumallutiginnittoqarneranut allaanerusoq naak annerusumik.

Allakkap taanna nassuiaavai, suliat nalinginnaasut ulluni ataasiakkaani angisunik ataatsimoorluni marloriaaseqartarlutik ingerlattarnerat nalinginnaasoq, najugaqartullu amerlasuut paasiveersaalluni ilannguttarnertik.

Tamanna malittarisassat annikitsuit pingaarutillit erseqqissaavai:

• Ilisarisimasat nutaanik pitsaanerupput. Erinarsuutit, oqaluttuatoqqat, assit aammalu pigisat najugaqartup inuusuttuallermini ilisimasaasa ilannguttarnerat ajornannginnerusarpoq.
• Sivisuunngitsut sivisuunit pitsaanerupput. Siunnersuutiguk ataasiakkaat qanoq sivisutigisumik isumakuluuteqarniarnerat nalinginnaasumik, akornanilu unitsitsinissamut periarfissaqalersitsillutit.
• Suliarneq isiginnaarnernit pitsaaneruvoq. Inunnut ataasiakkaanut tigumiaqassaaq, toortarneq, toqqaarneq imaluunniit oqaatigineqartoqartillugu.
• Ataatsimi assigiinngitsunik sullissinnaaneq. Annertusisumillu ajornannginnerusimillumillu ilaasinnaasunut pilersaarusiorsinnaavutit.
• Ajugaasartoqanngilaq, nalunaarsorneqanngillunilu. Akunnatsitsineq ilaat ajortutut misigilersitsisinnaavai.

Katerisimaniittut qaffiusussappat?

Amerlassusaannik ikittuinnarmik amerlanertigut ajornannginnerusarpoq. Alzheimer’s Association erseqqissaavoq inuk angisunik ataatsimoorluni kattuffimmi annikinnerusumi pingaaruteqarluartumik attaveqarsinnaasoq angisuni immikkut ajornartorsiornerluni misigisarpat. Kisitsit ataaseq eqquuttuunnaqartoqanngilaq. Najugaqartunut, inissamut aammalu sulisunut kajumissutsiminnillu ikiortunut amerlassusaannut tunngavoq.

Misileraanermik atorneqarsinnaasoq: Inuk ataasiakkaaq siulersuisup kinaa takusinnaavaa, tusarnaarluinnaasumik tusarnaasinnaavaa aammalu ikiorteqarfissaq seconds-iluinnarni tikinneqarajuarpa? Ajorpatta, ataatsimoorluni katerisimaniittut agguakkit, ikioqqissaartartitsigit, imaluunniit inissaq minnerusoq toqqaruk.

Ataatsimoorluni angisuni, soorlu ullorsiutinut erinarsorneqarnerni, sulisunik kajumissutsiminnillu najugaqartunut akunnerminginni issiasitsikkit, natermut sanianiittarnagit.

Inissaq issiasaanera qanoq aaqqissuussavara?

• Kaaviartumik imaluunniit horseshoe-tut. Siunnersuutip nassuiaavai ataatsimoorluni kaaviarnermi issiasat ataatsimoorluni agguaqatigiissinnaasut anguniarneqarnerusartut, nipi akerlilersinnaasoqartoqanngitsoq.
• Siulersuisoq qanittumi aammalu isikkivinnut naleqqiullugu. Pisariaqarnanga nikorfarlugu issiasinnaavutit.
• Tusarnaaneq takusinnerlu siullersaat. Tusarnaarnermi ajornartorsiuteqartut siulersuisup qanittumukaat, tusarnaarnermi qanoqinnerusumi. Isikkuaatit tusarnaartitsutinik atortut tamarmik atorneqararsimasut qulakkeeruk. Alzheimer’s Association erseqqissaavoq isiginnaarnermik tusarnaarnermillu ajornartorsiutit attaveqarnissamut ajornartorsiutitsisinnaasut.
• Qaammat najugaqartunit kingornatigut, illinnit sanianngitsoq. Inuk igalaasaq qaamannilluunniit iserfissaq qaammaqatigiissillugu issiasinneqassanngitsoq.
• TV aamma radio qaminngakkit. Alzheimer’s Association ingerlatseqartarpoq nipimik akerlilersitsisinnaasoq ersarilleruk erinarsornerup nalaani.
• Ataatsikkut oqaaseqarnissaa. Nipit assigiinngitsut imminnut akerliusut maanna isumallutiginnittoqarneranik nalusartunut tusarnaarnermillu ajornartorsiuteqartunut ajornakusoorput, Alzheimer’s Association-ip ullorsiutit pillugit ilitsersuutaani erseqqissaatigaa.
• Aniffissat ersarissasut nipaarnerusullu inissaq. Kinaluunniit aallarusukkuni ajornanngitsumik aallarusinnaassaaq, suleqatamik peqarluni.

Katerisimaani suleqatigiilluni suliat siunnersuutaat

Assilinnik bingo

Assilinnik bingomi normut paarlaasseqatigiittartut assinik ersarissasunik taarserneqartarput, soorlu tii, qimmeq imaluunniit nuannaq, naatsorsuakkulluunniit sivisuunik malinnaanissaq imaluunniit allanik mikisunik atuakkanik atuarneq pisariaqarnagu.

Qanoq ingerlanneqassanersoq:

1. Inummut ataasiakkaanut kaartermik Assilinnik bingo-mit naqikkat nassiussigit, naqittarnermik toortagaq atorlugu. Pappiaqqat pannerusut tigoriarnerusumik ajornannginnerusarput. Ataatsimut atorsinnaanngorlugit plastikimik qallerneqarsinnaavoq.
2. Nalunaarsuutinik angisuunik tigoriarnerusumik ajornanngitsunik agguaqqissigit, soorlu poker-mik nutaaliaasunik, imerummik qalerutilinnik imaluunniit pap-mik killorneqartunik.
3. Asseq TV-mi imaluunniit projektorimi saqqummersillugu qanoq taaneqartarnersoq saqqummiuk, tamarmik takusinnaaqqullugu.
4. Asseq aaqqissuunnerani unitsitsineq sivikilliorlugu, oqaloqatigiinnerannik annikitsumik kajumissutsigissagit: “Qimmeq pillugu oqaluttuarusussaqarneqarpa?” imaluunniit “Uani suna maluginiarpiuk?”
5. Kaarterit tamarmik immersorneqarlutik naammassisillugit suussuteqarniarit. Tamarmik naammassisarput.

Nutsersuut: Pappiaqqat ikittuinnarnik imaqartunik atorlugit inunnut kaartermik immersorneqartumik amerlanerusumik annertoqaqarluni ajornartorsiuteqartunut. Ikiorteqartoq assi naapertuussasoq tikkuussinnaavaa ikiortariaqartumut. Ilaatigut assi saqqummiussaq tigummarlugu katerisimaniittunut takutikkusunnarsinnaavaat.

Erinarsorneq

Eriarsorneq katerisimaani suliatut amerlasuut nuannarinerpaasa ilagaat. Alzheimer’s Association erseqqissaavoq kingorna naammattoornerusumik inuk pattalaarlunilu imaluunniit erinarsuut meeqqallermini ilisarisimasaa erinarsorsinnaallugu.

Qanoq atorneqassanersoq:

• Erinarsuutit najugaqartut peroriartorneranni tusartarsimasaat toqqakkit, siulersuisup nammineq kissaatigisaasa pinnagit. Ilaqutariit aperikkit kina suna nuannarinerpaajuk.
• Erinarsuutit saqqummiussinerup akornatigut nalunaarutinik akerlilersitsisinnaasunik atuinnarniakkit, Alzheimer’s Association nassuiaasoq taamaattunik paatsuungaqataarusinnaasoq.
• Erinarsuutit oqaasii angisuunik allanneqarlutik naqikkit, atuarusuttut atorsinnaaqqullugit, kisiannili piumasaqaatinneqassanngillat.
• Shaker-it, pattalaarutit aammalu scarf-it agguaqqissigit.
• Pattalaarneq nuunneqarnerlu kajumissutsikkit, nipilu najoqqutaralugu.

Nutsersuut: Ilaatigut oqaatsit tamarmik erinarsorsinnaavaat, ilaat nipilersorlutik, ilaat isigamminnik pattalaarlutik, ilaat tusarnaannaq. Tamakku tamarmik pitsaasumik qanoq ittoq tamaasa ilanngullugit pissuseqarput. Erinarsuut suliarisassanut ilitsersuut takujuk.

Eqqaaniaanermut ataatsimoorluni oqaloqatigiinneq

Eqqaaniaanermut ataatsimoorluni oqaloqatigiinneq sammisassaq ataaseq tunngavigalugu ataatsimoorluni pilersinneqarpoq, soorlu atuarfik, biilit siulliit, igaffik imaluunniit aasat, assinik, pigisanik erinarsuutinillu atorlugu. Siunnersuut nuannersumik oqaloqatigiinneq, eqqaaniuteqartuarnissaq eqqorluinnarnagu.

Qanoq ýerinekaarniarneqassanersoq:

1. Sammisaq ataaseq toqqarlugu pigisat annikitsut inuit tigusinnaasaat aallaruk: mixer nassataasoq, baseball-imik tigummiaq, nasaasaq, imaluunniit naatitanik katalogi.
2. Ataasiakkaasumik ingerlateqqikkit. Apeqqutit ammasut apeqqutaatigisigit: “Uuma pillugu oqaluttuarit,” “Suna maluginiarpiuk?” “Kina uuma assinganik atuisarpa?”
3. Akissut tamaasa ilalikkit. Ullut kisitsisaat imaluunniit eqqortuunngitsut aaqqiineqassanngillat.
4. Oqalugiarneq nuannersunut eqqaanianut ingerlatseqqiuk. Siunnersuutip nassuiaavai isumaginnittut eqqaaniat nuannersut kajumissuteqarfiginiassammagit, aliasunnartunik kinguneqartitsisinnaasut pinnagit.

Conversation Cards sammisassanik immikkoortunut agguataasut assilinnik kaarterinik naqikkanik ammasunik kajumissutsinik imaqarnik neqerooruteqarpoq, oqaloqatigiinnermut aallartitsisussatullu iluaqutaasinnaasut. Siunnersuutit amerlanerit eqqaaniaanermut ilitsersuummi takuneqarsinnaapput.

Oqaaseq naammassiuk

Oqaluttuatoqqat ilisarisimasat (“Aningaasaq toqqorneqartoq aningaasaq …”) tamanut ataatsimoorluni akissuteqarnissaq kajumissuteqarfigisarpaat. Finish the Saying takussutissartumi angisumi takutikkit, ataatsimoorlunilu akissuteqarniarligit. Oqaluttuatoqqat ataasiakkaat kingornatigut oqaloqatigiinnermut kajumissutaqarpoq. Akissuteqartoqanngippat, akissut takutikkit siullunilu. Eqqorluinnartoq imaluunniit kukkusumik akissuteqaqanngilaq.

Oqaatsinik angisuunik ujaarlerneq, ataatsimoorluni

Word Search angisuunik allanneqartoq takussutissartumi angisumi saqqummersiguk, ataatsimoorlunilu oqaatsinik ujarligit, imaluunniit kaarterinik nassiffigisassarsiorlutit naqikkit, imminnut nittartakkani suliarusuttut atorsinnaaqqullugit. Oqaatsit talerpimmut aamma sammummut kisimik allanneqarput.

Nukissutigineqartarneq aqunneqartoq

Issiarlutit nuunneqartarnerit, pualasunnguamik akerlilerneq, imaluunniit erinarsuutinik ilisarisimasanik najoqqutaralugit nuunneq. Tamanna naatsorsuutiginnarnagu, takutillugu ingerlatseqqiguk.

Nittartakkami immikkoortiterineq naligiissinnerlu

Nittartakkat mikisut pingasunik sisamanilluunniit akornanni assinik, annoraanik nutsatanik imaluunniit saviutinik ataatsimoorluni immikkoortiterisinnaapput. Quppernermi, Picture Pairs assit saqqummerfissaat aamma pitsaanerusumik ingerlanneqarsinnaavoq, ataatsimik toortartartoqarnikkut, nittartakkamilu assit ataasiakkaat oqaloqatigiissutigalugit.

Spillit takussutissartumi angisumi qanoq atorsinnaavakka?

Spillit quppernermi paasissutissiisarfiusumi ingerlanneqarnerannut tunngatillugu TV-mi imaluunniit projektorimi atorneqarsinnaapput, allamik ikkussuinissaq pisariaqarnagu.

1. Spillit laptop-imi imaluunniit tablet-imi ammaruk, tassaniittumit TV-mut attaveqaqatillugu imaluunniit wirelessly-tut ingerlatitseqqillugu.
2. Qupperneq browser-imi angisinermik saqqummersiguk nipilu najoqqutaralugit.
3. Siulersuisoq ataaseq toortarniassaaq, katerisimaniittullu akissutit nipituumik oqaatigisassavaat. Imminnulluunniit toortarusukkuni tablet-i inummut nassarsinnaavat.
4. Katerisimaniittut unitsikkuminaatsikkut unitsissaatit. Spillit nalunaarsugassaqaratik, nalunaarsorneqanngillat aammalu unitsitsinneqanngillat.

Assilinnik bingo, Finish the Saying, Picture Pairs aammalu Conversation Cards katerisimaani pitsaasumik atorneqarsinnaanerat nalinginnaavoq. Toqqagassat tamarmik spillit qupperneranni takuneqarsinnaapput.

Suliat ataaseq pisinnaatitaaffeqartut assigiinngitsunik qanoq naapertuutissavara?

Minnerpaamik pingasunik assigiinngitsunik suleqataasinnaasumik suliat tamaasa pilersaarutigikkit.

Najugaqartunut kingusinnerusukkut qanoq inneranik, NHS erseqqissaavoq suliat amerlanertigut annikinnerusumik ilisarisimasariaqartarlutik, misissuinerni tamanut aamma misigisinnaasunut tunngassuteqarnerullutik, soorlu erinarsuut, pigisat misissueqqarnissamut massajillu assanut. Ataatsikkut piffissalik ataatsimoorluni suleqatiginerni kingornatigut imaluunniit akornanni pingaaruteqarnerusinnaavoq ataatsimoornernit. Kingusinnerusukkut suliassat takukkit.

Siulersuisut katerisimaani qanoq oqaluttuarisussapput?

• Ataasiakkaasumik ilisarititsillutit, inullu ataasiakkaat qanoq taaneqartarusunnerat atorlugu.
• Arrissut oqaluttuarit, ataaseq sukkassuseq nassuiaarlugu, oqalunnarnilli takutikkit.
• Kajumissutigineqarlutik ammasumik apeqqusersuigit (“Uuma pillugu oqaluttuarit…”) imaluunniit pisinnaatitaaffiit annikitsut, misilitsitsinngitsumillu apeqqutit apeqqutaatigisigit (“Eqqaamaviuk…?”).
• Aaqqissuinissaq unitsigit. Inummut ataasiakkaanut ilannguttuinermi qujavutit.

Tamanna pillugit paasisaqarnerorusukkuit, attaveqaqatigiinnissamut siunnersuutit takukkit.

Pitsaanermik unitsitsineq, inullu aallarunik pisinnaatitsineq

Unitsitsineq inerneruvoq pitsaaq. Inuk qaarusoq, nalunaaqutaqanngitsoq imaluunniit aliasuttoq malugiuk, ikiorteqarfillu pisuttuarneq imaluunniit inissaq nipaarnerusoq kissaatigilerlugu siunnersuutigisinnaalluni. Inuk erinarsornerni sinittarnerujussuaq nuannersumik misiginera pillugu taamaasinnaavoq.

Ataatsimoorluni ingerlaarnerit tamarmik assingusumik unitsikkit, erinarsuutimik ilisarisimasumik imaluunniit qujavummik, unitsitsineq eqqissisimanartoq misigisariaqarnagu. Kingunerisatigut allakkit suna iluatsimasoq, kinalu suna nuannarigaa. Tamakkununnga allakkanit tulliani ingerlaarnermi iluaqutissaqarlutik.