Rejim MIND ak Mediterane ak demans: Sa rechèch di

Ou ka te li ke yon rejim alimantè ki «bon pou sèvo a» ka kenbe maladi alzayme lwen. Reyalite a pi modès. Gen kèk fason pou moun manje ki gen rapò ak mwens risk nan etid ki swiv moun pandan plizyè ane, men pi bon esè jiska prezan pa t jwenn yon benefis klè. Paj sa a esplike tou de, epi apre sa li pale sou sa ki souvan pi enpòtan pou yon moun ki deja ap viv ak demans: manje ak bwè ase, epi pran plezi nan sa.

Sa a se enfòmasyon jeneral, se pa konsèy medikal. Pale ak yon doktè oswa yon dyetisyen ki gen lisans anvan ou chanje fason ou manje oswa fason yon lòt moun manje. Gade limit responsablite medikal nou an.

Kisa rejim Mediterane ak MIND ye?

National Institute on Aging (NIA) dekri yo konsa (NIA sou rejim alimantè ak maladi alzayme):

• Rejim Mediterane: anpil fwi, legim, grenn antye, pwa, pwason ak fwidmè, ak lwil oliv, ak ti kantite vyann wouj, ze ak bagay dous.
• Rejim MIND (Mediterranean–DASH Intervention for Neurodegenerative Delay): yon melanj rejim Mediterane ak rejim DASH pou tansyon. Li mete aksan sou legim, sitou legim vèt ak fèy; fwi bè; grenn antye; pwa; nwa; pwason omwen yon fwa pa semèn; ak lwil oliv. Li limite vyann wouj, bagay dous, fwomaj, bè oswa magarin, ak manje fri oswa manje rapid.

Èske rejim sa yo ka diminye risk demans?

Prèv yo melanje. NIA di gen kèk etid, men se pa tout, ki swiv moun pandan plizyè ane ki montre gen rapò ant rejim Mediterane ak MIND ak mwens risk demans konpare ak yon fason manje ki pi sanble ak rejim Lwès, ki gen plis vyann wouj, grès satire ak sik.

Komisyon Lancet 2024 la te revize rechèch yo an plis detay (Komisyon Lancet):

• Yon revizyon etid ki suiv gwoup moun te jwenn gen rapò ant bon kalite rejim alimantè ak anviwon 20% mwens risk demans.
• Yon analiz pi gwo sou twa gwoup te jwenn gen rapò ant suiv rejim MIND pi sere ak mwens risk.
• Men yon etid nan Syèd ki te swiv 28 025 moun ki te nan mitan laj pandan anviwon 20 ane pa t jwenn mwens risk ni ak rejim yo rekòmande ni ak yon rejim ki sanble ak rejim Mediterane.

Etid ki swiv moun yo pa ka pwouve koz ak efè. Moun ki manje konsa souvan diferan nan lòt fason tou, tankou revni, edikasyon, egzèsis ak aksè a swen sante. Komisyon an te konkli pa gen ase prèv pou di yon rejim ki an sante ka anpeche demans dirèkteman, men manje anpil fwi ak legim epi mwens manje ki tre trete bon pou anpil kondisyon sante epi li gen efè sou faktè risk tankou obezite, dyabèt ak tansyon wo. Li pa t ajoute rejim alimantè nan lis li a sou 14 faktè risk.

Kisa esè rejim MIND 2023 la te jwenn?

Pi bon tès jiska prezan se te yon esè owaza ki te pibliye nan New England Journal of Medicine an 2023 (Esè rejim MIND):

• Kiyès: 604 granmoun ki te gen 65 an oswa plis nan zòn Chicago ak Boston, ki pa t gen pwoblèm panse, ki te gen yon fanmi pwòch ki te gen demans, ki te twò gwo, epi ki te gen yon rejim alimantè ki pa t twò bon depi nan kòmansman.
• Kisa yo te fè: pandan twa ane, mwatye nan yo te suiv rejim MIND epi lòt mwatye a te kontinye rejim yo abitye. Yo te mande tou de gwoup yo pou yo manje anviwon 250 kalori mwens pa jou epi yo te resevwa konsèy regilye nan men dyetisyen ki gen lisans.
• Rezilta: rezilta tès panse yo te amelyore yon ti kras nan tou de gwoup yo. Diferans ki te genyen ant gwoup yo te piti epi li pa t estatistikman enpòtan. Eskan sèvo yo te montre tou chanjman ki sanble nan tou de gwoup yo.
• Pwa: tou de gwoup yo te pèdi anviwon 5 kilogram (anviwon 11 liv).

Poukisa esè a ka pa t jwenn diferans?

Chèchè yo te sigjere plizyè rezon. Gwoup kontwòl la te gen anpil chans amelyore fason li te manje tou, paske li te pèdi prèske menm kantite pwa. Lè yo repete tès yo, rezilta yo ka amelyore poukont yo, paske moun yo vin abitye ak tès yo. Twa ane ka twò kout. Pifò patisipan yo te gen bon nivo edikasyon epi yo te desandan Ewopeyen, kidonk rezilta yo ka pa aplike pou tout moun.

Donk rezime ki pi onèt la se: rejim MIND pa t fè pi byen pase yon rejim ki te diminye kalori yon fason ki rezonab pandan twa ane. Sa pa vle di manje an sante pa sèvi anyen. Sa vle di pèsonn pa ta dwe atann yon rejim espesifik ka anpeche demans.

E pou manje espesifik ak sipleman?

NIA di pa gen prèv ki montre manje oswa evite yon manje espesifik ka anpeche maladi alzayme oswa bès nan kapasite panse ki gen rapò ak laj. Yo te etidye blouberi, legim vèt ak fèy, ak tikomik, san prèv. NIA di tou pa gen okenn vitamin oswa sipleman ki pwouve li ka anpeche maladi alzayme, epi yo pa rekòmande okenn pou rezon sa a. NIA avèti pwodwi ki pa pwouve yo vann pou anpeche maladi alzayme ka pa an sekirite, ka se gaspiye lajan, oswa tou de, epi yo ka entèfere ak medikaman doktè preskri, kidonk verifye ak yon doktè anvan ou eseye nenpòt nan yo (NIA sou prevansyon maladi alzayme).

Kijan manje ka rete an sante epi agreyab?

Pou pifò granmoun aje, objektif la se manje ki bay nouriti, ki abitye epi ki agreyab, pa yon plan ki twò strik:

• Bati repa ou alantou manje ou renmen ki nan modèl Mediterane a: legim, fwi, pwa, grenn antye, pwason ak lwil oliv.
• Kenbe ti bagay ou renmen. Pran plezi ak apeti enpòtan, sitou pita nan lavi.
• Manje ak lòt moun lè ou kapab. Pataje repa se bon konpayi.
• Kwit ansanm. Lave legim oswa brase yon mamit se yon bon aktivite pataje; gade travay lakay. Yon resèt fanmi ou renmen ka tou fè soti souveni.

Granmoun aje pa ta dwe koupe kalori oswa pèdi pwa san yo pa pale ak yon doktè, epi jèn pote plis risk. Gade gid nou sou jèn.

Kijan ou ka ede yon moun k ap viv ak demans manje byen?

Pou moun k ap viv ak demans, manje ak bwè ase se souvan pi gwo enkyetid la. Alzheimer’s Association fè remake moun yo ka bliye manje, panse yo deja manje, oswa santi yo depase pa chwa yo, epi move nitrisyon ka ogmante sentòm konpòtman epi lakòz pèdi pwa (Alzheimer’s Association sou manje ak bwè). Ide sa yo soti nan Alzheimer’s Association, NIA ak Alzheimer’s Society:

1. Ofri ti mòso manje yo ka pran ak men yo. Ti moso ki fasil pou pran, tankou ti moso sandwich, ti moso poul, baton pwason, tranch zoranj oswa bwokoli vapè, pèmèt moun nan manje poukont li san kouto ak fouchèt.
2. Sèvi ak koulè ki diferan sou tab la. Chanjman nan vizyon ka fè li difisil pou distenge manje ak asyèt. Asyèt oswa bòl blan sou yon nap endividyèl ki gen yon koulè ki diferan ka ede. Evite asyèt ak twal tab ki gen desen.
3. Sèvi youn oswa de manje alafwa. Yon asyèt ki plen ka twòp.
4. Kenbe moman manje yo kalm. Fèmen televizyon an, kenbe tab la senp, epi bay ase tan. NIA sijere pa prese oswa pa fòse.
5. Ofri ti repa ak ti goute souvan. NIA sijere repa ki pi piti men pi souvan ak ti goute ki gen anpil kalori si moun nan pa manje ase (Konsèy NIA pou manje byen).
6. Ede moun nan bwè. Ofri ti tas dlo oswa lòt bwason pandan jounen an, ansanm ak manje ki gen anpil dlo tankou fwi, soup, milkshake ak smoothie. Si moun nan pa vle dlo, NIA sijere eseye ji, dlo ki gen gou, bouyon, lèt, oswa kafe oswa te san kafeyin.
7. Verifye tanperati a. Yon moun ka pa remake ke yon manje oswa yon bwason twò cho.
8. Adapte istansil ak tas yo. Bòl olye de asyèt, kiyè ki gen manch laj, ak tas ki gen kouvèti ka fè manje pi fasil. Pa enkyete w pou pwòpte.
9. Fè manje a pi fasil pou moulen ak vale. Koupe manje an ti moso oswa ofri manje mou. Si moun nan touse oswa etoufe lè l ap manje, di doktè li.
10. Evite fòse moun nan manje. NIA fè remake apeti diminye natirèlman nan dènye etap maladi alzayme.

Siy ou ta dwe di doktè a

Pèdi pwa, refize manje, fatig oswa feblès ka siy yon moun pa manje ase. Alzheimer’s Society fè remake dan oswa dan pwotèz ki fè mal, depresyon, konstipasyon ak chanjman nan medikaman yo tout ka diminye apeti (Alzheimer’s Society sou apeti). Siy dezidratasyon NIA mete ladan yo se bouch sèk, vètij, batman kè rapid ak alisinasyon (NIA sou pwoblèm medikal komen).

Pale ak yon doktè

Anvan ou fè gwo chanjman nan fason ou manje, oswa fason nenpòt lòt moun manje, pale ak yon doktè oswa yon dyetisyen ki gen lisans, sitou si ou gen dyabèt, maladi ren, pwoblèm pou vale oswa si ou pèdi pwa dènyèman. Pou yon moun k ap viv ak demans, mande konbyen li ta dwe eseye manje ak bwè chak jou, epi si yon dyetisyen oswa sipleman ka ede.

Chèche èd ijans touswit si yon moun ap etoufe, oswa si li gen konfizyon toudenkou, gwo vètij oswa li endispoze.