Salut i uriya

Dieta MIND yan Mediterranean yan Dementia

Ma'aprueba 7 minutos na tinige'Ginen i gurupon Golden Moments · taimanu in tuge'

I åpmam na ineppe

I observational na estudio ma'konekta i dieta ni kinalamten Mediterranean yan MIND yan mas bahuyan na risgu para dementia, lao taya’ konsistente. Un trial ni randomized gi tres såkkan para i dieta MIND, ma pupblika gi 2023, sumen’ka taya’ mas dinanña’ na diperensia gi huyong pat gi brain scans kumpara gi control na dieta. Taya’ kuålkuet na pildora pat suplemento ni ma prueba na u fanmanhålom dementia. Para i taotao ni gaige gi dementia, i pumuda’ yan manmatto'ng ma'nåhan yan manmåsan importante.

  • Sumen’ka, lao taya’ todu i estudio ni ma'follow i taotao gi tiempo, ma'konekta i Mediterranean yan MIND na patron nan kumida yan mas bahuyan na risgu para dementia.
  • Gi 2023 na trial gi 604 na adulto ni mas dankulo, i tao ni gumuma’ MIND na dieta taya’ mas maolek gi thinking tests pat brain scans kumpara i tao ni gumuma’ control na dieta despues de tres såkkan.
  • I National Institute on Aging sinangan na taya’ evidensia na i kumome pat ma'tulaika na espisiåt na kuåntu ma'prebenir i Alzheimer’s, yan taya’ bitamina pat suplemento ni ma prueba na u prebenir.
  • Dieta ni manhahalom gi gulasa, fruta, bihu, whole grains yan pisko ayuda para i tiningo’ i kotasón yan siña ma'ayuda gi risgu siha taiguihi high blood pressure yan diabetes.
  • Para i taotao ni gaige gi dementia, finger foods, plato ni kontrastado, tranquilo na tiempo para kumida yan regular na inum mas importante kesi kualkuet na dieta.
Gi este na pahina (7 seksion siha)
  1. Håfa i dieta Mediterranean yan MIND?
  2. Ha bahuyi i risgu para dementia i dieta siha?
  3. Håfa i nina’klaro i 2023 MIND diet na trial?
  4. Håfa påtgon i espesiåt na pagkåin yan suplemento?
  5. Kuånto siña i kumida manmaolek yan manmasiñåte?
  6. Kuåntu un siña ayuda i taotao ni gaige gi dementia u kumida maolek?
  7. Chatra ni dukturu

Siña un ma’gof na “dieta ni manhålom gi utak” u prebenir Alzheimer’s. I tinaigue na siñålan mas minodestu. Sumen’ka na patron para kumida ma’konekta ni mas bahuyan na risgu gi estudio ni ma’follow i taotao gi tiempo, lao i mas maolek na trial hasta ayu taya’ ma’fa’tinas na benifisio. Este na pa’hina ha na’klaro i dos, despues ha sungon i mas importante para i taotao ni gaige ya dumi ginen dementia: kumida yan inum ni bastante, yan ma’gof.

Este na impormasion taya’ konsehon medikat. Ayuda ha’ i dukturu pat registered dietitian ante di un chuli’ dieta, pat dieta i otro. Tatitiyi i medical disclaimer.

Håfa i dieta Mediterranean yan MIND?

I National Institute on Aging (NIA) ha na’klaro siha ni manera (siña ma’lalagu gi NIA on diet and Alzheimer’s):

  • Dieta Mediterranean: dinaña’ fruta, gulasa, whole grains, bihu, pisko yan seafood, yan olive oil, yan dikike’ na karne ni mamanu’, guihan yan dulse.
  • Dieta MIND (Mediterranean–DASH Intervention for Neurodegenerative Delay): mistura i Mediterranean na dieta yan i DASH na dieta para i blood pressure. Ha na’ mas importanti i gulasa, espesiåtmente i manhahalom na dahon; berries; whole grains; bihu; nuts; pisko na siha dos biahi gi simåna pat mas; yan olive oil. Ha tuge’ karne ni mamanu’, dulse, kesu, mantekiya pat margarine, yan frita pat fast food.

Ha bahuyi i risgu para dementia i dieta siha?

I evidensia manmixto. I NIA sinangan na sumen’ka, lao taya’ todu, i observational na estudio ma’konekta i Mediterranean yan MIND na dieta yan mas bahuyan na risgu para dementia kumpara gi Western-style na dieta ni mas tinaddong karne ni mamanu’, saturated fat yan asukat.

I 2024 Lancet Commission ha revisa i research gi mas detalyao na manera (Lancet Commission):

  • Un review gi cohort na estudio ma’konekta i aturao na kalidåt dieta yan manmaigo’ sa’ 20% na risgu para dementia.
  • Un mas dankulo na analisis gi tres cohort ma’konekta i mas parehu na pagsunod i MIND na dieta yan mas bahuyan na risgu.
  • Lao i Suecia na estudio ni ha follow 28,025 na taotao gi edad medio sa’ 20 åñus taya’ mas bahuyan na risgu, ni i rekomenda na dieta pat i Mediterranean-style na dieta.

I observational na estudio taya’ siña prueba i kåsa yan i resulta. I taotao ni kumumida kuma’ siha ma’diperensia gi otro na manera, kumu i salape’, edukasion, ehetsisio yan i fasilidåt para i atensión medikat. I Commission ha konklui na taya’ suficiente na evidensia para sumangan na i dieta ni manhahalom ma’prebenir direkto i dementia, aunque i kumida ni bihu na fruta yan gulasa yan minagof na ultra-processed na pagkåin siña mas maolek para gi manmaguaiya na kondision yan ma’afekta i risgu siha taiguihi obesity, diabetes yan high blood pressure. Ti ha na’lalo i dieta gi lista-ña i 14 risk factors.

Håfa i nina’klaro i 2023 MIND diet na trial?

I mas fuette na prueba hasta ayu gi randomized na trial ni ma pupblika gi New England Journal of Medicine gi 2023 (MIND diet trial):

  • Håyi: 604 na adulto 65 anos pat mas dankulo gi Chicago yan Boston na lugåt, taya’ problema gi thinking, ni manggai un parienti ni gai dementia, manmadangkulo, yan i kumumida-ñiha taya’ maolek di kumenza.
  • Håfa: gi tres såkkan, mitåd sumiguen i MIND na dieta yan mitåd sumiguen i kumostumbre-ñiha na dieta. Todu manmanu’ na u na’ mamaisen 250 na kaloria menos gi kada åddet, yan manma’konsehu regular ni registered dietitians.
  • Resulta: i thinking test manmaolek ligeramente gi dos na grupo. I diperensia entre i grupo ti dinanña’ yan taya’ estadistikamente signifikante. I brain scans ha sumen’ka mismo na tinilaika gi dos na grupo.
  • Peso: i dos na grupo manmaigo’ siha sa’ 5 kilograms (cerca 11 pounds).

Pot håfa siña i trial taya’ nina’klaro na diperensia?

I mañe’lu ha sugiri i tinaigue siha. I control na grupo siempre manmaolek i kumida-ñiha, sa’ manmaigo’ parehu na peso. I manmaigo’ na test siña mamaolek i resulta gi kada biahi, sa’ i taotao manmatungo’ gi test. Tres såkkan siña gaige mamokkat. Mayor parte i partisipånte manmaedukao yan gai rasa Europeo, asina i resulta siña taya’ aplikable para todu.

Asina i onesto na resumen: i MIND na dieta taya’ mas maolek ki i kalkulao ni ma’bihan kaloria na maolek gi tres såkkan. Esta taya’ sinasangan na i ma’ayuda kumida taya’ mas importanti. Sinasangan ha’ na taya’ un espesiåt na dieta ni u prebenir dementia.

Håfa påtgon i espesiåt na pagkåin yan suplemento?

I NIA sinangan na taya’ evidensia na i kumome pat ma’tulaika na espesiåt na pagkåin siña ma’prebenir Alzheimer’s pat i kuentos na nina’ña’ya i huyong ginen i edad. I blueberries, fresku na dahon yan turmeric manmastudia, lao taya’ prueba. I NIA sinangan ha’ na taya’ bitamina pat suplemento ni ma prueba na u prebenir Alzheimer’s, yan taya’ ma rekomenda para esta na propósitu. I NIA ha atbråtu na i produkto ni ma’benta para ma’prebenir Alzheimer’s ni taya’ ma prueba siña peligru, ti kuålkuet i kuåta, pat dos, yan siña ma’interfere yan i medisina ni ma’resèta, asina ayuda ha’ i dukturu ante di un gumuma’ kalulu (NIA on preventing Alzheimer’s).

Kuånto siña i kumida manmaolek yan manmasiñåte?

Para i mas dankulo na adulto, i ginagao hasta pagkåin ni manmanutrisión, familiår yan manmalålå’, ti strikto na plånu:

  • Gumuha i chinitchai pagkåin ni gustu-mu ginen i Mediterranean na patron: gulasa, fruta, bihu, whole grains, pisko yan olive oil.
  • Mantieni i gustu-mu na meriendas. I gustu yan i ganas ni kumida importanti, espesiåtmente kuomu tumatatao i tiempo.
  • Kumida yan otro na taotao kuomu siña. Ginagao na kumida mañaisa i kumpania.
  • Chumuchuli’ hamyo. Manmadiyi’ gulasa pat manmamokkat i atoli un kualkuet na shared activity; ingga’ household tasks. Un håyi na familia na reseta siña mamaisa i reminiscence.

I dankulo na taotao taya’ debi di manmamaisen kaloria pat manmamaigo’ peso sin ma’konsulta i dukturu, yan i fasting ha tuge’ mas riesgo. Ingga’ i fasting guide.

Kuåntu un siña ayuda i taotao ni gaige gi dementia u kumida maolek?

Para i taotao ni gaige gi dementia, i kumida yan inum ni bastante mas importante. I Alzheimer’s Association ha nota na i taotao siña ma’oblida u kumida, sumanganiyi na ma’kumida ya, pat ma’sobresalen ni opsiones, yan na i pobri na nutrisión siña ma’aumenta i sintomas siha ni ma’chocho, yan siña ma’gasta i peso (Alzheimer’s Association on food and eating). Este na ideas manhålom ginen i Alzheimer’s Association, i NIA yan i Alzheimer’s Society:

  1. Chule’ finger foods. Bocado-na-tamaño na pedasu ni faisil u kakåhon, kuomo taim sandwich, pedasu di pollo, fish sticks, segment di orange pat pedasu di steamed broccoli, ni u ma’ayuda i taotao u kumida mismo sin cutlery.
  2. Usa kontrasten gi lamasa. I tinilaika gi tinenge siña ha’ mas difisil na mahålom i pagkåin yan i plato. Plato pat tasa blanko gi un na banat ni kontrastao siña ayuda. Ti usa plato ni gai lina pat lamasa ni gai lina.
  3. Sirbi un pat dos na pagkåin kada biahi. Un plato ni manhålom siña ma’sobrepasa.
  4. Mantieni tranquilo i tiempo para kumida. Apaga i TV, mantieni simple i lamasa, yan dåña bastante tiempo. I NIA ha suggest na ti u ma’apura pat ma’empuja.
  5. Chule’ gi siña-siña na pagkåin yan meriendas. I NIA ha suggest na mas ki-ki na tatte yan mas ka’lo ni kalorias na merienda ki i tiningo’ na pagkåin siña, si i taotao taya’ bastante i kumida-ña (NIA tips for eating well).
  6. Ayuda gi inum. Chule’ gi tasa-tasa na tubu pat otro na inum gi todu i åddet, yan pagkåin ni manhålom gi tubu siha kuomo fruta, sopa, milkshakes yan smoothies. Si i taotao taya’ malagu na tubu, i NIA ha suggest na i juice, flavored water, broth, guihan, pat decaf na kafe pat tè.
  7. Chequea i temperatura. I taotao siña taya’ ha nota na i pagkåin pat inum manhalom.
  8. Ayuda gi utensils yan tasa. Bowls ni taya’ plato, kutsara ni dakkolo i panalan-ña, yan tasa ni gai tapa siña ma’faisil i kumida. Ti debi di manhålom i ma’sëgu.
  9. Ma’faisil i ma’nguya yan ma’traga. Ma’kutta i pagkåin gi tiniki na pedasu pat chule’ soft na pagkåin. Si i taotao ma’toktok pat ma’choke gi kumida, sangan i dukturu-ña.
  10. Ti ma’fuetsa u kumida. I NIA ha nota na i ganas di kumida naturalmente ma’chocho gi ultimo na stage Alzheimer’s.

Mo’na siñålan para sangan i dukturu

I peso ni ma’maigo’, ti guaiya pagkåin, kansadu pat ma’tiningo’ siña ser siñålan na taya’ bastante i kumida i taotao. I Alzheimer’s Society ha nota na i sakit na ngipin pat dentures, depresión, constipation yan kanges gi medisina siña ma’redus i ganas di kumida (Alzheimer’s Society on appetite). I siñålan dehydration ni ma’lista ginen i NIA siña i mapotgon bokka, mareyu, rapidu na tinaddong kotasón, yan hallucinations (NIA on common medical problems).

Chatra ni dukturu

Ante di un chuli’ dakkolo na kanges gi dieta-mu pat gi dieta i otro, ayuda ha’ i dukturu pat registered dietitian, espesiåtmente si ginagao ka diabetes, kidney disease, problema gi manguya pat ma’traga, pat peso ni ma’maigo’ gi kulan. Para i taotao ni gaige gi dementia, pulan kuåntu debi di manmakumida yan manmaninum kada åddet, yan si un dietitian pat suplemento siña ayuda.

Kumusåsaki hålom ayuda si i taotao ma’choke, pat gai sudden confusion, mamaisa na mareyu, pat mamadasi.

kuestion siha ni' ma'usa

Ha pribeni i dieta MIND i dementia?

Taya’ ma prueba. I observational na estudio ma'konekta i dieta MIND yan mas bahuyan na risgu, lao i randomized na trial gi tres såkkan ma pupblika gi 2023 sinangan taya’ mas dinanña’ na diperensia gi resulta i thinking tests pat brain scans entre i tao ni gumuma’ MIND na dieta yan i tao ni gumuma’ control na dieta. Dos na grupo manmaolek ligeramente yan malaguan manmaigo’ i peso.

Håfa i diperensia entre i dieta MIND yan i dieta Mediterranean?

I dieta Mediterranean ginagao gulasa, fruta, whole grains, bihu, pisko yan olive oil, yan taya’ mas karne ni mamanu’ pat mas dulse. I dieta MIND ha chagi gi dieta DASH para i blood pressure yan ha na’ mas importanti i gulasa ni manhahalom na dahon yan i berries, lao ha tuge’ karne ni mamanu’, dulse, kesu, mantekiya yan frita na pagkåin.

Gai pagkåin pat suplemento ni para u prebenir Alzheimer’s?

Taya’. I National Institute on Aging sinangan na taya’ evidensia na i kumome pat ma'tulaika na espisiåt na pagkåin ma'prebenir Alzheimer’s pat i kuentos na nina’ña’ya i huyong ginen i edad, yan taya’ bitamina pat suplemento ni ma prueba na u prebenir Alzheimer’s. Hagu, ayuda na ni dukturu ante di un gumuma’ suplemento.

Håfa na pagkåin i masiha para i taotao ni gaige gi dementia u kumida?

Bocado-na-tamaño na finger foods, taim sandwich, pedasu di pollo, segment di orange pat pedasu di gulasa ni ma'steam kasi siempre mas faisil ki ni u usa cutlery. Si mamumusa pat mumuchacha manmaigo’, pagkåin ni mamamamu, taim ni i scrambled eggs, applesauce pat cottage cheese siña ayuda. Hagu, ayuda ha’ i dukturu put swallowing assessment si manmaisa pat manmatalagu.

Fuente siha

Manma'a'agang ham para i organisasion yan i tinige' siha ni' ha dipende gi este na pahina. Kada unu ma chek annai ma na'fa'nu'i i pahina.

  1. Trial of the MIND Diet for Prevention of Cognitive Decline in Older Persons · New England Journal of Medicine (via PMC)
  2. What Do We Know About Diet and Prevention of Alzheimer's Disease? · National Institute on Aging
  3. Preventing Alzheimer's Disease: What Do We Know? · National Institute on Aging
  4. Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission · The Lancet
  5. Food, Eating and Alzheimer's · Alzheimer's Association
  6. Tips for Caregivers: Helping People With Alzheimer's Disease Eat Well · National Institute on Aging
  7. Common Medical Problems in Alzheimer's Disease: Information for Caregivers · National Institute on Aging
  8. Appetite and dementia · Alzheimer's Society

Listo para un gå'ga'?

Dañkulu na litråtu siha, taya' tiempo, taya' puntu yan taya' para un siña ma'ayek. Manmalago' ham gi i browser-miyu.

Na'i hao este na gå'ga' siha

I libre na app Golden Moments para iPhone, iPad yan Android: dangkolo na baldosa siha, gå'ga' siha ni' guaha litråton familia-mu, yan litråtu siha ni' siña ma cho'gue sin Wi‑Fi. Taya' kuenta, anunsio, timer pat puntos.