Cakacaka Tabaki Sega ni Saumi

Ena so na gauna, na cakacaka vinaka duadua sai koya e dua na pepa kei na dua na peni ena teveli ni kato. Na tabana tabaki e sega ni gadrevi kina na veivakadodonutaki, na pasiwadi se na sikirini, ka rawarawa me kauti ena dua na sikova se ki na dua na ilawalawa. Na tabana oqo e vakamacalataka na cakacaka tabaki sega ni saumi ena noda vanua, na sala ni tabaki me rawarawa ni raici ka tauri, kei na vica na tabana rawarawa e caka e vale era kunea na matavuvale kei na timi ni cakacaka ni ra yaga.

Na cava na cakacaka tabaki sega ni saumi o vakarautaka?

Keitou vakarautaka e va na tabana tabaki sega ni saumi. Dolava e dua vei ira na tabana ni qito oqo ka vakayagataka na bulu ni Print mo rawata kina e dua na kena ivakarau ni tabaki.

Vaqaqara vosa vola levu

Na Word Search e vakayagataka na mata ni vola levu ka biuta ga na vosa me ra voleka ki na yasana kei na boto, sega na diagonal se na vosa e vuki lesu. Cakava vata: e dua e wilika e dua na vosa mai na lisi, o koya e dua e vaqarai. Ke dredre na kena kunei na vosa, tovolea mo koroi vata na imatai ni mata ni vola ni vosa yadua, se wilika ga na lisi ni vosa ka veitalanoa baleta na vosa yadua.

Tabana ni roka droini

Na tabana ni Coloring e rawa ni tabaki me baleta na maka se na peni roka, se rokataki ena dua na tablet ena nomu tabaka e dua na roka, oti qai tabaka e dua na tiki ni iyaloyalo. Me baleta na tabana tabaki, solia na maka vavaku kei na vica ga na roka ena dua na gauna. Raica na noda ivakasala ni cakacaka ni liga kei na droini me baleta na sala ni maroroya na roka droini me dodonu vei ira na tamata qase ka vakacegu.

Kadi ni veitalanoa

Na Conversation Cards e semata e dua na iyaloyalo matata kei na dua na taro dola, me vaka na «Tukuna mai vei au…» se «Na cava o raica?» Era volai me veisureti dola, sega ni taro ni vakatovolei. Tabaka e dua na iset, kotiva, ka maroroya e vica ena dua na taga me baleta na sikova se volekata na talevoni me baleta na qiri. Era yaga talega ena ilawalawa ni veitalanoa lesu.

Kadi ni bingo vakayaloyalo

Na kadi ni Picture Bingo e vakayagataka na iyaloyalo ka sega ni naba. Tabaka e dua na kadi me baleta e dua na dauqito ka vakayagataka na ivakavuvuli ena sikirini ena dua na laptop, TV se projector. Keitou vakatura mo kacivaka tiko me yacova ni sinai taucoko na kadi ni tamata kece, me kua ni biu laivi e dua. Raica na cakacaka ni ilawalawa me baleta na vale ni qaravi me baleta na sala ni liutaka e dua na soqoni.

Au na tabaka vakacava na cakacaka me rawarawa ni vakayagataki?

Na veisau lalai ena nomu tabaka e rawa ni vakavuna e dua na duidui levu.

Vakarawarawataka na kena raici

• Vola levu ka matata. Vakayagataka na ivakarau ni tabaki levu duadua e rawa ni tiko ena tabana. Levea na mata ni vola totoka se volai vakaligaraga.
• Duidui vinaka. Wainimate loaloa ena pepa vulavula se cream. Levea na drokadroka mamare se na ituvaki roka.
• Na pepa matte e vakalailaitaka na rarama ena rarama kaukauwa.
• Raica na iloilo ni mata kei na rarama. E tukuna na Alzheimer’s Association ni na dredre cake na veitaratara ke tiko na leqa ni rai se rogoci, ka vakatura me dau raici wasoma. E vuke talega e dua na cina rarama ka tautauvata.

Vakarawarawataka na kena tauri

• Na pepa kaukauwa se na card stock e tudei, rawarawa me laveti, ka vosota na vakayagataki vakawasoma.
• E dua na clipboard se imatai sega ni sivi e taqomaka na tabana me kua ni sivi.
• Na maka vavaku se na peni kaukauwa e rawarawa me tauri mai na peni lalai.

Vakarawarawataka na kena vakayagataki tale

• Laminate-taka na tabana se biuta ena waqeleti matata. Vakayagataka na peni dry-erase ena vaqaqara vosa kei na kadi ni bingo, oti qai qusia.
• Digitaka na taga matte ke leqa na rarama, ka vakavolivolita na tutuna ni kadi laminate ena ikoti me rawarawa ni tauri.
• Maroroya e dua na waqa ni pepa me baleta na ka o taleitaka me kua ni tabaki na tabana vata ga ena macawa kecega.

Maroroya me rawarawa

• Dua ga na cakacaka ena dua na tabana. Dua ga na vaqaqara vosa se dua ga na iyaloyalo, sega ni vica na cakacaka e soso vata.
• Vanua vulavula e rauta. E dua na tabana osooso e rawa ni vakavuna na lomaleqa.
• Sega na idusidusi me wiliki, ke rawa. Vakaraitaka ga vei koya o qaravi tiko na ka me caka.
• Kotiva na tabana. Ke levu na tabana taucoko, kotiva me veimama se loba me laurai ga e dua na kena tiki.

Eso tale na tabana tabaki yaga o rawa ni cakava e vale

E sega ni qito kece na tabana tabaki yaga. Oqo e rawarawa me caka ena dua na parokaramu ni volavola kei na dua na misini ni taba.

Tabana ni italanoa ni bula

E dua na tabana «me baleti au» kei na dua na iyaloyalo, na yaca e taleitaka o koya o qaravi tiko me kacivi kina, na vanua e tubu cake kina, na nona cakacaka, na matavuvale, na kakana, na ivakatagi e taleitaka kei na veika e vakacegui koya se vakararawataki koya. E vakatura o Dementia Australia e dua na ivola ni nanuma kei na italanoa ni bula, na ka e taleitaka kei na tamata bibi, me vukei ira na sikova kei ira na dauqaravi ka tekivutaka na veitalanoa.

E yaga vakalevu ena valenibula kei na vanua vou ni qaravi. E vakatura na NIA me soli vei ira na vakailesilesi ni valenibula e dua na tabana ni itukutuku vakatamata e kovuta na ivakarau ni bula, na yaca e taleitaka, na ka e taleitaka kei na ka e sega ni taleitaka, na ka e rawa ni vakavuna na lomaleqa, kei na ivakatakilakila sega ni vosa ni mosi.

Ituvatuva ni siga

E dua na ituvatuva ni siga levu ka rawarawa kei na gauna, vica na vosa kei na dua na iyaloyalo lailai me baleta na tiki yadua: katikati, taubale, kana e sigalevu, vakacegu, ivakatagi, kana ni yakavi. Na ituvatuva ni qaravi ni siga ni Alzheimer’s Association e vakatura me tuvatuva wavoki na gauna vinaka duadua ni siga vei koya o qaravi tiko, kei na gauna tudei ni yadra kei na moce kei na veiraurau ni cakacaka kei na vakacegu. Biuta me laurai vinaka, de ena katubaleka ni fridge, ka maroroya me veisautaki rawa. Raica na noda ivakasala ni ivakarau ni siga me baleta eso tale na ka.

Ivakatakilakila ni iyaloyalo me baleta na rumu kei na droa

E vakatura na NIA me vakayagataki na ivakatakilakila roka se na iyaloyalo rawarawa me vakatakilakilataki na valenisili, na rumu ni moce kei na valenikuro. Na vakasama vata ga e yaga me baleta na droa kei na kabote: e dua na iyaloyalo ni sokeni ena droa ni sokeni, na bilo ena kabote ni bilo. Tabaka, laminate-taka ka vakabira.

Iset ni veiwaseyaki

Tabaka na iyaloyalo mai na rua na ilawalawa rawarawa, me vaka na vuanikau kei na senikau se na iyaragi kei na iyaya ni valenikuro, ena card stock. Kotiva ka wasea vata ki na rua na basi. Na kena ivakarau ena sikirini sai koya na Sort Together.

Tabana ni vosa ni sere

Tabaka na vosa ni vica na sere taleitaki ena mata ni vola levu sara me baleta na sere vata. O ira era sega ni wilika vakalevu e rawa nira marautaka tiko ga na kena tauri na tabana.

Tabana ni iyaloyalo ni matavuvale

E dua na tabana kei na va ki na ono na iyaloyalo levu ni matavuvale, kei na imatai ni yaca e ra. E rawa ni toka ena teveli me ra taura ka veitalanoataka e dua. Na ivakatakilakila e vukei ira na sikova kei na vakailesilesi me ra curu ki na veitalanoa, ka sega ni gadrevi me taro e dua «O cei oqo?»

Kadi ni vakasaqa

Tabaka e dua na ivakarau ni kakana taleitaki ni matavuvale ena vola levu. Vakayagataka mo vakasaqa vata, se mo veitalanoataka ga na kakana mai na gauna sa oti.

Au na solia vakacava e dua na tabana tabaki me kua ni vaka me cakacaka ni vuli?

Vakaraitaka me ka ni veiwasei, sega ni vakatovolei.

• Dabe sobu ka tekivuna o iko. «Au cakava tiko oqo na vaqaqara vosa. O vinakata mo vukei au me’u kunea na ‹garden›?»
• Cakava vata. Veisauyaki, se dua e kunea ka dua e koroi.
• Kua ni vakatakilakilataka me donu se cala. Na ivakasala ni Alzheimer’s Association me baleta na cakacaka e vale e vakatura me vakanamata ki na iwalewale, sega ni macala, kei na marau ka sega ni rawaka.
• Biuta na tabana me laurai. Na ivakasala vata ga e vakatura me biu na ivola ni iyaloyalo, na album ni iyaloyalo se na mekesini makawa ena vanua rawarawa ni yacovi. Na kadi tabaki kei na tabana ni iyaloyalo e rawa ni toka ena teveli lalai ena sala vata ga.
• Tarova ena gauna o vinakata. Na veimama ni tabana ni roka droini e dua na yakavi vinaka. E vinaka talega na biuta laivi na tabana ka gunuva e dua na bilo ti.

Vanua mo kunea eso tale

Raica na noda qito kei na tabana tabaki kece, se raica na cakacaka me baleta na itagede kece me baleta eso tale na vakasama, kei na pepa se sega ni pepa.