Oberiantizoù dementia da voullañ dieub

Weithiee, ar c’hweladur gwellañ a zo ur gwaredenn paper hag ur penn-skrivañ war an daol-debriñ en ti. Ar pajennoù moullet n’o deus ket ezhomm a bellgargañ, na a basgerioù, na a skramm, hag e vezont aes da zougen d’ur gweladenn pe d’ur strollad. An dudenn-mañ a zisklêr an oberiantizoù moullet dieub war hor lec’hienn, penaos moullañ anezho evit ma vefent aes da welet ha da zaltañ, ha kelc’h a bajennoù savet e ti a gavo familhoù ha merourien an oberiantizoù talvoudus.

Pe oberiantizoù moullet dieub a ginnigit deomp?

Hor c’hweladurioù moullet dieub a zo pevar. Digorit unan eus ar c’hêmoù-mañ hag implijit botonenn Moullañ evit kaout ur stumm moullañ.

Klask ger gant lizherenn bras

Ar Klask ger a implij lizherennoù bras ha da genderc’hel ar ger a-hed ha a-stroll hepken, hep diagonalioù na ger a-gefn. Labourit asambles: unan a lenn ur ger eus al listenn, an and a glask anezhi. Mar eo diaes kavout ar gerioù, klaskit kelc’hiañ kentizh pep ger asambles, pe lennit ar roll gerioù a-uhel hag e kaozit diwar-benn pep ger.

Pajennoù liwañ

Gallout a reer moullañ pajennoù Liwañ evit merourien pe bleizioù liwañ, pe liwañ war ur tablez en ur frapiñ war ul liv, ha goude war ur rann eus ar skeudenn. Evit ar pajennoù moullet, proponit merourien tev hag un nebeud livioù ordin. Gwelit hor gidour oberiantizoù kelc’h ha dornwaith evit kaout tro da zerc’hel al liwañ dre vrasañ ha lañvus.

Kartennoù kaozeal

Ar Kartennoù kaozeal a asambl ur skeudenn sklaer gant ur prof digor, evel “Kontit din diwar-benn…” pe “Petra welit?”. Skrivet int evel gwahoudennoù digor, n’int ket goulennoù prof. Moullit ur strollad, torit anezho, hag miret un nebeud en ur sac evit gweladennoù pe e-kichen an telefon evit galvoù. Mat int ivez e strolladoù kofurc’hiñ.

Kartennoù bingo gant skeudennoù

Kartennoù Bingo gant skeudennoù a implij skeudennoù e-lec’h niverennoù. Moullit ur gartenn dre c’hoarier hag implijit ar galver war an skramm war ur laptop, ur TV pe ur projektor. Ni a gonsil galvañ betek ma vo leun kartenn an holl, evit na vefe den da vezañ lezet a-gostez. Gwelit oberiantizoù strollad evit kreizennoù kont evit gouzout penaos kas un degemer a-benn.

Penaos moullañ oberiantizoù evit ma vefent aes da implijout?

Cheñchamantoù bihan en ur moullañ a ro un disheñvelded bras.

Ober anezhe aes da welet

• Lizherenn bras ha sklaer. Implijit an arventenn lizherenn bras a zo c’hoazh a-barzh ar bajenn. Chomit kuit diouer skriverezh fanfarus pe skrivet a-hed-ha-hed.
• Kontrast kreñv. Inkr teñval war paper gwenn pe krenn. Chomit kuit diouer ar glazen pale pe ar c’hefndir liv.
• Paper matez a fiz a glizder dindan goleier bras.
• Gwiriit ar voutolioù-lagad ha ar goleier. Kevredigezh Alzheimer a notenn e c’hall gwallwelet ha gwallglevet kaout ur c’hevrenn diaezhoc’h, hag a ginnig gwiriañ anezho alies. Ur lamp klar ha kenetrek a skoai ivez.

Ober anezhe aes da zerc’hel

• Paper stard pe kartoñ a chom plat, a zo aesoc’h da gemer, hag a zalc’h an ispilhadennoù.
• Ur c’hlipboard pe ur mat n’eo ket sklaezus a virñ ar pajenn rak lenkañ.
• Merourien tev pe bleizioù bras a zo aesoc’h da zerc’hel eget ar pennoù tanav.

Ober anezhe da implijout a-nevez

• Plastrit ar pajennoù pe lakait anezho en ur gorread gwelus. Implijit merourien skarzh-sec’h war ar c’hlask ger hag ar c’hartennoù bingo, ha sec’hit anezho goude.
• Dibabit paketoù matez mar eo ur fazi ar glizder, ha trugarekait ar c’horn eus ar c’hartennoù plastret gant ur bennfiñv, evit ma vefent aes da zaltañ.
• Miret ur restr gant ar re a blij deoc’h, evit na vo ket moullet ar memes pajenn bep sizhun.

Derc’hit simpl

• Ur c’horn-micher nemet evit pajenn bep hini. Ur gavell klask ger hepken pe ur skeudenn hepken, ha n’eo ket meur a obereñ asambles war an hevelep pajenn.
• Spazh gwenn a-leizh. Ur pajenn leun a c’hall bezañ kreñv a-walc’h.
• Netra da lenn, m’hall. Diskouezit d’an den penaos ober e-lec’h ma vo ret lenn an deskrivadennoù.
• Berraat an dalioù. Mar eo re vras ur pajenn a-bezh, troit anezhi en hanter pe pleutit anezhi evit na vefe gwelet nemet ur rann.

Moullerezhioù all talvoudus a c’hallit ober en ti

N’eo ket ur c’hêm an holl moullerezhioù talvoudus. Hag-all a zo aes da ober gant ur program testenn hag ur moullerez.

Ur bajenn istor-buhez

Ur bajenn “diwar-benn din” a-unan gant ur skeudenn, an anv a blij d’an den bezañ galvet dezhañ, da belec’h ma’z eo bet maget, e labour, familh, boedoù pe sonerezh a-blij, ha traoù a gonforto pe a zispleg anezhañ. Dementia Australia a glask ur levr soñjoù gant munud a vuhez an den, e blijoù hag e dud pennañ, evit skoazellañ gweladennerien ha merourien, ha evit lakaat ar gaozeadenn da vont.

Talvoudus-bras eo en ospitaloù hag en tiegezh kinnig a-nevez. Ar NIA a c’hourc’hemenn rentañ d’ar staffoù ospitalel ur bajenn titouroù personel o kuzh an arvar, an anv a blij da zen, ar pezh a blij ha ne blij ket, an traoù a c’hall dorfoù bezañ, ha sinoù digenvez a boan.

Ur programm deiziek

Ur programm bras ha simpl evit an deiz gant eurioù, un nebeud gerioù ha ur skeudennig bihan evit pep lodenn: boued-kintin, pourmenadenn, boued-deiz, repaos, sonerezh, boued-noz. Kinnig a ra kevredigezh Alzheimer kemer evezh d’an eurioù gwellañ evit an den, gant amzeoù savadenn ha kousketertidik, ha kempouez etre oberiantizh ha repaos. Lakait anezhañ war ar gourvezad, war an frigo pe ailec’h ma c’hallit gwelet anezhañ, ha grit anezhañ hep bezañ rig. Gwelit hor gidour an arverzh pemdeziek evit gouzout hiroc’h.

Skeudennoù evit an ostizoù ha evit ar c’hlezioù

Kinnig a ra an NIA implijout arwezioù liwus pe skeudennoù sempl evit merkañ ar gwalleurc’h, ar c’hambr-gousk ha ar gegin. An hevelep dra a labour evit ar c’hlezioù ha ar c’hoadoù: ur skeudenn chaosetenn war ar c’hlezioù chaosetoù, ur skeudenn bolloù war ar c’hoad bolloù. Moullit, plastrit ha stagit anezho.

Un dibab sorc’hañ

Moullit skeudennoù eus daou rummad simpl, evel frouezh ha bleunioù pe ostilhoù ha traoù er gegin, war kartoñ. Torit anezho ha sorc’hit anezho e daou gorf asambles. Ar stumm war ar skramm eus ar pezh-mañ eo Sort Together.

Pajennoù gerioù kanaouennoù

Moullit gerioù un nebeud kanaouennoù a blij deoc’h gant lizherenn bras-bras evit ur ganidigezh asambles. Hyd yezhoù an dud na lennont ket kalz c’hoazh a c’hall plijout dezho dal ar pajenn en o daouarn.

Ur bajenn skeudennoù familh

Ur bajenn hepken gant peder pe c’hwec’h skeudenn familh bras, pep hini gant an anv bihan dindan. Hi a c’hall chom war ar staol evit ma vo gouest den da gemer anezhi ha da gaozeal diwar-benn. Ar skrivoù a skoai d’ar gweladennerien hag ar staffoù da gemer perzh er gaozeadenn, ha den na ranko ket goulenn “Piv eo an hini-mañ?”

Ur gartenn resev

Moullit ur resev familh a blij deoc’h gant lizherenn bras. Implijit anezhi evit kuiniañ asambles, pe nemet evit kaozeal diwar-benn boued an amzer dremenet.

Penaos kinnig ur moullerez hep ma vefe kement-all ur micher dre skol?

Diskouezit anezhi evel un dra da rannañ, n’eo ket ur prouiñ.

• Azezit ha kregit ganeoc’h. “Me a ra ar c’hlask ger-mañ. Fellout a ra deoc’h skoazellañ ac’hanon da gavout ‘liorzh’?”
• Labourit asambles. Kemerit an tro, pe unan a gav ha unan all a gelc’h.
• Na roit ket ar reizh pe ar fazi. Kevredigezh Alzheimer a gont en he c’hidour oberiantizoù en ti e rank bezañ lakaet an dra e-kreiz an evezh, n’eo ket an disoc’h, hag al lipadenn, n’eo ket ar gounit.
• Lezit pajennoù da chom. Ar memes kidour a ginnig lakaat albomoù, albomoù skeudennoù pe kelc’hiadennoù kozh en toulloù hag a vez aes tizhout outo. Kartennoù moullet ha pajennoù skeudennoù a c’hall chom war ur staol kostez memes tra.
• Sachit peurechu a blij deoc’h. Ur hanter pajenn liwañ a zo un abardaez mat. Hag ur bajenn lakaet vial ha kas ur banne te a zo ivez.

Kavout muioc’h

Furchit hollad hor c’hêmoù ha moullerezhioù, pe gwelit oberiantizoù evit pep stad evit muioc’h a sonjoù, gant pe hep paper.