Demencia uñtat jaqinakatakix luqtañ, yaqha yaqhaw

Arte luqtañanakax demencia uñtat jaqimpi mayni tiempo pasañatakix sum. Maki, uñjañ ukat sensacionanakar yanapt’i, ukat parlañ tema churi. Aka qillqatax yaqha luqtañanakan sapa mayjt’a aski qalltañanakampi, ukat lupha ajllisiñataki sum yatiyañanakampi. Arte jaqinakatakix yatiyañanakataki, akham sañ janiw qhiphar ch’uqinak, uñjañ arte ukat luqtañ jaqinakatakix demencia uñtat jaqinakatakix.

Sapa arte luqtañ qalltañ kunjamasa

1. Qalltañ sipansa lurañ. Mä jan ukax paya lupha, mä manta sayt’a ukat mä ch’allu trapo apthapiñ.
2. Qalltañ mayjt’a uñachayañ. Pincel manq’añ, mayni t’ijtañ jan ukax lika arcilla mä ch’iqa ch’allañ, ukat jupanakar mayni lurañataki mayiña.
3. Mayacht’asiñ luqtañ. Jumax luqtam qhipana uñjañ, ukhamat luqtañ mayacht’asiñawa, janiw uñjañ.
4. Uñjatanakat parlañ. Ch’uqinak, ch’iqha ukat uñtanak parlañ; janiw luqtañ jisk’achañ.
5. Kusisiñ tukuñ sipansa tukuñ. Chunka ukat pä chunka minutunaka sum ukhamarak.

Alzheimer’s Association yatiyistu arte sapa chuymaw ukat janiw artista yatiñ munañ luqtañ. National Institute on Aging yatiyistu luqtañanak jisk’a jisk’a sarnaqañanakar t’aqaña.

Akuarela

Jach’a akuarela papel, jach’a pincel ukat walja ch’uqi jisk’a tazanakan. Papel ch’iqha ukat ch’iqa ch’allañ, ukat jupax ch’uqi uchañ. Papel jasak tiquñ ukat ch’uqinak sayt’añ. Yanapt’asiñ, janiw plan munañ.

• Qalltañ sipansa: Ch’uqinak ajllisiñ, uraqi uñtat luqtañ.
• Taypi sipansa: Pä jan ukax kimsa ch’uqi churañ, ukat ch’allañ jupanakar lurañ.
• Qhipa sipansa: Papel katxata, ukat esponja ch’allañ.

Revista collage

Revista lup’iña jach’a uñtanakampi: t’ant’a flores, manq’a, uywanakan, auto jan ukax sarnaqañanakan. Uñtanak jach’a p’iqinakar t’ijtañ, janiw lluch’iña sañ, ukat cartón patxan ch’allañ. Collage parlañ qalltañ sum, sapa uñta mayni amuyunakar yanapt’i. Jaqinakatakix aski ajllisiñ ukat sumanakar ch’uqiñ.

Lika arcilla

Lika arcilla jan ukax lika modelar arcilla ch’allañ, ch’allañ ukat tuqutañ. Mä jisk’a p’iqi jan ukax mä jaya tile lurañ. Arcilla maki uñjañ sum, ukat jaqinakatakix sum kusisiñ. Pieza jach’a tukuñ, ukat punta q’ara herramientanak janiw ocupañ.

Tiza oscuro papel patxan

Oscuro papel patxan, tiza colores k’ancharañ. Jach’a tiza ocupañ, ukat jaqix jach’a t’ijtañ jan ukax mä p’uxtu ocupañ. Tiza ch’uqiñ, ukat bandeja patxan lurañ, ukat maki ch’allañ mayni. Tiza jan walt’añ, ukhamat “non-toxic” qillqata ch’uqinak ajllisiñ.

Hoja imprenta

Jach’a hojanak uywa uma apthapiñ, nayrar ch’uqi lavable pintura veras patxan, ukat papel patxan kumañ. Maynitz ch’iqha apthapiñ ukat uñjañ. Aka luqtañax jaya ukat uywa luqtañanakampi mayacht’i, ukat hojanak apthapiñ sarnaqañampi qalltañ.

Tela ukat flores sayt’añ

Textura tela uñtanak uñjañ ukat sayt’añ, jan ukax mä jisk’a flores jach’a florero patxan sayt’añ. Akanakax sensorial luqtañanakawa, janiw jisk’a presión. Qhipa sipansa jaqinakatakix sum. Yaqha ideas uñjañataki, sensorial luqtañanaka demencia uñtat jaqinakatakix.

Arte lupha ajllisiñ

Lupha ajllisiñax janiw calidad sañ, janiw jan walt’añ ukat sum ch’uqinakataki. Ajllisiñ sipansa, uñjañ:

• Janiw jan walt’añ ukat lavable: Etiquetanak non-toxic qillqata uñjañ, ukat pinturanakax lavable uñjañ.
• Jach’a agarrañ: Jach’a crayones, jach’a pinceles ukat jach’a tizas maki agarrañ sum.
• Janiw jisk’a parte: Janiw cuentas, botones, lentejuelas jan ukax glitter ocupañ, mä jan ukax lunthatañ.
• Janiw q’ara herramientas: Seguridad tijeras ocupañ jan ukax papel maki t’ijtañ.
• Alergias: Látex jan ukax piel sensibilidades uñjañ.
• Contraste: Jach’a colores jach’a papel patxan jan ukax oscuro papel patxan uñjasiñ sum.
• Jisk’a lista: Pä jan ukax kimsa lupha sum. Walja ajllisiñanakax jaqin chuymachi.
• Sayt’añ sapa: Bandeja, plástico manta ukat ch’allu trapo ocupañ, ukhamat lik jan ukax qhiqhan jan sayt’añ.

Etapa patxan lurañ

Qalltañ etapana, walja jaqinakax mä luqtañ lurañ yanapt’asiñ ukat tukuñ. Taypi etapana, jisk’a ajllisiñ ukat aski yanapt’asiñ. Qhipa etapana, arcilla ch’allañ jan ukax esponja ch’allañ kunjamasa sensorial luqtañanak, ukat resultado sipansa sum uñjañ.

Etapa patxan yaqha ideas uñjañataki, qalltañ etapa, taypi etapa ukat qhipa etapa luqtañanaka. Jupax janiw munañ jan ukax chuymachi, cuando alguien dice no qillqatax kunjamasa qhipa sarnaqañ yatiyi.

Mä juego ukampi

Pintura sarnaqañ qhipana, coloring tablet patxan jisk’a sarnaqañataki, jan ukax picture puzzle tukuñ luqtañataki. Ukanakax maki ocupañ janiw ch’iqa yatiñ munañ.