Sanitá cerebric

Factores de risca de demencia: li 14 nominatu del Commission Lancet

Actualisat Lectura de 7 minutesPer li equip de Golden Moments · Qualmen noi scri

Li curt response

Li Commission Lancet de 2024 ha nominat 14 factores de risca de demencia potencialmen changeabil: minu education, pérdida de audition, colesterol LDL alt, depression, lesione del cap, inactivitá, diabetes, fumada, tension arterial alt, obesitá, consumption excesiv de alcool, isolation social, polution del aer e pérdida de vision necurat. Ensemble ili es ligat a circa 45% del casus in tot li munde, sin garantie por unic person.

  • Li 14 factores cuvre tot li vive: un in juventú, deci in medie etá e tri in plu tard etá.
  • Pérdida de audition e colesterol LDL alt in medie etá es ligat chascun a circa 7% del casus de demencia in tot li munde, li max grand partes inter singul factores.
  • Ti percentages es estimationes populational quel suppone un relation causal. Alquun relationes posse esser solmen partimen causal.
  • Etá e genes, quel nequi posse cambiar, es anque important factores de risca. Reducter li 14 riscas ne garanti que alqui evite demencia.
  • Maxim del passes involutat, tal quam controlar li tension arterial, audition e vision, es bon por li sanitá in altri respectes e merita esser parlat con un medico.
Sur ti págine (7 sectiones)
  1. Queles es li 14 factores de risca de demencia?
  2. Quom deve on leer ti percentages?
  3. Queles factores de risca ha esset addit in 2024?
  4. Queles factores de risca ne posse esser changat?
  5. Quo di li provas clinic pri cambiar ti riscas?
  6. Quo pri somne e dieta?
  7. Parla con un medico

Un factor de risca es quoquel ligat a un plu alt chance developar un maladi. To ne significa un cause in chascun cas, e haver un factor ne significa que on va developar demencia. Ti págine lista li 14 factores de risca de demencia quel li Commission Lancet de 2024 di posse esser potencialmen changat, quo recerca indica pri ili, e quo tu posse parlar pri con un medico.

Por un vision plu grand, includent quo grand provas ha trovat, comensa per Esque demencia posse esser prevenit? Quo li recerca di. Ti es general information, ne consilie medical; vide nor avertiment medical.

Queles es li 14 factores de risca de demencia?

Li Commission Lancet de 2024, scrit per 27 cercatores de demencia, ha estimat que 14 factores de risca potencialmen changeabil ensemble representa circa 45% del casus de demencia in tot li munde. Li percentage por chascun factor infra es li estimation del Commission del parte del casus in tot li munde ligat a it, arredat a tot numeros. Li cifras se superpone, pro que mult persones have pluri riscas al sam témpor, pro quo ili suma a 45% e ne a plu.

Factor de risca Etape de vive Parte del casus Quo recerca liga Quo tu posse far
Minu education Juventú 5% Minu annus de scolar es ligat a plu alt risca. Mantener se mentalmen activ in medie etá sembla anque protector, mem por persones con poc scolar. Continua aprender e far coses mentalmen activ a quelcunc etá: leer, passatempos, cursus, ludes con altri.
Pérdida de audition Medie etá 7% Pérdida de audition necurat es ligat a plu alt risca. Studes quel seque persones durant témpor liga li usage de aparates auditiv a minu risca. Fa probar tui audition. Demanda esque aparates auditiv posse adjutar, e usa les si prescrit. Protege tui aures contra fort ruid.
Colesterol LDL alt Medie etá (desde circa 40 annus) 7% Colesterol LDL (“mal”) alt in medie etá es ligat a plu alt risca. Studes observativ liga li usage de statines a minu risca, ma provas in plu tard etá ne ha monstrat to. Demanda a tui medico esque tui colesterol deve esser controlat e quo, si alquic, far pri to.
Depression Medie etá 3% Depression es ligat a plu alt risca. In plu tard etá, depression posse anque esser un early signe de demencia. Di a un medico pri tristesse o pérdida de interess quel dura plu quam du semanes. Depression es curabil.
Lesione traumatic del cerebre Medie etá 3% Lesione del cap a quelcunc etá e de quelcunc origine, includent sportes de contact, es ligat a plu alt risca. Usa un casco quande bicyclar o far sportes de contact. Demanda pri prevention de cadidas. Resta e fa te controlar pos un lesione del cap.
Inactivitá fisic Medie etá 2% Persones quel exerce e fa sportes es minu procliv developar demencia. Li provas clinic es anc cor pensiv. Demanda quo activitá es secur por te, e trova un quo te place. Vide nor guida pri exercitie.
Diabetes Medie etá 2% Diabetes, specialmen si it comensa in medie etá o dura plu long, es ligat a plu alt risca. Fa controlar tui glucemie. Si tu have diabetes, labora con tui equipe medical por controlar it securmen.
Fumada Medie etá 2% Fumada es ligat a plu alt risca. Studes trova que ex-fumatores ne porta li sam elevat risca quam persones quel continua fumar. Demanda adjute por cessar. It vale la pena cessar a quelcunc etá.
Tension arterial alt Medie etá 2% Tension arterial alt in medie etá es ligat a plu alt risca. Provas de medcamines por tension arterial suggere un modest minu risca de demencia o diminution cognitiv. Sape tui numeros. Li Commission suggere un maxim valor de 130 o minu desde circa etá 40; demanda quel scop es apt por te.
Obesitá Medie etá 1% Obesitá in medie etá es ligat a plu alt risca, e anque eleva li risca de diabetes. Demanda a tui medico pri un pes san por te. Persones plu old ne deve far dieta por perder pes sin consilie medical.
Alcool excesiv Medie etá 1% Consumption fort de alcool es ligat a plu alt risca. Reducter consumption fort de alcool es ligat a minu risca. Demanda quel es un limite secur por te, specialmen con tui medcamines.
Isolation social Plu tard etá 5% Contact social poc frequent es ligat a plu alt risca. Mantene contact con persones in manieres quel te place. Vide nor guida pri relationes social.
Polution del aer Plu tard etá 3% Viver in loc con plu polution del aer es ligat a plu alt risca. Studes liga aer plu net a minu risca. Ti es max mult un afere de politica public. Controla li alertas local pri qualitá del aer e limita li témpor exter in dies con fort polution.
Pérdida de vision necurat Plu tard etá 2% Problemas de vision necorrectet es ligat a plu alt risca. Un grand studie in SUA ha ligat operation de cataracte a minu risca. Fa regularmen examenes ocular. Demanda esque problemas tal quam cataractes posse esser curat.

Quom deve on leer ti percentages?

Cuidadosmen. Li propri raport del Commission fa pluri punctus digni de esser notat:

  • Ili descri populations, ne persones. Li summarium del raport de University College London nota que reducter li risca functiona trans un population e ne garanti que unic person va evitar demencia.
  • Ili suppone relation causal. Li autores ha includet solmen factores con conviccent preuves, ma di que alquun relationes posse esser solmen partimen causal.
  • Ili es cifras mundial. Li max mult datos veni de landes con alt revenue, e li ver parte por un unic land o comunité va esser diferent.
  • Micri percentages posse anc esser important. Un factor ligat a 2% del casus in tot li munde anc afecta un tre grand númere de persones.

Queles factores de risca ha esset addit in 2024?

Li raport de 2024 ha addit du factores al 12 nominatu in 2020:

  • Colesterol LDL alt in medie etá, ligat a circa 7% del casus.
  • Pérdida de vision necurat in plu tard etá, ligat a circa 2% del casus.

Queles factores de risca ne posse esser changat?

Li National Institute on Aging di que etá es li max conosset factor de risca por maladia de Alzheimer, e nequi posse changar it. Genes juga anque un rol; un conosset gene quel influentia li risca de Alzheimer es nominat APOE. Li NIA addi que scientistes anc ne comprende plenmen quo causa Alzheimer in li max mult persones. Li Commission Lancet nota que li riscas potencialmen changeabil posse esser redusit, sin egard al risca genetic de un person.

Pro que etá e genes juga un tam grand rol, mult persones quel ne have null del 14 factores de risca anc developa demencia. To ne es culpa de alqui.

Quo di li provas clinic pri cambiar ti riscas?

Ligar un factor de risca a demencia ne es li sam quam provar que cambiar it minu li risca de demencia. Alquun exemples del statu del provas clinic:

  • Tension arterial. In li prova SPRINT MIND, un scop plu bass de tension arterial ha significantmen redusit diminution cognitiv lev. It ne ha significantmen redusit demencia probabil, quamvis li prova posse haver esset tro micri por monstrar to (SPRINT MIND in JAMA).
  • Aparates auditiv. Li Commission Lancet descri un prova de tri annus con aparates auditiv quel ha trovat null effecte global sur li pensada, ma un beneficie in un subgrupp de persones con plu alt risca. Studes quel seque persones durant témpor liga li usage de aparates auditiv a minu risca. Nor guida pri audition have plu.
  • Activitá fisic. Li National Institute on Aging di que anc ne hay sat provas clinic por concluir que exercitie posse prevenir o retardar diminution cognitiv lev o maladia de Alzheimer, quamvis alquun studes suggere que it posse adjutar contra diminution relativ al etá (NIA pri prevention de Alzheimer).

Provas long quel atende demencia es lent e car, do por mult factores li max bon preuves va continuar venir de studes quel seque persones durant annus. Ti preuves es util, ma plu febli quam un prova clinic.

Quo pri somne e dieta?

Li Commission ha revist somne e dieta, ma ne ha addit les al liste, pro que li preuves ne esset sat fort o consistent. Nor guidas pri somne e dieta explica quo es conosset.

Parla con un medico

Un control annual es un bon moment por tractar ti temas. Tu posse aportar ti liste e demandar:

  • Queles es mi numeros de tension arterial, glucemie e colesterol, e esque alquic deve esser attentet?
  • Deve yo far probar mi audition e ocules?
  • Es li activitá quo yo fa secur e sat por me?
  • Posse alquun de mi medcamines affecter memorie o pensada?

Ante cambiar medcamines, dieta, jejum, exercitie o suplementos, parla sempre con un medico. Si tu o un person quel tu cura have subit confusion, debilitá in un látere, o desfacilitá parlar, clama li urgentie local (112 in mult landes europan, o li númere de urgentie in tui land).

Comun questiones

Queles es li 14 factores de risca changeabil de demencia?

Li Commission Lancet de 2024 ha nominat minu education, pérdida de audition, colesterol LDL alt, depression, lesione traumatic del cerebre, inactivitá fisic, diabetes, fumada, tension arterial alt, obesitá, alcool excesiv, isolation social, polution del aer e pérdida de vision necurat. Ensemble ili es ligat a proxim un duime del casus de demencia in tot li munde.

Quel factor de risca de demencia es li plu important?

In li population mundial, li Commission ha estimat que pérdida de audition e colesterol LDL alt in medie etá es ligat chascun a circa 7% del casus, sequit per minu education e isolation social a circa 5% chascun. Quel factores es plu important por un unic person depen de su propri sanitá, do un medico es li max bon conductor.

Es li du nov factores de risca addit in 2024?

Yes. Li raport de 2024 ha addit colesterol LDL (mal) alt in medie etá e pérdida de vision necurat in plu tard etá al 12 factores nominatu in 2020. Li Commission ha ligat ili a circa 7% e 2% del casus respectivmen.

Es etá un factor de risca changeabil?

No. Etá es li max conosset factor de risca por maladia de Alzheimer, e ne posse esser changat. Genes juga anque un rol. Li 14 factores in ti págine es ti quel recerca suggere posse esser potentialmen changat.

Fontes

Noi liga al organisationes e studios sur queles ti págine apoya se. Chascun de ili esset verificat quande li págine esset actualisat.

  1. Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission · The Lancet
  2. Nearly half of dementia cases could be prevented or delayed by tackling 14 risk factors · University College London
  3. Preventing Alzheimer's Disease: What Do We Know? · National Institute on Aging
  4. What Causes Alzheimer's Disease? · National Institute on Aging
  5. Effect of Intensive vs Standard Blood Pressure Control on Probable Dementia: A Randomized Clinical Trial (SPRINT MIND) · JAMA (via PubMed)

Presti por un quiet lude?

Grand images, null cronometre, null punctus e necos a registrar. Lude juntmen in vor navigator.

Prende ti ludes con vos

Li gratuit application Golden Moments por iPhone, iPad e Android: grand plachetas de images, ludes con vor propri fotos de familie, e pachetes de images quel functiona sin Wi‑Fi. Null conto, reclamas, cronometre o punctus.