Wangsulan cekakipun
Komisi Lancet 2024 nyebataken 14 faktor risiko demensia ingkang saged dipunewahi: pendhidhikan ingkang kirang, ical pangrungu, kolesterol LDL inggil, depresi, tatu ing sirah, kirang obah, diabetes, ngrokok, tekanan darah inggil, awrat badan ingkang kathah, ngunjuk alkohol kathah, kapisah saking sesrawungan, polusi hawa, lan ical pandulu ingkang dereng dipunobati. Sedayanipun dipunkaitaken kaliyan kirang langkung 45% kasus ing sedaya donya, tanpa jaminan kangge satunggal tiyang.
- 14 faktor menika nyakup sadangunipun gesang: satunggal ing wiwitan gesang, sedasa ing tengah umur, lan tiga ing yuswa sepuh.
- Ical pangrungu lan kolesterol LDL inggil ing tengah umur saben satunggalipun dipunkaitaken kaliyan kirang langkung 7% kasus demensia ing sedaya donya, bagian ingkang paling ageng saking satunggal faktor.
- Persentase menika perkiraan populasi ingkang nganggep wonten sabab lan akibat. Sawetawis kaitan mbok bilih namung sapérangan dados sabab.
- Yuswa lan gen, ingkang boten wonten ingkang saged ngewahi, ugi faktor risiko ingkang ageng. Ngirangi 14 risiko menika boten njamin sinten kemawon badhe nyingkiri demensia.
- Sapérangan ageng langkah ingkang dipunbetahaken, kadosta mriksa tekanan darah, pangrungu, lan pandulu, sae kangge kasarasan ing cara sanes lan prayogi dipunrembag kaliyan dokter.
Wonten kaca menika (7 bagian)
- 14 faktor risiko demensia menika punapa kemawon?
- Kados pundi maos persentase menika?
- Faktor risiko punapa ingkang dipuntambahaken ing 2024?
- Faktor risiko punapa ingkang boten saged dipunewahi?
- Punapa ingkang dipunsebataken bukti uji coba bab ngewahi risiko menika?
- Kados pundi bab sare lan pola dhahar?
- Rembagan kaliyan dokter
Faktor risiko menika samubarang ingkang dipunkaitaken kaliyan kemungkinan ingkang langkung inggil kangge ngalami satunggal kondisi. Menika sanes sabab ing saben kasus, lan gadhah satunggal boten tegesipun panjenengan badhe ngalami demensia. Kaca menika nyebataken 14 faktor risiko demensia ingkang dipunsebataken Komisi Lancet 2024 saged dipunewahi, punapa ingkang dipunkaitaken panaliten kaliyan faktor-faktor menika, lan punapa ingkang saged panjenengan rembag kaliyan dokter.
Kangge gambaran ingkang langkung wiyar, kalebet punapa ingkang dipunpanggihaken uji coba ageng, wiwiti saking Punapa demensia saged dipuncegah? Punapa ingkang dipunsebataken panaliten. Menika katrangan umum, sanes pamrayogi medis; pirsani pawartos medis kawula.
14 faktor risiko demensia menika punapa kemawon?
Komisi Lancet 2024, ingkang dipunserat dening 27 peneliti demensia, ngira bilih 14 faktor risiko ingkang saged dipunewahi sesarengan dipunkaitaken kaliyan kirang langkung 45% kasus demensia ing sedaya donya. Persentase kangge saben faktor ing ngandhap menika inggih menika perkiraan Komisi bab bagian kasus ing sedaya donya ingkang dipunkaitaken kaliyan faktor menika, dipunbunderaken dados wilangan bulat. Angka-angka menika tumpang tindih, amargi kathah tiyang gadhah sawetawis risiko sekaligus, pramila jumlahipun 45% sanes langkung.
| Faktor risiko | Tahap gesang | Bagian kasus | Ingkang dipunkaitaken panaliten | Ingkang saged panjenengan tindakaken |
|---|---|---|---|---|
| Pendhidhikan ingkang kirang | Wiwitan gesang | 5% | Taun sekolah ingkang langkung sakedhik dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil. Tetep aktif pikiran ing tengah umur ugi katingalipun nglindungi, malah kangge tiyang ingkang sekolahipun sakedhik. | Tetep sinau lan nindakaken samubarang ingkang nyengkuyung pikiran ing yuswa punapa kemawon: maos, hobi, kelas, dolanan kaliyan tiyang sanes. |
| Ical pangrungu | Tengah umur | 7% | Ical pangrungu ingkang dereng dipunobati dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil. Panaliten ingkang ngetutaken tiyang salebetipun wekdal ingkang dangu nggandhengaken ngginakaken alat bantu pangrungu kaliyan risiko ingkang langkung asor. | Cobi priksa pangrungu. Tanglet punapa alat bantu pangrungu saged mbiyantu, lan ngagem manawi dipunresepaken. Lindungi kuping saking swanten sora. |
| Kolesterol LDL inggil | Tengah umur (wiwit kirang langkung 40) | 7% | Kolesterol LDL (“awon”) inggil ing tengah umur dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil. Panaliten observasi nggandhengaken ngginakaken statin kaliyan risiko ingkang langkung asor, nanging uji coba ing yuswa sepuh dereng nedahaken menika. | Tanglet dhateng dokter punapa kolesterol panjenengan kedah dipunpriksa lan punapa ingkang kedah dipuntindakaken, manawi wonten. |
| Depresi | Tengah umur | 3% | Depresi dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil. Ing yuswa sepuh, depresi ugi saged dados tandha awal demensia. | Cariyosaken dhateng dokter bab swasana manah ingkang kirang sae utawi ical kawigatosan ingkang langkung saking kalih minggu. Depresi saged dipunobati. |
| Tatu otak awit benturan | Tengah umur | 3% | Tatu ing sirah ing yuswa punapa kemawon lan saking sabab punapa kemawon, kalebet olahraga kontak, dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil. | Ngagem helm kangge numpak sepeda lan olahraga kontak. Tanglet bab nyegah tiba. Ngaso lan dipunpriksa sasampunipun tatu ing sirah. |
| Kirang obah | Tengah umur | 2% | Tiyang ingkang olahraga lan obah badan langkung awis ngalami demensia. Bukti saking uji coba taksih winates. | Tanglet kegiatan punapa ingkang aman kangge panjenengan, lan madosi ingkang panjenengan remeni. Pirsani pandhuan olahraga kawula. |
| Diabetes | Tengah umur | 2% | Diabetes, langkung-langkung manawi wiwit ing tengah umur utawi dangu, dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil. | Priksa gula darah. Manawi panjenengan gadhah diabetes, makarya kaliyan tim perawatan panjenengan kangge ngatur kanthi aman. |
| Ngrokok | Tengah umur | 2% | Ngrokok dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil. Panaliten nedahaken mantan perokok boten nyangking risiko ingkang inggil kados tiyang ingkang tetep ngrokok. | Tanglet bab dhukungan kangge mandheg. Mandheg menika prayogi ing yuswa punapa kemawon. |
| Tekanan darah inggil | Tengah umur | 2% | Tekanan darah inggil ing tengah umur dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil. Uji coba obat tekanan darah nedahaken risiko demensia utawi gangguan kognitif ingkang rada langkung asor. | Mangertosi angka panjenengan. Komisi nyaranaken angka inggil 130 utawi langkung asor wiwit kirang langkung yuswa 40; tanglet sasaran ingkang cocog kangge panjenengan. |
| Awrat badan ingkang kathah | Tengah umur | 1% | Awrat badan ingkang kathah ing tengah umur dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil, lan ugi nambah risiko diabetes. | Tanglet dhateng dokter bab awrat badan ingkang sehat kangge panjenengan. Tiyang sepuh sampun nglampahi diet kangge nyuda awrat badan tanpa pamrayogi dokter. |
| Alkohol ingkang kathah | Tengah umur | 1% | Ngunjuk alkohol kathah dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil. Nyuda saking ngunjuk kathah dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung asor. | Tanglet pinten wates ingkang aman kangge panjenengan, langkung-langkung kaliyan obat panjenengan. |
| Kapisah saking sesrawungan | Yuswa sepuh | 5% | Sesrawungan ingkang jarang dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil. | Tetep sesambetan kaliyan tiyang sanes kanthi cara ingkang panjenengan remeni. Pirsani pandhuan sesrawungan kawula. |
| Polusi hawa | Yuswa sepuh | 3% | Manggen ing papan ingkang polusi hawanipun langkung kathah dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil. Panaliten nggandhengaken hawa ingkang langkung resik kaliyan risiko ingkang langkung asor. | Umumipun urusan kabijakan umum. Priksa pawartos kualitas hawa setempat lan watesi wekdal ing njawi ing dinten ingkang polusinipun sanget. |
| Ical pandulu ingkang dereng dipunobati | Yuswa sepuh | 2% | Masalah pandulu ingkang dereng dipunbenahi dipunkaitaken kaliyan risiko ingkang langkung inggil. Satunggal panaliten ageng ing Amerika nggandhengaken operasi katarak kaliyan risiko ingkang langkung asor. | Cobi priksa mripat kanthi ajeg. Tanglet punapa masalah kadosta katarak saged dipunobati. |
Kados pundi maos persentase menika?
Kanthi ngatos-atos. Laporan Komisi piyambak nyebataken sawetawis bab ingkang prayogi dipunengeti:
- Menika nggambaraken populasi, sanes tiyang. Ringkesan laporan saking University College London nyebataken bilih ngirangi risiko makarya ing sedaya populasi lan boten njamin bilih satunggal tiyang badhe nyingkiri demensia.
- Menika nganggep wonten sabab lan akibat. Para penulis namung nyakup faktor ingkang gadhah bukti ingkang nyakinaken, nanging ngendika bilih sawetawis kaitan mbok bilih namung sapérangan dados sabab.
- Menika angka saking sedaya donya. Sapérangan ageng data saking negari ingkang pendapatanipun inggil, lan bagian ingkang sanget kangge satunggal negari utawi masarakat badhe benten.
- Persentase ingkang alit taksih saged wigati. Satunggal faktor ingkang dipunkaitaken kaliyan 2% kasus ing sedaya donya taksih ndadosaken pengaruh dhateng tiyang ingkang kathah sanget.
Faktor risiko punapa ingkang dipuntambahaken ing 2024?
Laporan 2024 nambahaken kalih faktor dhateng 12 ingkang dipunsebataken ing 2020:
- Kolesterol LDL inggil ing tengah umur, dipunkaitaken kaliyan kirang langkung 7% kasus.
- Ical pandulu ingkang dereng dipunobati ing yuswa sepuh, dipunkaitaken kaliyan kirang langkung 2% kasus.
Faktor risiko punapa ingkang boten saged dipunewahi?
National Institute on Aging ngendika bilih yuswa menika faktor risiko ingkang paling ageng ingkang dipunmangertosi kangge Alzheimer, lan boten wonten ingkang saged ngewahi. Gen ugi gadhah peran; satunggal gen ingkang kondhang ingkang mangaribawani risiko Alzheimer dipunsebat APOE. NIA nambahaken bilih para ilmuwan dereng sampurna mangertos punapa ingkang nyababaken Alzheimer ing sapérangan ageng tiyang. Komisi Lancet nyebataken bilih risiko ingkang saged dipunewahi saged dipunirangi punapa kemawon risiko genetikipun tiyang menika.
Amargi yuswa lan gen gadhah peran ingkang ageng, kathah tiyang ingkang boten gadhah satunggal saking 14 faktor risiko menika taksih ngalami demensia. Menika sanes kalepatanipun sinten kemawon.
Punapa ingkang dipunsebataken bukti uji coba bab ngewahi risiko menika?
Nggandhengaken faktor risiko kaliyan demensia boten sami kaliyan mbuktekaken bilih ngewahi menika ngirangi risiko demensia. Sawetawis conto kawontenan bukti uji coba:
- Tekanan darah. Ing uji coba SPRINT MIND, sasaran tekanan darah ingkang langkung asor ngirangi gangguan kognitif ringan kanthi bermakna. Menika boten ngirangi kemungkinan demensia kanthi bermakna, senajan uji coba menika mbok bilih sakedhik sanget kangge nedahaken menika (SPRINT MIND ing JAMA).
- Alat bantu pangrungu. Komisi Lancet nggambaraken uji coba alat bantu pangrungu tigang taun ingkang boten manggihaken pengaruh sakabehipun dhateng pikiran, nanging wonten manfaat ing satunggal kelompok alit tiyang ingkang risikonipun langkung inggil. Panaliten ingkang ngetutaken tiyang sakwingkingan wekdal nggandhengaken ngginakaken alat bantu pangrungu kaliyan risiko ingkang langkung asor. Pandhuan pangrungu kawula gadhah katrangan langkung kathah.
- Obah badan. National Institute on Aging ngendika bilih dereng wonten bukti uji klinis ingkang cekap kangge mendhet kesimpulan bilih olahraga saged nyegah utawi ngalonaken gangguan kognitif ringan utawi Alzheimer, senajan sawetawis panaliten nedahaken menika mbok bilih mbiyantu kangge kemunduran awit yuswa (NIA bab nyegah Alzheimer).
Uji coba ingkang dangu ingkang ngentosi demensia ngrembaka menika alon lan awis, dados kangge kathah faktor, bukti ingkang paling sae badhe tetep saking panaliten ingkang ngetutaken tiyang pinten-pinten taun. Bukti menika migunani, nanging langkung ringkih tinimbang uji coba.
Kados pundi bab sare lan pola dhahar?
Komisi mriksa sare lan pola dhahar nanging boten nambahaken dhateng daftar, amargi buktinipun boten cekap kiyat utawi konsisten. Pandhuan sare lan pola dhahar kawula nerangaken punapa ingkang sampun dipunmangertosi.
Rembagan kaliyan dokter
Pemeriksaan taunan menika wekdal ingkang sae kangge ngangkat topik-topik menika. Panjenengan saged mbekta daftar menika lan tanglet:
- Pinten angka tekanan darah, gula darah, lan kolesterol kula, lan punapa wonten ingkang mbetahaken kawigatosan?
- Punapa kula kedah dipunpriksa pangrungu lan mripat?
- Punapa kegiatan ingkang kula tindakaken menika aman lan cekap kangge kula?
- Punapa wonten obat kula ingkang saged mangaribawani kenangan utawi pikiran?
Saderengipun ngewahi obat, pola dhahar, pasa, olahraga, utawi suplemen, rembagan rumiyin kaliyan dokter. Manawi panjenengan utawi tiyang ingkang panjenengan rawat dumadakan bingung, lemes ing satunggal sisih, utawi kesulitan ngendika, telpun nomer darurat ing wewengkon panjenengan.
Pitakenan ingkang limrah
14 faktor risiko demensia ingkang saged dipunewahi menika punapa kemawon?
Komisi Lancet 2024 nyebataken pendhidhikan ingkang kirang, ical pangrungu, kolesterol LDL inggil, depresi, tatu otak awit benturan, kirang obah, diabetes, ngrokok, tekanan darah inggil, awrat badan ingkang kathah, alkohol ingkang kathah, kapisah saking sesrawungan, polusi hawa, lan ical pandulu ingkang dereng dipunobati. Sedayanipun dipunkaitaken kaliyan meh separo kasus demensia ing sedaya donya.
Faktor risiko demensia ingkang pundi ingkang paling wigati?
Ing sedaya populasi donya, Komisi ngira bilih ical pangrungu lan kolesterol LDL inggil ing tengah umur saben satunggalipun dipunkaitaken kaliyan kirang langkung 7% kasus, dipunsusul pendhidhikan ingkang kirang lan kapisah saking sesrawungan kirang langkung 5% saben satunggalipun. Faktor ingkang paling wigati kangge satunggal tiyang gumantung dhateng kasarasanipun piyambak, dados dokter menika pitedah ingkang paling sae.
Punapa kalih faktor risiko menika énggal ing 2024?
Inggih. Laporan 2024 nambahaken kolesterol LDL (“awon”) inggil ing tengah umur lan ical pandulu ingkang dereng dipunobati ing yuswa sepuh dhateng 12 faktor ingkang dipunsebataken ing 2020. Komisi nggandhengaken kekalihipun kaliyan kirang langkung 7% lan 2% kasus.
Punapa yuswa menika faktor risiko ingkang saged dipunewahi?
Boten. Yuswa menika faktor risiko ingkang paling ageng ingkang dipunmangertosi kangge penyakit Alzheimer, lan boten saged dipunewahi. Gen ugi gadhah peran. 14 faktor ing kaca menika inggih menika ingkang miturut panaliten saged dipunewahi.
Sumber
Kawula nyambungaken dhateng lembaga lan panaliten ingkang dipunginakaken kaca menika. Saben-saben sampun dipunpriksa nalika kaca menika dipunénggalaken.
- Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission · The Lancet
- Nearly half of dementia cases could be prevented or delayed by tackling 14 risk factors · University College London
- Preventing Alzheimer's Disease: What Do We Know? · National Institute on Aging
- What Causes Alzheimer's Disease? · National Institute on Aging
- Effect of Intensive vs Standard Blood Pressure Control on Probable Dementia: A Randomized Clinical Trial (SPRINT MIND) · JAMA (via PubMed)