Impendulo emfushane
Uhlelo lwansuku zonke olunomusa lugcina ukuvuka, ukudla, ukunakekelwa komzimba nokulala emahoreni acishe afane, lubeka umsebenzi omkhulu lapho umuntu ephaphame kakhulu, futhi luzilinganisa imisebenzi nokuphumula. Lakheni ngemikhuba yomuntu yempilo yonke, lugcineni lukhululekile kunokuba luminyene, tholani ukukhanya kwemini nokunyakaza nsuku zonke, futhi lushintsheni ngokukhululekile uma usuku lubiza lokho.
- Amahora azinzile okuvuka, okudla, okunakekelwa nokulala anikeza usuku isimo esijwayelekile.
- Beka umsebenzi omkhulu ngesikhathi sosuku esingcono kakhulu somuntu, ngokuvamile ekuseni.
- Ningagcwalisi umzuzu wonke. Ukuphumula nokuthula kuyingxenye yohlelo.
- Ukukhanya kwemini, ukunyakaza nsuku zonke nokugwema ukulala isikhathi eside ntambama kanye nekhafini sekuphele usuku kungase kusize ekungaphumuleni ekupheleni kosuku.
- Uhlelo luwumhlahlandlela, hhayi umthetho. Shintshanisani, nifinyeze noma nigxeke noma yini ezinsukwini ezinzima.
Kuleli khasi (izingxenye ezingu-5)
Uhlelo olunomusa lunikeza usuku isimo esijwayelekile: ukuvuka, ukudla, umsebenzi omncane, ukuphumula, nokulala emahoreni acishe afane. Lunciphisa izinqumo nokumangala, futhi lunikeza uhlelo emizuzwini lapho ngabe nizibuza khona ukuthi yini elandelayo. Uhlelo olungezansi luyisibonelo, hhayi umthetho. Lusebenziseni njengendawo yokuqala, bese nilubumba ngokuya ngomuntu eniyamnakekelayo.
Kungani uhlelo lwansuku zonke lusiza?
Uhlelo olunzinzile luyasiza ngoba izindlela ezijwayelekile ziyalandeleka kalula kunezintsha. I-Alzheimer’s Association ithi usuku olusahlelwe lusho isikhathi esincane sokuthatha izinqumo ngokuthi yini okufanele yenziwe nesikhathi esiningi semisebenzi ejabulisayo, futhi ithi amahora avamile okuvuka nokulala angasiza ngezinkinga zokulala nokungaphumuli kwasebusuku. I-National Institute on Aging iphakamisa ukugeza, ukugqoka nokudla emahoreni afanayo nsuku zonke njengengxenye yekhaya elithulile, futhi i-Family Caregiver Alliance nayo incoma ukugcina izinhlelo ezifanayo.
Usuku oluyisibonelo olunomusa
Amahora ayizibonelo kuphela. Shintshani usuku lonke lube ngaphambili noma emuva ukuze lufane nesigqi somuntu uqobo lwakhe.
| Isikhathi | Okwenzekayo | Imibono | Ezinsukwini ezinzima |
|---|---|---|---|
| 8:00 ekuseni | Ukuvuka, ukuzigeza, ukugqoka | Ngohlelo olufanayo nsuku zonke; beka izingubo ngokulandelana zigqokwa ngakho | Gcinani ukunakekelwa kulula; ihembe elihlanzekile lanele |
| 8:45 ekuseni | Isidlo sasekuseni | Ikhofi nephephandaba efundwa ngokuzwakalayo, noma umsakazo | Yidlani ndawonye ngokuthula, kungekho cindezi yokukhuluma |
| 9:30 ekuseni | Umsebenzi omkhulu | Ukugoqa izingubo ezigeziwe, ukubhaka, ukulima insimu, uhambo olufushane noma ukuhamba | Inguqulo emfushane, noma mvumeleni abuke nenza |
| 10:30 ekuseni | Isikhathi esithulile | Umculo, i-albhamu yezithombe, noma ukuhlala eceleni kwefasitela | Phumulani esihlalweni asithandayo |
| 11:00 ekuseni | Usizo ekulungiseleleni ukudla kwasemini | Ukuwasha imifino, ukumisa itafula | Nina niyapheka, yena ahlale nani |
| 12:00 emini | Ukudla kwasemini nokuhlanza | Ukusula itafula, ukusula izitsha ezimbalwa | Yeqani imisebenzi yokuhlanza |
| 1:00 ntambama | Ukuphumula okufushane | Imilenze iphezulu, umculo othambile | Kuyafana |
| 2:00 ntambama | Ngaphandle noma ukunyakaza | Ukuhamba, isikhathi evulandeni, ukunisela izitshalo, ukuphonsa ibhaluni | Hlalani eceleni kwefasitela elinelanga |
| 3:00 ntambama | Ukuhlangana nabantu noma ukwenza izinto | Ukuvakasha, ucingo, amapheya ezithombe, ukufaka imibala, amakhadi | Into yokuphuza nokudla okuncane ndawonye |
| 4:30 ntambama | Isikhathi sokuzola | Amakhethini ayavalwa, amalambu ayakhanyiswa, umsebenzi othulile onjengokugoqa amalaphu okugeza | Umculo owaziwayo, umsindo ophansi |
| 5:30 ntambama | Isidlo sakusihlwa | Ukusiza ekugovuzeni noma ekumiseni itafula | Ukudla okulula nokujwayelekile |
| 6:30 ntambama | Kusihlwa ndawonye | Ukukhumbula izinto zakudala nidla okumnandi, amakhadi, uhlelo lwe-TV oluthandwayo, ukuphulula izandla | Inkampani ethulile |
| 8:00 ebusuku | Uhlelo lokulala | Ukugeza noma ukuzihlanza, izingubo zokulala, umculo othambile, amalambu aphansi | Nifinyezeni konke; induduzo kuqala |
Lesi sibonelo silandela isimo sohlelo oluyisibonelo lwe-Alzheimer’s Association uqobo lwayo lwesigaba sokuqala nesiphakathi, oluhamba lusuka ekunakekelweni komzimba nasesidlweni sasekuseni lubheke emisebenzini yasendlini, ukuhamba, umculo, ukuphumula nokuvakasha, kuze kube sesidlweni sakusihlwa, ukukhumbula izinto zakudala nokuzilungiselela ukulala.
Nakha kanjani uhlelo lwenu?
Qalani ngendlela umuntu ahlale ephila ngayo, hhayi ngetshathi. I-Alzheimer’s Association iphakamisa ukucabanga ngalezi zinto ngaphambi kokuhlela:
- Lokho akuthandayo nakungathandi, amandla akhe nezinto ezimthakazelisayo.
- Ukuthi wayechitha kanjani usuku lwakhe. Umuntu ovuka ekuseni owayehlala ehamba nenja kufanele aqhubeke ehamba ekuseni. Umuntu othanda ubusuku angase angalithandi ukuqala ngo-8 ekuseni.
- Isikhathi sakhe sosuku esingcono kakhulu. Yibekeni khona ukugeza, uhambo nomsebenzi omkhulu.
- Isikhathi esanele sokudla, ukuzigeza nokugqoka, ukuze kungabikho lutho olwenziwa ngokushesha.
- Amahora avamile okuvuka nokulala.
Umthombo ofanayo uphakamisa ukufaka inhlanganisela yemisebenzi yasendlini, ukudla, ukunakekelwa komzimba, imisebenzi yokudala, ukunyakaza komzimba, isikhathi nabanye abantu, imisebenzi yenkolo nezikhathi ezingahleliwe, njengomngane omane afike.
Zamani isonto elilodwa, bese nishintsha
Gcinani inothi elilula nsuku zonke. I-Alzheimer’s Association iphakamisa ukubuza ukuthi yimiphi imisebenzi esebenze kangcono nokuthi kungani, ingabe kwakukhona izikhathi lapho kwakwenziwa izinto eziningi noma kunento encane yokwenza, nokuthi izinhlelo ezingahleliwe bezijabulisa yini noma bezibangela ukukhathazeka. Gcinani lokho okusebenzayo bese nishintsha lokho okungasebenzi.
Yenzani lubonakale
Uma umuntu esakwazi ukufunda, ibhodi elimhlophe noma ikhadi elinokuphrinta okukhulu elinohlelo losuku lungaqinisekisa. Lifushaneni: “Isidlo sasekuseni. Uhambo noSarah. Isidlo sasemini. Ukuphumula.” Abanye abantu bahamba kangcono bengazi kusenesikhathi eside; i-Family Caregiver Alliance iphakamisa ukungakhulumi ngezinhlelo kuze kube seduze nokuba zenzeke uma kubangela ukukhathazeka.
Indlela yokuvumelanisa uhlelo
Shiyani indawo yokuphefumula
Ningagcwalisi umzuzu wonke. I-Alzheimer’s Association igcizelela ukuthi umuntu udinga ukulinganisa umsebenzi nokuphumula futhi angase adinge ukuphumula kaningi. Uma ebonakala ediniwe, ephazamiseka noma ecasuka, shintshani imisebenzi noma niphumule.
Vikelani intambama ephuzile
Abantu abaningi baya ngokungaphumuli kakhulu njengoba ukukhanya kwemini kuncipha. I-NIA iphakamisa isikhathi ngaphandle noma eceleni kwefasitela ukuze kutholakale ilanga nsuku zonke, ukunyakaza nsuku zonke ngaphandle kokuhlela okuningi, ukugwema ikhafini notshwala ngasekupheleni kosuku, nokunikeza ugqozi lokungalali isikhathi eside ntambama. Eminye imindeni ibona ukuthi kuyasiza ukuvala amakhethini nokukhanyisa amalambu ngaphambi kokuhlwa. Bheka ukungaphumuli ekupheleni kosuku kanye nesihloko esithi ukulala.
Shintshani njengoba izidingo zishintsha
- Isigaba sokuqala: hlelani uhlelo ndawonye. Umuntu angase afune uhlelo olubhaliwe analuphatha yedwa.
- Isigaba esiphakathi: nina niholela kakhulu. Imisebenzi emifushane, ukuphumula okwengeziwe nemisebenzi eminingi ejwayelekile; bheka imisebenzi yesigaba esiphakathi.
- Isigaba sokugcina: uhlelo lugxile enduduzweni, ekudleni nasekunakekelweni, kunezikhathi ezimfushane zemizwa phakathi njengomculo noma ukuphulula izandla; bheka imisebenzi yesigaba sokugcina.
Shintshani imisebenzi, hhayi uhlaka
Gcinani ukudla, ukuphumula nokulala kuzinzile, bese nishintshanisa imisebenzi phakathi. I-NIA iphakamisa ukuzama imisebenzi ehlukene ezinsukwini ezihlukene ukugcina izinto zithakazelisa. Ningabhaka ngoMsombuluko, nilime insimu ngoLwesibili, nibuke izithombe ngoLwesithathu. Imibono yethu eyi-101 yemisebenzi kanye nemisebenzi yasendlini ingagcwalisa izikhala.
Uma usuku lungahambi kahle
Ezinye izinsuku aziyikulandela uhlelo olunjalo. Ukugula, ubusuku obubi, ukuvakasha kukadokotela noma ushintsho lwesimo sezulu kungaphazamisa konke. Yekani uhlelo, gcinani izidingo eziyisisekelo (ukudla, ukuphuza, ukuphumula, induduzo) futhi nizame futhi kusasa. Uma umuntu enqaba okuthile, bheka uma esho ukuthi cha. Ukuma kancane niphefumula kahle ndawonye, njengomdlalo othi Ukuphefumula okuthulile, kungasiza nobabili nibuye nizole.
Uhlelo lwenu uqobo luyabalulekile futhi. Faka izikhathi zokuphumula zenu, futhi nicele umndeni noma isevisi yokuphumuza abanakekeli ukuthi ithathe indawo ngezikhathi ezijwayelekile zokuphumula. Bheka ukuzinakekela komnakekeli.
Imibuzo evamile
Kungani uhlelo lusiza umuntu one-dementia?
Usuku olubikezelekayo lusho izinqumo ezimbalwa nokumangala okuncane, okuthola abantu abaningi abaphila ne-dementia kubaqinisekisa. I-Alzheimer's Association ithi usuku olusahlelwe lukunika isikhathi esincane sokucabanga ukuthi nenzeni nesikhathi esiningi sezinto enizijabulelayo nobabili. Lusiza nabanakekeli ukulinganisa usuku lwabo.
Yiluphi uhlelo olulungile lwansuku zonke lomuntu one-dementia?
Alukho uhlelo olulodwa olulungile. Olulungile lugcina ukuvuka, ukudla nokulala emahoreni acishe afane, lubeka ukunakekelwa komzimba nomsebenzi omkhulu lapho umuntu ephilile kakhulu, luhlanganisa isikhathi ngaphandle noma eduze kwefasitela, futhi lushiya indawo yokuphumula. Lakheni ngendlela umuntu ahlale ephila ngayo.
Ingabe umuntu one-dementia kufanele alale emini?
Ukuphumula okufushane kungasiza, ikakhulukazi ngemva kwesidlo sasemini. I-National Institute on Aging iphakamisa ukuncenga umuntu ukuba angalali isikhathi eside noma angozeli ekupheleni kosuku, ngoba ukudinwa kakhulu noma ukuphumula kabi kungangeza ekungaphumuleni ekupheleni kosuku. Uma ukulala kuyinkinga ngempela, khulumani nodokotela wakhe.
Kuthiwani uma enqaba ukulandela uhlelo?
Yekani okwamanje bese nizama futhi kamuva noma ngenye indlela. Ukwenqaba kungasho ukuthi udiniwe, ugulile, unobuhlungu noma akakalungi. Uhlelo lukhona ukwenza usuku lube lula, ngakho lushintsheni kunokuphoqa.
Imithombo
Sixhumanisa nezinhlangano nezifundo leli khasi eliklanyelwe kuzo. Lunye lwahlolwa lapho leli khasi libuyekezwa.
- Daily Care Plan · Alzheimer's Association
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance