Cellal ngaandi

Jokkondiral e cellal hakkille: feereede e seernde

Hesɗitinaama 5 minit janngaamaKo kippu Moments kaŋŋe · No mbinndirten

Jaabawol juutngol ngol

Ƴeewndeeji njokkii feereede e seernde e duuɓi baɗɗi e hattannde ɓurnde toowde heɓde ñawu majjere hakkille. Komisee Lancet 2024 hiisa wonde seernde ina waawi heɓeede e ko ɓuri 5% e kuuɓal ngal, kono yoga e jokkondiral ngal ina waawi wonde ñawu majjere hakkille adannde ina addana neɗɗo woɗɗitaade. Jokkondirde e woɗɓe, geɗe ɓennduɗe e ballal nannde ina mballa jokkondiral. To yimɓe wuurɓe e ñawu majjere hakkille, geɗe ɓennduɗe ina himmi ngam weltaare e moƴƴere nguurndam.

  • Komisee Lancet limti seernde e duuɓi baɗɗi e nder 14 dalillaaji hattannde ñawu majjere hakkille baawɗe wayleede, ko ɓuri 5% e kuuɓal ngal.
  • Jaŋtinol Dokteer Mawɗo leydi Amerik 2023 jokkii feereede e seernde duumiinde e hattannde ɓurnde toowde ko ɓuri 50% heɓde ñawu majjere hakkille e mawɓe.
  • Ko heewi e seedeeji ɗii ko ƴeewndeeji tan, tee ñawu majjere hakkille adannde ina waawi addande neɗɗo woɗɗitaade.
  • Caɗeele nannde walla yiide, wuurde feere e toppitaade ina ɓeyda hattannde seernde.
  • To yimɓe wuurɓe e ñawu majjere hakkille, geɗe ɓennduɗe welɗe ina mballa moƴƴere nguurndam; faandaare ndee ko jokkondiral, wonaa moƴƴinde golle.
E nder ngoo hello (6 taƴe)
  1. Feereede e seernde ina njokkii e ñawu majjere hakkille?
  2. Hol ko seerndi feereede e seernde renndoyanke?
  3. Laawi weebɗi ngam jokkondirde
  4. Hol ko saabii geɗe ɓennduɗe ina himmi e ñawu majjere hakkille?
  5. Toppitiiɓe ina mbaawi kadi waɗde feereede
  6. Yewtu e safroojo

Yimɓe ko tagiraaɓe ngam wondude e woɗɓe, tee ɗum waylataa no duuɓi ɓeydi. Ƴeewndeeji njokkii feereede e seernde e duuɓi baɗɗi e hattannde ɓurnde toowde heɓde ñawu majjere hakkille, wondude e ñabbuuli ɓernde e sokola ɓernde. Ƴeewndeeji ɗii mbaawaa tawo wiide no fawi jokkondiral ngal woni sabaabu e battane. Hello ngoo ina hollita ko seedeeji ɗii kolli, laawi weebɗi ngam jokkondirde, e hol ko saabii geɗe ɓennduɗe ina himmi sanne to yimɓe wuurɓe e ñawu majjere hakkille jooni.

Feereede e seernde ina njokkii e ñawu majjere hakkille?

Eey, ƴeewndeeji keewɗi njokkii ɗum, kono laawol ngol laaɓaaki haa timmi. Komisee Lancet 2024 limti seernde e duuɓi baɗɗi e nder 14 dalillaaji hattannde baawɗe wayleede. Tonngol UCL e jaŋtol ngol ina hiisa ɗum ko ɓuri 5% e kuuɓal ñawu majjere hakkille e winndere ndee.

Ko seedeeji ɗii kolli:

  • Jokkondiral seeɗa, hattannde ɓurnde toowde. Komisee oo ina sifora ƴeewniteeji ɗiɗi jokkii jokkondiral seeɗa e hattannde ɓurnde toowde heɓde ñawu majjere hakkille. Gooto yiɗi ko ɓuri 57% hattannde ɓurnde toowde, ngoɗɗo oo yiɗi ko ɓuri 18%.
  • Feereede kadi. Feereede, miijo wonde aɗa woɗɗitii, ina jokkondiraa e hattannde ɓurnde toowde heɓde ñawu majjere hakkille e ƴeewniteeji keewɗi.
  • Miijo Dokteer Mawɗo leydi Amerik. E lewru Mbooy 2023, Dokteer Mawɗo leydi Amerik yaltini jaŋtinol baɗte feereede e seernde. Ngal wiyi wonde feereede e seernde duumiinde ina waawi ɓeydude hattannde heɓde ñawu majjere hakkille ko ɓuri 50% e mawɓe. Ngal jokkii kadi jokkondiral renndo meeyngal e hattannde ɓurnde toowde 29% heɓde ñabbuuli ɓernde e 32% heɓde ñabbuuli ɓandu.
  • No ɗum heewi. Jaŋtol Akademiiiji Hitaande yiɗi wonde ko ɓuri 24% e Ameriknaaɓe ɓurɓe duuɓi 65 wuurɓe e renndo ina njogii seernde renndoyanke.

Reentino himmo: Komisee Lancet ina siftina wonde yimɓe ina mbaawi ustude geɗe renndo e sahaa adannde, nde ñawu majjere hakkille anndaaka tawo. Ɗum firti wonde yoga e jokkondiral ngal ina waawi wonde ko ñawu majjere hakkille addanta woɗɗitaade, wonaa tan woɗɗitaade ɓeydata hattannde. Ko heewi e seedeeji ɗii ko ƴeewndeeji tan.

Hol ko seerndi feereede e seernde renndoyanke?

Duɗal Hitaande Ngenndiijo ngam Duuɓi (NIA) ina sifora ɗum nii. Seernde renndoyanke firti ko jogaade jokkondiral renndo seeɗa walla yimɓe seeɗa ngam jokkondirde e maɓɓe sahaa kala. Feereede ko miijo muusɗo wonde aɗa feere walla aɗa woɗɗitii. Goɗɗo ina waawi wuurde feere e weltaare, goɗɗo ina waawi kadi waɗde feereede tawa ina hakkunde suudu heewundu yimɓe.

NIA ina limta geɗe ɓeydooje hattannde ɗeɗi fof:

  • Caɗeele nannde walla yiide
  • Caɗeele yahde, walla alaa safaara
  • Wuurde feere, walla caɗeele mawɗe wano maayde jom galle walla fowtaade e golle
  • Wayleede teskagol walla hakkille
  • Toppitaade musidɗo ñawɗo
  • Annde kaalisi walla caɗeele ɗemngal

Nannde ina himmi sanne. NIA ina wiya wonde yimɓe ɓe nanataa no feewi ina mbaawi woɗɗitaade sabu yeewtere ina waawi sattinde walla hersinde. Jamiroore amen baɗte nannde e cellal hakkille ina yewta baɗte ƴeewnditaade nannde e kaɓirɗe ballal nannde.

Laawi weebɗi ngam jokkondirde

NIA ina wasiyaa miijooji keewɗi. Suɓo gooto walla ɗiɗi jaaɓɗi e maa:

  • Toɗɗo jokkondiral duumiingal. Toɗɗo sahaa gooto ñalnde kala walla yontere kala ngam noddude, windande, neldugol iimeel walla neldugol kartal to ɓesngu, yiɓɓe walla wondiiɓe.
  • Huutoro widewoo walla kaɓirɗe noddirɗe. So karallaagal kesal wonanii ma, dente jaaɓiɗe e nokkuuji renndo ina mbaawi jannude. Yillo jamiroore amen baɗte noddaango e widewoo.
  • Naat e huunde. Ekkol, fedde diine, fedde yahaade walla golle wallitaare ina okka jokkondiral e miijo faandaare.
  • Fuɗɗito geɗal kiɗɗungal walla ekko geɗal kesal e woɗɓe.
  • Dillo e woɗɓe. Ɓamtodir e giɗo walla fedde. Jamiroore amen baɗte dillere ɓalndu ina jogii cuɓe newiiɗe.
  • Miijo e rafi so aɗa waawi toppitaade ɗum.
  • Huutoro sarwiis nokku. Nokkuuji mawɓe, pelle toppitiiɗe mawɓe e Eldercare Locator (800-677-1116) ina mbaawi hollude maa eɓɓooje e safaara.

Hol ko saabii geɗe ɓennduɗe ina himmi e ñawu majjere hakkille?

To neɗɗo wuurɗo e ñawu majjere hakkille jooni, jokkondiral ko ngam weltaare, deeyre e miijo wonde omo jeyaa, wonaa ngam ustude hattannde. Komisee Lancet wiyi wonde geɗe ina mballa yimɓe wuurɓe e ñawu majjere hakkille ngam hisnude weltaare e faandaare. Fedde Alzheimer ina siftina wonde, wonaa tan ɓeydude moƴƴere nguurndam, geɗe ina mbaawi ustude jikkuuji wano yiilagol walla seppagol. NIA ina ɓeyda heen wonde yimɓe wuurɓe e ñawu Alzheimer ina cokli dillude e waɗde geɗe ɗe ɓe njiɗi.

Miijooji moƴƴi:

  1. Ndarondir natal. Conversation Cards ina rokka naamne udditiiɗe, tawa alaa ƴeewndo, wano « Haalan am baɗte… » Yillo jamiroore amen baɗte ciftugol teskagol.
  2. Fijir wondi. Picture Pairs ina hollira nate ɗee tee alaa sahaa walla keɓal, ɗum noon alaa tiiɗal. Jamiroore amen baɗte no fijirtee wondi ina jogii ballal.
  3. Huutoro nate ɓesngu. Photo Pairs ina wayla nate ɗe cuɓɗaa e fijirde jahdingol, tee nate ɗee ina ciiɗi e kaɓirgol maa.
  4. Renndin yimɓe. Picture Bingo ina moƴƴi ngam renndo ɓesngu e fedde toppitaare.
  5. Lollin gaaci, golle galle walla ngesa. Yillo geɗe gaaci, golle galle e doggol amen timmungol miijooji geɗe.
  6. Weeɓnin jillooji. Jamiroore amen baɗte jillooji ina yewta baɗte jillooji juutuɗi, deeyɗi ɗi moƴƴani mo woni kala.

Ñippin ɗum tee ndee ina deeyɗi. Suudu deeƴndu e neɗɗo gooto walla ɗiɗo ina golla no feewi ko ɓuri fedde mawnde sahaa keewɗo. So neɗɗo oo tampii walla o nattii hatojinde, dartinde ina moƴƴi. Jooɗaade wondi e jara sahaa ina battane moƴƴere kadi.

To neɗɗo wuurɗo e ñawu majjere hakkille ina wuuri feere, NIA ina wasiyaa yiytude neɗɗo hoolaare mo waawi yillaade walla noddude e widewoo sahaa kala, kadi wonde jokkondirɗo e sahaa caɗeele. Ngal limtii kadi nokku yiɗɓe teskagol, nokku renndo deeyɗo ngam yimɓe jogiiɓe caɗeele teskagol e ɓesnguuji maɓɓe.

Toppitiiɓe ina mbaawi kadi waɗde feereede

NIA ina limta toppitaade musidɗo e nder geɗe ɓeydooje hattannde seernde. Hisnu sahaa ngam yiɓɓe maa, pelle ballondiral e fowtaare. Jamiroore amen baɗte toppitaare hoore maa ina jogii miijooji naftooji.

Yewtu e safroojo

So an walla neɗɗo mo toppitotoɗaa ina waɗa feereede walla ina seeri sahaa heewɗo, haalano safroojo. NIA ina wasiyaa yimɓe yoo haal wayleede mawɗe e nguurndam, wano maayde e ɓesngu, ngam safroojo oo faamoo ngonka kaa fof. Miijo sokola ɓernde duumiingo yontereeji ina waawi wonde sokola ɓernde, ngu ina waawi safaade. So mawɗo fuɗɗiima woɗɗitaade e yiɓɓe walla geɗe ɗe o yiɗnoo, wayleede ngoo ina foti haalaneede safroojo kadi. Tar maandeeji adanɗi e nde tawetee safroojo.

Hello ngoo ko humpito kuuɓal tan, wonaa wasiya safroo. Yillo reentino safroo amen.

Naamne keewɗe

Feereede ina addana ñawu majjere hakkille?

Ɗum teeŋtinaaka tawo. Ƴeewndeeji keewɗi njokkii feereede e seernde e hattannde ɓurnde toowde heɓde ñawu majjere hakkille, kono wayleede hakkille adannde ina waawi kadi addande yimɓe woɗɗitaade e woɗɓe. Jokkondirde ina jogii nafoore woɗnde heewnde ngam ɓernde e cellal, ɗum noon ina moƴƴi semmbinde nde.

Hol ko seerndi feereede e seernde renndoyanke?

Seernde renndoyanke firti ko jogaade yimɓe seeɗa ngam jokkondirde e maɓɓe sahaa kala. Feereede ko miijo muusɗo wonde aɗa feere walla aɗa woɗɗitii. Aɗa waawi wuurde feere tawa a waɗaaki feereede, walla waɗde feereede tawa aɗa hakkunde yimɓe heewɓe.

Hol no mbiɗo waawi mballirde mawɗo am wuurɗo e ñawu majjere hakkille yoo jokkondir?

Jokkondiral juutungal, duumiingal ina moƴƴi. Eto noddaango walla widewoo sahaa gooto yontere kala, geɗal ɓenndungal ka tawaa ɓamtaare, nokku yiɗɓe, walla yillo e rafi walla taaniraawo. Ñippin fedde ndee tee ndee ina deeƴi, tee accu neɗɗo oo suɓoo yaawre makko.

Hol to mbiɗo waawi heɓde ballal ngam mawɗo feere?

Eldercare Locator, sarwiis renndo, ina jokkondira e ɓesnguureeji e pelle nokkuuje toppitiiɗe mawɓe e eɓɓooje renndo. Aɗa waawi heɓde ɗum e 800-677-1116 walla to eldercare.acl.gov.

Fuɗɗoode

Min njokkondiri e juɓɓule e jaŋdeeji ɗi ngoo hello tuugnii e mum. Gooto heen fof ƴeewtaama nde hello ngoo hesɗitinaa.

  1. Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission · The Lancet
  2. Nearly half of dementia cases could be prevented or delayed by tackling 14 risk factors · University College London
  3. Our Epidemic of Loneliness and Isolation: The U.S. Surgeon General's Advisory on the Healing Effects of Social Connection and Community · U.S. Department of Health and Human Services
  4. Social Isolation and Loneliness in Older Adults: Summary · National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (NCBI Bookshelf)
  5. Loneliness and Social Isolation — Tips for Staying Connected · National Institute on Aging
  6. Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  7. Activities · Alzheimer's Association

Taski ngam fijirde leefnde?

Nate mawɗe, alaa timer, alaa score e alaa ko winnditoo. Fijo e nder feerorde maa.

Ƴettu ɗeen pijirlooji e maa

App Golden Moments mo alaa kaalis ngam iPhone, iPad e Android : kaɓirɗe natal mawɗe, pijirlooji baɗɗi fotooji ɓesngu maa, e paɗe natal gollotooɗe tawa Wi‐Fi alaa. Alaa konte, jeeyngal, waktu walla limre.