ارتباط اجتماعی و سلامت مغز: تنهایی، انزوا و دمانس

آدم‌ها برای همراهی ساخته شده‌اند و این با افزایش سن تغییر نمی‌کند. پژوهش‌ها تنهایی و انزوای اجتماعی در سنین بالا را با خطر بالاتر دمانس، و همچنین بیماری قلبی و افسردگی، مرتبط می‌دانند. پژوهش هنوز نمی‌تواند بگوید چقدر از این ارتباط علت و معلولی است. این صفحه می‌گوید شواهد چه نشان می‌دهند، راه‌های عملی برای در ارتباط ماندن، و اینکه چرا فعالیت‌های مشترک برای افرادی که هم‌اکنون با دمانس زندگی می‌کنند این‌قدر اهمیت دارند.

آیا تنهایی و انزوا با دمانس مرتبط‌اند؟

بله، مطالعه‌های بسیاری آن‌ها را مرتبط می‌دانند، هرچند جهت ارتباط کاملاً روشن نیست. کمیسیون Lancet در سال 2024 انزوای اجتماعی در سنین بالا را یکی از 14 عامل خطر قابل تغییر می‌شمارد. خلاصهٔ UCL از این گزارش آن را حدود 5% موارد دمانس در سراسر جهان می‌داند.

شواهد چه نشان می‌دهند:

• تماس کمتر، خطر بیشتر. کمیسیون دو مرور را توصیف می‌کند که تماس اجتماعی کم‌تر را با خطر بالاتر دمانس مرتبط دانستند. یکی حدود 57% خطر بیشتر یافت و دیگری حدود 18%.
• تنهایی هم. تنهایی، یعنی حس جدا ماندن، نیز در چند مرور با خطر بالاتر دمانس مرتبط بود.
• دیدگاه جراح عمومی. در می 2023، جراح عمومی آمریکا یک هشدار دربارهٔ تنهایی و انزوا صادر کرد. این هشدار می‌گوید تنهایی و انزوای مزمن می‌تواند خطر دمانس را در سالمندان حدود 50% بالا ببرد. همچنین ارتباط اجتماعی ضعیف را با 29% خطر بالاتر بیماری قلبی و 32% خطر بالاتر سکته مرتبط دانست.
• چقدر شایع است. یک گزارش آکادمی‌های ملی آمریکا یافت که حدود 24% از آمریکایی‌های 65 ساله و بالاتر که در جامعه زندگی می‌کنند از نظر اجتماعی منزوی‌اند.

یک احتیاط مهم: کمیسیون Lancet یادآوری می‌کند که افراد ممکن است در مرحلهٔ اولیه و تشخیص‌داده‌نشدهٔ دمانس فعالیت‌های اجتماعی‌شان را کم کنند. یعنی بخشی از این ارتباط ممکن است دمانسی باشد که باعث گوشه‌گیری می‌شود، نه فقط گوشه‌گیری‌ای که خطر را بالا می‌برد. تقریباً همهٔ این شواهد از مطالعه‌های مشاهده‌ای می‌آیند.

تفاوت تنهایی و انزوا چیست؟

مؤسسهٔ ملی سالمندی آمریکا (NIA) آن را این‌طور توضیح می‌دهد. انزوای اجتماعی یعنی تماس‌های اجتماعی کم یا افراد کمی برای تعامل منظم. تنهایی حس ناراحت‌کنندهٔ تنها بودن یا جدا بودن است. کسی می‌تواند تنها و راضی زندگی کند، و کسی می‌تواند در یک اتاق پر احساس تنهایی کند.

NIA عامل‌هایی را فهرست می‌کند که خطر هر دو را بالا می‌برند:

• مشکلات شنوایی یا بینایی
• مشکل در رفت‌وآمد یا نبود وسیلهٔ نقلیه
• تنها زندگی کردن، یا یک فقدان بزرگ مثل مرگ همسر یا بازنشستگی
• تغییرهای حافظه یا تفکر
• مراقبت از یکی از عزیزان که ناخوش است
• نگرانی مالی یا مانع‌های زبانی

شنوایی یک عامل بزرگ است. NIA یادآوری می‌کند افرادی که خوب نمی‌شنوند ممکن است گوشه‌گیر شوند، چون گفت‌وگو کلافه‌کننده یا شرم‌آور می‌شود. راهنمای شنوایی و سلامت مغز ما دربارهٔ بررسی شنوایی و سمعک‌های بدون نسخه توضیح می‌دهد.

راه‌های عملی برای در ارتباط ماندن

NIA مجموعه‌ای از ایده‌ها را پیشنهاد می‌کند. یکی دو تا را که مناسب‌اند انتخاب کنید:

• تماس منظم برنامه‌ریزی کنید. ساعتی ثابت هر روز یا هر هفته برای تماس، پیامک، ایمیل یا فرستادن کارت با خانواده، دوستان یا همسایه‌ها.
• از تماس تصویری یا بلندگوی هوشمند استفاده کنید. اگر فناوری تازه است، بسیاری از کتابخانه‌های عمومی و مراکز اجتماعی کلاس دارند. راهنمای تماس تلفنی و تصویری ما را ببینید.
• به چیزی بپیوندید. یک کلاس، جامعهٔ مذهبی، گروه پیاده‌روی یا نقش داوطلبانه به شما تماس و حس هدفمندی می‌دهد.
• سرگرمی قدیمی را دوباره شروع کنید یا با دیگران چیز تازه‌ای یاد بگیرید.
• با دیگران حرکت کنید. با یک دوست یا گروه ورزش کنید. راهنمای ورزش ما گزینه‌های ملایمی دارد.
• اگر می‌توانید از حیوانی نگهداری کنید، نگهداری از یک حیوان خانگی را در نظر بگیرید.
• از خدمات محلی استفاده کنید. مراکز سالمندان، سازمان‌های محلی خدمات سالمندان و خط راهنمای دمانس کشورتان می‌توانند شما را به برنامه‌ها و حمل‌ونقل راهنمایی کنند.

چرا فعالیت‌های مشترک در دمانس اهمیت دارند؟

برای کسی که هم‌اکنون با دمانس زندگی می‌کند، ارتباط دربارهٔ لذت، آرامش و حس جزئی از جمع بودن است، نه کم کردن خطر. کمیسیون Lancet می‌گوید فعالیت‌ها به افراد مبتلا به دمانس کمک می‌کنند لذت و هدفمندی را حفظ کنند. انجمن آلزایمر یادآوری می‌کند که فعالیت‌ها، علاوه بر بهتر کردن کیفیت زندگی، می‌توانند رفتارهایی مثل سرگردانی یا بی‌قراری را کم کنند. NIA اضافه می‌کند که افراد مبتلا به آلزایمر نیاز دارند فعال باشند و کارهایی را که دوست دارند انجام دهند.

ایده‌هایی که خوب جواب می‌دهند:

1. با هم به تصویرها نگاه کنید. کارت‌های گفت‌وگو پرسش‌های باز و بدون امتحان مثل «دربارهٔ … برایم بگویید» پیشنهاد می‌کنند. راهنمای یادآوری خاطره ما را ببینید.
2. کنار هم بازی کنید. جفت‌یابی تصویر تصویرها را دیده نگه می‌دارد و زمان‌سنج یا امتیاز ندارد، پس فشاری نیست. راهنمای ما دربارهٔ چگونه با هم بازی کنیم نکته‌هایی دارد.
3. از عکس‌های خانوادگی استفاده کنید. جفت‌یابی عکس عکس‌هایی را که شما انتخاب می‌کنید به یک بازی جفت‌یابی تبدیل می‌کند و عکس‌ها روی دستگاه شما می‌مانند.
4. آدم‌ها را دور هم جمع کنید. بینگوی تصویری برای دورهمی‌های خانوادگی و گروه‌های خانهٔ سالمندان خوب است.
5. موسیقی، کارهای خانه یا باغ را با هم داشته باشید. فعالیت‌های موسیقی، کارهای خانه و فهرست کامل ایده‌های فعالیت را ببینید.
6. دیدارها را آسان‌تر کنید. راهنمای ملاقات ما دربارهٔ دیدارهای کوتاه و آرام است که برای همه حس خوبی دارند.

کوچک و آرام نگه دارید. یک اتاق ساکت با یکی دو نفر اغلب از یک گروه بزرگ بهتر است. اگر فرد خسته شد یا علاقه‌اش را از دست داد، متوقف شدن اشکالی ندارد. نشستن با هم کنار یک فنجان چای هم پایان خوبی است.

برای کسی که تنها با دمانس زندگی می‌کند، NIA پیشنهاد می‌کند شخص مورد اعتمادی پیدا کنید که بتواند مرتب دیدار کند یا تماس تصویری بگیرد و به عنوان تماس اضطراری عمل کند. همچنین از یک کافهٔ حافظهٔ محلی نام می‌برد، فضایی اجتماعی و آرام برای افراد دچار فراموشی و خانواده‌هایشان.

مراقبان هم تنها می‌شوند

NIA مراقبت از یکی از عزیزان را یک عامل خطر برای انزوا می‌شمارد. بخشی از وقت را برای دوستی‌ها، گروه‌های حمایتی و استراحت خودتان کنار بگذارید. راهنمای مراقبت از خودِ مراقب ما ایده‌های عملی دارد.

با پزشک صحبت کنید

اگر شما یا کسی که از او مراقبت می‌کنید بیشتر وقت‌ها احساس تنهایی یا انزوا می‌کنید، به پزشک بگویید. NIA مردم را تشویق می‌کند تغییرهای بزرگ زندگی، مثل مرگ در خانواده، را بگویند تا پزشک تصویر کامل را بفهمد. غمگین بودن هفته‌ها پشت سر هم می‌تواند افسردگی باشد، که قابل درمان است. اگر سالمندی تازه از دوستان یا فعالیت‌هایی که قبلاً از آن‌ها لذت می‌برد کناره گرفته، این تغییر هم ارزش گفتن به پزشک را دارد. نشانه‌های اولیه و زمان مراجعه به پزشک را بخوانید.

این صفحه اطلاعات عمومی است، نه توصیهٔ پزشکی. سلب مسئولیت پزشکی ما را ببینید.