དྲན་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་མི་གི་དོན་ལུ་ དུས་ཆེན་གྱི་བྱ་བ།

དུས་ཆེན་ཚུ་གིས་ དྲན་གསོ་ཡིད་འོང་ཅན་ཚུ་སླར་འབྱུང་བཅུག་ཚུགས་པའི་ཁར་ སྒྲ་སྐད་དང་ མི་མང་ ཉམས་མྱོང་སྤྱིར་བཏང་ལས་འགྱུར་བ་ཚུ་ཡང་འབྱུང་སྲིད། དྲན་པའི་དཀའ་ངལ་དང་མཉམ་སྡོད་པའི་མི་གི་དོན་ལུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་མཐོང་མི་དུས་ཆེན་ཚུ་ ཆུང་ཀུ་དང་ ག་ལེར་བ་དང་ ཁོང་གིས་ད་ལྟོ་ཡང་མཉམ་སྦྲགས་སྤྲོ་བ་འཐོབ་ཚུགས་པའི་ལས་རིམ་ཚུ་གུ་གཞི་བཞག་ཡོདཔ་ཨིན། འོག་གི་རིགས་འདི་ཚུ་ Thanksgiving, Christmas, Hanukkah, ལོ་གསར་ དང་ ཁྱིམ་ཚང་གི་སྐྱེས་སྐར་ཚུ་ལུ་ཡང་ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ།

དུས་ཆེན་འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ག་དེ་སྦེ་གྲ་སྒྲིག་འབད་ནི?

མི་དེ་གི་ཉམས་མྱོང་སྤྱིར་བཏང་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ ཉིནམ་གྱི་ལས་རིམ་དེ་དང་མཐུན་སྦེ་གྲ་སྒྲིག་འབད། Alzheimer’s Foundation of America གིས་ ཕྱི་ཉིན་གྱི་རིང་དང་དགོང་མོ་ལུ་ སེམས་ཁྲལ་དང་མ་བདེ་བ་ཚུ་ཡར་འཕེལ་འགྱོ་སྲིདཔ་ལས་ (མཚན་མོ་ལུ་སེམས་ཁྲལ་ཡར་སེང་འགྱོ་མི་ལུ་ མཚན་མོའི་སེམས་ཁྲལ་ཟེར་ཡང་སླབ་ཨིན) དུས་ཆེན་འདི་ཉིནམ་གྱི་སྔ་པོ་ལུ་བཏང་ནི་ལུ་བསམ་འཆར་བཀོད་ཡོད། དུས་ཆེན་གྱི་ཉིན་གུང་ཁ་ལག་ཡང་ན་ ཞོགས་ཁ་ལག་འདི་ དགོང་མོའི་ཁ་ལག་ལས་འཇམ་ཏོག་ཏོ་འོང་སྲིད།

• ཚད་འཛིན་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་བཞག། ཆུང་ཀུ་དང་འཇམ་ཏོག་ཏོའི་ཚོགས་འཛོམས་ ཡང་ན་ མགྲོན་པོ་ཚུ་ཆུང་ཀུའི་སྡེ་ཚན་ནང་འོང་མི་འདི་ མི་མང་ཤོས་གཅིག་ཁར་སྡོད་མི་ལས་འཇམ་ཏོག་ཏོ་འོང་སྲིད།
• ལས་ཀ་བགོ་བཤའ་རྐྱབ། ནང་མི་ཚུ་ལུ་ ཁ་ལག་ཅིག་འཁྱེར་ནི་ ཉོ་ཆ་འབད་ནི་ ཡང་ན་ ཁྱོད་ཀྱིས་ཁ་ལག་བཟོ་བའི་སྐབས་ མི་དེ་དང་མཉམ་དུ་དུས་ཡུན་སྤྱོད་ནི་ལུ་ཞུ། ག་ཅི་གིས་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ནི་ཨིན་ན་ གསལ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་སླབ།
• མཛེས་རྒྱན་འཇམ་སམ་སྦེ་བཞག། Alzheimer’s Association གིས་ འོད་འཕྲོ་མི་གློག་ཚུ་གིས་ སེམས་ཁྲལ་བཟོ་ཚུགསཔ་དང་ མཛེས་རྒྱན་ནང་ལག་ལེན་འཐབ་མི་སྒོར་མོ་ཡང་ན་ བཟོ་རྫུས་ཤིང་ཏོག་ཚུ་ ཟ་ནི་འབད་བརྩི་སྲིད་ཟེར་སླབ་ཨིན།
• ག་ཅི་མ་འབད་ནི་ཨིན་ན་ ཐག་གཅད། ལམ་ལུགས་ཅིག་གིས་ དྲག་ཤོས་ཡང་ན་ཉེན་ཁ་ཅན་ཅིག་ལུ་འགྱོ་བ་ཅིན་ མ་འབད་བར་བཞག་པའམ་ ཞི་འཇམ་སྦེ་འབད་རུང་བཏུབ།

མཉམ་དུ་ག་དེ་སྦེའི་དུས་ཆེན་གྱི་ལས་རིམ་འབད་ཚུགས?

དེ་རིང་མི་དེ་གིས་འབད་ཚུགས་པའི་ལས་ཀ་དང་ ལས་རིམ་ཚུ་གདམ་ཁ་རྐྱབ། ག་དེ་སྦེ་འགྱོ་ནི་མེན་པར་ ཉིནམ་དེ་ནང་མཉམ་ཞུགས་འབད་མི་དེ་གལ་ཆེ།

1. མཉམ་དུ་ཅོག་ཙེ་སྒྲིག། ཐོག་མར་པེ་ལེཊི་ དེ་ལས་གདན་ཆུང་ དེ་ལས་ཕོར་པ་བཞག། གདན་ཆུང་སློག་ནི་འདི་ སྡོད་སྡོདཔ་འབད་མ་ཚུགས་པའི་ལས་ཀ་ལེགས་ཤོམ་ཅིག་ཨིན།
2. ཚོད་བསྲེ་འཁྲུད་དེ་དབྱེ་སེལ་འབད། ཀེ་བ་འཁྲུད་ནི་ ཡང་ན་ ཐབ་ཚང་གི་ཅོག་ཙེ་གུ་ སེམ་སྦུང་ཆག་ནི་འདི་ ཧེ་མ་ལས་ཁ་ལག་བཟོ་མྱོང་མི་མི་མང་ཤོས་ལུ་ ཉེན་ཁ་མེདཔ་དང་ངོས་ལེན་ཡོདཔ་ཨིན།
3. དཀྲུག་ནི་ མཉམ་མཉམ་སྦེ་འབད་ནི་ ཡང་ན་པེ་ལེཊི་གུ་བཞག། ཀེན་བེ་རི་སོས་དཀྲུག་ནི་ འཇམ་སམ་སྦེ་བཏུམ་ནི་ ཡང་ན་ བེས་ཀེཊི་པེ་ལེཊི་གུ་བཞག་མི་འདི་གིས་ ལགཔ་ལཱ་ཁར་བཞག་ཐོག་ལས་ ཐབ་དང་གྲི་ལས་ཐག་རིང་བཞག་ཚུགས།
4. རྔན་པ་བཏུམ། ཤོག་ཀུ་དང་ཊེཔ་སྔོན་མ་ལས་གཏུབ་ཞིནམ་ལས་ མི་དེ་ལུ་སློག་ནི་དང་འཇམ་སམ་སྦེ་འབད་བཅུག། གསལ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བཏུམ་དགོཔ་མེན།
5. མཛེས་རྒྱན་ཉུང་ཀུ་ཅིག་བཞག། མ་ཆགཔ་འབད་མི་མཛེས་རྒྱན་དང་ ས་ཁོངས་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ དཔེར་ན་ འཁོར་ལོ་ཡང་ན་ ཤིང་ཆུང་ཀུ་ཅིག་གདམ་ཁ་རྐྱབ།
6. འཇམ་སམ་སྦེ་ལག་རྩལ་ཅིག་བཟོ། ཤོག་ཀུའི་འཐག་ཕྲེང་ ལོ་མའི་པར་རིས་ ཡང་ན་ མཚོན་རྟགས་བཀོད་པའི་དུས་ཆེན་གྱི་ལག་འཕྲིན་ཚུ་ལེགས་ཤོམ་ཨིན། ང་བཅས་ཀྱི་ ལག་རྩལ་དང་བཟོ་རིག་གི་ལམ་སྟོན་ ནང་རིགས་མངམ་ཡོད།
7. གླུ་ལེན་ཞིནམ་ལས་ཉན། ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་དུས་ཆེན་གྱི་གླུ་ཚུ་ ད་ལྟོ་ཁ་སླབ་ཉུངམ་སྦེ་འབད་མི་ལུ་ཡང་ མཉམ་ཞུགས་འབད་ནི་འཇམ་ཏོག་ཏོ་ཨིན། གླུ་ཐོ་བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ ང་བཅས་ཀྱི་ གླུ་གཞས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་ ལྟ།
8. རྙིང་པའི་དུས་ཆེན་གྱི་པར་ཚུ་བལྟ། ཧེ་མའི་དུས་ཆེན་གྱི་པར་དེབ་ཚུ་ཕྱིར་ཐོན་འབད་ཞིནམ་ལས་ ག་འདི་ཨིན་ན་ཟེར་མ་འདྲི་བར་ (‹ཅོག་ཙེ་འདི་གི་སྐོར་ལས་སླབ་གནང་›) ཟེར་སྦེ་སྒྲུང་སླབ་ནི་ལུ་མགྲོན་འབོད་འབད། ང་བཅས་ཀྱི་ དྲན་གསོའི་ལམ་སྟོན་ ནང་ག་དེ་སྦེ་འབད་ནི་ཨིན་ན་འགྲེལ་བཤད་ཡོད།
9. འཇམ་ཏོག་ཏོའི་སྡེ་ཚན་གྱི་རྩེདམོ་ཅིག་རྩེ། Picture bingo འདི་སྐར་མ་འགའ་ནང་པར་བཏབ་ཚུགས་པའི་ཁར་ ལོ་ཚད་ག་ར་ལུ་འོས་ཤོམ་ཨིན་ དེ་ལས་ Conversation cards གིས་ག་ར་ལུ་སྐད་ཆ་བཤད་ནིའི་གནས་སྟངས་བྱིནམ་ཨིན།
10. མཉམ་དུ་ཚོས་གཞི་བཀོད། ཚོས་གཞིའི་ཤོག་ལེབ་ འཇམ་སམ་ཚུ་ ཨ་ལུ་དང་ཕ་མེས་པོ་མེས་མོ་ཚུ་གིས་ ཅོག་ཙེ་གུ་མཉམ་སྦྲགས་ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་དོན་ལུ་ པར་བཏབ་བཏུབ།
11. དགའ་མི་དུས་ཆེན་གྱི་གློག་བརྙན་ཅིག་ལྟ། ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་གློག་བརྙན་འདི་ངལ་གསོ་ཨིན་ དེ་ལས་ ཆ་ཤས་ཅིག་རྐྱངམ་ཅིག་བལྟ་རུང་ཉེན་ཁ་མེད།
12. གློག་འོད་བལྟ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཐུང་ཀུ་སྦེ་གློག་འཁོར་བསྐོར་ཏེ་འགྱོ། མཛེས་རྒྱན་བཀོད་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་ཚུ་གི་ཁ་ཐོག་ལས་ ཞི་འཇམ་སྦེ་གློག་འཁོར་བསྐོར་ཏེ་འགྱོ་མི་འདི་ མི་མང་ས་ཁོངས་ནང་འགྱོ་མི་ལས་འཇམ་ཏོག་ཏོ་འོང་སྲིད།

གལ་སྲིད་ཁ་ལག་བཟོ་ནི་འདི་ མི་དེ་གི་མི་ཚེའི་ཆ་ཤས་གལ་ཆེན་ཅིག་ཨིན་པ་ཅིན་ ང་བཅས་ཀྱི་ ཁྱིམ་གྱི་ལས་ཀ་ལས་རིམ་བཟུམ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཐངས་ ནང་ ཐབ་ཚང་གི་ལས་ཀ་ཚུ་ ཉེན་མེད་དང་ཏག་ཏག་འབད་ཐབས་ཀྱི་རིགས་མངམ་ཡོད།

མགྲོན་པོ་ཚུ་ལུ་ ག་དེ་སྦེ་གྲ་སྒྲིག་འབད་ནི?

མགྲོན་པོ་ཚུ་ ལེ་ཤ་ཡུན་རིངམ་ལས་མ་འོང་མི་ནང་མི་ཚུ་ལུ་ ཁོང་ཚུ་མ་འོང་པའི་ཧེ་མ་ལས་ ག་ཅི་མཐོང་ཚུགས་ཟེར་སླབ། Alzheimer’s Association གིས་ དྲན་ཤེས་དང་སྤྱོད་པའི་ནང་འགྱུར་བ་ཚུ་ ནད་གཞི་ལས་འབྱུང་མི་ཨིན་པས་ འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་ནི་ལུ་བསམ་འཆར་བཀོད་ཡོད།

• འཇམ་ཏོག་ཏོའི་གྲོགས་རམ་རིགས་འགའ་བརྗེ་སོར་འབད་: གཅིག་གི་ཤུལ་ལས་གཅིག་སླབ་དགོ་ བསམ་བརྗོད་མཇུག་བསྡུ་ནི་ལུ་དུས་ཡུན་བྱིན་དགོ་ ནོར་བཅོས་མ་འབད་ དྲི་བ་མ་འདྲི་ ཚིག་ཚུ་གོ་ནི་ལུ་དཀའ་བ་ཅིན་ མི་དེ་གི་སྐད་གདངས་ལུ་ལན་འདེབས་དགོ།
• ག་ཅི་གིས་ཕན་ཐོགས་དང་ག་ཅི་གིས་དཀའ་ངལ་བཟོ་ནི་ཨིན་ན་ སླབ། སྒྲ་སྐད་ཆེ་བ་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་འབད་ནི་ ཡང་ན་ གནད་དོན་ལ་ལོ་ཅིག་གིས་ སེམས་ཁྲལ་བཟོ་བ་ཅིན་ སྔོན་མ་ལས་སླབ།
• མགྲོན་པོ་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ སྔོན་མ་ལས་ངོ་སྤྲོད་འབད། ག་འདྲའི་མགྲོན་པོ་འོང་ནི་ཨིན་ན་ མི་དེ་ལུ་པར་སྟོན་ཞིནམ་ལས་ སྒྲུང་འགའ་བརྗེ་སོར་འབད་ ཡང་ན་ ཉིནམ་དེ་གི་ཧེ་མ་ལས་ ཁ་པར་ཡང་ན་ བརྙན་འཕྲིན་ཐུང་ཀུ་ཅིག་འབད།

ང་བཅས་ཀྱི་ བརྗེ་སོར་གྱི་གྲོགས་རམ་ ནང་ཁ་གསལ་སྦེ་ཡོད།

གལ་སྲིད་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་ཆགས་པ་ཅིན་ ག་དེ་འབད་ནི?

མགྲོན་པོ་ཚུ་མ་འོང་པའི་ཧེ་མ་ལས་ སྒྲ་སྐད་ལས་ཐག་རིངམ་སྦེ་ དགའ་མི་ཉལ་ཆས་ ཏོ་གོས་ ཡང་ན་ འཇམ་ཏོག་ཏོའི་ལས་རིམ་བཟུམ་མའི་ ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་ཅ་ལ་དང་བཅས་པའི་ ཁང་མིག་ཞི་འཇམ་ཅིག་གྲ་སྒྲིག་འབད། སྔ་པོ་དང་ཡང་བསྐྱར་ དེ་ཁར་འགྱོ་ནི་གི་གྲོས་འཆར་བཀོད་: «ཅིག་ཞི་འཇམ་ས་ཁོངས་ནང་སྡོད་གེ?»

ཅོག་ཙེ་ལས་ཐོན་ནི་ སྔ་པོ་ཉལ་ནི་ ཡང་ན་ ཉིནམ་གྱི་ཆ་ཤས་ལ་ལོ་ཅིག་མ་འབད་བར་བཞག་མི་འདི་ མ་འཐུས་པ་མེན་པར་ གྲུབ་འབྲས་ལེགས་ཤོམ་ཅིག་ཨིན། གལ་སྲིད་མི་དེ་སེམས་ཁྲལ་འགྱོ་བ་ཅིན་ ཞི་འཇམ་གྱི་སྐད་གདངས་ ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་གླུ་ ཡང་ན་ ཁང་མིག་གཞན་ནང་འགྱོ་མི་འདི་གིས་ རྒྱུ་མཚན་བཤད་མི་ལས་ཕན་ཐོགས་མངམ་སྦེ་འབྱུང་སྲིད། ཕྱི་ཉིན་གྱི་དོན་ལུ་ ང་བཅས་ཀྱི་ ཕྱི་ཉིན་གྱི་མ་བདེ་བ་ ལམ་སྟོན་ནང་རིགས་མངམ་ཡོད།

ཐག་རིངམ་ལུ་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་ཚང་གིས་ ག་དེ་སྦེ་མཉམ་ཞུགས་འབད་ཚུགས?

བརྙན་འཕྲིན་གྱི་ཁ་པར་གྱིས་ ནང་མི་ཚུ་ལུ་ མི་མང་མ་ཡར་སེང་འབད་བར་ མཉམ་ཞུགས་འབད་བཅུགཔ་ཨིན། Alzheimer’s Association གིས་ ཁ་པར་ཚུ་ལུ་གྲོས་བསྡུར་ཅིག་བཟོ་ནི་ལུ་བསམ་འཆར་བཀོད་ཡོད་ དཔེར་ན་ དུས་ཆེན་གྱི་གླུ་ལེན་ནི་ ཧེ་མའི་ཚོགས་འཛོམས་ཀྱི་པར་བརྗེ་སོར་འབད་ནི་ མཉམ་དུ་ཁ་ལག་ཅིག་པ་བཟོ་ནི་ ཡང་ན་ དུས་ཚོད་གཅིག་པར་ དུས་ཆེན་གྱི་གློག་བརྙན་བལྟ་ནི་ཚུ་ཨིན། ཁ་པར་ཐུང་ཀུ་སྦེ་བཞག་ཞིནམ་ལས་ མི་ཚུ་ལུ་ གཅིག་གི་ཤུལ་ལས་གཅིག་སླབ་དགོ་ཟེར་ཞུ་ ག་ཅི་འབད་ཟེར་བ་ཅིན་ མཉམ་དུ་སླབ་མི་འདི་གོ་ནི་ལུ་དཀའ། ང་བཅས་ཀྱི་ ཁ་པར་དང་བརྙན་འཕྲིན་གྱི་ལམ་སྟོན་ ནང་གོ་རིམ་བཞིན་གྱི་རིགས་ཡོད།

གལ་སྲིད་མི་དེ་ དྲན་ཤེས་བདག་སྐྱོང་ཁྱིམ་ནང་སྡོད་པ་ཅིན་ འཚམས་འདྲིའི་སྒྲིག་གཞི་ཞིབ་དཔྱད་འབད་ཞིནམ་ལས་ ལས་བྱེད་པ་ཚུ་ལུ་ ཁ་པར་གྲ་སྒྲིག་འབད་ནི་ལུ་གྲོགས་རམ་ཞུ། ང་བཅས་ཀྱི་ དྲན་ཤེས་བདག་སྐྱོང་ཁྱིམ་ནང་འཚམས་འདྲི་འབད་ཐངས་ ནང་ ག་ཅི་འཁྱེར་ནི་དང་ ག་དེ་སྦེ་ལོག་ནི་ཨིན་ན་གི་སྐོར་ཡོད།

དྲན་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་མི་ལུ་ ག་དེ་སྦེའི་རྔན་པ་འོས་ཤོམ་ཨིན?

ད་ལྟོ་ཁོང་གིས་མཉམ་སྦྲགས་སྤྲོ་བ་འཐོབ་ཚུགས་པའི་ འཇམ་ཏོག་ཏོ་དང་ཉེན་ཁ་མེད་པའི་རྔན་པ་ཚུ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་འབད་ལཱ་འབད་ཨིན་: དགའ་མི་ཟ་ནི་ འཇམ་པོའི་ཉལ་ཆས་ཡང་ན་ཕྱི་ཏོ་ ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་གླུ་ ཡིག་གཟུགས་ཆེ་བའི་ལོ་ཐོ་ ཡང་ན་ ཁྱིམ་ཚང་གི་པར་དེབ། Alzheimer’s Association གིས་ ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་ལག་ཆས་ གོ་རིམ་ཆེ་བའི་གློག་འཕྲུལ་ དང་ དཀའ་སྡུག་ཅན་གྱི་རྩེད་རིགས་ཚུ་ལས་ཟུར་བཞག་ནི་ལུ་བསམ་འཆར་བཀོད་ཡོད།

བྱིན་མི་འདི་ ལེན་མི་ལས་གལ་ཆེ་སྲིད། མི་དེ་གིས་གྲོགས་རམ་འབད་བཟོ་ཡོད་པའི་བེས་ཀེཊི་སྒྲིག་ནི་ ཡང་ན་ ཁྱོད་ཀྱིས་ཉོ་ཡོད་པའི་རྔན་པ་བཏུམ་བཅུག་མི་འདི་གིས་ ཁོང་ལུ་དུས་ཆེན་ནང་མཉམ་ཞུགས་འབད་བཅུགཔ་ཨིན། ཁྱིམ་ཚང་གི་པར་རྩེདམོ་འདི་ཡང་རིགས་གཞན་ཅིག་ཨིན་: Photo pairs གིས་ གདམ་ཁ་རྐྱབ་ཡོད་པའི་པར་ཉུང་ཀུ་ཅིག་ བརྡ་འཕྲིན་ལྟ་བའི་ནང་ འཇམ་ཏོག་ཏོའི་མཐུན་པའི་རྩེདམོ་ལུ་བསྒྱུར་ཚུགས།

ཁྱོད་རའི་དོན་ལུ་ཡང་བདག་འཛིན་འབད

དུས་ཆེན་ཚུ་གིས་ བདག་སྐྱོང་གི་ལཱ་ཁར་ལཱ་མངམ་བཙུགསཔ་ཨིན། གཞན་ལུ་མགྲོན་བདག་འབད་བཅུག་པའམ་ ཁ་ལག་བཟོ་བཅུག་ དཀའ་ལས་ཁག་པོ་འོང་ནི་ལས་རིམ་ཚུ་ལུ་ མེན་ཟེར་སླབ་ དེ་ལས་ གཞན་གྱིས་མི་དེ་དང་མཉམ་དུ་དུས་ཡུན་སྤྱོད་པའི་སྐབས་ ཁྱོད་ར་ངལ་གསོ་འབད། གལ་སྲིད་ཁྱོད་ཡང་ན་ ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་སྐྱོང་འཐབ་མི་དེ་ གནད་དོན་མེད་པ་ཅིན་ ལམ་ཟུར་ལས་ལགཔ་བཤེར་ནི་ ཡང་ན་ བརྙན་འཕྲིན་ཁ་པར་འདི་ཡང་ འཚམས་འདྲི་ལེགས་ཤོམ་ཅིག་ཨིན། ང་བཅས་ཀྱི་ བདག་སྐྱོང་པ་རང་གི་བདག་འཛིན་ ལམ་སྟོན་ནང་གྲོགས་རམ་མངམ་ཡོད།