Деменципе пурӑнакан ҫын валли уяв ӗҫ-хӗлӗсем

Уявсем ӑшӑ аса илӳсене ҫӳнтерме пултараҫҫӗ, анчах та сассӑ, ушкӑн тата кулленхи кун йӗркин улшӑнӑвӗсемпе пӗрле килме пултараҫҫӗ. Деменципе пурӑнакан ҫын валли лайӑхрах уявсем ытларах чухне пӗчӗкрех, лӑпкӑрах тата вӑл хальлӗхе килленӗпе тӑвай пултаракан япаласене тӗпе хурса йӗркеленеҫҫӗ. Ку сӑлтавсем Thanksgiving, Раштав, Ханука, Ҫӗнӗ ҫулталӑк тата ҫемье ҫуралнӑ кунӗсем валли те пӗр пекех усӑллӑ.

Уявне мӗнле лӑпкӑрах йӗркелемелле?

Ҫынӑн кулленхи йӗркинчен пуҫлӑр тата кунне ун тӑрӑх йӗркелӗр. Alzheimer’s Foundation of America уявне кун ирттерех ирттерме сӗнет, мӗншӗн тесен каҫхи вӑхӑтра пӑтӑрӑну тата лӑпланма йывӑрланни час-часах ӳсӗмленет (куна вӑхӑтран вӑхӑтри хытӑлану, «сандунинг» тени те, теҫҫӗ). Уяври апатлану е ирхи апат каҫхи апатланнинчен ансатрах пулма пултарать.

• Виҫене лайӑх виҫелӗр. Пӗчӗкрех, ансатрах пухӑнӑв е хӑнасен пӗчӗк ушкӑнпа пӗрремӗшех килни час-часах пысӑк, пӗр сӗтел хушшинчи пысӑк ушкӑнран ансатрах пулать.
• Ӗҫсене пайлӑр. Тӑвансене апат илсе килме, туяну тума е эсир апат хатӗрленӗ чухне ҫын патӗнче пулама ыйтӑр. Мӗн пулӑшнине тӗрӗс калаҫӑр.
• Илемлетӳсене ансат тытӑр. Alzheimer’s Association ҫутӑ сӑнакан лампасем пӑтӑрӑнтарма пултарнине тата илемлетӳ валли усӑ куракан конфетсене е вырӑнти улма-ҫырласене апатпа пӑтрантарма пултарнине палӑртать.
• Мӗн тумаҫҫине шутлӑр. Йӑла хӑрушлӑх е хӑруҫлӑх кӳртсе пынине курсан, ӑна ан тума е лӑпкӑрах варианчӗпе улӑштарма юрать.

Пӗрле мӗнле уяв ӗҫ-хӗлӗсем тума пулать?

Ҫынӑн паян мӗн тума пултараканне кура, ӗҫпе ӗҫ-хӗлӗсене суйлӑр. Унӑн кун ӗҫӗнче хутшӑнни мӗнле пулассинчен пӗлтерӗшлӗрех.

1. Сӗтеле пӗрле хурӑр. Малтан турилкӑсене, унтан салфеткӑсене, кайран куркисене вырнаҫтарӑр. Салфеткӑсене ҫӗклени — ларасса тӑвайма май паракан лайӑх ӗҫ.
2. Пахча ҫимӗҫне ҫур та уйӑр. Ҫӗр улмисене ҫума е кухньӑ сӗтелӗ хушшинчи шӑпӑрт фасӑле ватма — малтан апат пӗҫернӗ ҫынсем валли нумай чухне хӑрушсӑр тата паллӑ ӗҫ.
3. Пӑтӑртӑр, хутӑр е вырнаҫтарӑр. Клюква соусне пӑтӑртни, ансат чӗрӗпе хутни е печеньене турилка ҫине хурни аллисене плита тата ҫӗҫрен тата инҫетре ӗҫлеттерет.
4. Парне чӗмлӗр. Хутсене малтанах касӑр та скоч хатӗрлӗр, ҫынна ҫӗклесе тӳрлетме май парӑр. Чӗмлевӗ мӑнаҫлӑ пулмалли мар.
5. Сахал илемлетӳ хӑпарӑр. Ҫӗмӗрмен илемлетӳсене тата пӗчӗк вырӑн кӑна суйлӑр, сӑмахран, венок е пӗчӗк йывӑҫ.
6. Анасат уҫӑ ӗҫ тӑвӑр. Хутран тунӑ сӑнчӑрсем, ҫулҫӑран тунӑ коллаж е штамппа хатӗрленӗ уяв открытки лайӑх пулма пултараҫҫӗ. Ытти сӑлтавсене пирӗн алӑпа тӑвас ӗҫсене мӗнле тума пулни ҫинчен руководствора тупма пулать.
7. Юрлӑр та итлӗр. Палласа илнӗ уяв юррисене е кӗвӗсене пӗрле юрлама ансат, халь сӑмахпа сахалрах калаҫакан ҫын валли те. Плейлист мӗнле йӗркелемеллине пирӗн кӗвӗсем ҫинчен руководствора пӑхма пулать.
8. Авалхи уяв сӑнӳкерчӗкӗсене пӑхӑр. Ирткен уявсен альбомӗсене уҫӑр та кам кам пулнине ыйтмасӑр, каласа пама сӗнӗр («Ку сӗтел ҫинчен мана каласа парсамччӗ»). Мӗнле тӑвассине пирӗн аса илӳ ӗҫ-хӗлӗсем ҫинчен руководствора ăнлантарнӑ.
9. Ушкӑнпа лӑпкӑ вӑйӑ вылӑр. Сӑнӳкерчӗклӗ бинго пӗр минутарах пичетлеме май парать тата пур ҫулхи ҫынсем валли юрӑхлӑ, калаҫу карточкисем вара кашнине калаҫма темӑ параҫҫӗ.
10. Пӗрле сӑрӑр. Анасат сӑракан страницӑсене пичетлесе, ачасемпе аслисем пӗрле сӗтел хушшинчи сӑрама пултараҫҫӗ.
11. Суйласа илнӗ уяв фильмне пӑхӑр. Паллӑ фильм лӑпкӑ парать, унӑн пӗр пайне кӑна пӑхни те юрать.
12. Ҫутӑсене пӑхма кӗскерех ҫӳреме тухӑр. Илемленӗ ҫуртсене кура лӑпкӑ ҫӳрени час-часах пысӑк тӗттӗмри мероприятийнчен ансатрах пулать.

Апат пӗҫерни ҫынӑн пурнӑҫӗнче пысӑк вырӑн йышӑннӑ пулсан, пирӗн килти ӗҫсене ӗҫ-хӗлӗ пек усӑ курни ҫинчен руководствора кухньӑри ӗҫсене мӗнле хӑрушсӑр тата ырӑ тума пулни ҫинчен ытларах тупма пулать.

Хӑнасене мӗнле хатӗрлемелле?

Хӑнасене вӗсем килменнипе мӗн пулма пултарнине пӗлтерӗр, уйрӑмах нумайӑн курассӑн иртнӗ тӑвансене. «Alzheimer’s Association» асра тытнипе пурнӑҫри улшӑнӑвсем чиррен килнине, ҫынран маррине калама сӗнет.

• Сахал ансат сӑлтавсемпе пайлашӑр: пӗрремӗшех калаҫма, шухӑшне вӗҫлеме вӑхӑт парма, тӳрлетме е ыйтса тӗрӗслеме, сӑмахсене ăнланма йывӑр пулсан ҫынӑн калаҫу евӗрлӗхне куҫӑнмалла пулнине шута илме.
• Мӗн пулӑшнине, мӗн хӑрушлӑх кӳртнине калаҫӑр. Янӑравлӑ сассӑсем, васкамаллисем е хӑш-пӗр темӑсем чунсӑра хӑрушлӑх кӳртсе янине пӗлтерӗр.
• Хӑнасене малтанах паллаштарӑр. Кам килекеннине ҫынна сӑнӳкерчӗксемпе кӑтартӑр, ун пирки каласа парӑр е уяв кунӗ умӗн кӗскерех телефон е видео ҫыхӑну йӗркелӗр.

Пирӗн ҫыхӑну сӑлтавӗсем ытларах калаҫаҫҫӗ.

Ытлашши нумай пулса кайсан мӗн тумалла?

Хӑнасем килменнипе лӑпкӑ пӳлӗм хатӗрлӗр: сассӑран аякра, паллӑ ырӑлӑх япалисемпе, сӑмахран, яратнӑ пушкӑ, кофта е ансат ӗҫ-хӗлӗпе. Ҫак пӳлӗме ирттерех тата час-часах сӗнӗр: «Кӗскерех лӑпкӑрах вырӑна ларас-и?»

Сӗтел патӗнчен тухса кайни, ирттерех ҫывӑрма выртни е кунӑн хӑш-пӗр пайне ан туни — ҫӗнӳсӗрлӗх мар, лайӑх шутлану. Ҫын чунсӑра хӑрушлӑх туйсан, лӑпкӑ сасӑ, паллӑ юрӑ е урӑх пӳлӗме кӗскерех ҫӳрени нумай чухне сӑмахпа ăнлантарнинчен лайӑхрах пулӑшать. Каҫхи вӑхӑт валли пирӗн каҫхи вӑхӑтри лӑпланма йывӑрлану ҫинчен руководствора ытларах сӑлтавсем пур.

Инҫетре пурӑнакан ҫемье мӗнле хутшӑнма пултарать?

Видео ҫыхӑнӑвсем тӑвансене ушкӑна пысӑкрах тумаҫҫӗ, анчах та вӗсем пӗрле пулма май параҫҫӗ. «Alzheimer’s Association» ҫыхӑнӑва йӗркеллӗ тума сӗнет, сӑмахран, уяв юррисене юрлама, иртнӗ пухӑнӑвсен сӑнӳкерчӗкӗсемпе пайлашма, пӗр евӗрлӗ апатне пӗрле пӗҫерме е уяв фильмне пӗр вӑхӑтра пӑхма. Ҫыхӑнӑвсене кӗскерех тытӑр та кашнине пӗрремӗшех калаҫма ыйтӑр, мӗншӗн тесен пӗр вӑхӑтри нумай сасӑ ăнланма йывӑр. Ытларах шайсене пирӗн телефонпа видео ҫыхӑнӑв ҫинчен руководствора тупма пулать.

Ҫын асра тытса пӑхмалли центрта пурӑнакан пулсан, курма пыракан йӗркесене тӗрӗслӗр тата ҫыхӑну йӗркелеме ӗҫлекенсене ыйтӑр. Мӗн илсе ҫитмеллине тата мӗнле ырӑлӑхпа сывпуллашмаллине пирӗн асра тытса пӑхмалли центрта курнӑ ҫын патне ҫӳрени ҫинчен руководствора тупма пулать.

Деменципе пурӑнакан ҫын валли мӗнле парнесем лайӑх?

Унӑн паян килленӗпе усӑ курма пултаракан ансат тата хӑрушсӑр парнесем ытларах лайӑх килеҫҫӗ: яратнӑ ҫимӗҫ, ҫемҫе пушкӑ е кофта, палласа илнӗ кӗвӗсем, пысӑк саспалли календарь е ҫемье сӑнӳкерчӗк альбомӗ. «Alzheimer’s Association» хӑрушлӑх кӳртекен инструменчӗксене, йывӑр электронлӑ хатӗрсене тата йывӑр вӑйӑсене ан парма сӗнет.

Парне панине илнинчен пӗлтерӗшлӗх мар. Ҫын пӗҫерме пулӑшнӑ печеньене тийени е ун валли илнӗ парне чӗмлени ҫынна уява хутшӑнма май парать. Ҫемье сӑнӳкерчӗк вӑййи те лайӑх сӑлтав: сӑнӳкерчӗк мӑшӑрӗсем суйласа илнӗ сахал сӑнӳкерчӗке браузерта лӑпкӑ пӗрлештермелли вӑйӑ ҫине улӑштарать.

Хӑвӑра та пӑхӑр

Уявсем пӑхса тӑрас ӗҫе тата ӗҫ хушаҫҫӗ. Урӑх ҫынна уяв ирттерме е апат хатӗрлеме май парӑр, йывӑр пулӗ тесе шутланӑ мероприятисене «ҫук» те калама пултарассине асра тытӑр; ыттисем ҫын патӗнче пулнӑ чухне хӑвӑр валли кану вӑхӑтне илӗр. Енчен те эсир е эсир пӑхса тӑракан ҫын сывлӑхӗ ырӑ мар пулсан, çурт хыҫӗнчен алӑ ҫунни е видео ҫыхӑну та питӗ лайӑх курну. Ытларах пулӑшу пирӗн пӑхса тӑракан ҫын хӑйне пӑхни ҫинчен руководствора пур.