ux gacsa
Iiditte celtiseh dagoomu, ayro maqaaneh koboxisaay numuk umman taamoomi geytima gidah xabbaqisa. Salfan luk yan taama kaah yaceen: xaqma maadisa, qadurre kalqala, haddiya faasisa hiddov bilqo kaxxaayisa. Taaxigeenimih muusika kee wadir suwora edde gacisa, saayisootah elle yabsaay, qasbi maliino buxa axceen. Xiqtaanam xiqtan; uqunxaay sabab yan iid maqaaneh tan.
- Carra kas-dagiyyo taamite tekkek, iid saaku ayroh gexsit kee laqoh wakti aba.
- Numma taamoomi kaah yaceen: xaqmah kurro bilqisa, qadurre kalqala, haddiya duuga, hiddov xalxalisa.
- Yaaxigeenimih muusika kee wadir suworitte aydoodi edde xayyowtamih sabab gita.
- Saayiso yamaateenimih ayti kaah yaceen, numuk yamaate marih suwora kaat yaasisen.
- Qasbi maliino buxa kaxxam yaaxigeenih tan godba luk diwisisa, saayisoota koboxisa waan.
- Kaxxa gititte kee taqbi luk yan bilqo, xaqmah celtiya luk yan bilqitte kalqala.
Ta galil (7 footimaami)
Iiditte kaxxam meqe wadir kassititte gacissam duddah, kinnih immay kaxxa qasbi, maro kee umman saakuh calat baxaabaxsa luk yamaate. Kas-dago luk yan numuk, meqe iiditte dagoomu, salfan luk yan gital kaat meqeemik abaanam kinni. A malitte Kaxxa Iidi, Kirismas, Hanukkah, Kusaaqih Sanat kee buxah maroh aydoodih duddam kinni.
Sabab yan iid mannal malkaaxisan?
Numuk umman saakuh taamoomi geytimta gital abbaxaay, aydoodi kaah malkaaxisa. Alzheimer’s Foundation of America iiditte saaku laqoh wakti abaanam qokolta, maacis carra kee saytun saaku kas-dagiyyo kaxxaaba yamaateemik sabbatah. Iidih laqo carrah maaqok kaxxam sabaf luk tani.
- Dago maro edde gila. Dagoomu, salfan yan maro, hiddov saayisoota dago-dagooh yamaateenim kaxxa kurroh marok salfan luk tani.
- Taamoomi feera. Buxah mara maaqo baahaanaah, gabaah taamoomi abaanaah, hiddov atu maaqo bilqisa wakti numuk kaat sugam essera.
- Bilqo sabab gital xabbaqisa. Alzheimer’s Association bilqih noori caxxayta kas-dagiyyo baaham duddaaxay, xaqmah celtiya bilqo maaqoh yaaloonum warsa.
- Taqbi luk yan taama caba. Iidih abto taqbi luk tekkek, cabaanam hiddov salfan gital gacanamaay meqe gitay.
Ittalluk abnam duddah tan iid taamoomi maaneeti?
Asha numuk abam dudda taamoomi doora. Saakuh gaba-kalto taama tekkem taamak meqem kaxxam celtisa.
- Maadisa xaqmah kurro ittalluk bilqisa. Sahankal qimbisa, tohik lakat mandafeera, tohik lakat koobayte daacisa.
- Qadurre xiqlaay kurra. Badaatiita xiqlaay qadurre sissikah kurraanamaay numuk yaaxigeenih tan gita.
- Maaqo koboxisa hiddov xalxalisa. Cranberry sauce koboxisa, keekeh garqo bilqisa hiddov sahanal kookis daacisa gila.
- Haddiya faasisa. Waraqata kee teyp qimbisaay kaah dacay, numuk xalxalisam kee duugam caba.
- Dago bilqitte xalxalisa. Kaxxa gibdi maliino bilqitte kee inki uqunxa caral bilqisa.
- Sabab yan gaba-taama aba. Waraqatah cawwal, xagar bilqo hiddov iidih kaardi bilqisa. Nanu arts and crafts guide maggo malitte luk yani.
- Muusika oobaay baara. Yaaxigeenih tan iidih baaroora ittalluk abbaxaanam dudda. Nanu music guide playlist abtan gita luk yani.
- Wadir iidih suwora waraara. Wadir iiditteh suworitte eweqisaay yalluk yabisa (“A kurroh xaagak yoh wara”) iyyaanam akke kaluk numuk migaq essera kaluk. Nanu reminiscence guide elle facrisa.
- Meqe maroh cawkar aba. Picture bingo daqiiqal tabsaay inkih yan maroh meqe, conversation cards maroh yab geyta.
- Ittalluk ranga aba. Sabab coloring pages baxaabaxsaleh xaylo kee kaxxa maroh ittalluk tabsaanah duddan.
- Kaxxam kaxxa iidih filmi waraara. Yaaxigeenimih filmi carra salfan gita, gaba-kalto gita waraaraanam duudusse.
- Bilqih noori yaabalen gidih gaarih gexa. Bilqisoonu buxooxah gexsit kaxxa maroh koboxuk salfan luk tani.
Maaqo bilqisam kaxxa taama numuk tekkek, nanu household tasks as activities kikiinih taamoomi mannal meqe gital aban gita facrisa.
Saayisoota mannal dacrisan?
Saayisootah yamaateenik aamawuk waraara, kaxxam dheera wakti gaba kalah suge buxah mara. Alzheimer’s Association kas-dagne kee abtooti biyaakak yamaateemiy numuk akke kaluk warsaanam qokolta.
- Dago sabab malitte warsa: inki-inkih yaba, yab duudusam kaah caba, kas-sissikah cato kalak, yabaam gibdi tekkek kaah ooba.
- Meqem kee taqbi baaham waraara. Kaxxa qasbi, sissikah taama hiddov gibdi yab tekkek, aytil kaah yaceen.
- Saayisoota aamawuk yaasisen. Numuk yamaate marih suwora kaat yaasisen hiddov aamawuk fonih yab abaanam qokolta.
Nanu communication tips maggo xaagitte luk yani.
Kaxxa gibdaabina tekkek mannal aban?
Saayiso yamaatek aamawuk qasbi maliino buxa kaxxam diwisisa, kaxxam yaaxigeenih tan godba, buudiyya hiddov sabab yan taama luk. Sissikah kaat xayyow: “Qasbi maliino buxal dagoomuk maay gexna?”
Kurrok eweqaanaah, sissikah diinaanaah, hiddov iidih inki gita cabaanam meqe gita kinni. Numuk kas-dagiyyo tekkek, salfan qasbi, yaaxigeenih tan baaro hiddov aka buxah gexsit kaxxam qokolta. Nanu late-day restlessness carrah taqbih malitte luk yani.
Xeeri buxah mari mannal edde yaaguren?
Vidiyo fon buxah mari kaxxa koboxu edde heekaleh edde yaaguren gita yacee. Alzheimer’s Association vidiyo fonih taama malkaaxisaanam qokolta, ceelalloh iidih baaroora baaraanaah, wadir suwora ittat yaasiseenaah, maaqo inki gital bilqisaanaah, hiddov inki wakti filmi waraaraanama. Vidiyo fon uqunxisaay, inki-inkih yaboonuuy, maroh qasbi gabat gacaamak. Nanu phone and video call guide gititte luk yani.
Num memory care buxal sugay tekkek, saayisootah seeriyya waraaraay qokol essera. Nanu visiting someone in memory care baahaanam kee koboxisaanama facrisa.
Kas-dago luk yan numuk maahaddiita meqetee?
Salfan, saliiqah yan xiqtam duddan haddiita: kaxxam yakke caw, ruffo iyya godba hiddov buudiyya, yaaxigeenih tan muusika, kaxxa kitaabah ayroora, hiddov buxah suworitteh kitaaba. Alzheimer’s Association cawkaari abte gita, gibdi elektroniks kee daqar taamoomi kalqala iyyaana.
Haddiya yaceenim kee geyaanaam inki celta. Kookis kaah cato abaanam hiddov haddiya faasisaanam isih kaxxa haddiya kinni. Buxah suworitteh cawkar aka gita: photo pairs dooraanam braawseril meqe maroh cawkar tewqe.
Isih cato edde geytam dudda
Iiditte dacrisiyyah taamal kaxxa taama xayyowta. Aka num kaxxa koboxu bilqisay, gibdi aydoodih maale iyyaay, aka mari numuk suga wakti atu cato gey. Atu hiddov ku mikat yan num biyaakite tekkek, xeerik salaamata yaceenim hiddov vidiyo fon kaxxam meqe gita. Nanu caregiver self-care maggo cato luk yani.
ittalluk leh tan esseroora
Kas-dago luk yan num kaxxa iidil maay abaam duddah?
Asha duddah yan sabab taama kaah yaceen: qadurre xiqla, xaqmah suugo sissikah koboxisa, taabilah kura bilqisa, mandafeera xalxalisa hiddov maaqo sahankal daacisa. Tohik lakat, buxah wadir suwora waraara hiddov yaaxigeenih tan baaroora ittalluk abbaxaanam dudda. Saaku edde yan marih celta taama akkinnay taamak meqem kaxxam celtisa.
Kaxxa buxah maro ittalluk gaaboynam faxximtaa?
Xiqtam duddan tekkek dibuk aba. Caxayti kee kaxxa qasbi numuk taqbi tawayik, maggo maro dagoomu, salfan yan gital, hiddov dago-dagooh yamaateenim xiqtam dooraana. Alzheimer's Association dacrisak geytimta mara xiqtaanimi kee salfan yan gital abbaxa axceen.
Dheera wakti gaba kalah suge buxah mara mannal dacrisiyya aban?
Yamaateenik aamawuk numuk geytimta kas-dagneh calat elle waraara, toh biyaakak yemeeteemiy numuk akke kaluk. Ayti kaah yaceen kas-sissikah cato kalak, inki-inkih yaboonuuy, gaba-kalto yaheen gidih wakti kaah yaceen. Yamaate marih suwora kaat yaasisenim kaxxam qokolta.
Kas-dago luk yan numuk iidil maahaddiita meqetee?
Salfan, saliiqah yan xiqtam duddan haddiita: kaxxam yakke caw, ruffo iyya godba hiddov buudiyya, yaaxigeenih tan muusika, hiddov buxah suworitteh kitaaba. Gibdi elektroniks, daqar taamoomi kee cawkaari abte gita kalqala. Haddiita duugam hiddov kookis kaah cato abaanam isih kaxxa haddiya.
Raceenaani
nanu massoynaanit nasgoorowem kee kusaaqitte ta gali elle rakittam. Gali yusqussubume wak kulli tii cubbusen.
- The Holidays and Alzheimer's · Alzheimer's Association
- 6 Steps to Make Thanksgiving Dementia Friendly · Alzheimer's Foundation of America