Gwriansow goledh rag tus ow pewa gans demens

Goledhow a all dri kovadhow toemm, hag i a all dri ynwedh tros, routhow ha chanjyow dhe’n jydh usadow. Rag nebonan ow pewa gans demens, an solempnityow gwella yw yn fenowgh byghanna, lentta ha drehevys a-dro dhe daklow a yll ev hwath enjoya. An tybyansow ma a ober rag Du Haskavoes, Nadelik, Hanukkah, Bledhen Nowydh ha pennbloedhow teylu.

Fatel dhyghtya goledh moy kosel?

Dalleth gans kerh usadow an den ha towlenna an jydh a-dro dhodho. An Alzheimer’s Foundation of America a brof solempnya a-varr y’n jydh, drefen bos kemyskter hag ankos y’n dohajydh ha’n gorthugher ow tevi yn fenowgh. Li po boes-bron goledhek a all bos esya ages koen diwettha.

• Gwra hi an braster ewn. Kuntelles byghan ha heb liester, po gwestoryon ow tos nebes orth unn dermyn, yw yn fenowgh esya ages unn voos leun a dus.
• Ranna an oberyow. Govyn orth kerens dri boes, prena po spena termyn gans an den ha ty ow kegi. Lavar yn kler pyth a wra gweres.
• Gwra an afinyansow sempel. An Alzheimer’s Association a verk bos lugern ow tewynna a all kemyska, ha bos hwegennow po frut gwrys usys avel afinyans a all bos kammgemerys avel boes.
• Ervir pyth dhe asa yn kerh. Mar re beu hengov stressek po peryllus, da lowr yw y asa yn kerh po assaya neppyth moy kosel.

Py gwriansow goledh a yllyn ni gul war-barth?

Dewis oberyow ha gwariow a fytt an pyth a yll an den gul hedhyw. Bos rann a’n jydh yw moy posek ages fatel wra.

1. Gorra an voos war-barth. Gorra an plattow kynsa, ena an lienyow, ena an hanafow. Plegya lienyow yw ober da dhe wul owth esedha.
2. Golghi ha sortya losow. Golghi patatys po terri fav Marrek orth an voos y’n gegin yw saw hag aswonys rag lies den a wre kegi kyns.
3. Kemyska, keskomyska po gorra war blat. Kemyska sous kranberi, keskomyska toesen sempel po gorra tesennow war blat a wra an dhiwla oberi pell dhyworth an forn ha’n gollellow.
4. Maylya ro. Tregh an paper ha’n tap a-rag, ha gas an den dhe blegya ha smoothya. Nyns yw maylyans perfeyth an poynt.
5. Krogi nebes afinyansow. Dewis afinyansow na derr ha unn tyller byghan, kepar ha gwelen po gwedhen vyghan.
6. Gwul kreft sempel. Kadonyow paper, kollas del po kartenn woledh gans stampys a ober yn ta. Yma moy tybyansow y’gan kowethlyver artys ha kreftow.
7. Kana ha goslowes. Karolyow hag ilow goledh koth yw es dhe omjunya, hwath rag nebonan a gews le lemmyn. Gwra agan kowethlyver ilow rag gul rol ilow.
8. Mires orth skeusennow goledh koth. Dri albomys dhyworth solempnityow tremenys ha gelwel hwedhlow (“Lavar dhymm a-dro dhe’n voos ma”) yn le apposya piw yw piw. Y tiskwedh agan kowethlyver kovadhow fatel.
9. Gwari gwari es bagas. Bingo skeusennow a yll bos pryntys yn mynysennow hag a ober rag pub oos, ha kartennow keskows a re dhe bubonan neppyth dhe gewsel a-dro dhodho.
10. Liwya war-barth. Folennow liwya sempel a yll bos pryntys rag fleghes ha henwyn dhe gevrenna orth an voos.
11. Mires orth fylm goledh da ganso. Fylm aswonys yw powesek, ha da lowr yw mires orth rann anodho yn unnik.
12. Kemeres kytter verr dhe weles golowys. Kytter kosel dre drehevyow afinyes a all bos esya ages hwarvos leun a dus.

Mar o kegi rann vras a vewnans an den, yma moy fordhow y’gan kowethlyver a-dro dhe oberiow an chi avel gwriansow rag gul oberyow kegin saw ha plesadow.

Fatel dhyghtya an gwestoryon?

Lavar dhe’n gwestoryon pyth dhe waytyas kyns aga dos, yn arbennik dhe gerens na wrug vysytya a-dhiwedhes. An Alzheimer’s Association a brof displegya bos chanjyow y’n gov ha’n omdhegyans ow tos dhyworth an kleves, a-der an den.

• Kevrenna nebes tybyansow sempel: kewsel unn den orth unn dermyn, ri termyn dhe worfenna tybyans, na wra ewnhe po apposya, ha gorthebi dhe don an den mar yw an geryow kales dhe holya.
• Lavar pyth a weres ha pyth a wra truedh. Mar kwra levow ughel, bos fyskys po nebes testennow truedh, lavar yndella.
• Komendya an gwestoryon a-rag. Diskwedh dhe’n den skeusennow a’n re a dheu ha kevrenna hwedhel po dew, po gwra galow pellgowsel po gwydhyow verr kyns an jydh.

Yma moy manylyon y’gan tybyansow keskomunyans.

Pyth mar yw re vras?

Pareus stevell gosel kyns bos an gwestoryon ow tos, pell dhyworth an tros, gans taklow klys aswonys kepar ha gwlanek po hweghen vri po gwrians sempel. Prof hi a-varr hag yn fenowgh: “A vynnyn ni esedha yn le moy kosel pols?”

Gasa an voos, mos dhe’n gweli a-varra po gasa yn kerh rann a’n jydh yw sewyans da, a-der falyans. Mar teu an den dhe vos troblys, lev kosel, kan aswonys po kerdh dhe stevell aral a weres yn fenowgh moy es resonya. Yma moy tybyansow y’gan kowethlyver a-dro dhe ankos diwettha y’n jydh rag an gorthugher.

Fatel a yll teylu pell kemeres rann?

Galowydhyow gwydhyo a as kerens omjunya heb keworra dhe’n routh. An Alzheimer’s Association a brof ri furv dhe’n galowydhyow, rag ensampel kana ilow an seson, kevrenna skeusennow dhyworth kuntellesow tremenys, kegi an keth resayt war-barth po mires orth fylm goledh y’n keth termyn. Gwra an galowydhyow berr, ha govyn orth dus kewsel unn den orth unn dermyn, drefen bos kescows leun kales dhe holya. Yma tybyansow kamm ha kamm y’gan kowethlyver galow pellgowsel ha gwydhyow.

Mar trig an den yn withti kov, checkya an rewlys vysytya ha govyn orth an mayni dhe weres settya galow. Yma y’gan kowethlyver a-dro dhe vysytya nebonan yn withti kov pyth dhe dhri ha fatel dhe asa yn ta.

Py rohow yw gwiw rag nebonan ow pewa gans demens?

Rohow sempel ha saw a yll ev enjoya lemmyn a ober yn ta yn fenowgh: boes da ganso, gwlanek po hweghen vedhel, ilow koth, kalendar lytherennow bras, po albom skeusennow a’n teylu. An Alzheimer’s Association a gusul gasa yn kerh toulys peryllus, jynnow elektronek komplek ha gwariow bord kaletter.

Ri a all bos mar bosek ha degemeres. Fardella tesennow may hweres an den aga figa, po maylya ro a brensys, a’n gas dhe gemeres rann y’n seson. Gwari skeusennow teylu yw tybyans aral: koplow skeusennow a dreyl nebes skeusennow dewisys dhe wari parow es y’n beurell.

Gwitha orthis dha honan ynwedh

Goledhow a geworr ober dhe withyans. Gas nebonan aral ostya po kegi an yar Gyni, lavar na dhe hwarvosow a vydh kales, ha kemer powesow ha re erel ow spena termyn gans an den. Mar os ty po an den may hweres owth omgwith anodho/anedhi anyagh, gweyth dhyworth an fordh po galow gwydhyow yw vysytyans da lowr yn tien. Yma moy skoodhyans y’gan kowethlyver a-dro dhe omwithyans an withyas.