Am dementia-a kərmabero cidaram ziyaraye

Kam raamma memory care, fato kənjibe au asibitilan ro cidaramro lenəmində, karəgə kada kənzəmbo. Awi manəm, awi dəgəmi, au cidaramdə faidaa shi taktənyiya ma faidaa wa kuru tammam. Faidaa mbeji. National Institute on Aging bayanzəna am Alzheimer’s-a kərmabe ngəwuro kəltəramma-a manazayin, ziyarama wunduma ro asutənyiya ma. Warak adə cidaram kəla, sa, au ngawo ro awo tədəramma-a bayanzəna, kuru asibitilan napcinabe lamarnzə-a.

Cidaramro kəniro awi futu tədəkə?

Dabbar gana cidaramdə-a nyiro-a shiro-a ranguyin.

• Sa ngəla kartə. Dementia Australia cidaram kamdə ngəwuro hangalnzə ciba sadəna lan tədəro shawari cina, am ngəwuro lan suro au kantəbe sa. Family Caregiver Alliance, fato kənjibe adabinzə-a noye kuru sa kənjo kəla cidaram sa-a kozəna lan ziyararo shawari cina.
• Cidawumaro koro. Ku kamdə futu naptəna kuru kəmbo, dabba au fatodən culuwo lamarwa-a koro.
• Jakke cidarambe gana dəgane. Awo falla au indi kəltərambo bas (ruia cidiyan).
• Awo manaram gana tədənə. Kamdə labar bawo waljin, tamanəmma dəgane: labar yalwabe, samma, bǝri bal, au labar kəji.
• Tammam kəlanəmbe dəgane. Cidaram laa ramram au mana ngəwu. Laa bargaata au zauro. Indi sammaa ngəla.

Awi dəgana?

Awo kəltərambo dəgane, awo jarabtə gənatənyi. Awo ngəla-a so:

• Foto albəm gana foto kura kuru bayyanama-a kərtəna. Ngawoanzən cidawumaro suro ruwe.
• Yanyi shi manazənama laayist wayelan, hedfon gana au yanyi kola gana-a kərtəna.
• Awo ramram leirambe, misallo bərno, shaal au swetə shi notəna.
• Kəli loshon musko ramram muskonzəbero, shi adə-a manazəna ma.
• Mujalla au kǝtab fotoye awo shi manazənama kura-a bayanzəna, misallo kulo, moto, ngudo au dəgə.
• Kəmbo shi manazəna, cidawuma amaro dajiya ma.
• Awo notəna fatobe ro. Family Caregiver Alliance fure, kəskin, foto yalwabe au zane, au foto yalwabe kura burinbeye postə kura-a shawari cina.
• Tablɛt, foto yalwabe rui au bǝri ramram kəltə bǝriyero.

Cidaramben awi kəltə diye?

Awo falla kəltə kədə manabe kəskebe-a gana cizəyin. Dementia Australia foto ruwo, awo musko gana, kulo gana ngərtə, yanyi, kəmbo kəltə bu, au fatobe cidiyezə bəladin lezəro shawari cina. Awo gade-a so:

1. Foto ruine. Awi ruminə gülne: “Kula adə ruine.” “Fǝram bǝri adə shawa.” Kamdə-a fuwuzə kollo. “Adə wunduma?” manəmminba.
2. Yanyi fane kuru yanyi yene. Yanyi notəna karəgə-a kəlzayin kuru sa ngəla kəltərambo cin, mana zauro sa.
3. Lezə gana kədəne. Family Caregiver Alliance fatobe cidiyenzən lezəro, kulo mbejiya ma cidiyenzən, shawari cina. Kursi laambe lan lezəma ngəla.
4. Musko ramram muskonzəbero də. Loshon gana kuru muskonzən ramramtǝ musko, karəgə-a fuwuzayin.
5. Kəlanəmnzə lan banao. Dementia Australia kənzaar ka, farce musko au kazəmu shi manazəna lan banaro gultəna, shi adə-a manazəna ma.
6. Bǝri gana bǝrine. Family Caregiver Alliance karti, domino, au awo shi burin bǝrizəna dəganama ro shawari cina. Tablɛt lan, Picture Pairs foto-a fulezəna kuru sa gozənyi ro bǝrijin. Photo Pairs foto kartənama-a bǝri kəltəbe ro kalaktəyin, kuru foto-a browser nəmben napcayin.
7. Awo falla kəltə ruine. Family Caregiver Alliance kəji filimma-a kuru filim dinama-a shawari cina. Kamdə labarzə-a fanzənyi ma, kərənzən napkə kuru sa-adə kəltə faidatəne.
8. Kuran kərane. Shi’ir gana, fasal gana shi manazəna, au warak kam yalwabe.
9. Kəltəro napne bas. Musko leiro au bargaata ro naptə cidaram kalkal. Alzheimer’s Association, awi manəmro nonəmba ma ngəla, kuru kərənəmnəmma awo kərəmadən ngəwuro kura ma.

Awo manaram bawo dajiya, Conversation Cards banajin. Kartin kəla foto-a koro kəlanzə-a mbeji.

Cidaramben futu mana dikə?

• Sa kulson kəlanəm gülne. “Salam Bawa, wu Mark, tadanzə.” NIA, isawumaro kəlaanzə-a sadin gultəro shawari cina mana baditərambo.
• Fuwunzən isne kuru shimnzəro sammaro napne.
• Kəltəmminba au kəlaanzə kəldəminba. Kamdə taltə au awo njestəna da, NIA isawumaro shi-a kəltəzanyiro shawari cina.
• Kalima matə sa-a hangal də. Sa ngəwu də.
• Karəgənzəro jaawu də. Kamdə kərgə au hangalnzə cijin ro fulejin ma, awo gadero faltəmmin kəla karəgənzə-a amare.
• Koro jarabtəbe misallo “Wu-a asunə wa?” au “Kausu awi bume?” kəldəminba.

Lamar gade ro, shawari manabe ruine.

Shi “fatoro lejiya” cana da, awi dikə?

Kalamnzəyen karəgə mbejiro jaawu də (shawarizammo kamdə ngəwuro ‘fatoro lejiya’ cana sa kuru bayanzəna). Family Caregiver Alliance bayanzəna “Fatoro lejiya” ngəwuro maananzə “wu barga fanjinba,” kuru “Fatonnəmman awi gulsəne” au “Fatonəmben awi ngəwuro manazəm?” so jaawu ngəlaro shawari cina. Dementia Australia kuru bayanzəna “fato” sa au na kamdə amanna fanzəna, misallo ngəwunzəbe, maana waljin.

Jarabtəne:

• karəgənzə-a amare: “Fato-a ngəwuro kərgənəm cijin ro fanjin.”
• musko lan ramramtə də, shi adə-a manazəna ma
• foto ruwo au fato yalwabe manawo
• lezə, nzundobe au kəmbo buwu

Kəlaanzə kəldəminba au lezənyidə-a bayanzəminba. Adə ngəwuro banajinba kuru karəgə-a yiriyin.

Cidaramdə sawi gərdəmin daga?

Gana amma ngəwuro ngəla. Family Caregiver Alliance bayanzəna kamdə minit uwu naptə au awar uwu naptə taktənyi, kuru kawu falan cidaram gana yaskə, cidaram kura fallan kozənadən ngəla ro shawari cina. Dementia Australia cidarambe lamba au sawi kalkal dəgana bawo cana.

Memory carero kəlzə kawube burwoyen, Family Caregiver Alliance ngəwuro ziyararo shawari cina, ngawo adabtə falla ro isoro. Cidawumaro awi carui koro.

Shi-a hangalnzə cijinba ro futu kəllo kalkal kənjo dikə?

Kəlle kalkal kənjo ngəwuro zauro. Dementia Australia shawari cina:

• Isəm sa, sawi gərdəmin napkəmin gülne. “Awar falla napkəna, ngawo kasuwuro lejin.”
• Awo falla dazənadə-a kəlle kalkal kənjobe sa ro faidatəne. “Yanyi adə dazəna da, lenjin.”
• Sa kəmbobe au cidarambe sa ro tədənə, au cidawumaro shi-a awo gadero isoro bana də.
• Kəlle kalkal kənjodə gana kuru kəlkəl kəl də. Bowotə, gafara matə au “gana yaye” manatə, fuwun kəlle kalkal kənjo ngəla-a zautəyin.”

Kələm ngawo, kərgə fanta kalkal. Kəlanəmbo istirahat də. Kamdə hangalnzə cijia ma, cidawuma sadin shi-a fuwuzaro banazayin.

Am dementia-a kərmabe asibitilan ziyaraye

Asibitila na kowo, notənyi kuru am kada mbeji, adə am dementia-a kərmabero zauro waljin. NIA ye shawarizammo kam Alzheimer’s-a kərməna asibitilaro kədə adə-a shawari cina:

• Kam falla kamdə-a kərtəna ro napca rangəna sammaa: kam yalwabe, sawa amanna au cidawu biyaa.
• Cidawumaro warak kamdə-a bayanzəna də adabinzə, sun manazəna, awo manazəna, awo wazanama, awo hangalnzə kəltəjin au alaama zazzabe kaliman bayanzənyi-a kərtəna. Njilonzəbe-a fatolan kuru cidawumabe nan napcinzən də.
• Kəmbo buwo-a nzundobe-a banao. Am dinama asibitilan lan kəmbo ngəla-a fanzanyiro waljin. Kəmbo ferne, kəmbo lan banao, kəltə bue, kuru nzundobe də.
• Awo karəgə cizəna dəgane misallo foto au awo addinibe.
• Kowodə-a gana də. TV-a cakke kuru wayela-a interkombe kowonzə-a gana də.
• Awo fuwuzərambe jarabtəne, misallo yanyi ramram, kara, adduwa, yanyi ye au foto dinama ruwo.
• Amanna lezəro shawari də amanna lejin sammaa, cidawumaye amardəgana.
• Kamdə sadin ngəwuro au falfaro faltə dajiya doctorro sadin gülne. NIA bayanzəna hangal kəltəram zauro sadin, delirium lan bowotəna, kuli laa misallo kansar nzǝm, kangə, nzundobe gana au kurun tawarbe alamaramnzə so kəlzə waljin, kuru lamarwa lardəbe majin.

Cidaram gana, bargaata, shim notəna-a yanyi manazəna-a kərtəna, kawu asibitilabe lan awo karəgə cizəna ngəwuro waljin.

Yal nzəra cidaramro kədə

Yal nzəra ramram ngəwu kənzayin. Burwonza kalima gana, kalkal ro tədəmne, cidaramdə-a gana ro də, kuru cidanzə də, misallo zane fulezə au foto də. NIA bayanzəna yal nzəra-a am Alzheimer’s-a kərmabe-a awo gana kəltə faidatayin, misallo foto albəm ruwo au yanyi fanzə. Dementia Australia yal gana-a awo gana au bargaata mbeji jakke ganan dəgəro shawari cina.

Kəlanəmma kullo

Cidaramdə bannatə au karəgə lan kəlzə waljin, kamdə ngəwuro faltəna ma. Ngəwuro ziyarammimba ma ngəla, sawa bana dəgəne, au kawu zaube lan burwon kəlne. Kəlanəm kullo lamarwa ro, cidawube kəlanəm kulo ruine. Na cintalan naptəmin ma, shawarizammo wayela-a vidiyo manabe ruine.