คำตอบสั้น ๆ
เมื่อไปเยี่ยมผู้มีภาวะสมองเสื่อมที่ศูนย์ดูแลหรือโรงพยาบาล ให้เรียบง่ายไว้ บอกชื่อของคุณทันทีที่ไปถึง เอาของไปแบ่งปัน เช่น รูปถ่าย เพลง หรือของว่างที่ท่านชอบ และทำสิ่งง่าย ๆ ด้วยกันหนึ่งอย่าง การไปเยี่ยมสั้น ๆ แต่สม่ำเสมอมักดีกว่าการไปนาน ๆ ครั้ง วางแผนคำลาที่สงบและเหมือนเดิมทุกครั้ง เพื่อให้การจากลาง่ายขึ้นสำหรับทั้งสองคน
- ทักท่านด้วยชื่อและบอกว่าคุณคือใคร ท่านจะได้ไม่ต้องนึกเอง เช่น "แม่ นี่สมศรีนะ ลูกสาวของแม่"
- เอาของไปแบ่งปันหนึ่งหรือสองอย่าง เช่น อัลบั้มรูป เพลงที่ท่านชอบ ผ้าห่มนุ่ม ๆ หรือของว่างที่เจ้าหน้าที่อนุญาต
- การเยี่ยมสั้น ๆ แต่สม่ำเสมอมักดีกว่าการเยี่ยมนานแต่ห่าง ๆ การที่คุณอยู่ตรงนั้นสำคัญกว่าสิ่งที่พูด
- ที่โรงพยาบาล ให้เจ้าหน้าที่มีแผ่นข้อมูลหนึ่งหน้าเกี่ยวกับท่าน และบอกแพทย์ทันทีถ้าท่านเปลี่ยนไปอย่างกะทันหัน
- วางแผนตอนลา บอกว่าอยู่ได้นานเท่าไร ใช้คำลาเดิมทุกครั้ง และไปโดยไม่อ้อยอิ่ง
ในหน้านี้ (10 หัวข้อ)
การไปเยี่ยมคนที่คุณรักที่ศูนย์ดูแลผู้มีภาวะสมองเสื่อม บ้านพักผู้สูงอายุ หรือโรงพยาบาล อาจนำความรู้สึกมากมายขึ้นมา คุณอาจสงสัยว่าจะพูดอะไร จะเอาอะไรไป หรือการเยี่ยมจะสำคัญไหมถ้าท่านจะจำไม่ได้ สำคัญแน่นอน National Institute on Aging ระบุว่าผู้ที่เป็นอัลไซเมอร์มักสนุกกับการมีเพื่อนแม้จะจำไม่ได้ว่าผู้มาเยี่ยมคือใคร หน้านี้ให้ขั้นตอนปฏิบัติสำหรับก่อน ระหว่าง และหลังการเยี่ยม รวมถึงเคล็ดลับเฉพาะสำหรับการนอนโรงพยาบาล
จะเตรียมตัวไปเยี่ยมอย่างไร
การวางแผนเล็กน้อยทำให้การเยี่ยมง่ายขึ้นสำหรับทั้งสองคน
- เลือกเวลาที่ดี Dementia Australia แนะนำให้ไปเยี่ยมเมื่อท่านมักตื่นตัวที่สุด ซึ่งสำหรับหลายคนคือช่วงเช้าหรือช่วงเที่ยง Family Caregiver Alliance แนะนำให้ศึกษาตารางของสถานที่ และไปในช่วงเวลาว่างมากกว่าเวลากิจกรรม
- ถามเจ้าหน้าที่ ถามว่าวันนี้ท่านเป็นอย่างไรบ้าง และตรวจกฎเกี่ยวกับอาหาร สัตว์เลี้ยง หรือการพาออกไปข้างนอก
- เตรียมถุงเยี่ยมเล็ก ๆ ของที่ไว้แบ่งปันหนึ่งหรือสองอย่างก็เพียงพอ (ดูรายการด้านล่าง)
- เตรียมหัวข้อสองสามเรื่อง ท่านอาจไม่มีข่าวไว้เล่า ดังนั้นเอาเรื่องของคุณไป เช่น ข่าวคราวครอบครัว อากาศ เรื่องฟุตบอล เรื่องตลก ๆ
- ตั้งความคาดหวังของคุณเอง บางครั้งการเยี่ยมอบอุ่นและคุยกันสนุก บางครั้งเงียบหรือยาก ทั้งสองอย่างเป็นเรื่องปกติ
ควรเอาอะไรไป
เอาสิ่งที่ไว้แบ่งปัน ไม่ใช่สิ่งที่ไว้ทดสอบ ตัวเลือกที่ดีมีดังนี้
- อัลบั้มรูปเล่มเล็ก ที่มีรูปใหญ่และชัด เขียนชื่อไว้ด้านหลังให้เจ้าหน้าที่
- เพลย์ลิสต์ เพลงโปรดในโทรศัพท์ พร้อมหูฟังแบบง่าย ๆ หรือลำโพงตัวเล็ก
- ของนุ่ม ๆ ให้ถือ เช่น ผ้าห่ม ผ้าพันคอ หรือเสื้อไหมพรมที่คุ้นเคย
- โลชั่นทามือ สำหรับนวดมือเบา ๆ ถ้าท่านชอบการสัมผัส
- นิตยสารหรือหนังสือภาพ เรื่องความสนใจเก่า เช่น ทำสวน รถยนต์ นก หรือทำอาหาร
- ของว่างที่ท่านชอบ ถ้าเจ้าหน้าที่บอกว่าปลอดภัย
- ของคุ้นเคยสำหรับห้อง Family Caregiver Alliance แนะนำดอกไม้ ต้นไม้ รูปครอบครัวและงานศิลปะ หรือโปสเตอร์ใหญ่ของรูปครอบครัวในอดีต
- แท็บเล็ต ไว้ดูรูปครอบครัวหรือเล่นเกมอ่อนโยนด้วยกัน
ทำอะไรด้วยกันได้ระหว่างการเยี่ยม
การทำอะไรสักอย่างด้วยกันช่วยลดความกดดันของการสนทนา Dementia Australia แนะนำให้ดูรูปถ่าย ทำงานฝีมือง่าย ๆ ปลูกต้นกล้า ฟังเพลง แบ่งของว่าง หรือเดินเล่นรอบบริเวณ ไอเดียเพิ่มเติมอีกไม่กี่ข้อ
- ดูรูปถ่าย ชี้สิ่งที่คุณเห็น “ดูหมวกใบนั้นสิ” “ชายหาดนี้สวยจัง” ให้ท่านเป็นคนนำ หลีกเลี่ยง “นี่ใคร”
- เปิดเพลงและร้องตาม เพลงที่คุ้นเคยช่วยยกอารมณ์และสร้างช่วงเวลาร่วมกัน แม้เมื่อการพูดคุยยาก
- เดินเล่นสั้น ๆ Family Caregiver Alliance แนะนำให้เดินรอบสถานที่ โดยเฉพาะในสวนถ้ามี การเข็นรถเข็นเดินเล่นก็นับ
- นวดมือ โลชั่นเล็กน้อยและการลูบมือช้า ๆ ช่วยให้สงบได้
- ช่วยเรื่องการแต่งตัว Dementia Australia กล่าวถึงการหวีผม ทาเล็บ หรือช่วยให้ท่านสวมชุดโปรด ถ้าท่านชอบ
- เล่นเกมง่าย ๆ Family Caregiver Alliance แนะนำเล่นไพ่ โดมิโน หรือสิ่งที่ท่านเคยเล่น บนแท็บเล็ต จับคู่ภาพเล่นได้โดยเปิดภาพไว้และไม่มีตัวจับเวลา จับคู่รูปถ่ายเปลี่ยนรูปที่คุณเลือกเป็นเกมจับคู่ และรูปจะอยู่ในเบราว์เซอร์ของคุณ
- ดูอะไรสักอย่างด้วยกัน Family Caregiver Alliance แนะนำหนังตลกและหนังเก่า แม้ท่านจะตามเรื่องไม่ทัน คุณก็นั่งใกล้ ๆ และแบ่งปันเวลาร่วมกันได้
- อ่านออกเสียง บทกวีสั้น ๆ ข้อความโปรด หรือจดหมายจากคนในครอบครัว
- แค่นั่งด้วยกัน การจับมือหรือนั่งเงียบ ๆ คือการเยี่ยมจริง ๆ Alzheimer’s Association ระบุว่าไม่เป็นไรที่จะไม่รู้ว่าจะพูดอะไร และการที่คุณอยู่ตรงนั้นสำคัญที่สุด
การ์ดชวนคุยช่วยได้เมื่อคุณหมดเรื่องพูด แต่ละการ์ดมีภาพและคำชวนปลายเปิด
ควรพูดอย่างไรระหว่างการเยี่ยม
- แนะนำตัวทุกครั้ง “พ่อ นี่สมชายนะ ลูกชายของพ่อ” NIA แนะนำให้ผู้มาเยี่ยมแนะนำตัวสั้น ๆ เพื่อเริ่มบทสนทนา
- เข้าหาจากด้านหน้า และนั่งในระดับสายตา
- อย่าแก้หรือเถียง NIA แนะนำให้ผู้มาเยี่ยมไม่แก้ท่านเมื่อท่านพูดผิดหรือลืมอะไร
- อดทน เมื่อท่านหาคำพูดยาก ให้เวลามาก ๆ
- ตอบสนองต่อความรู้สึก ถ้าท่านดูเศร้าหรือกังวล ให้รับรู้ก่อนเปลี่ยนเรื่อง
- หลีกเลี่ยงคำถามแบบทดสอบ เช่น “จำฉันได้ไหม” หรือ “มื้อเที่ยงกินอะไรไป”
ดูเคล็ดลับการสื่อสารของเราเพิ่มเติม
จะทำอย่างไรเมื่อท่านพูดว่า “อยากกลับบ้าน”
ตอบสนองต่อความรู้สึกที่อยู่เบื้องหลังคำพูด (คู่มือเมื่อท่านขอกลับบ้านซ้ำ ๆของเราลงรายละเอียดมากกว่า) Family Caregiver Alliance อธิบายว่า “อยากกลับบ้าน” มักเป็นวิธีพูดว่า “ฉันไม่สบายใจ” และแนะนำคำตอบเช่น “เล่าเรื่องบ้านให้ฟังหน่อย” หรือ “ที่บ้านชอบอะไรมากที่สุด” Dementia Australia เสริมว่า “บ้าน” อาจหมายถึงช่วงเวลาหรือสถานที่ที่ท่านรู้สึกปลอดภัย เช่น วัยเด็ก
ลองทำดังนี้
- รับรู้ความรู้สึก “ฟังดูเหมือนคิดถึงบ้านนะ”
- ปลอบด้วยการสัมผัส ถ้าท่านยินดี
- ดูรูปหรือคุยเรื่องบ้านของครอบครัว
- ชวนเดินเล่น ดื่มน้ำ หรือกินของว่าง
หลีกเลี่ยงการเถียงหรืออธิบายว่าทำไมท่านกลับไม่ได้ ไม่ค่อยช่วย และมักเพิ่มความทุกข์ใจ
ควรเยี่ยมนานเท่าไร
สั้นกว่าและบ่อยกว่ามักได้ผลดีกว่า Family Caregiver Alliance ระบุว่าท่านมักจำไม่ได้ว่าคุณอยู่ห้านาทีหรือห้าชั่วโมง และแนะนำว่าการเยี่ยมสั้น ๆ สามครั้งต่อสัปดาห์อาจดีกว่าครั้งเดียวยาว ๆ Dementia Australia ระบุว่าไม่มีจำนวนครั้งหรือความยาวที่ถูกต้อง
ในช่วงสัปดาห์แรก ๆ หลังย้ายเข้าศูนย์ดูแล Family Caregiver Alliance แนะนำให้ไปเยี่ยมบ่อย ๆ แล้วค่อย ๆ เข้าสู่รูปแบบที่สม่ำเสมอ ถามเจ้าหน้าที่ว่าเห็นอะไรบ้าง
จะลากลับโดยไม่ทำให้ท่านไม่สบายใจได้อย่างไร
การลากลับอาจเป็นส่วนที่ยากที่สุด Dementia Australia แนะนำว่า
- บอกว่าอยู่ได้นานเท่าไรตอนมาถึง “อยู่ได้หนึ่งชั่วโมง แล้วจะไปซื้อของ”
- ใช้กิจกรรมเป็นจุดจบตามธรรมชาติ “พอจบเพลงนี้ ฉันจะไปแล้วนะ”
- เลือกเวลาให้ตรงกับมื้ออาหารหรือกิจกรรม หรือขอให้เจ้าหน้าที่ช่วยให้ท่านมีอย่างอื่นทำ
- ลาสั้น ๆ และเหมือนเดิมทุกครั้ง การอ้อยอิ่ง ขอโทษ หรืออยู่ต่อ “อีกนิดเดียว” อาจทำให้การลาครั้งต่อไปยากขึ้น
หลังจากที่คุณกลับ การรู้สึกเศร้าเป็นเรื่องปกติ ให้ตัวเองได้พัก ถ้าท่านไม่สบายใจ เจ้าหน้าที่มักช่วยให้ท่านสงบลงได้ในเวลาไม่นานหลังจากนั้น
การไปเยี่ยมผู้มีภาวะสมองเสื่อมที่โรงพยาบาล
โรงพยาบาลเสียงดัง ไม่คุ้นเคย และเต็มไปด้วยคนแปลกหน้า ซึ่งอาจยากมากสำหรับผู้ที่อยู่กับภาวะสมองเสื่อม คู่มือการพาผู้เป็นอัลไซเมอร์ไปโรงพยาบาลของ NIA แนะนำว่า
- ให้มีคนอยู่กับท่าน ให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ ทั้งสมาชิกครอบครัว เพื่อนที่ไว้ใจ หรือผู้ดูแลที่จ้างมา
- ให้เจ้าหน้าที่มีแผ่นข้อมูลส่วนตัว ที่ระบุกิจวัตร ชื่อที่ท่านชอบให้เรียก สิ่งที่ชอบและไม่ชอบ สิ่งที่อาจกระตุ้น และสัญญาณความเจ็บปวดที่ไม่ใช่คำพูด วางสำเนาไว้ในห้องและที่เคาน์เตอร์พยาบาล
- ช่วยเรื่องการกินและดื่ม ผู้สูงอายุอาจขาดสารอาหารในโรงพยาบาล เปิดภาชนะให้ ช่วยตอนมื้ออาหาร กินด้วยกัน และเสนอเครื่องดื่ม
- เอาของที่ปลอบใจไปด้วย เช่น รูปถ่ายหรือสิ่งของที่มีความหมายทางจิตใจ
- ลดเสียง ปิดโทรทัศน์ และลดเสียงโทรศัพท์และเสียงประกาศ
- ลองทำสิ่งที่ช่วยให้สงบ เช่น ดนตรีที่ผ่อนคลาย การอ่าน การอธิษฐาน การร้องเพลง หรือการดูรูปเก่า ๆ
- ส่งเสริมให้ขยับตัว เท่าที่ปลอดภัย โดยได้รับอนุญาตจากเจ้าหน้าที่
- บอกแพทย์ทันทีถ้าท่านดูแย่ลงหรือต่างไปอย่างกะทันหัน NIA อธิบายว่าความสับสนรุนแรงอย่างกะทันหัน เรียกว่าภาวะเพ้อ (delirium) อาจเกิดจากปัญหา เช่น การติดเชื้อ ไข้ ภาวะขาดน้ำ หรือผลข้างเคียงของยา และต้องได้รับการดูแลทางการแพทย์
การเยี่ยมสั้น ๆ อย่างสงบ ที่มีใบหน้าคุ้นเคยและเพลงโปรด อาจเป็นส่วนที่ปลอบใจที่สุดของวันในโรงพยาบาล
พาเด็ก ๆ ไปเยี่ยมด้วย
เด็ก ๆ นำความอบอุ่นมาได้มาก เตรียมพวกเขาไว้ล่วงหน้าด้วยคำพูดง่าย ๆ และตรงไปตรงมา ให้การเยี่ยมสั้น และให้งานทำ เช่น เอาภาพวาดไปให้ดูหรือยื่นรูปถ่ายให้ NIA ระบุว่าเด็กและผู้เป็นอัลไซเมอร์สนุกกับกิจกรรมง่าย ๆ ด้วยกันได้ เช่น ดูอัลบั้มรูปหรือฟังเพลง Dementia Australia แนะนำให้เตรียมถุงเล็ก ๆ ใส่ขนมหรือของเล่นเงียบ ๆ ไว้ให้เด็กเล็กมีอะไรทำ
ดูแลตัวเองด้วย
การไปเยี่ยมอาจเหนื่อยและกระทบอารมณ์ โดยเฉพาะถ้าท่านเปลี่ยนไปมาก ไม่เป็นไรที่จะไปเยี่ยมน้อยลงถ้าจำเป็น พาเพื่อนไปเป็นกำลังใจ หรือกลับก่อนในวันที่ยาก สำหรับไอเดียการดูแลตัวเอง ดูการดูแลตัวเองของผู้ดูแล ถ้าคุณอยู่ไกล ดูคู่มือโทรศัพท์และวิดีโอคอลของเรา
คำถามที่พบบ่อย
ควรเอาอะไรไปเมื่อไปเยี่ยมผู้มีภาวะสมองเสื่อม
เอาสิ่งที่ไว้แบ่งปันกัน ไม่ใช่สิ่งที่ไว้คุยเรื่อง อัลบั้มรูปเล่มเล็ก เพลย์ลิสต์เพลงโปรด ผ้าห่มนุ่ม ๆ โลชั่นทามือ นิตยสารเรื่องงานอดิเรกเก่า หรือของว่างที่เจ้าหน้าที่อนุญาต ใช้ได้ดีทั้งนั้น ในศูนย์ดูแล รูปครอบครัวและสิ่งของที่คุ้นเคยยังช่วยให้ห้องรู้สึกเหมือนบ้านมากขึ้นด้วย
ควรอยู่นานเท่าไรเมื่อไปเยี่ยมผู้มีภาวะสมองเสื่อม
ไม่มีความยาวที่ถูกต้อง หลายครอบครัวพบว่าการเยี่ยมสั้นแต่บ่อยกว่าได้ผลดีกว่าการเยี่ยมนานแต่ห่าง เพราะท่านอาจเหนื่อยเร็วและอาจจำไม่ได้ว่าคุณอยู่นานแค่ไหน สังเกตสัญญาณของความเหนื่อย แล้วลากลับขณะที่การเยี่ยมยังรู้สึกดีอยู่
ควรพูดอะไรเมื่อท่านขอกลับบ้าน
ตอบสนองต่อความรู้สึก ไม่ใช่ตัวคำพูด "อยากกลับบ้าน" มักหมายถึง "ฉันไม่สบายใจหรือไม่รู้สึกปลอดภัย" ลองพูดว่า "เล่าเรื่องบ้านให้ฟังหน่อย" ดูรูปด้วยกัน หรือชวนเดินเล่นหรือกินของว่าง การเถียงหรืออธิบายว่าทำไมท่านกลับไม่ได้มักเพิ่มความทุกข์ใจ
ถ้าท่านจำฉันไม่ได้ล่ะ
อาจเจ็บปวด แต่พยายามอย่าแก้หรือถามว่า "จำฉันไม่ได้เหรอ" แนะนำตัวอย่างอบอุ่นและง่าย ๆ แล้วเพลิดเพลินกับเวลาที่ได้อยู่ด้วยกัน หลายคนยังสนุกกับการมีเพื่อนและรู้สึกถึงความอบอุ่นของการมาเยี่ยม แม้จะนึกไม่ออกว่าคุณเป็นใคร
จะช่วยได้อย่างไรระหว่างที่ท่านนอนโรงพยาบาล
อยู่กับท่านเมื่อทำได้ ช่วยให้ท่านกินและดื่ม และเอาของคุ้นเคยอย่างรูปถ่ายไปด้วย ให้เจ้าหน้าที่มีแผ่นข้อมูลที่ระบุกิจวัตร ชื่อที่ท่านชอบให้เรียก สิ่งที่ชอบ ไม่ชอบ และสัญญาณของความเจ็บปวด บอกแพทย์ทันทีถ้าท่านดูแย่ลงหรือต่างไปอย่างกะทันหัน เพราะความสับสนอย่างกะทันหันอาจเป็นสัญญาณของปัญหาทางการแพทย์
แหล่งอ้างอิง
เราใส่ลิงก์ไปยังองค์กรและงานวิจัยที่หน้านี้อ้างอิง ทุกแหล่งได้รับการตรวจสอบเมื่ออัปเดตหน้านี้
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Residential Care Options: Visiting Someone in Dementia Care · Family Caregiver Alliance
- Visiting someone with dementia · Dementia Australia
- Taking a Person With Alzheimer's Disease to the Hospital · National Institute on Aging
- Helping Family and Friends Understand Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Communication · Alzheimer's Association