Dementiaqarluni pulaarneq isumaginnittoqarfimmi

Asannittoq isumaginnittoqarfimmi, utoqqalinut illumi imaluunniit napparsimmavimmi pulaarsinnaagukku, misigissutsit amerlasuut pilersinnaapput. Suna oqarusussuserlugu, suna nassarsinnaallugu imaluunniit pulaarneq pingaaruteqassappat eqqarsaatigisinnaavat, eqqaamajunnaarniarluni. Pingaaruteqarpoq. National Institute on Aging nassuiaavoq inuit Alzheimerimik napparsimallutik amerlasuunngillutik peqatiginninneq nuannaarutigisinnaaraat, kinamik pulaartoqartarsimanera eqqaamajunnaanngikkaluarlugu. Qupperneq una pulaarneq sioqqullugu, piareerlugu kingornalu qanoq iliussaaneq pillugu iliuusissanik siunnersuuteqarpoq, aammalu napparsimmavimmi pulaarnerup immikkut siunnersuutaanik.

Pulaarneq qanoq piareersartarpara?

Piareersarneq mikivoq ilissinnut marlunngornnut ajornannginnerulersinnaavoq.

• Piffissaq eqqortoq toqqaagit. Dementia Australia siunnersuuppoq inuk ernumasunik naatsorsugaangami pulaarniassasoq, amerlanernut ullaakkut ulloqeqqataluunniit. Family Caregiver Alliance siunnersuuppoq aammalu suliffeqarfiup ulluinnarni pilersaarusiaata pillugit ilisimasaqarsinnaassutit, aammalu piffissaq kiffaanngissuseq ingerlatillugu pulaarniassasoq.
• Sulisut aperikkit. Ullumi inuk qanoq ittoq aperiarlugu, nerisassanik, uumasunik imaluunniit anillunilu pisarnermut malittarisassanik paasisimasaqqusillutit.
• Pulaarfimmut pooq mikisoq piareersaruk. Ataaseq marlulluunniit peqatigisinnaassusillit naammattariaqarput (allattorsimaffik ataani takuguk).
• Oqaatsinik assigiinngitsunik eqqarsaatigisinnaavatit. Inuk nammineq oqariartuutigisinnaajunnaarsinnaavoq, taamaattumillu oqaatsinik nassiussinnaavutit: ilaquttap pillugit nutaanik, sila pillugu, timersornerup eqqarsaatigalugu, imaluunniit oqaluttuaq quiasaartoq.
• Nammineq naatsorsuutigisinnaassusitit. Pulaarnerit ilai kissaatiginnittunik, oqaloqatigiittunillu misigisinnaapput. Allaagut nipaarujussuuvoq imaluunniit ajornakusooq. Tamarmik piumassuseqarluinnartumik misigisinnaapput.

Suna nassartarpara?

Sunik peqatigisinnaasunik nassarsigit, misileraanermut atorsinnaanngitsumik. Ajunngitsut toqqagassat taakkuupput:

• Assinik katersat mikisut assinik angisuunik, ersarissunik. Sulisunut iluaqutaasinnaalluni kingornut allallugu.
• Nipilersuutit nuannarisat tutsiuteqqammersakkat, sianerikkut tusarnaartitsissutit mikisut atorlugit imaluunniit nipilersuutmik mikisumik.
• Sunik aqillugu tigusinnaasoq, assersuutigillugu qillipiluk, qiperorluk imaluunniit ullik nalunngisaq.
• Assaanik aaliuut assanut ajunngitsumik aqunneqarnissamut, inuk tamanna nuannaarutigiguniuk.
• Atuagaq imaluunniit assinik atuagaq siuliani nuannaarutigisimasaanik, assersuutigillugu naatsiivik, biilit, timmissat imaluunniit igavoq.
• Nerisassat nuannarisat, suliffimmi sulisut akuersaappata.
• Inissaanut sunik nalunngilaat. Family Caregiver Alliance siunnersuuppoq naasut, naasut naasutaat, ilaquttap assii aammalu titartakkat, imaluunniit assinik saqqummiussaq angisoq ilaquttap assiinik siulianit.
• Tablet, ataatsimoorlusi ilaquttap assiinik qimerloorniarlusi imaluunniit sunik imatut najuittunik taakkuninnga attaveqaqqullusi.

Pulaarneq ingerlatillugu qanoq peqatigisinnaavugut?

Ataatsimoorlusi sunaqanngitsoq oqarasuaannermit annikillisitsisinnaavoq. Dementia Australia siunnersuuppoq assinik qimerloorneq, sanaartornermi sunik imatut najuittunik, naasut ikumasoq ikummatigalugit, nipilersuutinik, nerisassanik agguarneq, aammalu silataani pisuttuarneq. Allanik siunnersuutinik:

1. Assinik qimerloorit. Takusat pillugit oqaluttuarit: „Tassa niaqummiutaq takujuk.“ „Immaqa sinaaq una nuannarpoq.“ Inuk siulersortissavat. „Kina una?“ aperineqarnissaq pinaveersaartigu.
2. Nipilersuutinik tusarnaartitsigit erinarsorlutillu. Nipilersuutit nalunngisaasut misigissutsinik kissaateqartitsisinnaapput, aammalu peqatigiinnermik misigissutsit pilersinnaallutik, oqarasuaat ajornakusunngikkaluartoq.
3. Sivikitsigisumik pisuttuarit. Family Caregiver Alliance siunnersuuppoq suliffeqarfik arlaatigut pisuttuarneq, naatsiivimmi, naatsiiveqarpat. Akornusersuutigineq pisuttuarneruvoq.
4. Assanut ajunngitsumik aqunneq. Aaliuut mikisoq assanut arrortillugu aqunneq eqqissisimanartumik misigisinnaavoq.
5. Inuup nammineq pisoqartarnerani ikiueruk. Dementia Australia oqaluttuarpoq nutsanik salinneq, kukkunik qalipaatineq imaluunniit atisaanik nuannarisaminnik atisitsinneq, inuk tamanna nuannaarutigiguniuk.
6. Sunik imatut najuittunik peqatiginnigit. Family Caregiver Alliance siunnersuuppoq kortinik, domino-nik, imaluunniit suna tamaat inuk siuliani peqatigisaralugu. Tablet atorlugu, Picture Pairs assit ersitillugit, piffissaliussaqarnani peqatigineqarsinnaavoq. Photo Pairs assit toqqakkat assigiinngitsut nanisinnaallugit atorneqarsinnaapput, assillu browserinniittarput.
7. Ataatsimoorlusi takuniarit. Family Caregiver Alliance siunnersuuppoq quiasaartartunik, pillugu sujullernillu filmiliornernik. Inuk oqaluttuaq malinnaajunnaanngikkaluarlugu, qanimut ineqartarlusi peqatigiinneqarsinnaavoq.
8. Atuartuussigit. Taalliaq mikisoq, atuagaq pillugu immikkut nuannarineqartoq, imaluunniit ilaquttap allakkatigut ilanngussaq.
9. Ataatsimoorlusi nipaarlugit ineqarit. Assatik tigummiarlugu imaluunniit nipaarullutik ineqarneq pulaarneq pingaaruteqarluinnarpoq. Alzheimer’s Association nassuiaavoq oqarusussuserluinnarneq ajornanngitsoq, aammalu peqatigisimanerpit pingaarnerpaasoq.

Conversation Cards iluaqutaasinnaapput oqarusussuseq unitsippat. Korti ataaseq assimik apeqqummillu ammasumik imaqarpoq.

Pulaarneq ingerlatillugu qanoq oqarasuaateqartarpunga?

• Tikilluaruit kinaanerlutit nassuiaannarit. „Aluu, Ataata, Mark-uvunga, ernerpit.“ NIA siunnersuuppoq tikeraartut kinaanerat nassuiaassasoq oqaatsit aallartinniarlugit.
• Saavanit saaffiginnigit aammalu isigisaanik nivellinniarlutik ingilluni.
• Eqqortumik nassuiaaneq imaluunniit aqqusaaneq pinaveersaartigu. NIA siunnersuuppoq tikeraartut inuk kukkusunik imaluunniit puiortunik nassuiaassanngitsoq.
• Oqaatsinik ujartunngikkaluarluni utaqqilaarit. Piffissaq amerlaq pisariaqarpoq.
• Misigissutsinut pingaartitsigit. Inuk aliasunneqarsimasoq imaluunniit ernumasoq takugukku, aaqqiiarinnginnera eqqarsaatigisinnaavat.
• Aperissutit misileraasut pinaveersaartikkit soorlu „Ilisarisinnaannginnerpinga?“ imaluunniit „Ullumi suna nerivigit?“

Oqaloqatigiinnermik siunnersuutinik suli paasissutissanik takusinnaavutit.

„Angerlarsimaffiannut uterusuppunga“ oqarpat qanoq iliussaanga?

Oqaatsit kingornatigut misigissutsinut akissavat (avoqaatigisinnaavarput uummat ornikkuttarpoq uterusumalluni apeqqutigisarneranut). Family Caregiver Alliance nassuiaavoq „Angerlarsimaffiannut uterusuppunga“ amerlaneritigut isumaqarluni „nuannaarutiginngilara“, aammalu akissutit siunnersuutigai soorlu „Angerlarsimaffiit pillugit oqaluttuarnga“ imaluunniit „Angerlarsimaffinni sunaqarnerpa nuannarinerpaavit?“ Dementia Australia ilannguppaa „angerlarsimaffik“ piffissaq imaluunniit sumiiffik isumannaatsimasoq isigalugit, soorlu meeqqatut nunaaneq.

Misiliguk:

• misigissutsit akuersaarlugit: „Angerlarsimaffiit eqqaamasaqarfiginerlugut tusarnaakkit.“
• aktuerineq iluaqutaassaaq, inuk tamanna nuannaarutigiguniuk
• assinik qimerloorneq imaluunniit angerlarsimaffik pillugit oqaluttuarneq
• pisuttuarneq, imerneq imaluunniit nerisassat neqeroorfigalugit

Aqqusaaneq imaluunniit uterusinnaannginnera nassuiaaneq iluaqutaajunnaartarpoq, kikkunneqartartussaaneralu annertusisinnaalluni.

Pulaarneq qanoq sivisutigissasoq pisariaqarpa?

Sivikinnerusunik, kajumissutsimillu, amerlaneritigut ajornannginnerusarput. Family Caregiver Alliance nassuiaavoq inuk amerlaneritigut eqqaamajunnaartartoq minnitsinik tallimanik imaluunniit nalunaaquttanik tallimanik taaneqartarsimanerpit, siunnersuutigillunilu sapaatip-akunnera marloriarluni sisamanik pulaarneq ataatsimut sivisumi pulaarnermit ajornannginnerusartoq. Dementia Australia nassuiaavoq pulaarnerup amerlassusaata sivisussusaallu pillugit aalajangersakkanik eqqortunik soqanngilaq.

Isumaginnittoqarfimmut nuunniarnerup sapaatip-akunnerini siullerni, Family Caregiver Alliance siunnersuuppoq amerlavallaarlutit pulaarniassasoq, kingornalu kajumissutsimut naleqqussarluni. Sulisut takusaannik aperikkit.

Aallarninni kikkunneqartitsinanga qanoq iliussaanga?

Aallarneq Amerlanernik ajornakusinnaasarpoq. Dementia Australia siunnersuuppoq:

• Tikilluaruit sivisussutsit nassuiaaruk. „Nalunaaquttamik ataaseq taaneqartarpunga, kingornalu pisiniarfiusuppunga.“
• Aallarnissamut atorneqarnissaa qanoq, sunaqanngitsoq naammassineq. „Erinarsorneq una naammassigutsigu aallassaanerpunga.“
• Nerisassat imaluunniit sunaqanngitsoq ingerlalluarpat piffissaanut naleqqiussarlugu, imaluunniit sulisut inuk sunik allanik ingerlalersinniarlugu ikiuqqullugit.
• Aallarnissat najuitsumillu, ullut tamaasa assingusumik atorlugu. Sivisuumik utaqqineq, utoqqatsinneq imaluunniit „sivikitsigisumik suli“ taaneqartarneq kingusinnerusukkut aallarnissat ajornarnerulersinnaavai.

Aallarnerup kingorna aliasunneqarsinnaanerpiaavoq. Piffissaq nammineq imminut isummanarsarniassavat. Inuk kikkunneqarpat, sulisut maanna kingunerusukkut eqqissisitsisinnaavaat.

Napparsimmavimmi inuk dementiaqarluni pulaarlugu

Napparsimmaveqarfik nipiliorujussuuvoq, ilisimaneqarnani aammalu inuit amerlasuut tikittarsimapput, dementiaqarluni inuiaqatigiinni ajornakusinnaalluni. NIA-mit siunnersuut inuk Alzheimerimik napparsimasoq napparsimmavimmut pisineq ima siunnersuuppoq:

• Inuk peqatigineqarli qanoq naatsorsuutigalugu: ilaquttap ilaasortaa, ikinngutupperisaq imaluunniit akisussaasumik isumaginnittoq.
• Sulisunut paasissutissanik qupperneq tunniaruk inuup qanoq inooriaaseqarnersoq, qanoq taaneqartarusimasoq, qanoq nuannaarutigisai, nuannaarutiginngilai, suna kikkunneqartitsisinnaasoq, aammalu anniarneranut malunnarutit oqaatsinik nassuiaatinngitsut. Quppernerit inissamini aammalu verpleegiatit inissaani ilanngukkit.
• Nerisassiorneq imernerlu ikiorsinnaavat. Inuusuttut utoqqaanerusut napparsimmavimmi nerisassanik amigaateqartarsinnaapput. Matuerlugit, nerisassanik ikiuutissinnaavat, nerisinnaallusilu, imerneq neqeroorfigissallugu.
• Eqqissisimanartumik sunik nassiussigit assersuutigalugu assit imaluunniit upperisamut atugassat.
• Nipit appariarlugit. TV qaminniarlugu, tussiatortullu intercom nipilersuutaat appariarlugit.
• Eqqissisimanermut ileqqorissaarutit misiligit, assersuutigalugu nipilersuutit eqqissisimanartut, atuarneq, qinusarneq, erinarsorneq imaluunniit assinik sujullernik qimerloorneq.
• Pisuttuarneq kajumissutsimut kiisalu isumannaatsumut sulisut akuersuutaat malillugit.
• Inuk ataasiakkaat aaqqiartoruinnanngorsimasoq, imaluunniit allanngoriartoq takugukku nakorsamut oqariartuutiguk. NIA nassuiaavoq allannguuteqarsimanera tassa delirium, peqqutaasinnaasoq napparsimalerinermut, kissassutsimut, imermik amigaateqarnermut imaluunniit akiuussanut kingunerisaanermut, nakorsamit misissorneqarnissarlu pisariaqarpoq.

Napparsimmavimmi ulloq sivikitsoq, eqqissisimasoq aammalu inuk nalunngisaq erinarsornerlu nuannarineqartoq, ullup ilaanni nuannaarnerpaasinnaavoq.

Meeqqat ilanngullugit pulaarneq

Meeqqat kissaatigisinnaapput. Piareersinnaavatitsigut yoojutsumillu, aserfallatsaaliinnartumillu, sivikitsigisumillu pulaarnissat, aammalu suliaqarnissamut, assersuutigalugu titartagaq takutinniarlugu imaluunniit assinik tunniussiniaalluni. NIA nassuiaavoq meeqqat dementiaqarlutik innuttaasunut sunik imatut najuittunik peqatigisinnaasut, soorlu assinik katersanik qimerloorneq imaluunniit nipilersuutinik tusarnaartitsineq. Dementia Australia siunnersuuppoq meeqqanut pooq mikisoq nerisassanik nipaarlunilu sunik imatut pissarsisimasoq.

Illit imminnut isumaginnillutit

Pulaarneq qasuersartitsisinnaavoq misigissutsinillu sunniuteqartarsinnaavoq, ingammik inuk allanngoriartorsimappat. Kajumissutsimut naleqqussarlugu ikinnerusumik pulaarniassallutit, ikinngutinik peqatiginnillutik ikioqqullutit, imaluunniit ulloq ajornakusoq aallarnissaq naleqqutigissavat. Illit pillugit isumaginninnissamut siunnersuutit takusinnaavatit isumaginnittunut nammineq isumaginninneq. Ungasissumi najugaqaruit, tussiarfinni aammalu video-kkut oqarasuaat pillugit ataani ilinniartittakkavut takusinnaavatit.