Odwiedziny u osoby z demencją w domu opieki lub w szpitalu

Odwiedziny u kogoś bliskiego w domu opieki, na oddziale dla osób z demencją czy w szpitalu mogą wywołać wiele uczuć. Możesz się zastanawiać, co powiedzieć, co zabrać, albo czy wizyta w ogóle ma znaczenie, skoro osoba jej nie zapamięta. Ma. National Institute on Aging zauważa, że osoby z chorobą Alzheimera często lubią towarzystwo, nawet gdy nie pamiętają, kim jest odwiedzający. Ta strona podaje praktyczne kroki przed wizytą, w jej trakcie i po niej oraz konkretne wskazówki na pobyt w szpitalu.

Jak przygotować się do wizyty?

Odrobina planowania ułatwia wizytę Wam obojgu.

• Wybierz dobrą porę. Dementia Australia radzi odwiedzać wtedy, gdy osoba jest zwykle najbardziej czujna, a dla wielu osób to rano lub koło południa. Family Caregiver Alliance radzi poznać harmonogram placówki i odwiedzać w czasie wolnym, a nie w czasie zajęć.
• Zapytaj personel. Dowiedz się, jak osoba czuje się dziś, i sprawdź zasady dotyczące jedzenia, zwierząt i wyjść.
• Spakuj małą torbę na wizytę. Wystarczą jedna lub dwie rzeczy do wspólnego przeżywania (lista poniżej).
• Zaplanuj kilka tematów. Osoba może nie mieć wiadomości do podzielenia się, więc przynieś własne: nowiny z rodziny, pogodę, mecz, zabawną historię.
• Ustaw własne oczekiwania. Niektóre wizyty będą ciepłe i rozmowne. Inne ciche albo trudne. Jedno i drugie jest normalne.

Co zabrać?

Zabieraj rzeczy do wspólnego przeżywania, a nie takie, które sprawdzają. Dobre wybory to:

• Mały album ze zdjęciami z dużymi, wyraźnymi fotografiami. Podpisz je z tyłu dla personelu.
• Lista ulubionych piosenek w telefonie, z prostymi słuchawkami lub małym głośnikiem.
• Coś miękkiego do trzymania, na przykład znajomy koc, szal albo sweter.
• Krem do rąk do delikatnego masażu dłoni, jeśli osoba lubi dotyk.
• Czasopismo lub książka z obrazkami o dawnym zainteresowaniu, takim jak ogród, samochody, ptaki albo gotowanie.
• Ulubiona przekąska, jeśli personel mówi, że jest bezpieczna.
• Znajome przedmioty do pokoju. Family Caregiver Alliance proponuje kwiaty, rośliny, rodzinne zdjęcia i obrazy albo duży plakat z rodzinnymi zdjęciami z przeszłości.
• Tablet, do oglądania rodzinnych zdjęć lub wspólnej łagodnej gry.

Co możemy robić razem podczas wizyty?

Wspólne zajęcie zdejmuje presję z rozmowy. Dementia Australia proponuje oglądanie zdjęć, łatwe prace ręczne, sadzenie rozsady, muzykę, wspólną przekąskę albo spacer po terenie. Kilka dodatkowych pomysłów:

1. Oglądajcie zdjęcia. Wskazuj, co widzisz: „Popatrz na ten kapelusz”. „Ta plaża wygląda pięknie”. Pozwól osobie prowadzić. Unikaj pytania „Kto to jest?”.
2. Puśćcie muzykę i śpiewajcie. Znajome piosenki mogą poprawić nastrój i dać wspólną chwilę, nawet gdy trudno rozmawiać.
3. Pójdźcie na krótki spacer. Family Caregiver Alliance proponuje spacer po placówce, zwłaszcza po ogrodzie, jeśli jest. Spacer z wózkiem też się liczy.
4. Zrób masaż dłoni. Odrobina balsamu i powolne ruchy po dłoniach mogą uspokajać.
5. Pomóż w pielęgnacji. Dementia Australia wspomina o czesaniu włosów, malowaniu paznokci albo pomocy w ubraniu ulubionego stroju, jeśli osoba to lubi.
6. Zagrajcie w prostą grę. Family Caregiver Alliance proponuje karty, domino albo to, w co osoba kiedyś grała. Na tablecie można grać w Pary obrazków z odkrytymi obrazkami i bez stopera. Pary zdjęć zamieniają wybrane przez Ciebie zdjęcia w grę w dopasowywanie, a zdjęcia zostają w Twojej przeglądarce.
7. Obejrzyjcie coś razem. Family Caregiver Alliance proponuje komedie i stare filmy. Nawet jeśli osoba nie potrafi śledzić fabuły, możecie siedzieć blisko i dzielić ten czas.
8. Czytaj na głos. Krótki wiersz, ulubiony fragment albo list od kogoś z rodziny.
9. Po prostu siedźcie razem. Trzymanie się za ręce albo ciche siedzenie to prawdziwa wizyta. Alzheimer’s Association zauważa, że nie ma nic złego w tym, że nie wiesz, co powiedzieć, i że najważniejsza jest Twoja obecność.

Karty do rozmowy mogą pomóc, gdy zabraknie tematów. Każda karta ma obrazek i otwarte zaproszenie do rozmowy.

Jak rozmawiać podczas wizyty?

• Przedstawiaj się za każdym razem. „Cześć, tato, to Marek, twój syn”. NIA radzi, by odwiedzający krótko się przedstawiali na początku rozmowy.
• Podchodź od przodu i siadaj na wysokości oczu.
• Nie poprawiaj i nie kłóć się. NIA radzi odwiedzającym, by nie poprawiali osoby, gdy się pomyli lub o czymś zapomni.
• Zachowaj cierpliwość, gdy trudno znaleźć słowa. Daj dużo czasu.
• Odpowiadaj na uczucia. Jeśli osoba wydaje się smutna lub zmartwiona, uznaj to, zanim zmienisz temat.
• Unikaj pytań jak w quizie, takich jak „Pamiętasz mnie?” albo „Co było na obiad?”.

Więcej znajdziesz we wskazówkach o komunikacji.

Co zrobić, gdy osoba mówi „Chcę iść do domu”?

Odpowiedz na uczucie, które kryje się za słowami (więcej w naszym poradniku gdy ktoś wciąż prosi o powrót do domu). Family Caregiver Alliance wyjaśnia, że „chcę iść do domu” zwykle jest sposobem na powiedzenie „Nie czuję się dobrze”, i proponuje odpowiedzi takie jak „Opowiedz mi o swoim domu” albo „Co lubisz najbardziej w domu?”. Dementia Australia dodaje, że „dom” może oznaczać czas lub miejsce, w którym osoba czuła się bezpiecznie, na przykład dzieciństwo.

Spróbuj:

• nazwać uczucie: „Wygląda na to, że tęsknisz za domem”
• okazać komfort dotykiem, jeśli jest mile widziany
• obejrzeć zdjęcia albo porozmawiać o rodzinnym domu
• zaproponować spacer, napój lub przekąskę

Unikaj kłótni i tłumaczenia, dlaczego nie można wyjść. Rzadko pomaga i często nasila niepokój.

Jak długa powinna być wizyta?

Krótsze i częstsze zwykle wypada lepiej. Family Caregiver Alliance zauważa, że osoba zwykle nie pamięta, czy wizyta trwała pięć minut, czy pięć godzin, i radzi, że trzy krótkie wizyty w tygodniu mogą być lepsze niż jedna długa. Dementia Australia podaje, że nie ma właściwej liczby wizyt ani właściwej długości.

W pierwszych tygodniach po przeprowadzce do placówki dla osób z demencją Family Caregiver Alliance radzi odwiedzać często, a potem stopniowo ustalić stały rytm. Zapytaj personel, co zauważa.

Jak wyjść, nie denerwując osoby?

Wyjście bywa najtrudniejsze. Dementia Australia radzi:

• Powiedz, jak długo możesz zostać, gdy przychodzisz. „Mogę zostać godzinę, a potem idę na zakupy”.
• Użyj zajęcia jako naturalnego zakończenia. „Gdy skończymy tę piosenkę, będę się zbierać”.
• Dopasuj to do posiłku lub zajęcia albo poproś personel, by pomógł osobie przejść do czegoś innego.
• Niech pożegnanie będzie krótkie i za każdym razem takie samo. Zwlekanie, przepraszanie albo zostawanie „jeszcze chwilkę” może utrudnić kolejne pożegnania.

Po wyjściu to normalne, że czujesz smutek. Pozwól sobie odpocząć. Jeśli osoba się zdenerwowała, personel zwykle może pomóc jej uspokoić się wkrótce po Twoim wyjściu.

Odwiedziny osoby z demencją w szpitalu

Szpital jest hałaśliwy, obcy i pełen nieznajomych, co może być bardzo trudne dla osoby z demencją. Poradnik NIA o zabraniu osoby z chorobą Alzheimera do szpitala zaleca:

• Niech ktoś zostaje z osobą jak najczęściej: członek rodziny, zaufana osoba albo wynajęta opieka.
• Daj personelowi kartę z informacjami o osobie z jej rytmem dnia, ulubionym imieniem, tym, co lubi i czego nie lubi, możliwymi wyzwalaczami i niewerbalnymi oznakami bólu. Zostaw kopie w pokoju i na dyżurce pielęgniarek.
• Pomagaj w jedzeniu i piciu. Starsze osoby mogą być w szpitalu niedożywione. Otwieraj opakowania, pomagaj przy posiłkach, jedzcie razem i proponuj napoje.
• Przynieś rzeczy dające komfort, takie jak zdjęcia albo przedmioty o znaczeniu duchowym.
• Zmniejsz hałas. Wyłącz telewizor i zmniejsz głośność telefonów i interkomu.
• Spróbuj uspokajających rytuałów, takich jak kojąca muzyka, czytanie, modlitwa, śpiewanie albo oglądanie starych zdjęć.
• Zachęcaj do poruszania się na tyle, na ile jest to bezpieczne, za zgodą personelu.
• Od razu powiedz lekarzowi, jeśli osoba wydaje się nagle w gorszym stanie lub inna. NIA wyjaśnia, że nagła silna dezorientacja, zwana majaczeniem, może być spowodowana takimi problemami jak infekcja, gorączka, odwodnienie lub skutki uboczne leków i wymaga pomocy medycznej.

Krótka, spokojna wizyta ze znajomą twarzą i ulubioną piosenką może być najbardziej pocieszającą częścią szpitalnego dnia.

Wizyty z dziećmi

Dzieci mogą wnieść dużo ciepła. Przygotuj je wcześniej prostymi, szczerymi słowami, niech wizyta będzie krótka i daj im zadanie, na przykład pokazanie rysunku albo podanie zdjęcia. NIA podaje, że dzieci i osoby z chorobą Alzheimera mogą cieszyć się wspólnie prostymi zajęciami, jak oglądanie albumu ze zdjęciami czy słuchanie muzyki. Dementia Australia radzi spakować małą torbę z przysmakami lub cichymi zajęciami dla małych dzieci.

Zadbaj też o siebie

Odwiedziny mogą być męczące i wzruszające, zwłaszcza jeśli osoba bardzo się zmieniła. Można odwiedzać rzadziej, jeśli tego potrzebujesz, zabrać przyjaciela dla wsparcia albo wyjść wcześniej w trudny dzień. Pomysły na dbanie o siebie znajdziesz w poradniku o dbaniu o siebie jako opiekun. Jeśli mieszkasz daleko, zobacz nasz poradnik o rozmowach telefonicznych i wideo.