Demansı Olan Birini Bakım Biriminde ya da Hastanede Ziyaret Etmek

Sevdiğiniz birini bir demans bakım biriminde, huzurevinde ya da hastanede ziyaret etmek pek çok duyguyu ortaya çıkarabilir. Ne söyleyeceğinizi, ne getireceğinizi ya da hatırlamayacaksa ziyaretin bir anlamı olup olmadığını merak edebilirsiniz. Anlamı var. National Institute on Aging, Alzheimer’ı olan kişilerin, ziyaretçinin kim olduğunu hatırlamasalar bile çoğu zaman arkadaşlıktan keyif aldığını belirtiyor. Bu sayfada ziyaretten önce, ziyaret sırasında ve sonrasında için pratik adımlar ve hastanede kalışlar için özel ipuçları yer alıyor.

Bir ziyarete nasıl hazırlanırım?

Biraz planlama, ziyareti ikiniz için de kolaylaştırır.

• İyi bir zaman seçin. Dementia Australia, kişinin genellikle en uyanık olduğu zamanda ziyaret etmeyi öneriyor; bu pek çok kişi için sabah ya da öğle civarıdır. Family Caregiver Alliance, kurumun programını öğrenmeyi ve etkinlik zamanında değil, boş zamanında ziyaret etmeyi öneriyor.
• Çalışanlara danışın. Kişinin bugün nasıl olduğunu sorun ve yiyecek, evcil hayvan ya da dışarı çıkmayla ilgili kuralları kontrol edin.
• Küçük bir ziyaret çantası hazırlayın. Paylaşmak için bir ya da iki şey yeterlidir (aşağıdaki listeye bakın).
• Birkaç konu planlayın. Kişinin paylaşacak haberleri olmayabilir; bu yüzden kendi haberlerinizi getirin: aileden haberler, hava durumu, bir maç, komik bir hikâye.
• Kendi beklentilerinizi belirleyin. Bazı ziyaretler sıcak ve sohbetli geçer. Diğerleri sessiz ya da zor olur. İkisi de normaldir.

Ne getirmeliyim?

Sınayan şeyler değil, paylaşılacak şeyler getirin. İyi seçenekler şunlardır:

• Büyük ve net fotoğrafların olduğu küçük bir fotoğraf albümü. Çalışanlar için arkalarına bilgi yazın.
• Sevdiği şarkılardan oluşan bir liste; telefonda, basit kulaklıklar ya da küçük bir hoparlörle.
• Tutması için yumuşak bir şey; örneğin tanıdık bir battaniye, eşarp ya da hırka.
• El losyonu; kişi dokunmayı seviyorsa nazik bir el masajı için.
• Bahçıvanlık, arabalar, kuşlar ya da yemek gibi eski bir ilgi alanıyla ilgili bir dergi ya da resimli kitap.
• Sevdiği bir atıştırmalık, çalışanlar güvenli olduğunu söylüyorsa.
• Oda için tanıdık eşyalar. Family Caregiver Alliance; çiçekleri, bitkileri, aile resimlerini ve sanat eserlerini ya da geçmişten aile fotoğraflarının olduğu büyük bir posteri öneriyor.
• Bir tablet; aile fotoğraflarına bakmak ya da birlikte nazik bir oyun oynamak için.

Ziyaret sırasında birlikte ne yapabiliriz?

Birlikte bir şey yapmak, sohbetin üzerindeki baskıyı kaldırır. Dementia Australia; fotoğraflara bakmayı, kolay bir el işini, fide dikmeyi, müziği, bir atıştırmalığı paylaşmayı ya da bahçede bir tur atmayı öneriyor. Birkaç fikir daha:

1. Fotoğraflara bakın. Gördüğünüz şeyi söyleyin: “Şu şapkaya bakın.” “Bu sahil çok güzel görünüyor.” Kişi yol göstersin. “Bu kim?” sorusundan kaçının.
2. Müzik çalın ve şarkı söyleyin. Tanıdık şarkılar, konuşmak zor olduğunda bile ruh hâlini yükseltebilir ve ortak bir an getirebilir.
3. Kısa bir yürüyüşe çıkın. Family Caregiver Alliance, kurumun içinde, özellikle varsa bahçede yürümeyi öneriyor. Tekerlekli sandalyeyle gezinti de sayılır.
4. El masajı yapın. Biraz losyon ve ellerde yavaş okşamalar sakinleştirici olabilir.
5. Bakımda yardım edin. Dementia Australia, hoşuna gidiyorsa saçını taramayı, tırnaklarını boyamayı ya da sevdiği bir kıyafeti giymesine yardım etmeyi anıyor.
6. Basit bir oyun oynayın. Family Caregiver Alliance; iskambil, domino ya da kişinin eskiden oynadığı her şeyi öneriyor. Tablette Resim eşleştirme resimler açık ve süresiz oynanabilir. Fotoğraf eşleştirme, seçtiğiniz fotoğrafları bir eşleştirme oyununa dönüştürür ve fotoğraflar tarayıcınızda kalır.
7. Birlikte bir şey izleyin. Family Caregiver Alliance komedileri ve eski filmleri öneriyor. Kişi hikâyeyi takip edemese bile yakınında oturup zamanı paylaşabilirsiniz.
8. Sesli okuyun. Kısa bir şiir, sevdiği bir bölüm ya da bir aile üyesinden bir mektup.
9. Sadece birlikte oturun. El ele tutuşmak ya da sessizce oturmak gerçek bir ziyarettir. Alzheimer’s Association, ne söyleyeceğini bilmemenin sorun olmadığını ve yanında olmanızın en önemli şey olduğunu belirtiyor.

Söyleyecek bir şey bulamadığınızda Sohbet kartları yardımcı olabilir. Her kartta bir resim ve açık bir konu bulunur.

Ziyaret sırasında nasıl konuşmalıyım?

• Her seferinde kendinizi tanıtın. “Merhaba baba, ben Mehmet, oğlun.” NIA, ziyaretçilerin sohbete başlamak için kendilerini kısaca tanıtmasını öneriyor.
• Önden yaklaşın ve göz hizasında oturun.
• Düzeltmeyin ya da tartışmayın. NIA, ziyaretçilere kişi bir hata yaparsa ya da bir şeyi unutursa onu düzeltmemelerini öneriyor.
• Sözcükleri bulmak zorlaştığında sabırlı olun. Bolca zaman tanıyın.
• Duygulara karşılık verin. Kişi üzgün ya da endişeli görünüyorsa konuyu değiştirmeden önce bunu kabul edin.
• “Beni hatırlıyor musunuz?” ya da “Öğle yemeğinde ne yediniz?” gibi sınav soruları sormaktan kaçının.

Daha fazlası için iletişim ipuçlarımıza bakın.

“Eve gitmek istiyorum” dediğinde ne yapmalıyım?

Sözcüklerin ardındaki duyguya karşılık verin (birinin sürekli eve gitmek istemesi rehberimiz daha ayrıntılı anlatıyor). Family Caregiver Alliance, “Eve gitmek istiyorum” sözünün çoğu zaman “Kendimi rahat hissetmiyorum” demenin bir yolu olduğunu açıklıyor ve “Bana evinizi anlatın” ya da “Evde en sevdiğiniz şey neydi?” gibi yanıtlar öneriyor. Dementia Australia, “ev”in kişinin kendini güvende hissettiği bir zamanı ya da yeri, örneğin çocukluğunu ifade edebileceğini ekliyor.

Şunları deneyin:

• duyguyu kabul etmek: “Evi özlemiş gibisiniz.”
• hoşuna gidiyorsa dokunuşla rahatlık sunmak
• fotoğraflara bakmak ya da aile evinden söz etmek
• bir yürüyüş, bir içecek ya da bir atıştırmalık önermek

Tartışmaktan ya da neden ayrılamayacağını açıklamaktan kaçının. Nadiren işe yarar ve çoğu zaman sıkıntıyı artırır.

Bir ziyaret ne kadar sürmeli?

Daha kısa ve daha sık ziyaretler çoğu zaman daha iyi sonuç verir. Family Caregiver Alliance, kişinin genellikle beş dakika mı yoksa beş saat mi kaldığınızı hatırlamadığını belirtiyor ve haftada üç kısa ziyaretin bir uzun ziyaretten daha iyi olabileceğini öneriyor. Dementia Australia, doğru bir ziyaret sayısı ya da doğru bir süre olmadığını söylüyor.

Family Caregiver Alliance, bir demans bakım birimine taşınmadan sonraki ilk haftalarda sık sık ziyaret etmeyi, sonra yavaş yavaş düzenli bir düzene oturmayı öneriyor. Çalışanlara ne gördüklerini sorun.

Onları üzmeden nasıl ayrılırım?

Ayrılmak en zor kısım olabilir. Dementia Australia şunları öneriyor:

• Varır varmaz ne kadar kalabileceğinizi söyleyin. “Bir saat kalabilirim, sonra alışverişe gideceğim.”
• Bir etkinliği doğal bir son olarak kullanın. “Bu şarkıyı bitirince çıkacağım.”
• Bir öğünle ya da etkinlikle zamanlayın ya da çalışanlardan kişinin başka bir şeye yerleşmesine yardım etmesini isteyin.
• Vedayı kısa tutun ve her seferinde aynı olsun. Oyalanmak, özür dilemek ya da “biraz daha” kalmak, sonraki vedaları zorlaştırabilir.

Ayrıldıktan sonra üzülmeniz normaldir. Kendinize dinlenme izni verin. Kişi üzülmüşse çalışanlar genellikle onun kısa süre sonra yatışmasına yardımcı olabilir.

Demansı olan birini hastanede ziyaret etmek

Hastane gürültülü, yabancı ve yabancılarla doludur; bu, demansla yaşayan biri için çok zor olabilir. NIA’nın Alzheimer’ı olan birini hastaneye götürmek rehberi şunları öneriyor:

• Bir kişi mümkün olduğunca yanında kalsın: bir aile üyesi, güvenilir bir arkadaş ya da ücretli bir bakıcı.
• Çalışanlara kişisel bilgi formu verin; kişinin rutinini, tercih ettiği adı, sevdiklerini ve sevmediklerini, olası tetikleyicileri ve sözsüz ağrı işaretlerini içersin. Kopyalarını odaya ve hemşire istasyonuna koyun.
• Yemek yemeye ve içmeye yardım edin. Yaşlı yetişkinler hastanede yetersiz beslenebilir. Kapları açın, öğünlerde yardım edin, birlikte yiyin ve içecek ikram edin.
• Rahatlatıcı eşyalar getirin; örneğin fotoğraflar ya da manevi anlam taşıyan eşyalar.
• Gürültüyü azaltın. Televizyonu kapatın ve telefon ile arama sistemi sesini kısın.
• Sakinleştirici ritüeller deneyin; örneğin rahatlatıcı müzik, okumak, dua etmek, şarkı söylemek ya da eski resimlere bakmak.
• Çalışanların onayıyla, güvenli olduğu ölçüde hareket etmeyi teşvik edin.
• Kişi birdenbire daha kötü ya da farklı görünüyorsa hemen doktora söyleyin. NIA, deliryum denen ani şiddetli kafa karışıklığının enfeksiyon, ateş, susuzluk ya da ilaç yan etkileri gibi sorunlardan kaynaklanabileceğini ve tıbbi ilgi gerektirdiğini açıklıyor.

Tanıdık bir yüzle ve sevilen bir şarkıyla geçen kısa, sakin bir ziyaret, hastanedeki bir günün en rahatlatıcı kısmı olabilir.

Ziyarete çocuk getirmek

Çocuklar çok sıcaklık getirebilir. Onları önceden basit, dürüst sözcüklerle hazırlayın, ziyareti kısa tutun ve bir resim göstermek ya da bir fotoğraf uzatmak gibi bir görev verin. NIA, çocukların ve Alzheimer’ı olan kişilerin bir fotoğraf albümüne bakmak ya da müzik dinlemek gibi basit etkinlikleri birlikte yapmaktan keyif alabileceğini belirtiyor. Dementia Australia, küçük çocukları meşgul etmek için küçük bir ikram ya da sessiz oyuncak çantası hazırlamayı öneriyor.

Kendinize de iyi bakın

Ziyaret etmek, özellikle kişi çok değişmişse yorucu ve duygusal olabilir. Gerekirse daha seyrek ziyaret etmek, destek için bir arkadaş getirmek ya da zor bir günde erken ayrılmak sorun değildir. Kendinize bakmak için fikirler için bakım verenin kendine bakması rehberine bakın. Uzakta yaşıyorsanız telefon ve görüntülü görüşmeler rehberimize bakın.