Thăm người sa sút trí tuệ ở khu chăm sóc đặc biệt hoặc bệnh viện

Thăm người bạn thương yêu ở khu chăm sóc đặc biệt, viện dưỡng lão hay bệnh viện có thể khơi dậy rất nhiều cảm xúc. Bạn có thể băn khoăn nên nói gì, nên mang gì, hoặc liệu buổi thăm có ý nghĩa không nếu người thân sẽ không nhớ. Nó có ý nghĩa. National Institute on Aging lưu ý rằng người bị Alzheimer thường thích có bạn bên cạnh ngay cả khi họ không nhớ người đến thăm là ai. Trang này đưa ra những bước thực tế trước, trong và sau buổi thăm, cùng những lời khuyên cụ thể cho thời gian nằm viện.

Tôi chuẩn bị cho buổi thăm thế nào?

Chuẩn bị một chút sẽ giúp buổi thăm dễ hơn cho cả hai.

• Chọn một giờ tốt. Dementia Australia gợi ý thăm vào lúc người thân thường tỉnh táo nhất, với nhiều người là buổi sáng hoặc quanh giữa trưa. Family Caregiver Alliance gợi ý tìm hiểu lịch của cơ sở và thăm vào giờ rảnh thay vì giờ sinh hoạt.
• Hỏi nhân viên. Hỏi hôm nay người thân thế nào, và kiểm tra các quy định về đồ ăn, thú cưng hay đi chơi.
• Chuẩn bị một túi nhỏ khi đi thăm. Một hai thứ để chia sẻ là đủ (xem danh sách bên dưới).
• Nghĩ sẵn vài chủ đề. Người thân có thể không có tin gì để kể, nên hãy mang chuyện của bạn: tin tức gia đình, thời tiết, một trận bóng đá, một câu chuyện vui.
• Đặt kỳ vọng cho chính bạn. Có buổi thăm ấm áp và nhiều chuyện. Có buổi lại yên lặng hoặc khó khăn. Cả hai đều bình thường.

Tôi nên mang theo gì?

Hãy mang những thứ để chia sẻ, không phải những thứ để kiểm tra. Những lựa chọn tốt gồm:

• Một cuốn album ảnh nhỏ với những bức ảnh lớn, rõ nét. Ghi chú ở mặt sau để nhân viên biết.
• Một danh sách nhạc gồm các bài yêu thích trên điện thoại, với tai nghe đơn giản hoặc một chiếc loa nhỏ.
• Một thứ mềm để ôm, như một chiếc chăn, khăn quàng hay áo len quen thuộc.
• Kem dưỡng tay để xoa bóp tay nhẹ nhàng, nếu người thân thích được chạm.
• Một tờ tạp chí hay cuốn sách tranh về một mối quan tâm cũ, như làm vườn, xe cộ, chim muông hay nấu ăn.
• Một món ăn nhẹ yêu thích, nếu nhân viên cho biết là an toàn.
• Những đồ vật quen thuộc cho căn phòng. Family Caregiver Alliance gợi ý hoa, cây, ảnh gia đình và tranh, hoặc một tấm áp phích lớn ghép những ảnh gia đình thời xưa.
• Một chiếc máy tính bảng, để xem ảnh gia đình hoặc cùng chơi một trò chơi nhẹ nhàng.

Chúng ta có thể làm gì cùng nhau trong buổi thăm?

Cùng làm một việc giúp giảm áp lực phải trò chuyện. Dementia Australia gợi ý xem ảnh, làm một món thủ công dễ, trồng cây con, nghe nhạc, chia nhau một món ăn nhẹ, hoặc đi dạo quanh khuôn viên. Vài ý tưởng nữa:

1. Xem ảnh. Chỉ ra những gì bạn thấy: “Nhìn chiếc mũ kìa.” “Bãi biển này đẹp quá.” Để người thân dẫn dắt. Tránh hỏi “Đây là ai?”
2. Mở nhạc và hát. Những bài quen thuộc có thể làm tâm trạng nhẹ nhõm và mang lại một khoảnh khắc chung, kể cả khi nói chuyện khó khăn.
3. Đi dạo ngắn. Family Caregiver Alliance gợi ý đi quanh cơ sở, nhất là trong khu vườn nếu có. Đẩy xe lăn đi dạo cũng được tính.
4. Xoa bóp tay. Một chút kem dưỡng và những nét vuốt chậm trên đôi tay có thể làm dịu.
5. Giúp chải chuốt. Dementia Australia nhắc đến việc chải tóc, sơn móng tay hoặc giúp người thân mặc bộ đồ yêu thích, nếu họ thích.
6. Chơi một trò đơn giản. Family Caregiver Alliance gợi ý chơi bài, domino, hay bất cứ trò gì người thân từng chơi. Trên máy tính bảng, Ghép đôi hình có thể chơi với các hình luôn hiện rõ và không có đồng hồ. Ghép đôi ảnh biến những tấm ảnh bạn chọn thành một trò ghép đôi, và ảnh chỉ nằm trong trình duyệt của bạn.
7. Cùng xem một chương trình. Family Caregiver Alliance gợi ý phim hài và phim cũ. Dù người thân không theo kịp cốt truyện, bạn vẫn có thể ngồi sát bên và chia sẻ thời gian.
8. Đọc to. Một bài thơ ngắn, một đoạn yêu thích, hoặc một lá thư của người nhà.
9. Chỉ ngồi bên nhau. Nắm tay hoặc ngồi yên lặng cũng là một buổi thăm thật sự. Alzheimer’s Association lưu ý rằng không biết nói gì cũng không sao, và sự có mặt của bạn mới là quan trọng nhất.

Thẻ trò chuyện có thể giúp khi bạn hết chuyện để nói. Mỗi thẻ có một bức hình và một gợi ý mở.

Tôi nên nói chuyện thế nào trong buổi thăm?

• Giới thiệu mình mỗi lần. “Chào bố, con là Minh, con trai của bố đây.” NIA gợi ý khách đến thăm nên giới thiệu ngắn gọn về mình để bắt đầu cuộc trò chuyện.
• Đến gần từ phía trước và ngồi ngang tầm mắt.
• Đừng sửa lời hay tranh cãi. NIA khuyên khách thăm không nên sửa người thân nếu họ nói sai hay quên điều gì.
• Kiên nhẫn khi họ khó tìm từ. Cho thật nhiều thời gian.
• Đáp lại cảm xúc. Nếu người thân có vẻ buồn hay lo, hãy ghi nhận điều đó trước khi đổi chủ đề.
• Tránh những câu hỏi kiểu kiểm tra như “Bác có nhớ cháu không?” hay “Bữa trưa bác ăn gì?”

Xem mẹo giao tiếp của chúng tôi để biết thêm.

Tôi làm gì khi họ nói “Tôi muốn về nhà”?

Hãy đáp lại cảm xúc đằng sau lời nói (hướng dẫn về khi người thân cứ đòi về nhà của chúng tôi nói sâu hơn). Family Caregiver Alliance giải thích rằng “Tôi muốn về nhà” thường là cách nói “Tôi không thấy thoải mái,” và gợi ý những cách đáp như “Kể cho con nghe về nhà của mẹ nhé” hay “Ở nhà mẹ thích nhất điều gì?” Dementia Australia bổ sung rằng “nhà” có thể là một thời gian hay một nơi mà người thân từng thấy an toàn, như thời thơ ấu.

Hãy thử:

• ghi nhận cảm xúc: “Nghe như mẹ nhớ nhà.”
• mang lại sự an ủi qua xúc chạm, nếu người thân đón nhận
• cùng xem ảnh hoặc nói về ngôi nhà của gia đình
• đề nghị đi dạo, một ly nước hay một món ăn nhẹ

Tránh tranh cãi hay giải thích vì sao họ không thể rời đi. Việc đó hiếm khi giúp ích và thường làm thêm đau khổ.

Buổi thăm nên kéo dài bao lâu?

Ngắn hơn và thường xuyên hơn thường hiệu quả hơn. Family Caregiver Alliance lưu ý rằng người thân thường không nhớ bạn ở lại năm phút hay năm tiếng, và gợi ý rằng ba buổi thăm ngắn mỗi tuần có thể tốt hơn một buổi dài. Dementia Australia cho biết không có số lần thăm đúng hay độ dài đúng.

Trong những tuần đầu sau khi chuyển vào khu chăm sóc đặc biệt, Family Caregiver Alliance gợi ý thăm thường xuyên, rồi dần dần đi vào một nhịp đều đặn. Hãy hỏi nhân viên họ đang thấy điều gì.

Làm sao ra về mà không làm họ buồn?

Ra về có thể là phần khó nhất. Dementia Australia gợi ý:

• Nói bạn ở được bao lâu ngay khi đến. “Con ở được một tiếng, rồi con đi chợ.”
• Dùng một hoạt động làm điểm kết tự nhiên. “Hết bài hát này là con đi nhé.”
• Chọn lúc trùng với bữa ăn hoặc một hoạt động, hoặc nhờ nhân viên giúp người thân ổn định với một việc khác.
• Giữ lời tạm biệt ngắn và giống nhau mỗi lần. Nấn ná, xin lỗi hay ở thêm “chút nữa thôi” có thể làm những lần chia tay sau khó hơn.

Sau khi ra về, thấy buồn là bình thường. Hãy cho phép mình nghỉ ngơi. Nếu người thân đã buồn bã, nhân viên thường giúp họ ổn định lại ngay sau đó.

Thăm người sa sút trí tuệ ở bệnh viện

Bệnh viện ồn ào, xa lạ và đầy người lạ, điều này có thể rất khó khăn với người sống chung với sa sút trí tuệ. Hướng dẫn của NIA về đưa người bị Alzheimer đến bệnh viện khuyến nghị:

• Có người ở bên người thân càng nhiều càng tốt: một người nhà, một người bạn đáng tin hay một người chăm sóc được thuê.
• Đưa nhân viên một tờ thông tin cá nhân ghi thói quen của người thân, tên gọi họ thích, điều thích và không thích, những điều có thể gây khó chịu, và các dấu hiệu đau không bằng lời. Để bản sao trong phòng và ở quầy y tá.
• Giúp ăn và uống. Người lớn tuổi có thể bị thiếu dinh dưỡng trong bệnh viện. Mở sẵn hộp, giúp ăn, cùng ăn và đưa đồ uống.
• Mang theo những món gây yên lòng như ảnh hoặc những vật gắn với đức tin của người thân.
• Giảm tiếng ồn. Tắt TV và giảm âm lượng điện thoại, loa gọi.
• Thử những nghi thức làm dịu, như nhạc êm dịu, đọc sách, cầu nguyện, hát hoặc xem những bức ảnh cũ.
• Khuyến khích đi lại nhiều nhất có thể một cách an toàn, khi được nhân viên đồng ý.
• Báo bác sĩ ngay nếu người thân có vẻ đột nhiên nặng hơn hay khác đi. NIA giải thích rằng sự lú lẫn nặng đột ngột, gọi là mê sảng, có thể do những vấn đề như nhiễm trùng, sốt, mất nước hay tác dụng phụ của thuốc, và cần được chăm sóc y tế.

Một buổi thăm ngắn, bình tĩnh với một gương mặt quen thuộc và một bài hát yêu thích có thể là phần an ủi nhất trong một ngày ở bệnh viện.

Đưa trẻ em đi thăm

Trẻ em có thể mang lại rất nhiều hơi ấm. Hãy chuẩn bị cho các em từ trước bằng những lời giản dị, trung thực, giữ buổi thăm ngắn và giao cho các em một việc, như cho xem một bức vẽ hay đưa một tấm ảnh. NIA gợi ý rằng trẻ em và người bị Alzheimer có thể cùng thích những hoạt động đơn giản, như xem album ảnh hoặc nghe nhạc. Dementia Australia gợi ý chuẩn bị một túi nhỏ đồ ăn vặt hoặc đồ chơi yên tĩnh để giữ trẻ nhỏ bận rộn.

Cũng hãy chăm sóc chính bạn

Việc thăm có thể mệt mỏi và nặng lòng, nhất là khi người thân đã thay đổi nhiều. Bạn hoàn toàn có thể thăm thưa hơn nếu cần, rủ một người bạn đi cùng để có chỗ dựa, hoặc ra về sớm vào một ngày khó khăn. Để có ý tưởng chăm sóc bản thân, xem chăm sóc chính mình. Nếu bạn sống xa, xem hướng dẫn về gọi điện và gọi video của chúng tôi.