Efiloshisho

Ngeenge omunhu e na okudimbwa ta pula epulo limwe lwoikando

Sha talululwa Elesho lominute 4Kokangudu ka-Golden Moments · Nghee hatu shange

Enyamukulo lixupi

Okupula epulo limwe lwoikando oshi li oshinima shihapu mokudimbwa: luhapu omunhu ke shi shii kutya okwa pula nale, nepulo otashi dulika tali ulike oshisho ile oumbada. Nyamukula nombili nomuule mufupi wa fa ashike oto nyamukula oshikando shotete, nyamukula komaliudo e li konima yepulo, ndele ino tya nande “owe shi pula nale.” Shanga enyamukulo opo e li mone, mu lombwela kombinga yoinima tai ka ningwa pokafimbo opo ashike, ndele to mu pe sha shihafifa mu longe pamwe. Ngeenge pe na elunduluko lomukulumwanya, pula ondokotola.

  • Luhapu omunhu ke shi shii kutya okwa pula nale; ine shi ninga owina.
  • Epulo otashi dulika tali holola omaliudo, ngaashi oumbada kombinga yoshinima shonhumba ile okukala a hala okuuda ehe na oshisho.
  • Nyamukula nombili, muule mufupi nombili, wa fa ashike oshikando shotete. Ino tya nande “owe shi pula nale.”
  • Okambapila, okaboodo, ewendo ile okalindeli ke li puye otai dulu oku mu nyamukula ponhele yoye.
  • Mu lombwela kombinga yoinima tai eta oshisho pokafimbo opo ashike tai ka ningwa.
  • Kufa efimbo u fude po ngeenge wa pumbwa, ndele to denga ondokotola ngeenge pe na elunduluko lomukulumwanya.
Kepandja eli (oitukulwa 9)
  1. Omolwashike omunhu e na okudimbwa ha pula epulo limwe lwoikando?
  2. Ohandi ti ngahelipi?
  3. Oshike ndi na okuheninga?
  4. Oilongifo ilula tai nyamukula epulo ponhele yoye
  5. Mu lombwela kombinga yoinima pokafimbo opo ashike
  6. Oilonga tai dulu okukwafela okuyukifa omadiladilo komukalo umwe
  7. Tale omukalo woinima
  8. File yo oshisho ove mwene
  9. Onaini ndi na okudenga ondokotola?

“Ondokotola ohatu i ko efimbo peni?” Konima yeemhito omulongo: “Ondokotola ohatu i ko efimbo peni?” Okuuda epulo limwe lwoikando nolwoikando oshimwe shomoinima tai lolola unene ngeenge to file oshisho omunhu e na okudimbwa. Oshi li oshinima shihapu, ihashi ningwa owina, noku na eenghedi nombili dokunyamukula odo tadi ningi efiku li kale lipu kunye amushe.

Omolwashike omunhu e na okudimbwa ha pula epulo limwe lwoikando?

Luhapu omolwa okudimbulukwa. Okudimbwa ohaku kumu okudimbulukwa kwopakafimbo, onghee omunhu luhapu ke shi shii kutya okwa pula nale, ile ke shi shii enyamukulo. Alzheimer’s Foundation of America oya popya kutya okupula omapulo lwoikando oshinima shihapu notashi teelelwa.

Epulo otashi dulu yo okukala tali humbata omaliudo. Alzheimer’s Association oya yelifa kutya epulo tali endululwa otali dulu okuulika oshisho, eindilo lekwafo, ile oumbada nokukala ino manguluka, notashi dulika omunhu ta kongo ehekeleko nokukala e udite ehe na oshisho. “Ohatu i naini?” otashi dulu okutya “Ondi na oumbada okuya.” Okweefa po, oumbada, ombubo nelunduluko melandulafano lefiku otai dulu oku shi pendula, nepulo tali endululwa otali dulu yo okuulika eemhumbwe donhumba, ngaashi okuya kokandjuwo (Family Caregiver Alliance).

Ohandi ti ngahelipi?

Nyamukula nombili nomuule mufupi, wa fa ashike oto nyamukula oshikando shotete.

  • Enyamukulo nali kale lixupi nola faafana. “Ondokotola ohatu i ko povili onhivali. Ohandi kala pamwe naave.” Enyamukulo la faafana oliupu okutambula ko.
  • Nyamukula komaliudo. “Oto diladila kombinga yondokotola. Otwa i ko omutenya ou, ndele ohandi tu shingi. Kape na sha wa pumbwa okuninga.”
  • Longifa ondaka iwa nekumo lombili, ngeenge osho va hole. Alzheimer’s Association ohai kumaida okukala nombili nokuhenokulongifa omatomhelo ile okutamanana.
  • Yandja enyamukulo olo va hala, lwoikando ngaashi va pumbwa. Alzheimer’s Association oya ti li endulula lwoikando ngaashi tava pula.

Oshike ndi na okuheninga?

  • “Owe shi pula nale.” Family Caregiver Alliance ohai kumaida uha ulikile omunhu kutya okwa pula nale. Itashi mu kwafele a dimbuluke, notashi dulu oku mu udifa nai.
  • Omayelifo male. Eendjovo dihapu otadi eta po shihapu shokudimbwa.
  • Okufuda pombada, okutala nai ile ondaka ya kukuta. National Institute on Aging ohai kumaida elididimiko nokuhenoulika ehandu. Osho oshidjuu; tala oshitukulwa shi na sha nokufuda po pedu apa.

Oilongifo ilula tai nyamukula epulo ponhele yoye

Fimbo omunhu ota dulu natango okulesha, enyamukulo la shangwa olo e wete luhapu ohali kwafele shi dulife enyamukulo la popiwa.

Oshilongifo Nghee to shi longifa
Okambapila ke na eendada dinene “Ondokotola onena povili onhivali. Omushingi oMary.” Ka tula apa ha tale unene
Okaboodo Elandulafano lonena momikweyo nhatu ile nhee; dima ndele to shange omutenya keshe
Ewendo linene li na efiku netango Ohali kwafele komapulo ngaashi “Onena efiku lashike?” ile “Efimbo ola fika nale?”
Okalindeli Tenda efiku keshe; dinga etalelepo tali landula
Omafano a shiivikila Efano lomunhu oo te uya otali dulu okunyamukula epulo “Olyelye te uya?”

Omayele aa okwa dja ku Alzheimer’s Association noku Alzheimer’s Los Angeles. Mu ulikila okambapila ile okaboodo nombili (“Natu tale pamwe kokaboodo”) ponhele yokutya “Onde ku shangela ko.”

Mu lombwela kombinga yoinima pokafimbo opo ashike

Okupopya kombinga yetalelepo ile olweendo omafiku ofimbo ina fika otashi dulu okweetifa omapulo mahapu oule wefimbo molwoumbada. Family Caregiver Alliance na Alzheimer’s Los Angeles aveshe ohava kumaida okupopya kombinga yomalongekido, unene oo taa eta oshisho ngaashi okutalela po ondokotola ile okwooga, pokafimbo opo ashike taa ka ningwa. Opo mu lombwela oshike tashi ka ningwa po konima, oshinima shimwe poshikando.

Oilonga tai dulu okukwafela okuyukifa omadiladilo komukalo umwe

Konima eshi wa nyamukula nokutambula ko omaliudo, oshinima shihafifa noshingeyi otashi dulu okukwafela, unene ngeenge okweefa po oko kwe eta omapulo. Oilongifo aishe ya tumbulwa pombada ohai kumaida okuyukifa omadiladilo koshinima osho omunhu e hole.

  1. Oudano ufupi noupu pamwe. Picture pairs ohau ulike omafano efimbo alishe, onghee kape na sha sha pumbwa okudimbulukwa.
  2. Oshilonga sha shiivikila. Okupeta oitungifo, okutula mo oikutu ile okulongekida oshitaafula. Sort together osho oshinima sha faafana kopeke.
  3. Popyeni kombinga yaasho e hole. Conversation cards ohadi yandje oitwa yokuhovela eenghundafana nopehe na omanyamukulo a puka ile mondjila.
  4. Omusika, okweenda ile okalyo kanini. National Institute on Aging oya tumbula oinima ei onga eenghedi dilula dokuyukifa omadiladilo komukalo umwe.
  5. Okafimbo konghulo. Kaleni omutumba pamwe, taleni pondje yekende, ile mu kendabale okufuda nombili pamwe.

Ngeenge okwa alukile kepulo, li nyamukula natango, nombili. Osho oshi li nawa.

Tale omukalo woinima

Alzheimer’s Association ohai kumaida okutala ngeenge omapulo ohaa holoka pefimbo lonhumba mefiku, novanhu vonhumba ile peenhele donhumba. Ngeenge ohaa hovele alushe ofimbo ovaenda inava fika, ile konguloshi, oto dulu okulongekida nale: okambapila kombinga yetalelepo, oshinima sha shiivikila shi li po, ile onhele i na ombili. Ewiliko letu kombinga yoilonga nombili konguloshi otali dulu okukwafela ngeenge omanguloshi oo madjuu unene.

File yo oshisho ove mwene

Okunyamukula epulo limwe lwoikando omilongo mbali otashi lolola. Ngeenge ou wete elididimiko loye tali pu po ndele omunhu oku li meameno, ya monhele imwe oule weemhito dishona ndele to fuda, ngaashi Alzheimer’s Los Angeles tai kumaida. National Institute on Aging ohai ladipike ovo hava file oshisho va pule ekwafo nokudiladila kombinga yekwafo lokufuda po. Omayele vali oku li mewiliko letu li na sha nokufila oshisho ove mwene.

Onaini ndi na okudenga ondokotola?

Denga ondokotola yaye diva ngeenge omapulo, okungwangwana ile elihumbato ola lunduluka omukulumwanya ile la naipala unene moule weevili ile omafiku. National Institute on Aging oya ti elihumbato la lunduluka omukulumwanya ile meendelelo, unene konima youtalala ile elunduluko momiti, oli na okulombwelwa ondokotola diva. Dementia Australia oya yelifa kutya outalala, omiti, okukala uhe na omeva ma wana molutu, ouyahame ile okuhenanyata otai dulu okweetifa delirium, okungwangwana kwomukulumwanya nokunene oko kwa pumbwa ekwafo lopaunamiti diva. Denga 112 ngeenge ope na ou li moshiponga.

Omapulo haa pulwa olundji

Omolwashike tate wange e na okudimbwa ha pula epulo limwe lwoikando?

Okudimbwa ohaku kuma okudimbulukwa kwopakafimbo, onghee otashi dulika a kale ina dimbulukwa kutya okwa pula nale ile kutya okwa uda enyamukulo. Luhapu epulo otali ulike yo omaliudo, ngaashi oumbada kombinga yaasho tashi ka ningwa ile okukala a hala okuuda ehe na oshisho. Okunyamukula komaliudo oo luhapu ohashi kwafele unene shi dulife okweendulula oushili.

Ondi na oku mu lombwela kutya okwa pula nale?

Ahowe. Itashi mu kwafele a dimbuluke, notashi dulu oku mu udifa nai wa fa to mu pukulula. Ehangano eli li kombinga yokudimbwa ohali kumaida okuyamukula nombili efimbo keshe, wa fa ashike oshikando shotete, nokukala enyamukulo li li lixupi.

Okushanga enyamukulo ohashi kwafele ngaa?

Otashi dulu okukwafela, fimbo omunhu ota dulu natango okulesha. Okambapila, okaboodo ke na elandulafano lonena, ewendo linene ile okalindeli ke li apa ha tale luhapu otai mu kwafele a tale ko enyamukulo ye mwene. Mu ulikila nombili, ndele ino tya “onde ku lombwela nale.”

Onaini ndi na oku mu lombwela kombinga yokutalela po ondokotola ile okulweenda?

Pokafimbo opo ashike. Okupopya kombinga yokutalela po ondokotola ile olweendo omafiku ofimbo ina fika otashi dulu okweetifa omapulo mahapu oule wefimbo molwoumbada. Mu lombwela pokafimbo opo, nombili, nokutya oshike tashi ka ningwa po konima.

Onaini okweendulula omapulo taku ulike kutya na dengelwe ondokotola?

Ngeenge omapulo, okungwangwana ile elihumbato ola lunduluka omukulumwanya ile la naipala unene moule weevili ile omafiku, denga ondokotola yaye diva. Outalala, omiti ipe, ouyahame, okuhenanyata ile okukala uhe na omeva ma wana molutu otai dulu okweetifa okungwangwana kwomukulumwanya taku ifanwa delirium, oko kwa pumbwa ekwafo lopaunamiti diva.

Eeshako doilongifo

Ohatu tula omalinki komahangano nokeekonakono omo epandja eli la likolelela. Keshe shimwe osha li sha talululwa eshi epandja la pepalekwa.

  1. Repetition · Alzheimer's Association
  2. Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
  3. Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging
  4. Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  5. Navigating Difficult Behaviors · Alzheimer's Foundation of America
  6. Caregiver Tip Sheets: Repeating · Alzheimer's Los Angeles
  7. Delirium · Dementia Australia

Mbela owe lilongekela eudano liondjabi?

Omafano manene, kaku na efimbo lokuvalwa, kaku na oitwa, nokaku na okulishangifa. Daneni pamwe me-browser yeni.

Kufa omaudano aa pamwe naave

O-app yoshali ya-Golden Moments yee-iPhone, iPad na-Android: omafano manene eetaila, omaudano e na omafano oukwaneumbo woye mwene, nomakanghameno omafano oo haa longo nopehe na Wi-Fi. Kaku na o-akaunda, omaulikifo oipindi, efimbo lokuvalwa ile oitwa.