Manma'å'ñao

Anggen i Taotao ni Gaigi Demensia ha Faisen i Mismo na Kuestion

Ma'aprueba 5 minutos na tinige'Ginen i gurupon Golden Moments · taimanu in tuge'

I åpmam na ineppe

Kadada' ha susesedi na un taotao ni gaigi demensia ha faisen i mismo na kuestion. Ti ha hasso na ha faisen, ya i kuestion siña ha palåbra i inadanña. Oppe kalmadu yan kadada', taiguihi fine'nena na biahi. Chagi kumprendi i siniente-ña, ya munga masangan "esta un faisen enao." Tugi i ineppe gi lugåt ni siña ha li'e', sangan i bisita put dididi' na tiempo åntes di u ma susedi, ya ofresi un aktibidåt ni magof. Anggen mamaila' i tiningo' ginen åntes, ågang i doktor.

  • Ti ha hasso na ha faisen; ti hinasso-ña ha cho'gue este.
  • I kuestion siña ha palåbra i siniente, tånto inadanña put un apuntamentu pat i minalago'-ña na u siniente seguro.
  • Oppe kalmadu, kadada' yan kåriñosu, taiguihi fine'nena na biahi. Munga masangan "esta un faisen enao."
  • Un nota, whiteboard, relos pat kalendario ni siña ha li'e' siña ha oppe i kuestion para hågu.
  • Sangan i bisita pat aktibidåt ni siña na'inaadanña put dididi' na tiempo ha' åntes di u ma susedi.
  • Nå'i hao deskånso anggen un nisisita, ya ågang i doktor anggen mamaila' i tiningo' ginen åntes.
Gi este na pahina (9 seksion siha)
  1. Sa’ håfa na un taotao ni gaigi demensia ha faisen i mismo na kuestion tåtte yan tåtte?
  2. Håfa para bai sangan?
  3. Håfa ti debi di bai cho’gue?
  4. Semplu na ramienta ni siña ha oppe i kuestion para hågu
  5. Sangan i bisita hihot gi ora
  6. Aktibidåt ni siña ha na’muda i atension
  7. Atan i padron
  8. Atan lokkue’ hågu
  9. Ngai’an para bai ågang i doktor?

“Ki ora i doktor?” Dies minutos mås tåtte: “Ki ora i doktor?” I humungok i mismo na kuestion tåtte yan tåtte unu gi i mas na’yayengyong na patte gi enkuidåo i taotao ni gaigi demensia. Kadada’ ha susesedi, ti hinasso-ña ha cho’gue, ya guaha kalmadu na manera para un oppe ni siña ha na’mås libiånu i ha’åni para hamyo i dos.

Sa’ håfa na un taotao ni gaigi demensia ha faisen i mismo na kuestion tåtte yan tåtte?

Mås put i memorias. I demensia ha afekta i memorias kadada’, pues i taotao ti ha hasso na ha faisen, pat ti ha hasso i ineppe. I Alzheimer’s Foundation of America ha deskribi na i fafaesen kuestion meggai na biahi kadada’ ha susesedi.

I kuestion siña lokkue’ ha palåbra i siniente. I Alzheimer’s Association ha esplika na i kuestion ni ma ripiti siña ha palåbra inadanña, hinagong pat ti siniente seguro, ya i taotao sesso ha aligao konsuelu yan håfa ni ma tungo’. “Ngai’an para ta hånao?” siña ha kumekeilek-ña “Nina’inaadanña yu’ put i biahi.” I aburridu, minaañao, boruka yan i tiningo’ gi areklon ha’åni siña ha na’guaha este. I kuestion ni ma ripiti siña lokkue’ ha na’annok na guaha nisisidåt, tånto para u hånao gi banyo (Family Caregiver Alliance).

Håfa para bai sangan?

Oppe kalmadu yan kadada’, taiguihi fine’nena na biahi.

  • Na’kadada’ i ineppe, ya usa i mismo na palabra. “I doktor alas dos gi pupuengi. Para bai gaigi yan hågu.” I ineppe ni parehu mas libiånu para u ma komprendi.
  • Oppe i siniente. “Un hahasso put i doktor. Gi pupuengi, ya guahu para bai konne’ hit. Tåya debi un cho’gue på’go.”
  • Usa kåriñosu na bos yan måsge’ na pacha’, anggen malago’-ña. I Alzheimer’s Association ha konseha na un fåtto kalmadu ya munga ma usa lójika pat mumu.
  • Nå’i i ineppe ni ha aligao, maseha meggai na biahi. I Alzheimer’s Association ha sangani na un ripiti i ineppe todu i biahi ni ha faisen.

Håfa ti debi di bai cho’gue?

  • “Esta un faisen enao.” I Family Caregiver Alliance ha konseha na munga masångan na esta ha faisen. Ti siña ha na’hasso, ya siña ha siniente taiguihi ma regaña.
  • Lågu na esplikasion. Mås meggai palabra, mås meggai para u maleffa.
  • Guihiha, birao i atadok pat ma’a’ñao na bos. I National Institute on Aging ha konseha pasensia ya munga ma na’annok i binibu. Mappot este; atan i seksiona put deskånso gi papa’.

Semplu na ramienta ni siña ha oppe i kuestion para hågu

Mientras siña ha taitai i taotao, i ineppe ni ma tuge’ ya siña ha li’e’ sesso ha åyuda mås ki i ineppe ni ma sångan.

Ramienta Taimanu para un usa
Un nota yan dångkulo na letra “Doktor på’go gi alas 2 gi pupuengi. Si Mary para u konne’.” Po’lo gi lugåt ni sesso ha atan
Un whiteboard I planu på’go gi tres pat kuåttro na råya; funas ya tuge’ tåtte kada ogga’an
Un dångkulo na relos yan i ha’åni yan fecha Ha åyuda put “Håfa na ha’åni på’go?” yan “Esta ora?”
Un kalendario Tacha kada ha’åni; sitkula i otro na bisita
Letråtu ni ma tungo’ Un letråtu i taotao ni para u måtto siña ha oppe “Hayi para u bisita?”

Este na ideha ginen i Alzheimer’s Association yan Alzheimer’s Los Angeles. Turu’e måsge’ i nota (“Nihi ta atan i whiteboard”) ya munga masangan “Hu tuge’ enao para hågu.”

Sangan i bisita hihot gi ora

Anggen un sangan put apuntamentu pat biahi unos kuåntos dihas åntes, siña ha bira meggai na ora na kuestion yan inadanña. I Family Caregiver Alliance yan Alzheimer’s Los Angeles ma konseha na un sangan i planu, espesiåtmente i ni siña na’inaadanña tånto bisita gi doktor pat mañe’om, put dididi’ ha’ na tiempo åntes di u ma susedi. Pues sangan håfa para u ma susedi, unu ha’ na paso.

Aktibidåt ni siña ha na’muda i atension

Despues di un oppe yan un aksepta i siniente, un kalmadu yan magof na aktibidåt siña ha åyuda, espesiåtmente anggen i aburridu i rason i kuestion. Todu i fuenten ni ma lista gi sanhilo’ ma konseha na un na’muda i atension para håfa ni malago’-ña i taotao.

  1. Un kadada’ yan libiånu na huegu hamyo. Picture pairs ha na’annok todu i letråtu, pues tåya nisisidåt para u ma hasso.
  2. Un che’cho’ ni ma tungo’. Madobla toåya, ma na’grupo i medias pat ma prepara i lamasa. Sort together parehu gi pantåya.
  3. Kuentusi put håfa ni malago’-ña. Conversation cards ha ofresi kuestion ni tåya dinanchi na ineppe.
  4. Musika, mamokkat pat nengkanno’. I National Institute on Aging ha lista este na sempli na manera para u ma na’muda i atension.
  5. Un kalmadu na pausa. Fåtto hamyo, atan gi bentåna, pat chagi un kalmadu na hågong hamyo.

Anggen ha bira tåtte gi kuestion, oppe tåtte, yan kåriñosu. Maolek ha’ enao.

Atan i padron

I Alzheimer’s Association ha konseha na un ripara kao i kuestion sesso ha susesedi gi mismu na ora, yan mismu na taotao pat lugåt. Anggen sesso ha tutuhon åntes di u fåtto i bisita, pat gi tåtde, siña un prepara: un nota put i bisita, un aktibidåt ni ma tungo’ listo, pat un lugåt ni mås trankilu. I guiya-måmi put kalmadu na aktibidåt gi tåtde siña ha åyuda anggen i pupuengi mas mappot.

Atan lokkue’ hågu

I umopope i mismo na kuestion dies na biahi siña ha na’yayengyong hao. Anggen un sente na ti nahong i pasensia-mu ya seguro i taotao, hånao gi otro na kuåtto unos kuåntos minutos ya hågong, taiguihi ha konseha i Alzheimer’s Los Angeles. I National Institute on Aging ha na’ånimu i para u enkuidåo na u gagao åyuda ya u hasso put inayuda na deskånso (respite care). Guaha mås ideha gi i guiya-måmi put inatan-mu hågu.

Ngai’an para bai ågang i doktor?

Ågang i doktor-ña ensigidas anggen i kuestion, i chinatsaga pat i hinemlo’ ha tulaika sen mamaila’ pat ha gof tulaika gi unoras kuåntos oras pat dihas. I National Institute on Aging ha sangani na i hinemlo’ ni mamaila’ pat chaddek ha tulaika, espesiåtmente despues di chetnot pat tiningo’ gi åmot, debi di un na’tungo’ i doktor ensigidas. I Dementia Australia ha esplika na chetnot, åmot, tai hånom gi tataotao, piniti pat tai takpapa’ siña ha na’guaha delirium, un chinatsaga mamaila’ yan gos mappot ni nisisita hinemlo’ ensigidas. Ågang 911 anggen guaha gi peligro.

kuestion siha ni' ma'usa

Sa' håfa na i tata-hu ni gaigi demensia ha faisen i mismo na kuestion todu i tiempo?

I demensia ha afekta i memorias kadada', pues siña ti ha hasso na ha faisen pat ti ha hungok i ineppe. Måsusedi lokkue' na i kuestion ha palåbra i siniente, tånto inadanña put håfa para u ma susedi pat i nisisidåt-ña na u siniente ma konsuela. I ineppe put ayu na siniente siña mas u åyuda ki i ripiti i infotmasion.

Debi di hu sangani na esta ha faisen?

Ahe'. Ti siña ha na'hasso, ya siña ha siniente taiguihi ma akusa. I organisasion put demensia ma konseha na un oppe kalmadu kada biahi, taiguihi fine'nena na biahi, ya un na'kadada' i ineppe.

Ha åyuda i tinige' i ineppe?

Siña ha åyuda, mientras siña ha taitai. Un nota, un whiteboard yan i planu på'go, un dångkulo na relos pat un kalendario gi lugåt ni sessu ha atan siña ha na'siña gui' na u chechek i ineppe. Turu'e måsge' ya munga masangan "esta hu sangani hao."

Ngai'an para bai sangani put apuntamentu pat biahi?

Hihot gi ora. Anggen un sangan put bisita gi doktor pat biahi unos kuåntos dihas åntes, siña ha na'fañaisen yan inadanña todu i ora. Sangan dididi' ha' åntes, kalmadu, yan håfa para u ma susedi.

Ngai'an na i ripitision rason para u ågang i doktor?

Anggen i kuestion, i chinatsaga pat i hinemlo' ha tulaika sen mamaila' pat ha gof tulaika gi unoras kuåntos oras pat dihas, ågang i doktor-ña ensigidas. I chetnot, nuebu na åmot, piniti, tai takpapa' pat tai hånom gi tataotao siña ha na'guaha chinatsaga mamaila' ni ma fa'na'an delirium, ya nisisita hinemlo' ensigidas.

Fuente siha

Manma'a'agang ham para i organisasion yan i tinige' siha ni' ha dipende gi este na pahina. Kada unu ma chek annai ma na'fa'nu'i i pahina.

  1. Repetition · Alzheimer's Association
  2. Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
  3. Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging
  4. Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  5. Navigating Difficult Behaviors · Alzheimer's Foundation of America
  6. Caregiver Tip Sheets: Repeating · Alzheimer's Los Angeles
  7. Delirium · Dementia Australia

Listo para un gå'ga'?

Dañkulu na litråtu siha, taya' tiempo, taya' puntu yan taya' para un siña ma'ayek. Manmalago' ham gi i browser-miyu.

Na'i hao este na gå'ga' siha

I libre na app Golden Moments para iPhone, iPad yan Android: dangkolo na baldosa siha, gå'ga' siha ni' guaha litråton familia-mu, yan litråtu siha ni' siña ma cho'gue sin Wi‑Fi. Taya' kuenta, anunsio, timer pat puntos.