Pan wra nebonan gans demens govyn an keth tra arta

« P’eur yw an medhek? » Deg mynysen a-wosa: « P’eur yw an medhek? » Klywes an keth govyn arta hag arta yw onan a’n rannow moyha skwithus a witha nebonan ow triga gans demens. Yth yw pur gemmyn, nyns yw gwrys a vodh, hag yma fordh kosel dhe worthyp a wra an jydh esya rag an dhew ahanowgh.

Prag y hwra nebonan gans demens govyn an keth govyn arta hag arta?

Dre vras drefen kov. Demens a wra strok dhe’n kov berr-dermyn, ytho yn fenowgh ny wra an den perthi kov a wul an govyn, po ny wra perthi kov an gorthyp. An Alzheimer’s Foundation of America a dheskrif govyn govynnow lieskweyth avel tra kemmyn ha gortys.

Yn fenowgh yma omglew y’n govyn ynwedh. An Alzheimer’s Association a shkrif y hall govyn arta diskwedhes preder, govyn gweres, po ahwer hag anserneth, hag yn fenowgh y hwra an den hwilas kosoleth ha tra aswonnys. « P’eur a wren ni mos? » a yll styrya yn hwir « Yth ov nervus a-dro dhe vos ». Annedh, own, tros ha chanjyow y’n usan jydhek a yll oll y dhala, hag y hall govyn arta diskwedhes edhom ynwedh, kepar ha mos dhe’n stevel-omwolghi (Family Caregiver Alliance).

Pyth a dalvien leverel?

Gorthybowgh yn kosel hag yn berr, kepar ha pan o an kynsa prys.

• Gwrewgh an gorthyp berr ha keth. « An medhek yw dhe 2 a’n dohajydh. My a vydh genowgh. » Gorthyp kesson yw esya dh’y dhegemeres.
• Gorthybowgh an omglew. « Hwi a breder a-dro dhe’n medhek. Yma ev dohajydh ma, ha my a’n lyw dhyn ni. Nyns eus tra vyth res dhywgh gul. »
• Gwrewgh devnydh a lev toemm ha toch kosel, mar kwrons i y gara. An Alzheimer’s Association a gomend pesya kosel ha heb devnydhya reson po argya.
• Rewgh an gorthyp mayth yns i ow hwilas, mar venowgh dell yw res. An Alzheimer’s Association a lever dhe dhasleverel kemmys gweyth dell wovynnons i.

Pyth a dalvien gochel?

• « Hwi a wovynnas henna dhymm seulabrys. » An Family Caregiver Alliance a gomend na wrewgh diskwedhes i dhe wul an govyn a-gynsow. Ny yll henna aga gweres dhe berthi kov, hag y hallsa omglywes kepar ha bos keredhys.
• Displegyansow hir. Moy a eryow a re moy dhe ankevi.
• Hanasow, treylyansow lagas po ton asper. An National Institute on Aging a gomend perthyans ha heb diskwedhes serrys. Henna yw kales; gwrewgh mires an rann a-dro dhe bowesow a-woles.

Toulys sempel a worthyp yn agas le

Hedre vo an den hwath abl dhe redya, gorthyp skrifys a yllons i gweles a wra gweres yn fenowgh moy es onan kewsys.

An tybyansow ma a dheu dhyworth an Alzheimer’s Association hag Alzheimer’s Los Angeles. Komendyewgh dhe’n noten yn kosel (« Gwren ni mires orth an bord war-barth ») yn le leverel « My a’n skrifas dhis ».

Leverewgh dhedha a hwarvosow ogas dhe’n termyn

Kewsel a gevambos po viaj dydhyow a-rag a yll treylya yn ourys a wovynnow prederus. An Family Caregiver Alliance hag Alzheimer’s Los Angeles a brof kewsel a dowlow, yn arbennik an re a wra preder kepar ha visytyansow medhek po omwolghi, marnas nebes a-gyns dhedha hwarvos. Ena leverewgh an pyth a hwer nessa, unn gamm wosa y gila.

Gwriansow a yll treylya an attendyans

Wosa hwi dhe worthyp ha skrifa an omglew, gwrians kosel ha plesont a yll gweres, yn arbennik mar yw annedh a-dryv an govynnow. Pub fenten a-ugh a brof treylya dhe neppyth a gar an den.

1. Gwari berr hag es war-barth. Picture pairs a wra gwitha an skeusennow gweladow, ytho nyns eus edhom perthi kov a dravyth.
2. Ober aswonnys. Plegya towelyow, sortya lodhow po gorre an voos. Sort together yw versyon war an skrin.
3. Kewsewgh a neppyth a garons yn feur. Conversation cards a re profyansow ygor heb gorthyp ewn.
4. Ilow, kerdh po boes bian. An National Institute on Aging a’s re avel fordh sempel dhe dreylya an attendyans.
5. Powes kosel. Esedhowgh war-barth, mirewgh dre an fenester, po assayewgh pols calm breathing war-barth.

Mar tehwhelons dhe’n govyn, gorthybowgh arta, yn kuv. Puer dha yw henna.

Hwilas patronyow

An Alzheimer’s Association a brof merkya mar teu an govynnow orth termynyow arbennik a’n jydh, yn ogas tus arbennik po yn leow arbennik. Mar dhallethons pupprys kyns dell dheu godrigoryon, po yn dohajydh diwettha, hwi a yll towlya a-rag: noten a-dro dhe’n vysytyans, gwrians aswonnys parys, stevel moy kosel. Agan gidyans a-dro dhe gwriansow kosel dohajydh diwettha a yll gweres mar yw gordhuwherow an moyha kales.

Gwitha agas honan

Gorthyp dhe’n keth govyn rag an ugansves gweyth yw skwithus. Mar klewewgh agas perthyans ow mos ha bos an den saw, kerdhowgh dhe stevel aral rag nebes mynysennow hag anella, dell brof Alzheimer’s Los Angeles. An National Institute on Aging a gomend dhe withysi govyn gweres ha prederi a-dro dhe with powes. Moy tybyansow a yw yn agan gidyans a-dro dhe witha an gwithyas aga honan.

P’eur a dalvien kelwel medhek?

Kelwewgh aga medhek a-dhistowgh mar kwra govynnow, kemygians po omdhegyans chanjya yn skon po mos dhe worse yn feur dres ourys po dydhyow. An National Institute on Aging a lever y tal bos omdhegyans skon po ow chanjya yn uskis, yn arbennik wosa klevesans po chanj yn medhegneth, diskwedhys dhe vedhek a-dhistowgh. Dementia Australia a shkrif y hall klevesans, medhegnethow, syghder, payn po torrkolodh kawsya delirium, kemygians skon ha sevur hag yma edhom dhodho a withyans skav. Kelwewgh 999 mar yw nebonan yn peryl.