Jaabawol juutngol ngol
Naamne ndewtaaɗe ina heewi e demans: heewi fof neɗɗo oo siftoraa naamnude, tee naamnal ngal ina waawi roondude kulol. Jaabo e deeƴre e juutal no wa'i nde adannde nii, jaabo e miijo wonngo caggal mum, tee hoto mbi'aa abada "a naamnii ɗum kadi." Winndu jaabawol ngol ɗo o yi'ata, haalo fii jonte tan seeɗa ko adii ɗe, tee hokka mo gollal belngal. Waylitaare jaawnde ina foti ɗoktor.
- Heewi fof neɗɗo oo siftoraa naamnude; wonaa ko o waɗi e dow anniya.
- Naamnal ngal ina waawi suuɗaade miijo, no kulol fii jonte walla yiɗde heɓde hoolaare.
- Jaabo e deeƴre, e juutal e moƴƴere, no wa'i nde adannde nii. Hoto mbi'aa abada "a naamnii ɗum kadi."
- Winndannde, allo winndorde, waktu walla hitaandeere ɗo o yi'ata ina waawi jaabaade naamnal ngal e innde maa.
- Haalo fii jonte mettuɗe tan seeɗa ko adii ɗe waɗde.
- Ɗaɓɓu fooftaare seeɗa so aɗa haajaa, noddu ɗoktor so waylitaare jaawnde waɗii.
E nder ngoo hello (9 taƴe)
- Hol ko saabii neɗɗo wuurɗo e majjere demans naamnude naamnal gootal ndewi ndewi?
- Ko hombo mbi’ataa?
- Ko hombo haanu-mi reenude?
- Kuutorɗe beeɓɗe jaabotooɗe naamnal ngal e innde maa
- Haalanaa mo fii jonte ɓadii ndeen
- Golle ina mbaawi waylude hakkil
- Ƴeew njuɓɓudiiji
- Toppito hoore maa
- Hol nde foti mi noddude ɗoktor?
“Waktu hombo ɗoktor oo?” Hojomaaji sappo caggal mum: “Waktu hombo ɗoktor oo?” Nandude naamnal gootal ndewi ndewi ko huunde mettunde no feewi e toppitaade neɗɗo wuurɗo e majjere demans. Ɗum ina heewi, wonaa ko waɗiraa e dow anniya, tee ina woodi laawol deeƴngol jaabaade ngal ina newnana on ñalawma ngal on fof.
Hol ko saabii neɗɗo wuurɗo e majjere demans naamnude naamnal gootal ndewi ndewi?
Ko heewi fof ko hakkil. Demans ina mema hakkil juutɗo, ɗum noon neɗɗo oo heewi siftoraade naamnude, walla siftoraade jaabawol ngol. Alzheimer’s Foundation of America ina sifa naamnude naamne laabi keewɗi ko huunde heewnde tee tijjaande.
Naamnal ngal ina waawi kadi roondude miijo. Alzheimer’s Association ina sifora naamnal ndewtangal ina waawi hollirde kulol, ɗaɓɓitaare ballal, walla kulhuli e ŋakkere hoolaare, tee neɗɗo oo ina heewi yiɗde hoolkisineede e ko o anndi. “Hol nde njahaten?” ina waawi firtude “Miɗo hulaani yahde.” Deƴƴere, hulde, dille e waylitaare e nder njuɓɓudi ñalawma ina waawi umminde ɗum, tee naamnal ndewtangal ina waawi kadi hollirde sokla, no yahde cuuɗi laɓɓinooji (Family Caregiver Alliance).
Ko hombo mbi’ataa?
Jaabo e deeƴre e juutal, no wa’i nde adannde nii.
- Jaabawol ngol yo juutataa, yo nanndu. “Ɗoktor oo ko waktu ɗiɗi kikiiɗe. Miɗo wonnda e maa.” Jaabawol gootol ina newnannde heɓde.
- Jaabo miijo ngoo. “Aɗa miijoo fii ɗoktor oo. Ko hannde kikiiɗe, miɗo watta en. Alaa ko foti a waɗde.”
- Huutoro daande moƴƴere e memtagol deeƴngol, so tawii omo yiɗi ɗum. Alzheimer’s Association ina wasiyaa heddoraade deeƴre, hoto huutoro hujjaaji walla yeddondiral.
- Hokku jaabawol ngol o yiɗi, nde laabi fof o naamni. Alzheimer’s Association ina wi’a yo a ɗewtu ngal nde laabi fof o naamni.
Ko hombo haanu-mi reenude?
- “A naamnii kam ɗum kadi.” Family Caregiver Alliance ina wasiyaa hoto hollu mo omo naamnii jooni. Ɗum waawaa wallude mo siftoraade, tee ina waawi wa’ande mo no mo felniiɗo.
- Cifagol juutungol. Ɗooftaare ɓurnde ina addude ko ɓurata yeeweede.
- Ɗuuɗugol, baɗtugol gite walla daande caɗtunde. National Institute on Aging ina wasiyaa muñal e hoto hollu seppugol. Ɗum ina mettude; yiy taƴre fii fooftaaje les ɗoo.
Kuutorɗe beeɓɗe jaabotooɗe naamnal ngal e innde maa
Tawi neɗɗo oo ina waawi janngude tawo, jaabawol winndangol mo o yi’ata ina heewi wallude ɓurii jaabawol wowlaangol.
| Kuutorɗe | No huutortee |
|---|---|
| Winndannde e alkule mawɗe | “Ɗoktor hannde waktu 2 kikiiɗe. Mary maa wat.” Waɗ ɗum ɗo o heewi ndaarude |
| Allo winndorde | Eɓɓo hannde e laaɗe tati walla nayi; momtu, winnditaa goɗɗum kala subaka |
| Waktu mawɗo wonnduɗo e ñalawma e ñalnde | Ina wallita e “Hannde ko ñalawma hombo?” e “Waktu heɓii?” |
| Hitaandeere | Maantu kala ñalawma; waɗ feere e njillu garoowo |
| Nate anndaaɗe | Natal neɗɗo aroowo ina waawi jaabaade “Hombo arata?” |
Miijooji ɗii ummorii ko e Alzheimer’s Association e Alzheimer’s Los Angeles. Hollu winndannde nde e moƴƴere (“Enen ndaaren allo ngoo e jokkondiral”) ɗo mbi’aa “Mi winndanii ma ɗum.”
Haalanaa mo fii jonte ɓadii ndeen
Haalaade fii jonte walla yaltugol balɗe ko adii ina waawi waɗde naamne kulol jammaaji fof. Family Caregiver Alliance e Alzheimer’s Los Angeles ɗiɗi fof ina wasiyaa haalde fii eɓɓooji, tentinii ɗi mettuɗi no njillu ɗoktor walla lootugol, tan seeɗa ko adii ɗi waɗde. Caggal ɗum, haalanu mo ko arata caggal mum, go’o e go’o.
Golle ina mbaawi waylude hakkil
Caggal nde jaabɗaa, jaɓaa miijo ngoo, gollal deeƴngal belngal ina waawi wallude, tentinii so deƴƴere woni caggal naamne ɗen. Kala cewlondirde dow ɗoo ina wasiyaa fawtude e huunde neɗɗo oo yiɗi.
- Fijirde beeɓnde juutnde, waɗiinde e jokkondiral. Picture pairs ina waɗa nate ɗen e yi’ngo, ɗum noon alaa ko foti siftoreede.
- Golle anndaaɗe. Taggude taawle, suɓaade calze walla taƴnude taabal. Sort together ko mbaydi majje e yaynirde.
- Yewtude fii huunde o yiɗi. Conversation cards ina hokka naamne udditiiɗe tawa alaa jaabawol gootol moƴƴol.
- Gimmi, yah-ngartaa walla ɓittugol. National Institute on Aging ina limta ɗum e laawol beeɓngol fawtude hakkil.
- Foftaare deeƴnde. Jooɗoɗon e jokkondiral, ndaaree kañje, walla etaee calm breathing e jokkondiral.
So o artiima e naamnal ngal, jaabo ngal kadi, e moƴƴere. Ɗum ina moƴƴi.
Ƴeew njuɓɓudiiji
Alzheimer’s Association ina wasiyaa ƴeewde so naamne ɗen ina arude e waktuuji goɗɗi e nder ñalawma, wonndude e yimɓe goɗɗi walla e nokkuuji goɗɗi. So ɗe puɗɗii kala nde koɗo arata, walla e kikiiɗe, aɗa waawi eɓɓindaade law: winndannde fii njillu nguu, gollal anndangal hebulaangal, suudu deeƴndu. Hande amen fii golle deeƴuɗe kikiiɗe ina waawi wallude so kikiiɗe ɓurii saattude.
Toppito hoore maa
Jaabaade naamnal gootal nde sappoo-ɗiɗaɓo ina ŋakkina semmbe. So a yiyii muñal maa ina ŋakka tawi neɗɗo oo ina hisi, naat e suudu goɗndu seeɗa, ƴeewaa, hono no Alzheimer’s Los Angeles wasiyiri. National Institute on Aging ina semmbinde toppitooɓe yo ɗaɓɓu ballal tee yo miijoo fii wallitorde fooftaare. Miijooji goɗɗi ina woodi e hande amen toppitorde hoore maa.
Hol nde foti mi noddude ɗoktor?
Noddu ɗoktor makko ko yaawi so naamne, jiiɓru walla jikku waylitii e jaawre walla ɓeydii bonde no feewi e nder waktuuji walla balɗe. National Institute on Aging ina wi’a jikku waylitoowo e jaawre walla ko waylotoo ko yaawi, tentinii caggal ñawu walla waylitaare lekki, ina foti haalaade ɗoktor ko yaawi. Dementia Australia ina sifora ñawu, lekki, ŋakkere ndiyam, muuseendi walla reedu saatundu ina waawi addude deliriyom, jiiɓru jaawndu caɗtundu ngo ina foti safara jaawngol. Noddu numru wallitorde caggal haɗe e nokku mon so tawii hay gooto no e caɗeele.
Naamne keewɗe
Hol ko saabii baaba am wuurɗo e majjere demans naamnude naamnal gootal ndewi ndewi?
Demans ina mema hakkil juutɗo, ɗum noon o waawi siftoraade e goonga naamnude walla nannde jaabawol ngol. Heewi fof kadi naamnal ngal ina roondude miijo, no kulol fii ko arata walla sokla hoolaare. Jaabaade miijo ngoo ina wallita heewi fof ɓurii ɗewtude kabaruuji tan.
Foti mi haalaade mo omo naamnii kadi?
Alaa. Ɗum waawaa wallude mo siftoraade, tee ina waawi wa'ande mo no feƴƴitaare. Feddeeji wallooje yimɓe wuurɓe e majjere demans ina wasiyaa jaabaade e deeƴre kala nde, no wa'i nde adannde nii, tee jaabawol ngol yo juutataa.
Winndude jaabawol ngol ina wallita?
Ina waawi, tawi neɗɗo oo ina waawi janngude tawo. Winndannde, allo winndorde jogiingo eɓɓo hannde, waktu mawɗo walla hitaandeere ɗo o heewi yiyde ina addana mo ƴeewtaade jaabawol ngol e hoore mum. Hollu mo ɗum e moƴƴere, hoto mbi'aa "mi haalanii ma."
Hol nde foti mi haalude fii jonte walla yaltugol?
Ɓadii ndeen. Haalde fii njillu ɗoktor walla yah-ngartaa balɗe ko adii ina waawi waɗde naamne kulol jammaaji fof. Haalanaa mo seeɗa ko adii, e deeƴre, e ko arata caggal mum.
Hol nde naamne ndewtaaɗe ina foti noddude ɗoktor?
So naamne, jiiɓru walla jikku waylitii e jaawre walla ɓeydii bonde no feewi e nder waktuuji walla balɗe, noddu ɗoktor makko ko yaawi. Ñawu, lekki keso, muuseendi, reedu saatundu walla ŋakkere ndiyam ina waawi addude jiiɓru jaawndu wi'eteeɗo deliriyom, ngo ina foti toppitaade jaawngol.
Fuɗɗoode
Min njokkondiri e juɓɓule e jaŋdeeji ɗi ngoo hello tuugnii e mum. Gooto heen fof ƴeewtaama nde hello ngoo hesɗitinaa.
- Repetition · Alzheimer's Association
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Navigating Difficult Behaviors · Alzheimer's Foundation of America
- Caregiver Tip Sheets: Repeating · Alzheimer's Los Angeles
- Delirium · Dementia Australia