Адеменциа змоу ауаҩы иахь ателефон, авидео ҵәахәрақәа

Адеменциа змоу ауаҩы дицәыхараны анхара уадаҩуп. Ателефонла аҵәахәреи авидеоҵәахәрақәеи агәыхь аҵакра ҭырҭхәаӡом, аха бзианы иацышәҵар еимадара бзиа аадырԥшыр рылшоит. Зегь раасҭа хадоу — иканонхоу аиҿцәажәара аҟаҵара аҽацәцара ауп, уи аҭыԥан еицыжәбо мариаку акы иаԥхьаӡана шәазхәыц. Ари адаҟьаҿы авидеолаи ателефонлаи аус зуа ахәмаррақәа, аҵәахәра шаиҿкаатәу, иара убас иҿоу ацхырааҩ дшәыцхраар зылшо ықәыргылоуп.

Избан аҵәахәраан аусқәа раԥхьаӡана разхәыцра заҭаху?

Аусқәа аҵәахәра аформа анаҭоит. «Ушԥаҟоу? Иахьа уиҟаҵазеи?» ҳәа азҵаара ауаҩы игәалашәара даҳәоит, уи аамҭаказы уадаҩуп, иара убас агәҭынчымра азнархиар алшоит. «Уахәаԥш, помидорқәа ҟаԥшьхеит» ҳәа аҳәара ауаҩы акгьы диҳәомызт.

Alzheimer’s Association иаҳәоит агәыԥ дуқәа раан авидеола аиҿцәажәара уадаҩхар шылшо, убри аҟынтә аҵәахәра аструктура анаҭара шәрыдгаллоит, ашәаҳәареи асахьақәа рарԥшреи реиԥш иҟоу аусқәа рыла.

Иарбан усқәоу авидеоҵәахәраан аус зуа?

Аарԥшреи ахҳәареи

Шәара шәдунеи дара ирзааигәашәырца. Акамера шәбахчаҿы ԥсыжәла инашәгьы, ала шәырба, шәзыжәуа арба, ахәыҷы исахьа ирба, мамзаргьы аԥенџьыр аҟынтә ателефон асы еиқәнаго шәырба. Ижәбо мариоу ажәақәа рыла еиҭашәҳәа, ҭак ҟарҵарц азы аамҭа шәырҭа. Азҵаарақәа рыҭара аҭахым.

Еицы афотосахьақәа рахәаԥшра

Ажәытә сахьа акамера иазааигәашәырца, мамзаргьы шәекран аартны мариаку сахьа дуқәа шәырба. Ижәбо азы шәацәажәа: «Абаба иҵыхәа шәахәаԥш». «Ари дызусҭада?» мамзаргьы «Угәалашәома?» ҳәа ашәмырҳәан. Ауаҩы уаҩык ихьӡ ииашамкәа иҳәазар, гәапхашәала уи шәақәшаҳаҭха. Агәалашәарақәа рзы гәапхашәала иҟоу аԥшьгарақәа рзы ҳ-реминисценциа ахҳәаа шәахәаԥш.

Бжьаҟазаала аԥхьара

Ажәеинраала кьаҿык, аԥсалом, ари аҵәахәраҿы иҟоу ахәыҷы изы ибзиоу шәҟәык, аҭаацәа рҟынтә асаламшәҟәы, мамзаргьы бзиа ирбо шәҟәык адаҟьа бжьаҟазаала шәаԥхьа. Бжьаҟазаала аԥхьара ауаҩы ҭынчрала азыӡырҩра анаҭоит, ҭак ҟаиҵар акәӡам.

Еицы ашәаҳәареи амузыка азыӡырҩреи

Бзиа ирбо ашәа еицышәҳәа, мамзаргьы шәахьыҟоу амузыка бзиа шәарга. Аӡәырҩы рзы ашәаҳәара ацәажәара аасҭа имариоуп. Ҳ-музыкатә усурақәа рхҳәаа шәахәаԥш.

Еицы афатә ҟаҵара

Alzheimer’s Association иаҳәоит авидеоҵәахәра аан еицы фатә ҷыда ҟаҵара. Аҵәахәра аҩнаҭақәа ҩба рҟны иалагалатәуп. Иҿоу ауаҩы ахәы адиҵар мамзаргьы агәа диҭар илшоит, шәара ажәытә рецепт шәахьықәныҟәо.

Еицы ак акәшара

Асоциациа убас иаҳәоит еиԥмырҵуа аҩны инхо аҭаацәа еицы кино бзиак рахәаԥшра, ателефонла мамзаргьы авидеола еицәажәо. Адеменциа змоу ауаҩы изы, афильм ду аасҭа авидео кьаҿқәа, ажәытә сериал, мамзаргьы аспорт хәмарра еиҳа ибзиоуп.

Еицырбо аекран аҟны имариоу ахәмарра

Авидеоҵәахәра апрограммақәа рацәа рҿы шәекран арбара шәылшоит. Шәара ахәмарра шәаартуеит, ауаҩы иарбан сахьоу шәнапы адыркраны иҟоу шәеиҳәоит. Мамзаргьы иҿоу ацхырааҩ атаблет аҿы убри ахәмарра аартны, шәара шәахьацәажәо, ауаҩы изы дикьысуеит.

Абас еиԥш бзианы аус зуа ахәмаррақәа:

• Finish the Saying: шәара еицырдыруа ажәаԥҵа шәаԥхьоит, дара аҵыхәа рҳәоит, уи ашьҭахь аиҿцәажәара хықәкыс иҟалоит.
• Picture Pairs: сахьа дуқәа зцу, аамҭеи ахыԥхьаӡареи змам, еиқәшәо асахьақәа рыԥшаара.
• Conversation Cards: асахьеи аиҿцәажәаразы аиҿкаара зцу аԥшьгареи.
• Photo Pairs: шәара шәмыруга аҟынтә иалышәхыз афотосахьақәа рыла иҟаҵоу аиқәшәара хәмарра. Афотоқәа шәбраузер аҿы иаанхоит, ауаҩы еицырбо аекран аҟны ирбоит.

Иҭаҩу авидеосаламқәа

Аҵәахәрақәа уадаҩханы иҟазар, авидеосалам кьаҿ иҭажәҩа: асалам, ашәа, шәбахча аҟны аҩашара. Ацхырааҩ ауаҩы дызхәаԥшырц игәы ианаҭаху аамҭазы иирбар илшоит. Alzheimer’s Association иҳәоит ҷыдалатәи ахҭысқәа, ахәыҷқәа аҳамҭақәа шаартуа, ҭаҩны ашьҭра.

Имариоу ателефон ҵәахәрақәа рзы уҳәар шԥаҟоу?

Ателефонла аҵәахәра уамашәа аҵакы амоуп. Dementia Australia иаҳәоит есымша акәзар еиԥшу аамҭазы аҵәахәра шәахәаԥшла ҳәа, адеменциа змоу аамҭа рыҭаххар шалшо азы. Ателефонла:

• Шәхьӡи аҭаацәаратә еимадареи анаҩсангьы шәҳәала: «Салам дада, Џьенни лоуп, уԥҳа».
• Маҷ-маҷла, ажәаҳәа кьаҿқәа рыла, хәыцрак ала шәацәажәа.
• Азҵаарақәа раасҭа ажәабжьқәа шәырҳәала: «Иацы урецепт ала акәац ҟасҵеит».
• Ажәеинраала кьаҿык шәаԥхьа, мамзаргьы бзиа ирбо ашәа акәаԥ еицышәҳәа.
• Кьаҿны шәацәажәа, гәапхашәала шәхыркәшала.

Dementia Australia иара убас иҳәоит ацәажәара уадаҩханы иҟазар авидеоҵәахәра ацхыраара шаҭо, ауаҩы шәхаҿы иахьирбо азы. Ателефонла ацәажәара уадаҩхар, авидео шәалага, мамзаргьы еиԥмырҵуа шәаԥсабла.

Иҭышәнтәалоу авидеоҵәахәра шԥаиҿкаатәу?

Аҵәахәра аԥхьа:

1. Еснагьтәи аамҭа шәалышәх, ауаҩы ԥсы дибо аамҭазы, убри аамҭагьы шәаԥмырхан. Арежим ацхыраароуп.
2. Иҿоу ацхырааҩ шәиацәажәа. Уацәы иҟалаша азы асаламшәҟәы аплан аҭара ацхраауеит.
3. Амыруга шәахәаԥш. Ацымхарҭаҿы иҟоу атаблет анапаҿы иааникыло ателефон аасҭа еиӷьуп. Ирҭәузааит, аекран илашазааит, абжьы бзианы игозааит. Ауаҩы бзианы дԥхьозар, атитрқәа шәарки.
4. Уск аԥхьаӡана шәазхәыц зегь шәҽазышәхи.

Аҵәахәраан:

• Акамера шәазааигәаны шәтәала, аԥенџьыр шәшьҭахь ианымхакәа, лашара бзиала.
• Есымша шәхы шәырдырла, шәхьӡи шәеимадареи шәҳәа.
• Быжьык ала шәацәажәала. Alzheimer’s Association иаҳәоит еиҿагыланы ацәажәара адеменциа змоуи ахаҵара зламырхои рзы даара уадаҩуп. Аҭаацәа рацәаны шәахьыҟоу, шәааиԥмырҵуа шәацәажәа, мамзаргьы ҩыџьа-ҩыџьалатәи шәацәажәа.
• Зҵаарак ала шәазҵаала. Family Caregiver Alliance иаҳәоит «ааи» мамзаргьы «мап» ҳәа ҭак змоу имариоу азҵаарақәа рыҭара, шәылшозар алхрақәа шәырбала.
• Аамҭа ду шәырҭа. Аҭак шәазыԥшла. Ажәа рыԥшаауазар, ацхыраара бзиоуп.
• Шәхаҿи шәбжьи шәхырхәа. Шәгәыкаҵала, шәхы шәырҵыс, шәбжьы гәапхашәала иҟалааит.
• Аҵыхәа шәмыргәаҭан. Ауаҩы ииашам ак иҳәазар, убри ала иаанрыжь.

Аҵәахәра ахыркәшара:

• Ауаҩы дыргәаҭаанӡа, гәырӷьарала шәхыркәша.
• Есымша еиԥшу асаламшәҟәы шәхырхәала: «Уацәы ашәыр аамҭазы сышәзаҵәахәуеит. Бзиа шәызбоит».
• Аамҭа шәамырҵәахын.

Иҿоу ацхырааҩ изы анотақәа

Шәара ҭаацәарас, цхырааҩыс, аиашьас мамзаргьы аусзуҩыс шәахьыҟоу, ари аҵәахәра шәара шәабзоуралоуп.

• ҭынч ҭыԥк шәаиҿкаа. Ателевизор шәамырх, абна шәарки.
• Шәара шәхаҭа аҵәахәра шәалага, анаҩс атаблет ацымхарҭаҿы ауаҩы илаԥш аҟынӡа ихадыргыла.
• Рԥхьа акәымкәа, рварцә шәтәала. Шәара шәҟазаара ҭынчра азнархиоит: «Уахәаԥш, Џьенни лоуп».
• «Напыс» шәҟала. Асахьақәа шәааникыла, ахәмарра шәаҿакы, акомната арбаразы атаблет шәырҵыс.
• Аргәаҭареи агәҭынчымреи шәазхәаԥшла, аҵәахәҩы иаамҭа шагыз еибарҳәала.
• Ибзиаз шәеиҳәала. «Ала даара бзиа илбеит» ҳәа аҳәара анаҩстәи аплан аҭара ацхраауеит.

NIA ишаҳәо ала, дицәыхараны инхо аҭаацәа ауаҩы ибырг даргәацар алшоит ителефон аҟазарақәа реилкаара, иаҳҳәап авидеоҵәахәрақәа. Ашьҭахьтәи аетапқәа рҿы ацхырааҩ амыруга ихаҭа дахылаԥшуеит. Уи бзиаӡоуп.

Ауаҩы ахылԥшыратә ҩнаҿы дынхозар, Alzheimer’s Foundation of America иаҳәоит аҭаацәа авидеоҵәахәрақәа раан рцхыраара ыҟоума ҳәа азҵаара. AFA убас иҳәоит аҭаацәа афотоқәа реимырдеира, бзиа ирбо афатәқәа рышьҭра, аҭыԥ аҟны изинҵоу шеилкааха ашьҭахь.

Аҵәахәра бзианы имҩасымзар иҟаҵатәузеи?

Шьоукы рзы аҵәахәрақәа уадаҩханы, ҭынчымкәа имҩасыр алшоит. Уи шәара шәхара акәӡам, аҵәахәрақәа рҵакы ӡӡаамызт ҳәа иаанагом.

• Ауаҩы аекран даргәамзар, ателефонла аҵәахәра мамзаргьы иҭаҩу авидео шәалага.
• Ргәы каҳазар, агәынкылара шәаадырԥш, ҭынчра шәырҭа, гәапхашәала шәхыркәша.
• Аҵәахәра есымша акәзар аамҭа ҷыдала бзианы имҩасымзар, даҽа аамҭак шәаԥшаа.
• Даҽаӡәы шәоуп ҳәа ргәы иаанагозар, гәапхашәала шәрықәшаҳаҭха.

Иаԥхьаӡана ахыркәшара ииашоуп. Кьаҿу, гәапхашәа иҟоу аҵәахәра алҵшәа бзиоуп.

Аҵәахәрақәа рыбжьара

Даҽа амҩақәа рыла шәҟазаара шәаадырԥшла. Dementia Australia иаҳәоит а открыткақәа, афотоқәа, аелектронтә шәҟәқәа мамзаргьы аҳамҭа хәыҷқәа рышьҭра. Есымчыбжьтәи открытка ду сахьа кьаҿк ацылоу еснагьтәи аԥхьара ацхраауеит. Ацхырааҩ иахь идәықәҵоу акьыԥхьра зылшо аиҿцәажәаратә карточкақәа анаҩстәи аҵәахәразы хықәкыс иҟалоит.

Атаблет алхразыи аиҿкааразыи анотақәа рзы, шәахәаԥш апланшетқәеи аекранқәеи. Хаҭала аҭааразы, шәахәаԥш ҳ-аҭаара ахҳәаа.