Telefonikkut videollu aqqutigalugit suliniutit

Puumillallisaaneqarluni inuuneq ungasinngittoq isumagigukku ikiorusunngitsumik misigisinnaasarpoq. Telefonikkut videollu aqqutigalugit oqaloqatigiinnerup ernitinneq taarserneqarsinnaanngilarput, kisianni silatusaarlugu misigisinnaasumik attaveqaqatigiinnissaq pilersitsisinnaavoq. Tamanna pingaartuuvoq nalinginnaasumik oqaloqatigiissuteqarnissaq unitsinniarlugu, peqatigiinnullu misigisinnaasaq pilersaarusiorlugu. Quppernermi matumani videollu telefonillu aqqutigalugit suliniutit pitsaasut, oqaloqatigiinnermi qanoq aaqqissuussisinnaaneq aammalu sumiittoq ikiortartoq qanoq ikiuisinnaasoq saqqummiuppavut.

Sooq oqaloqatigiinnermi suliniuteqarnissaq pisariaqarpa?

Suliassap oqaloqatigiinneq killilersorujussuaq ingerlatsorarpoq. «Qanoq ippit? Ullumi suna-piiliarpit?» aperineq inuup eqqaamajartakkaminik paasissutissiisoqarnissaanik piumasarpoq, tamanna ajornakusinnaalluni narrunarsaataasinnaallunilu. «Takuuk, tomatit inngilerput» aperineqarnissaq pinnagu atuuttarpoq.

Alzheimer’s Association nassuiaavoq amerlasuunik ataatsimoorluni videollu aqqutigalugit oqaloqatigiinneq ajornakusinnaasoq, aammalu oqaloqatigiinneq killilersorujussuaq ingerlattarnissaanik siunnersuutigisarpoq, soorlu erinarsuut erinarsorneq imaluunniit assinik agguaanneq.

Video aqqutigalugu qanoq suliassanik peqataaffiginnissaq ajornannginneruaqarpa?

Takutiginnikkut oqaaluttuaq

Inuunerit takutiguk. Kamera naatsiivitit irfigeriarlugit nungusaasumik ingerlatiguk, qimmeq takutikkit, suna igaguk sanallugit takutikkit, meeqqap titartagaa qullersaqqikkit, imaluunniit silarsuaq takuniarlugu telefon takujuk. Takusatit oqaasertanik ajornanngitsunik nassuiaakkit, akisussaanermullu utaqqiigit. Apeqqutigineqarnissaq pisariaqanngilaq.

Peqatigiillutik assinik qimerloorneq

Assi pisoqaasoq kamera siornatigut tigummiarluguk, imaluunniit isiginnaartitsitsineq agguaaffigalugu assit annertuumik ataasiakkaarlutik takutikkit. Malugisat pillugit oqalloruk: «Aataataap niaquata maluginiaruk.» «Kina una?» imaluunniit «Eqqaamaviuk?» apeqqunagit. Inuk kinaaneranik kukkusoqaraangat, uppernarsarniarnagu ingerlatiguk. Siunnersuutinik eqqissisimanik qimerloornerup malittarisassaanik naatsorsuutitsinni atuarit.

Nipituumik atuartitsineq

Taalliorfik naatitsillugu atuakkit, tussiaat, meeqqanut atuakkiaq asanartoq, ilaqutariit aallaqqaannut allagaq, imaluunniit atuagaq asagartik. Nipituumik atuarnermik inummut tusarnaartussaqarlunilu eqqissisimasumik misigisitsisinnaavoq, akissuteqarnissaqartinnagu.

Eriqarneq imaluunniit nipilersorneq peqatigiillutik

Eriinarsuummik ilisarisimasamik erinarsorlutit, imaluunniit nittartagaq asanartoq atortikkit. Inuit amerlasuut erinarsorneq oqaloqatigiinnernit ajornannginnerusumik misigisarpaat. Nipilersornerup pilersaarutaani amerlanernik atuarit.

Peqatigiillutik nerisassiorneq igasaasiornerlu

Alzheimer’s Association siunnersuuteqarpoq nerisassiamik immikkut ittumik peqatigiinnissamut videollu aqqutigalugit pilersaarusioqqullugu. Igaffinni marlunni oqaloqatigiinneq aaqqissuuguk. Sumiittoq ikiortartoq akulillutik misiligisinnaavoq, illimmi nerisassianut naatsorsuutiaat malillugu.

Peqatigiillutik isiginnaartitsisarneq

Alzheimer’s Association siunnersuuteqarporluunniit isiginnaartitsisarneq asanartoq ungasissunit peqatigiillutik isiginnaartitsiniarlugu, telefonikkut videollu aqqutigalugit oqaloqatiginnillutillu. Puumillallisaaneqarluni inuuneq isiginnaartitsisarnerup naatitsinnera, TV-mi saqqummersitaq pisoqaasoq imaluunniit arsarneq isiginnaartitsinermut tamanut pinnarnersinnaavoq.

Nukingitsumik pinnguaataartumik isiginnaartitsinermut peqataaffigisinnaasumik pinnguaataarneq

Videollu atorlugit oqaloqatigiinnermut atortussat amerlasuut isiginnaartitsitsineq agguaaffiginnissaq akuersaarpaat. Illit pinnguaataaq ammarparput toorlutillu; inuk suna toqqarniarneranik oqaluttussinnaavoq imaluunniit takutissinnaalluni. Imaluunniit sumiittoq ikiortartoq tablet-imi pinnguaataaq atortussaasoq ammassavaa toorlugulu, illimmi siunnersuinerit malillugit.

Pinnguaataat siunertamut tassunga naleqquttut:

• Oqaluttuaq Naammassiguk: illit oqaluttuatoqaq ilisarisimasoq atuarpat, inullu naggataa oqarpaa, kingornalu oqarasuaammik aalajangersimasumik ittoq malippoq.
• Assinik Naligiissineq: nukingitsumik assinik annikitsunik naligiissisarneq, piffissaliussaqartinnagu kisitsisaqartinnagulu.
• Oqaloqatigiinnermut Nunatat: assi aperinillu peqatigiinnissamut isumassarsiat.
• Assimik Naligiissineq: naligiissisarneq illit nammineq atortussanni assinik toqqaakkat atorlugit. Assit browserinniittarput, inullu isiginnaartitsinerit agguaaffigigakku takusinnaavai.

Immiussaq oqariartuut

Oqaloqatigiinneq toqqaannartumik ajornakusaraangat, video immiussaq immiuguk: ilassinninneq, erinarsuut, naatsiiviit irfigeriarlugu. Ikiortup eqqissisimaffimmi takutikkusussavaa, inup nuannarineratigut amerlasooriarluni. Alzheimer’s Association tassaavoq meeqqanik tunissutinik ammartitsisunik assinganik immiussanik immiussinermik nassitsinermillu oqaatiginnittoq.

Telefonikkut nalinginnaasumik oqarasuaaneq qanoq igaava?

Telefonikkut oqarasuaat suli pingaaruteqarput. Dementia Australia siunnersuuteqarpoq ullut tamaasa ullup nalaani aalajangersimasumi sianerujussuit, aammalu sukkasuuteqarnissaq, puumillallisaaneqarluni inuit peqataannginnissaannut piffissaqartariaqartarmata. Telefonikkut:

• Aterit attaveqarnerlu eqqaasinniakkit: «Aluu ataata, uanga Jenny, panivit.»
• Sukkasuuteqarnak, oqaasertanik naatitsunik, ataasiakkaarlutillu oqaatiginnigit.
• Paasissutissanik tunigit aperinginnak: «Unnuarmi neqittaaffittut igaffimma pitsaasut nerisassiorpakka.»
• Taalliorfik atuakkit imaluunniit erinarsuut asagaatit.
• Qilanaaraangat unitsilluarniarlutillu inussiarnersumik unitsigit.

Dementia Australia nassuiaavoq videollu aqqutigalugit oqaloqatigiinneq iluaqutaasinnaasoq oqarusunnarpat, inup kinaat takusinnaammagu. Telefonikkut oqarasuaat paatsuuppata, video misiliguk, imaluunniit kingumut uterit.

Video aqqutigalugit oqaloqatigiinneq qanoq naleqqussarsinnaavara?

Oqaloqatigiinnermi siornatigut:

1. Nalinginnaasumik piffissaq toqqaruk inuk nalinginnaasumik eqqissisimasaraangat, tassanilu ingerlaqqiguk. Nalinginnaasumik ingerlaneq iluaqutaasinnaavoq.
2. Sumiittoq ikiortartoq peqatigilugu pilersaarusiorit. Ulloq siornatigut allakkat ingerlatsinissamut iluaqutaasinnaavoq.
3. Atortussaq misissoriaruk. Tablet inissiffimmik peqartoq telefonimit tigummineqartartumit ajornannginneruvoq. Akku partitsinneqarsimasoq, isiginnaartitsisaq qaamasoq nipilu tusaaneraasoq qulakkeeruk. Atortussaq oqaatsinik takutitsisinnaappat illillu atuarsinnaagukku, atuutilersiguk.
4. Ataaseq misigisinnaasaq pilersaarutiguk tamannalu piareersimallugu.

Oqaloqatigiinnerup nalaani:

• Kamera qanillugu ingikkit qaamanilu, igalaaq qaammatip tungaanut isiginnaqqullugu, tunuanut pinnagu.
• Atatinneq kinaassutsit eqqaammiuk, ataatsimut ataatsimut aterit attaveqarnerlu oqaluttuarlugit.
• Ataasiullutillu oqaloriaaseqassaaq. Alzheimer’s Association nassuiaavoq oqaloqatigiillutik oqaluttuarineq puumillallisaaneqarlutik inuuneq tusilaarnerup ajornanngippat ajornakusinnaasoq. Ilaqutariit amerlasuut peqataappata, ataatsimoorluni oqaloriartoritsi, imaluunniit marluk pingasulluunniit missaannik peqataaqatigiinnitsigit.
• Ataatsimut ataatsimut apeqqutiginnigit. Family Caregiver Alliance siunnersuuteqarpoq apertuutit ajornanngitsut aap/naamik akissuteqartussat, aammalu periarfissat takutinneqarsinnaasut.
• Utaqqiinnartoq sivisooq akueriuk. Akissuteqarnissamut utaqqigit. Oqaatsimik ujartuinnarpat, iluaqutaasumik ilanngussisinnaavat.
• Kiavit nipillu atukkit. Qungujullutit, ilassinnillutit nipiluunniit nuannaartoq ataavartiguuk. Kina oqaatiginninnera oqaatsinit pingaaruteqarnerusinnaasarpoq.
• Eqqortumik iliornagu. Inuk eqqorluinnaq eqqortuusoqaraangat, eqqaasinniarlugu unitsiguk.

Oqaloqatigiinnermi unitsinneq:

• Inuk qasunnginnerani unitsigit, amerlanertigut misigisinnaasumik nuannaarutigisumi.
• Unitsitsinermi oqaatsit ataasii atukkit: «Aqagu ullaaralaaq sianerlunga sianerusuppakkit. Asavakkit.»
• Sivisulaartitsinnagu unitsigit.

Sumiittumut ikiortumut siunnersuut

Aappatit, ikiortit, qatanngutit imaluunniit napparsimmavimmi sulisutut oqaloqatigiinnermi ikiortuusoqaraagit, illit periarfissitsissaraatit.

• Nipaarfik inissarlugu. TV qaminniarlugu matulu matuguk.
• Oqaloqatigiinneq nammineq aallartiguk, kingornalu inummut tablet inissiffimmik peqartoq tunniullugu imaluunniit isikkut killeqarfiani tigummisarlugu.
• Saniatigut ingikkit, saaniatigut pinnagu. Peqarninni eqqissisitsisinnaavoq. Pisariaqarpat sakkukitsumilli oqaatigisinnaavat: «Takuuk, Jenny-voq.»
• Assatut ingerlataagit. Assit tigummiarlugit, pinnguaataanut tooruk, tablet nipilersorniarlugu.
• Qasunnginnera imaluunniit nuannaarutiginninnera maluginiaruk, kisianni oqaloqatiginnittussaq ilisimatikkit unitsinneqalersinnaasoq.
• Oqaloqatiginnittussamut qanoq iluatsisoq oqaatiguk. «Qimmeq nuannaaralugu takuaa» pitsaanerusumik pilersaarusiornissamut iluaqutaasinnaavoq.

NIA siunnersuuteqarpoq ungasissumi ilaqutariit inummut utoqqaanerusumik telefonip qanoq atorneqarsinnaanera ilikkartinnissaanik ikiorsinnaasut, soorlu videollu aqqutigalugit oqaloqatigiinneq. Kingusinnerusukkut nalaani, ikiortup atortussaq nammineq aqutsissaraluarpaa. Tamanna ajornanngilaq.

Inuk napparsimmavimmi najugaqarpat, Alzheimer’s Foundation of America siunnersuuteqarpoq napparsimmavik ilaquttanut videollu aqqutigalugit oqaloqatigiinnermi ikiuisinnaanera aperiarlugu. AFA nassuiaavoq ilaqutariit assinik agguaanneq napparsimmavimmi sulisut aqqutigalugit, kiisalu nerisassat asat amigaateqarniarlutillu tunissutinik nassiussinissaq, napparsimmavimmi akuersissutigineqarsinnaanera apeqqaarlugu.

Oqaloqatigiinneq iluatsinngippat qanoq iliussaqarpa?

Oqaloqatigiinerit ilaat paatsuunngortitsisinnaapput, nuannaajunnaartitsisinnaallutillu imaluunniit aliasuuteqartitsisinnaallutik. Taamaattoq illit pisuutissanngilarput, oqaloqatigiinnerillu iluaqutaasinnaassusii unitsissutigissanngilat.

• Inuk isiginnaartitsisumit paatsisarpat, telefonikkut nalinginnaasumik oqarasuaat imaluunniit video immiussaq atoruk.
• Aliasuppat, misigisarnera paasiniaruk, oqarfigalugulu eqqissisitsilluni, unitsilluarniarlutillu.
• Ullup nalaani aalajangersimasumi ajorsaraangat, alla misiliguk.
• Kinalersorpaatit, pissusilersuutiginiarnagu inussiarnersumik akueriuk.

Sioqqutitsiarlugu unitsinneq ajornanngilaq. Qilanaaraangat inussiarnersumillu oqaloqatigiinneq iluatsuuvoq.

Oqaloqatigiinnerit akornanni

Allatigut attaveqalerniaruk. Dementia Australia siunnersuuteqarpoq allakkanik, e-mailinik, assinik imaluunniit tunissutinik mikisunik nassitsillutit. Sapaatip akunnikkaatigut postkorti assimik annertuumik oqaaserisallu naatitsunik imalik atuarsinnaasarpoq, amerlasooriarlugulu. Oqaloqatigiinnermut Nunatat nakkutigisinnaasut ikiortumut nassiullugit, kingullermik oqaloqatigiinnermut sammisaq piareersimasoq tunniussinnaavaa.

Tablet qanoq toqqarniarlugu inissillugu siunnersuutini, tablet-it isiginnaartitsisallu takuuk. Ataatsimoorluni pulaarnermut, pulaarneq pillugit siunnersuutitsinni atuarit.