Imisebenzi Yocingo Neyevidiyo Yomuntu One-Dementia

Ukuhlala kude nomuntu one-dementia kungakwenza uzizwe ungenamandla. Ucingo nezingcingo zevidiyo ngeke zithathe isikhundla sokugona, kodwa zisengaletha izikhathi zangempela zokuxhumana uma zilungiselelwe kahle. Icebo ukuyeka ukuzama ukuba nengxoxo evamile yokubuzana ngezindaba bese uhlela into elula yokwabelana ngayo. Leli khasi lichaza imisebenzi esebenza ngevidiyo nangocingo, indlela yokulungisa ucingo, nokuthi umuntu ohlala naye angasiza kanjani.

Kungani kufanele sihlele umsebenzi wocingo?

Umsebenzi unikeza ucingo ukwakheka. “Ninjani? Nenzeni namuhla?” kucela umuntu ukuthi akhumbule futhi anike umbiko, okungaba nzima futhi kudale ukucindezeleka. “Bhekani, utamatisi sebevuthiwe” akucelwa lutho kuye nhlobo.

I-Alzheimer’s Association ithi izingxoxo namaqembu amakhulu ngevidiyo zingaba nzima, futhi iphakamisa ukungeza ukwakheka kucingo ngezinto ezifana nokuculela izingoma noma ukwabelana ngezithombe.

Yimiphi imisebenzi esebenza ocingweni lwevidiyo?

Ukukhombisa nokubatshela

Mletheleni umhlaba wenu. Hambisani ikhamera kancane ezungeze ingadi yenu, yazisani inja, khombisani lokho enikupheka, phakamisani umdwebo womzukulu, noma khombisani iqhwa ngefasitela. Chazani lokho enikubonayo ngamazwi alula futhi nishiye izikhathi zokuthula ukuze athole ithuba lokuphendula. Akukho mibuzo edingekayo.

Bukani izithombe ndawonye

Phakamisani isithombe esiphrintiwe sakudala siye ekhamera, noma yabelanani ngesikrini ukuze nikhombise ezimbalwa ezinkulu ngesikhathi esisodwa. Khulumani ngalokho enikuphawulayo: “Bheka isigqoko sikamkhulu.” Gwemani “Ngubani lona?” noma “Uyakhumbula?” Uma umuntu ebiza othile ngegama elingelona, mvumeleni. Bhekani umhlahlandlela wethu wokukhumbula izinto zasendulo ukuze nithole iziqondiso ezithambile.

Ukufunda ngokuzwakalayo

Fundani inkondlo emfushane, ihubo, incwadi yezingane eyintandokazi eniyifundela umzukulu ocingweni olufanayo, incwadi evela esihlotsheni, noma ikhasi lencwadi ayeyithanda. Ukufunda ngokuzwakalayo kunikeza umuntu okuthile okuthulile ukulalela ngaphandle kokudinga ukuphendula.

Ukuculela noma ukulalela umculo ndawonye

Culelani ingoma ayaziyo kahle, noma dlalani irekhodi ayithandayo ohlangothini lwenu. Ukuhlabelelana kulula kunokukhuluma kubantu abaningi. Bhekani umhlahlandlela wethu wemisebenzi yomculo.

Ukupheka noma ukubhaka ngesikhathi esifanayo

I-Alzheimer’s Association iphakamisa ukuhlela ucingo lwevidiyo ukupheka noma ukubhaka iresiphi ekhethekile ndawonye. Lungiselelani ucingo emakhishini womabili. Umuntu ohlala naye angase axube noma anambithe ngenkathi nilandela ikhadi lakhe lakudala leresiphi.

Ukubuka okuthile ndawonye

I-Association iphinde iphakamise ukubuka ifilimu eyintandokazi ngesikhathi esifanayo ezindlini ezahlukene nikhuluma ngocingo noma ngevidiyo. Kumuntu one-dementia, isiqeshana esifushane, isiqephu esidala se-TV noma umdlalo webhola kungase kusebenze kangcono kunefilimu yonke.

Ukudlala umdlalo othambile esikrinini esabelwanayo

Izinhlelo eziningi zocingo lwevidiyo ziniyekela nabelane ngesikrini senu. Nina nivula umdlalo bese nithinta; umuntu anitshele noma akhombe ukuthi yisiphi isithombe okufanele nisikhethe. Noma umsizi ohlala naye avule umdlalo ofanayo ethebhulethi bese ethinta esikhundleni sakhe ngenkathi nikhuluma.

Imidlalo esebenza kahle ngale ndlela:

• Qeda isisho: nina nifunda isisho esijwayelekile, yena asho ukuphela kwaso, bese kulandela umbuzo wokuqala ingxoxo.
• Amapheya ezithombe: umdlalo othambile wokufanisa onezithombe ezinkulu ezingahlala ziyabonakala, ongenasibali sikhathi nangaphuzu.
• Amakhadi engxoxo: isithombe nombuzo ovulekile enikhuluma ngawo ndawonye.
• Amapheya ezithombe zomndeni: umdlalo wokufanisa owenziwe ngezithombe enizikhethayo kudivayisi yenu. Izithombe zihlala ku-browser yenu, futhi umuntu uzibona ngesikrini senu esabelwanayo.

Imiyalezo erekhodiwe

Uma izingcingo eziqondile zinzima, rekhodani ividiyo emfushane: ukubingelela, ingoma, uhambo oluzungeze ingadi yenu. Umsizi angayidlala ngesikhathi esithulile, kaningi njengoba umuntu ayijabulela. I-Alzheimer’s Association ikhuluma ngokurekhoda nokuthumela izikhathi ezikhethekile, njengezingane ezivula izipho.

Kuthiwani ngezingcingo ezijwayelekile?

Izingcingo ezijwayelekile ziyabalulekile. I-Dementia Australia iphakamisa ukushayela ngesikhathi esifanayo nsuku zonke nokungashesheli, ngoba abantu abane-dementia bangathatha isikhathi ukuze bahlanganyele. Ocingweni:

• Shoni igama lenu nobudlelwano benu ngokushesha: “Sawubona baba, nginguJenny, indodakazi yakho.”
• Khulumani kancane, ngemisho emifushane, umbono owodwa ngesikhathi.
• Nikezani izindaba kunokuzicela: “Izolo ebusuku ngipheke iresiphi yakho oyithandayo.”
• Fundani inkondlo emfushane, noma niculele ivesi elilodwa lengoma ayithandayo.
• Yenzani kube kufushane futhi niphethe ngenothi elifudumele.

I-Dementia Australia iphinde ithi izingcingo zevidiyo zingasiza uma ukukhuluma sekuba nzima, ngoba umuntu angabona ubuso benu. Uma izingcingo ezijwayelekile ziba yinkinga, zamani ividiyo, noma ngokuphambene.

Ngilungisa kanjani ucingo lwevidiyo olusebenzayo?

Ngaphambi kocingo:

1. Khethani isikhathi esijwayelekile lapho umuntu evame ukuphumula, futhi nisigcine. Inqubo ejwayelekile iyasiza.
2. Hlanganisani nomsizi ohlala nomuntu. Umyalezo wombhalo osukwini olandulela uyamsiza ahlele.
3. Hlolani idivayisi. Ithebhulethi esesimeni ilula kunefoni ephethwe esandleni. Qinisekisani ukuthi ishajiwe, isikrini siyakhanya, nomsindo uzwakala ngokwanele. Vulani imibhalo engezansi (captions) uma uhlelo luyinikeza futhi umuntu efunda kahle.
4. Hlelani umsebenzi owodwa futhi nilungiselele konke.

Ngesikhathi socingo:

• Hlalani eduze nekhamera ekukhanyeni okuhle, nibhekane nefasitela kunokuba lingemuva kwenu.
• Bazisani njalo, ngegama nobudlelwano.
• Akhulume oyedwa ngesikhathi. I-Alzheimer’s Association ithi ukuphazamisana kuyinkinga kubantu abaphila ne-dementia nabantu abangezwa kahle. Uma izihlobo eziningi zihlanganyela, shintshanani noma nigcine abantu ababili noma abathathu.
• Buzani umbuzo owodwa ngesikhathi. I-Family Caregiver Alliance iphakamisa imibuzo elula enezimpendulo ezithi yebo noma cha, nokukhombisa izinketho uma nikwazi.
• Vumelani ukuthula okude. Lindani impendulo. Kulungile ukuphakamisa igama uma efuna.
• Sebenzisani ubuso nezwi lenu. Mamathekani, nivume ngekhanda futhi nigcine ithoni efudumele. Isimo sobuso sivame ukusho okungaphezu kwamagama.
• Ningalungisi. Uma umuntu ethi okuthile okungalungile, mvumeleni.

Ukuqeda ucingo:

• Qedani ngaphambi kokuba umuntu adinwe, kungaba kuhle ngenothi eliphakeme.
• Sebenzisani ukuvalelisa okufanayo njalo: “Ngizokushayela kusasa ngesikhathi sasemini. Ngiyakuthanda.”
• Ningalidonsi isikhathi.

Izeluleko zomsizi ohlala nomuntu

Uma nimsiza ngocingo, nimlingani wakhe, umsizi, umfowenu noma udadewenu noma ilungu lezisebenzi, nina nenza lokhu kwenzeke.

• Lungisani indawo ethulile. Valani i-TV nivale umnyango.
• Qalani ucingo ngokwenu, bese nimnika ithebhulethi esesimeni noma niyiphakamise ezingeni lamehlo.
• Hlalani eceleni kwakhe, hhayi phambi kwakhe. Ukuba khona kwenu kuyaqinisekisa. Mkhumbuzeni kancane uma kunesidingo: “Bheka, nguJenny.”
• Yibani yizandla. Phakamisani izithombe, thintani umdlalo, phendulani ithebhulethi ukukhombisa igumbi.
• Qapheleni ukudinwa noma ukukhathazeka, futhi nitshele umshayeli wocingo ukuthi sekuyisikhathi sokuqeda.
• Tshelani umshayeli wocingo ukuthi yini esebenzile. “Wayithanda inja” kuyasiza ukuhlela ucingo olulandelayo.

I-NIA iphakamisa ukuthi izihlobo ezikude zingasiza umuntu osekhulile afunde izici zefoni yakhe, njengezingcingo zevidiyo. Ezigabeni zangemuva, umsizi uvame ukudinga ukuphatha idivayisi ngokuphelele. Lokho kulungile.

Uma umuntu ehlala ekhaya lokunakekela, i-Alzheimer’s Foundation of America iphakamisa ukubuza ukuthi isikhungo siyasiza yini imindeni ngezingcingo zevidiyo. I-AFA iphinde ikhulume ngemindeni ethumelana izithombe nezisebenzi zokunakekela, nokuthumela ukudla okuncane okuthandwayo noma induduzo encane, ngemva kokuhlola ukuthi isikhungo sivumela ini.

Kuthiwani uma ucingo lungahambi kahle?

Ezinye izingcingo zizodida, zibe ngezingenamsebenzi noma zikhathaze. Akulona iphutha lenu, futhi akusho ukuthi izingcingo azifanele ukwenziwa.

• Uma umuntu ebonakala edidekile ngesikrini, shintshelani ocingweni olujwayelekile noma emyalezweni orekhodiwe.
• Uma ekhathazeka, yamukelani umuzwa, nisho okuthile okuqinisekisayo, futhi nikhawule ngobumnene.
• Uma izingcingo zivame ukungahambi kahle ngesikhathi esisodwa sosuku, zamani esinye.
• Uma ecabanga ukuthi ungomunye umuntu, vumelani ngomusa.

Kulungile ukuqeda masinyane. Ucingo olufushane, olufudumele luwumphumela omuhle.

Phakathi kwezingcingo

Hlalani nikhona ngezinye izindlela. I-Dementia Australia iphakamisa ukuthumela amakhadi, ama-imeyili, izithombe noma izipho ezincane. Ikhadi leposi ngamasonto onke elinesithombe esisodwa esikhulu nenothi elifushane lingafundwa kaningi. Amakhadi engxoxo aphrintekayo athunyelwa kumsizi angaletha isihloko esilungile socingo olulandelayo.

Ukuthola amathiphu okukhetha nokulungisa ithebhulethi, bhekani amathebhulethi nezikrini. Ukuze nibe naye ngokwenu, bhekani umhlahlandlela wethu we-ukuvakashela.