Ayyukan Kiran Waya da Bidiyo ga Mai Mantuwa

Rayuwa nesa da mai mantuwa na iya jin kamar rashin taimako. Kiran waya da bidiyo ba za su maye gurbin runguma ba, amma har yanzu za su iya kawo lokutan haɗin kai na gaske idan kun shirya su da kyau. Dabarar ita ce ku daina ƙoƙarin yin hira ta yau da kullum ta tambayar labari, ku tsara wani abu mai sauƙi da za ku raba. Wannan shafi yana bayani kan ayyukan da suke aiki ta bidiyo da waya, yadda za a shirya kiran, da abin da mutumin da yake wurin zai iya yi don taimakawa.

Me ya sa za a tsara aiki don kira?

Aiki yana ba kiran siffa. “Yaya kake? Me ka yi yau?” yana roƙon mutum ya tuna ya kuma bayar da rahoto, wanda zai iya zama mai wuya da damuwa. “Duba, tumatir ya nuna” baya roƙon su da komai kwata-kwata.

Alzheimer’s Association ta lura cewa hira da manyan rukuni ta bidiyo na iya zama mai wuya, kuma ta ba da shawarar ƙara tsari a kiran da abubuwa kamar rera waƙoƙi ko raba hotuna.

Waɗanne ayyuka ne suke aiki a kiran bidiyo?

Nuna abubuwa

Ku kawo duniyarku gare shi. Ku zagaya da kyamara a hankali a lambunku, ku gabatar da kare, ku nuna abin da kuke girkawa, ku ɗaga zanen da jika ya yi, ko ku nuna waje ta taga da waya, misali ruwan sama ko bishiya. Ku bayyana abin da kuke gani da kalmomi masu sauƙi kuma ku bar tsagaitawa don ya ba da amsa. Babu buƙatar tambayoyi.

Kallon hotuna tare

Ku ɗaga tsohon hoto da aka buga a gaban kyamara, ko ku raba allonku ku nuna manyan hotuna kaɗan ɗaya bayan ɗaya. Ku yi magana kan abin da kuka lura: “Duba hular Kaka.” Ku guji “Wane ne wannan?” ko “Kana tunawa?” Idan mutumin ya kira wani da suna ba daidai ba, ku bi shi. Ku duba jagorar tuna abubuwan da suka wuce don tambayoyi masu laushi.

Karatu da murya

Ku karanta gajeriyar waƙa, addu’a, littafin yara da kuke karantawa ga jika a cikin kiran ɗaya, wasiƙa daga ɗan’uwa, ko shafi daga littafin da yake so. Karatu da murya yana ba mutumin abin da zai saurara cikin natsuwa ba tare da buƙatar amsa ba.

Rera waƙa ko sauraron kiɗa tare

Ku rera waƙar da suka sani sosai, ko ku kunna faifan da suke so a wajenku. Rera waƙa tare ya fi sauƙi fiye da magana ga mutane da yawa. Ku duba jagorar ayyukan kiɗa.

Girki ko toya a lokaci ɗaya

Alzheimer’s Association ta ba da shawarar a shirya kiran bidiyo don a yi girki ko toya wani abinci na musamman tare. Ku shirya kiran a kicin biyu. Mutumin da yake wurin zai iya motsawa ko ɗanɗana yayin da kuke bin tsohuwar takardar girkinsa.

Kallon wani abu tare

Ƙungiyar ta kuma ba da shawarar kallon fim da aka fi so a lokaci ɗaya daga gidaje daban-daban yayin magana ta waya ko bidiyo. Ga mai mantuwa, gajeren shirin bidiyo, tsohon shirin talabijin ko wasan ƙwallon ƙafa na iya fi cikakken fim aiki.

Yin wasa mai laushi a allo da aka raba

Manhajojin kiran bidiyo da yawa suna ba ku damar raba allonku. Ku buɗe wasan ku taɓa; mutumin ya gaya muku ko ya nuna wane hoto za a zaɓa. Ko kuma mai taimako a wurin ya buɗe wasan ɗaya a kan tablet ya taɓa masa yayin da kuke hira.

Wasannin da suke aiki da kyau ta wannan hanya:

• Kammala karin magana: ku karanta karin maganar da aka sani, shi ya faɗi ƙarshenta, sannan wata tambayar hira ta biyo baya.
• Haɗa hotuna biyu-biyu: wasan haɗawa mai laushi da manyan hotuna da za su iya kasancewa a bayyane, babu agogo kuma babu maki.
• Katunan hira: hoto da tambayar buɗaɗɗiya don yin magana a kai tare.
• Haɗa hotunan kanku: wasan haɗawa da aka yi da hotunan da kuka zaɓa a na’urarku. Hotunan suna zama a burauzarku, kuma mutumin yana ganinsu ta allon da kuka raba.

Saƙonnin da aka naɗa

Lokacin da kira kai tsaye yake da wuya, ku naɗa gajeren bidiyo: gaisuwa, waƙa, yawo a farfajiyarku. Mai taimako zai iya kunna shi a lokaci mai natsuwa, sau da yawa yadda mutumin yake jin daɗi. Alzheimer’s Association ta ambaci naɗewa da aika lokuta na musamman, kamar yara suna buɗe kyaututtuka.

Me game da kiran waya kawai?

Kiran waya har yanzu yana da muhimmanci. Dementia Australia ta ba da shawarar kira a lokaci ɗaya kowace rana kuma kada a yi gaggawa, domin masu mantuwa na iya ɗaukar lokaci kafin su shiga hira. A waya:

• Ku faɗi sunanku da alaƙarku nan da nan: “Sannu Baba, ni ce Aisha, ’yarka.”
• Ku yi magana a hankali, da gajerun jimloli, ra’ayi ɗaya a lokaci guda.
• Ku bayar da labari maimakon ku nemi shi: “Na yi girkin da kake so jiya da dare.”
• Ku karanta gajeriyar waƙa, ko ku rera baiti ɗaya na waƙar da yake so.
• Ku sa shi ya zama gajere kuma ku kawo ƙarshe cikin ɗumi.

Dementia Australia kuma ta lura cewa kiran bidiyo na iya taimakawa lokacin da magana ta yi wuya, tun da mutumin zai iya ganin fuskarku. Idan kiran waya ya fara ruɗani, ku gwada bidiyo, ko akasin haka.

Yaya zan shirya kiran bidiyo da zai yi aiki?

Kafin kiran:

1. Ku zaɓi lokaci kayyadadde da mutumin yawanci ya huta, ku kuma riƙe shi. Tsari yana taimakawa.
2. Ku haɗa kai da mai taimako a wurin. Saƙon rubutu a ranar da ta gabata yana taimaka masa ya shirya.
3. Ku duba na’urar. Tablet a kan mariƙi ya fi waya da ake riƙewa a hannu sauƙi. Ku tabbatar tana da caji, allon yana da haske, kuma sautin yana da ƙarfi. Ku kunna rubutun da ke bayyana magana (captions) idan manhajar tana da shi kuma mutumin yana karatu da kyau.
4. Ku tsara aiki ɗaya kuma ku shirya komai.

A lokacin kiran:

• Ku zauna kusa da kyamara a haske mai kyau, kuna fuskantar taga maimakon taga ta kasance a bayanku.
• Ku gabatar da kanku kowane lokaci, da suna da alaƙa.
• Murya ɗaya a lokaci guda. Alzheimer’s Association ta lura cewa magana a kan juna tana da wuya ga masu rayuwa da mantuwa da masu rashin ji. Idan ’yan’uwa da yawa sun shiga, ku yi bi-da-bi ko ku bar mutane biyu ko uku kawai.
• Ku yi tambaya ɗaya a lokaci guda. Family Caregiver Alliance ta ba da shawarar tambayoyi masu sauƙi masu amsar eh ko a’a, da nuna zaɓuɓɓuka idan za ku iya.
• Ku bar dogon tsagaitawa. Ku jira amsa. Ba laifi ba ne ku ba da shawarar kalma idan yana nema.
• Ku yi amfani da fuska da muryarku. Ku yi murmushi, ku kaɗa kai kuma ku riƙe sautin muryarku mai ɗumi. Yanayin fuska sau da yawa yana faɗar fiye da kalmomi.
• Kada ku gyara. Idan mutumin ya faɗi wani abu da ba daidai ba, ku bar shi.

Kawo ƙarshen kiran:

• Ku kawo ƙarshe kafin mutumin ya gaji, mafi kyau a lokacin da ake cikin farin ciki.
• Ku yi amfani da bankwana iri ɗaya kowane lokaci: “Zan kira ka gobe da rana. Ina son ka.”
• Kada ku jinkirta shi.

Shawarwari ga mai taimako a wurin

Idan kuna cikin mata ko miji, mai taimako, ɗan’uwa ko ma’aikacin da yake taimakawa da kiran, ku ne kuke sa ya yiwu.

• Ku shirya wuri mai natsuwa. Ku kashe talabijin ku rufe ƙofa.
• Ku fara kiran da kanku, sannan ku ba mutumin tablet a kan mariƙi ko ku riƙe shi daidai da idonsa.
• Ku zauna kusa da shi, ba a gabansa ba. Kasancewarku yana kwantar da hankali. Ku tuna masa a hankali idan ya zama dole: “Duba, Aisha ce.”
• Ku zama hannaye. Ku ɗaga hotuna, ku taɓa wasan, ku juya tablet don nuna ɗakin.
• Ku lura da gajiya ko damuwa, kuma ku sanar da mai kiran lokacin da ya kamata a kammala.
• Ku gaya wa mai kiran abin da ya yi aiki. “Ta so karen” yana taimakawa wajen tsara kira na gaba.

NIA ta ba da shawarar cewa dangi da suke nesa za su iya taimaka wa tsoho ya koyi abubuwan da wayarsa take da su, kamar kiran bidiyo. A matakai na gaba, mai taimako yawanci zai buƙaci ya kula da na’urar gaba ɗaya. Wannan ba laifi ba ne.

Idan mutumin yana zaune a gidan kula da tsofaffi, Alzheimer’s Foundation of America ta ba da shawarar a tambayi ko wurin yana taimaka wa iyalai da hirar bidiyo. AFA ta kuma ambaci iyalai suna aika hotuna da dawowa tare da ma’aikatan kulawa, da aika abincin ciye-ciye da ƙananan abubuwan jin daɗi da mutumin yake so, bayan an bincika abin da wurin ya yarda da shi.

Idan kiran bai tafi da kyau ba fa?

Wasu kira za su zama masu ruɗani, marasa armashi ko masu ɓata rai. Ba laifinku ba ne, kuma ba yana nufin kira ba su da amfani ba ne.

• Idan mutumin ya zama kamar allon ya ruɗe shi, ku koma kiran waya ko saƙon da aka naɗa.
• Idan ya ɓata rai, ku karɓi abin da yake ji, ku faɗi wani abu mai kwantar da hankali, kuma ku kawo ƙarshe a hankali.
• Idan kira yakan lalace a wani lokaci na rana, ku gwada wani lokaci.
• Idan yana ganin ku wani ne, ku bi shi cikin kirki.

Ba laifi ba ne ku kawo ƙarshe da wuri. Gajeren kira mai ɗumi sakamako ne mai kyau.

Tsakanin kira

Ku kasance tare da shi ta wasu hanyoyi. Dementia Australia ta ba da shawarar aika katuna, imel, hotuna ko ƙananan kyaututtuka. Katin gaisuwa na mako-mako mai babban hoto ɗaya da gajeriyar rubutu za a iya sake karanta shi sau da yawa. Katunan hira da za a iya bugawa da aka aika wa mai taimako na iya ba kira na gaba batun da aka riga aka shirya.

Don shawarwari kan zaɓi da shirya tablet, ku duba tablet da allo. Don lokaci ido da ido, ku duba jagorarmu kan ziyara.