Yíyan Ilé Ìtọ́jú fún Ẹni tó ní Àrùn Ìgbàgbé

Rírò nípa ilé ìtọ́jú lè mú ìtura, ìbànújẹ́, àìdánilójú tàbí ọ̀pọ̀ ìmọ̀lára wá nígbà kan náà. Ìpinnu náà dá lórí wíwá àtìlẹ́yìn tó bá àìní àti ohun tí ẹnì náà fẹ́ràn mu. Kì í ṣe ìdánwò bí ìdílé ṣe ń ṣe àjọbí tó tàbí ìgbésẹ̀ kan tí gbogbo ènìyàn gbọ́dọ̀ dé ní àkókò kan náà.

Ìtọ́sọ́nà Alzheimer’s Association lórí ìtọ́jú igba pípẹ́, àtòjọ ìtọ́jú ilé rẹ̀ àti ìtọ́sọ́nà Dementia Australia lórí ìtọ́jú ilé dábàá pé kí a wo àìní ẹnì náà, òṣìṣẹ́, àwọn ìgbòkègbodò, àyíká àti ìnáwó. Ojú-ìwé yìí kò ṣeduro ilé kan pàtó tàbí rọ́pò ìmọ̀ràn àjọṣepọ̀ àti ti ìnáwó ní agbègbè yín.

Báwo ni mo ṣe lè mọ̀ bóyá ó yẹ láti wo ilé ìtọ́jú?

Wo irú àtìlẹ́yìn tí ẹnì náà nílò báyìí àti bóyá a lè pèsè àtìlẹ́yìn yẹn nílé. Ronú nípa ààbò, àìní ìtọ́jú ojoojúmọ́, ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ènìyàn àti ohun tí ẹnì náà fẹ́ràn. Ronú pẹ̀lú bóyá iṣẹ́ ìtọ́jú náà ń nípa lórí ìlera ẹnì náà tàbí àwọn tó ń tọ́jú rẹ̀.

Kò sí ìpele kan tàbí àtòjọ kan ṣoṣo tó ń pinnu ìgbà tí ẹnì kan yẹ kí ó yí padà sí ibùgbé mìíràn. Ẹnì kan lè fẹ́ràn àyíká àwùjọ kan, tàbí lè fẹ́ dúró sílé pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ síi. Bá ẹnì náà sọ̀rọ̀ àti, bí ó bá wúlò, dókítà rẹ̀, òṣìṣẹ́ ìtọ́jú àwùjọ tàbí olùṣètò ìtọ́jú. Béèrè irú àtìlẹ́yìn tí ó lè bá wọn mu kí o tó pinnu láti yí padà.

Jẹ́ kí ẹnì náà kópa nínú ìpinnu tó pọ̀ tó bí wọ́n bá fẹ́. Béèrè ohun tó ṣe pàtàkì fún wọn: ibi tó wà, oúnjẹ, èdè, àṣà, ìṣèṣí ẹ̀sìn, àwọn ìgbòkègbodò tí wọ́n ti mọ̀ tàbí àbẹ̀wò láti ọ̀dọ̀ ìdílé àti ọ̀rẹ́. Ohun tí wọ́n fẹ́ràn lè ràn yín lọ́wọ́ láti dín àkójọ àwọn ilé kù kódà tí àwọn àìní ìtọ́jú kan bá ń yí padà.

Kí ni mo yẹ kí n mọ̀ kí n tó ṣe àbẹ̀wò sí àwọn ilé?

Ní àkọ́kọ́, ṣe àkójọ kúkúrú ti àtìlẹ́yìn tí ẹnì náà nílò. Èyí lè ní ìrànlọ́wọ́ pẹ̀lú iṣẹ́ ojoojúmọ́, ìtọ́jú nọ́ọ̀sì, ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ènìyàn, èdè tí wọ́n ti mọ̀ tàbí ààyè láti lo àkókò níta gbangba. Béèrè lọ́wọ́ òṣìṣẹ́ ìlera tàbí ìtọ́jú irú àwọn iṣẹ́ tí ó lè nílò bí o kò bá dájú.

Pe àwọn ilé kí o tó lọ ṣe àbẹ̀wò. Béèrè bóyá wọ́n lè bójú tó àìní ẹnì náà, bóyá yàrá lè wà, kí ni àwọn ìgbésẹ̀ tó kàn àti irú àlàyé tí wọ́n nílò lọ́wọ́ yín. Béèrè fún àlàyé tí a kọ sílẹ̀ nípa àwọn iṣẹ́ àti owó ìsanwó. Àwọn òfin yíyàn, ìfúnni owó àti ìfọwọ́sí yàtọ̀ síra ní ibi kọ̀ọ̀kan, nítorí náà ẹ ṣàyẹ̀wò àwọn orísun agbègbè yín dípò kí ẹ gbẹ́kẹ̀ lé àpilẹ̀kọ gbogbogbòò.

Béèrè bóyá òṣìṣẹ́ ní ìdánilẹ́kọ̀ọ́ lórí ìtọ́jú àrùn ìgbàgbé, bí a ṣe ń ṣe ètò ìtọ́jú àti bí ìdílé ṣe lè pín àlàyé tuntun. Mọ̀ bí ìṣe ojoojúmọ́ ṣe ń ṣiṣẹ́, irú àwọn ìgbòkègbodò tí a ń pèsè àti bí a ṣe ń ṣe àtìlẹ́yìn fún olùgbé láti ṣe àwọn àṣàyàn. Apá ìtọ́jú àrùn ìgbàgbé jẹ́ àṣàyàn kan, ṣùgbọ́n kì í ṣe gbogbo ènìyàn ni ó nílò rẹ̀; fi àtìlẹ́yìn gidi tí ibi kọ̀ọ̀kan ń pèsè wé ara wọn.

Kí ni mo yẹ kí n kíyè sí nígbà àbẹ̀wò?

Ṣe àbẹ̀wò sí ju ilé kan lọ bí ó bá ṣeéṣe. Ṣe àpètò ìpàdé fún ìrìn-àbẹ̀wò àkọ́kọ́, lẹ́yìn náà béèrè bóyá o lè padà wá ní àkókò mìíràn tàbí nígbà oúnjẹ. Ìbẹ̀wò kejì lè fi ìṣe ojoojúmọ́ hàn síi kí ó sì jẹ́ kí o pàdé àwọn òṣìṣẹ́ mìíràn.

Kíyè sí bí òṣìṣẹ́ ṣe ń bá olùgbé sọ̀rọ̀. Ṣé wọ́n ń bá àwọn ènìyàn sọ̀rọ̀ pẹ̀lú ọ̀wọ̀, fún wọn ní àkókò láti dáhùn kí wọ́n sì jẹ́ kí wọ́n kópa nínú àwọn àṣàyàn ojoojúmọ́? Ṣé ó dà bí ẹni pé olùgbé ní ìtura àti pé wọ́n ní àwọn nǹkan láti ṣe tó bá ohun tí wọ́n nífẹ̀ẹ́ sí àti ohun tí wọ́n lè ṣe mu? Béèrè bóyá o lè rí àtòjọ àwọn ìgbòkègbodò, ibi jíjẹun, ààyè ìta gbangba àti ààyè ìkọ̀kọ̀.

Wá àwọn àlàyé tó ṣe pàtàkì fún ẹnì yìí: àmì tí ó rọrùn láti lóye, ọ̀nà tí ó hàn kedere sí ilé ìgbẹ́, àwọn nǹkan tí wọ́n ti mọ̀, ààyè ìdákẹ́jẹ́ẹ́, àtìlẹ́yìn èdè àti àṣà, àti àǹfààní láti rí àwọn èèyàn tí wọ́n nífẹ̀ẹ́ sí. Gbòngàn ìwọ̀lé dídára nìkan kò fi bí ìtọ́jú ojoojúmọ́ ṣe ń ṣiṣẹ́ hàn.

Mú ọ̀rẹ́ tàbí mọ̀lẹ́bí kan tí o gbẹ́kẹ̀ lé wá bí èyí bá lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti rántí àwọn ìbéèrè àti láti fi ohun tí ẹ rí wé ara wọn lẹ́yìn náà. O lè lo àtòjọ Alzheimer’s Association láti ṣe àkọsílẹ̀ ohun tí o rí. Wo àkọsílẹ̀ rẹ gẹ́gẹ́ bí ohun ìránnilétí fún ìjíròrò, kì í ṣe àmì-ayò tí yóò yan ilé náà fún ọ.

Irú àwọn ìbéèrè wo ló lè ràn yín lọ́wọ́ láti fi ìtọ́jú wé ara wọn?

Béèrè bí ètò òṣìṣẹ́ ṣe ń ṣiṣẹ́ ní àkókò oríṣiríṣi inú ọjọ́, bí òṣìṣẹ́ ṣe ń kọ́ ìṣe ojoojúmọ́ ẹnì náà àti ohun tó máa ṣẹlẹ̀ tí àìní wọn bá yí padà. Béèrè ta ni ó ń ṣàyẹ̀wò ètò ìtọ́jú àti bí ìdílé ṣe lè sọ àníyàn kan. Bí ẹnì náà bá nílò ìrànlọ́wọ́ pẹ̀lú oúnjẹ, ìtọ́jú ti ara ẹni tàbí ìbáraẹniṣọ̀rọ̀, béèrè bí àtìlẹ́yìn yẹn ṣe rí ní ìṣe.

Béèrè nípa àbẹ̀wò ìdílé, ìrìn-àjò ìta, ìpàdé ìlera, àwọn ìgbòkègbodò àti agbára ẹnì náà láti mú àwọn nǹkan tí wọ́n ti mọ̀ wá. Bí ilé kan bá ní ètò kan pàtó fún àrùn ìgbàgbé, béèrè irú ìdánilẹ́kọ̀ọ́, àwọn ìgbòkègbodò àti àtìlẹ́yìn ojoojúmọ́ tí ó ní nínú. Béèrè fún àwọn àpẹẹrẹ bí a ṣe ń jẹ́ kí olùgbé kópa nínú àwọn àṣàyàn dípò kí o gbẹ́kẹ̀ lé orúkọ ètò náà nìkan.

Béèrè fún àpèjúwe owó ìsanwó ní ẹyọ kọ̀ọ̀kan, ohun tí ó wà nínú rẹ̀ àti bí ìnáwó ṣe lè yí padà. Ka àwọn àdéhùn dáadáa kí o sì gba ìmọ̀ràn tó yẹ ní agbègbè yín bí ọ̀rọ̀ ìnáwó tàbí ti òfin kò bá yé ọ. Má ṣe rò pé iṣẹ́ kan wà tàbí pé a ti sanwó rẹ̀ nítorí àlàyé láti ìpínlẹ̀ tàbí orílẹ̀-èdè mìíràn.

Bí ìdánimọ̀, ibáṣepọ̀ tàbí àṣírí ẹnì náà bá nílò àkíyèsí síi, wo ìtọ́sọ́nà wa lórí ríràn ẹni LGBTQ+ tó ní àrùn ìgbàgbé lọ́wọ́. Ó ní àwọn ìbéèrè nípa orúkọ tí wọ́n fẹ́ràn, àwọn olùbẹ̀wò, ìtọ́jú ti ara ẹni àti ìlànà àwọn olùpèsè ìtọ́jú.

Báwo ni mo ṣe lè ràn lọ́wọ́ pẹ̀lú ìyípadà náà?

Jẹ́ kí ẹnì náà kópa nínú àwọn àṣàyàn tó pọ̀ tó bí wọ́n bá fẹ́. Ìbẹ̀wò sí ilé náà, jíjẹun níbẹ̀ tàbí ìdúró ìsinmi díẹ̀ síbẹ̀ lè ràn àwọn ènìyàn kan lọ́wọ́ láti mọ́ àyíká náà, bí ó bá wà tí ó sì tẹ́ wọn lọ́rùn. Ẹnì náà lè fẹ́ yan nǹkan kan fún yàrá, aṣọ tàbí ìṣe ojoojúmọ́ láti mú lọ.

Pín àlàyé tó wúlò pẹ̀lú òṣìṣẹ́, pẹ̀lú ìfọwọ́sí ẹnì náà. Èyí lè ní orúkọ tí wọ́n fẹ́ràn, ọ̀nà ìbáraẹniṣọ̀rọ̀ wọn, ìṣe ojoojúmọ́, oúnjẹ tí wọ́n fẹ́ràn, àwọn ìgbòkègbodò tí wọ́n gbádùn àti ohun tó ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti ní ìtura. Jẹ́ kí àlàyé náà kúkúrú kí ó sì dojúkọ ìtọ́jú. Ẹnì náà yẹ kí ó máa kópa nínú àwọn ìjíròrò nípa ara rẹ̀.

Mú àwọn nǹkan tí wọ́n ti mọ̀ wá bí ilé náà bá gbà láàyè. Béèrè lọ́wọ́ òṣìṣẹ́ bí yàrá ẹnì náà ṣe lè dà bí ohun tí wọ́n ti mọ̀ láìsí pé ó ṣòro láti rìn káàkiri nínú rẹ̀. Fọ́tò kan, aṣọ ìbòrí tí wọ́n fẹ́ràn tàbí aago tí wọ́n ti mọ̀ lè ṣe pàtàkì ju gbígbìyànjú láti tún gbogbo ilé ṣe lọ.

Báwo ni mo ṣe lè máa kópa lẹ́yìn ìyípadà náà?

Bá òṣìṣẹ́ ṣiṣẹ́ láti mọ̀ bí wọ́n ṣe ń pín àlàyé àti ẹni tí ẹ lè kàn sí. Béèrè lọ́wọ́ ẹnì náà bí wọ́n ṣe rí àbẹ̀wò àti àwọn ìgbòkègbodò. Àwọn ènìyàn kan lè fẹ́ àbẹ̀wò kúkúrú nígbà púpọ̀; àwọn mìíràn lè fẹ́ àkókò díẹ̀ láti fara mọ́ ibùgbé tuntun. Kíyè sí ohun tó dà bí ẹni pé ó tẹ́ wọn lọ́rùn kí ẹ sì ṣètò papọ̀.

Àìní ìtọ́jú àti ohun tí ẹnì náà fẹ́ràn lè yí padà. Ṣàyẹ̀wò ètò ìtọ́jú pẹ̀lú ẹnì náà àti òṣìṣẹ́, béèrè ìbéèrè tí ohunkóhun kò bá yé ọ kí o sì pín àlàyé tuntun tó lè wúlò. Bí ẹnì náà bá di ẹni tó rúndàn lójijì tàbí tó ṣàìsàn púpọ̀ síi, sọ fún ẹgbẹ́ ìtọ́jú lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀; ìrùndàn lójijì nílò àkíyèsí ìlera lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, gẹ́gẹ́ bí NHS ṣe sọ.

Yíyan ilé jẹ́ ìpinnu pàtàkì, àṣàyàn àkọ́kọ́ sì lè má jẹ́ èyí tó bá wọn mu títí. Kó àlàyé jọ, jẹ́ kí ẹnì náà kópa, béèrè nípa ìtọ́jú ojoojúmọ́ kí o sì jẹ́ kí ìbáraẹniṣọ̀rọ̀ ṣí sílẹ̀ lẹ́yìn ìyípadà náà.