Impendulo emfushane
Qala ngezidingo zomuntu omnakekelayo, izinto azithandayo kanye nesifiso sakhe sokuhlala exhumene nabantu nemikhuba ejwayelekile. Vakashela izikhungo ezingaba khona, buza ngokuqeqeshwa kwabasebenzi, ukuhlelwa kokunakekelwa, imisebenzi nezindleko, futhi ufake umuntu omnakekelayo ezinqumweni ngendlela afisa ngayo.
- Awukho umthetho owodwa onquma ukuthi ukunakekelwa kwendawo yokuhlala kulungile nini.
- Bhala izidingo zomuntu nezinto azithandayo ngaphambi kokuba uqhathanise izikhungo.
- Vakashela ngezikhathi ezahlukene futhi uqaphele indlela abasebenzi nabahlali abasebenzisana ngayo.
- Cela imininingwane ecacile ebhaliwe mayelana nezinsizakalo, izimali kanye nezidingo zokunakekelwa zesikhathi esizayo.
Kuleli khasi (izingxenye ezingu-6)
- Ngingabona kanjani ukuthi kufanelekile ukucabanga ngokunakekelwa kwendawo yokuhlala?
- Yini okufanele ngiyithole ngaphambi kokuvakashela izikhungo?
- Yini okufanele ngiyiqaphele ngesikhathi sokuvakasha?
- Yimiphi imibuzo esiza ekuqhathaniseni ukunakekelwa?
- Ngingasiza kanjani ngesikhathi sokuthutha?
- Ngingahlala kanjani ngibambe iqhaza ngemuva kokuthutha?
Ukucabanga ngokunakekelwa kwendawo yokuhlala kungaletha ukukhululeka, usizi, ukungaqiniseki noma imizwa eminingana ngesikhathi esisodwa. Lesi sinqumo simayelana nokuthola ukwesekwa okuhambisana nezidingo nezinto ezithandwa umuntu omnakekelayo. Akusona isivivinyo sokuthi umndeni umkhathalela kangakanani, futhi akusona isinyathelo esimisiwe wonke umuntu afinyelela kuso ngesikhathi esifanayo.
I-Alzheimer’s Association guide to long-term care, uhlu lwayo lokuhlola ukunakekelwa kwendawo yokuhlala kanye nesiqondiso se-Dementia Australia sokunakekelwa kwendawo yokuhlala kuphakamisa ukuthi ubheke izidingo zomuntu, abasebenzi, imisebenzi, indawo nezindleko. Leli khasi alincomi ikhaya elithile futhi alithathi indawo yeseluleko sendawo sochwepheshe noma sezezimali.
Ngingabona kanjani ukuthi kufanelekile ukucabanga ngokunakekelwa kwendawo yokuhlala?
Bheka ukuthi yiluphi usizo umuntu aludingayo manje nokuthi lolo sizo lungahlinzekwa yini ekhaya. Cabanga ngokuphepha komuntu, izidingo zakhe zokunakekelwa kwansuku zonke, impilo yakhe yokuxhumana nabanye kanye nezinto azithandayo. Cabanga futhi ngokuthi izidingo zokunakekela ziyithinta yini impilo yomuntu omnakekelayo noma yabantu abamesekayo.
Asikho isigaba esisodwa noma uhlu oluthile olunquma ukuthi umuntu kufanele athuthe nini. Umuntu angase akhethe indawo yomphakathi, noma angase afise ukuhlala ekhaya ngosizo olwengeziwe. Khuluma nomuntu omnakekelayo futhi, uma kusiza, nodokotela wakhe, isisebenzi sezenhlalakahle noma umxhumanisi wokunakekelwa. Buza ukuthi yiziphi izinhlobo zosekelo ezingase zifaneleke ngaphambi kokuba wenze isinqumo sokuthutha.
Faka umuntu omnakekelayo ezinqumweni ngendlela afisa ngayo. Buza ukuthi yini ebalulekile kuye: indawo, ukudla, ulimi, isiko, inkolo, imisebenzi ejwayelekile noma ukuvakasha komndeni nabangani. Izinto azithandayo zingasiza ekunciphiseni uhlu ngisho nalapho ezinye izidingo zokunakekelwa zishintsha.
Yini okufanele ngiyithole ngaphambi kokuvakashela izikhungo?
Okokuqala, yenza uhlu olufushane losekelo umuntu aludingayo. Lokhu kungase kuhlanganise usizo emisebenzini yansuku zonke, ukunakekelwa kwabahlengikazi, ukuxhumana nabanye, ulimi olujwayelekile noma indawo yokuchitha isikhathi ngaphandle. Buza uchwepheshe wezempilo noma wezokunakekelwa komphakathi ukuthi yiziphi izinsizakalo ezingase zidingeke uma ungaqiniseki.
Shayela izikhungo ngaphambi kokuvakashela. Buza ukuthi bangakwazi yini ukusekela izidingo zomuntu, ukuthi igumbi lingase litholakale yini, ukuthi yiziphi izinyathelo ezilandelayo nokuthi yimiphi imininingwane abayidingayo kuwe. Cela imininingwane ebhaliwe mayelana nezinsizakalo nezimali. Imithetho yokufaneleka, uxhaso kanye namalayisensi iyehluka kuye ngendawo, ngakho hlola imithombo yendawo esikhundleni sokuthembela esihlokweni esijwayelekile.
Buza ukuthi abasebenzi banalo yini ukuqeqeshwa kokunakekela abantu abaphila nesifo sokukhohlwa, ukuthi izinhlelo zokunakekelwa zenziwa kanjani nokuthi imindeni ingabelana kanjani ngolwazi olusha. Thola ukuthi imikhuba yansuku zonke isebenza kanjani, yimiphi imisebenzi enikezwayo nokuthi abahlali besekwa kanjani ekwenzeni izinqumo. Isigaba sokunakekelwa kwenkumbulo siyindlela eyodwa, kodwa akubona bonke abantu abasidingayo; qhathanisa ukwesekwa kwangempela okunikezwa indawo ngayinye.
Yini okufanele ngiyiqaphele ngesikhathi sokuvakasha?
Vakashela izikhungo ezingaphezu kwesisodwa uma kungenzeka. Hlela isikhathi sokuvakasha kokuqala, bese ubuza ukuthi ungaphinde uvakashele yini ngesikhathi esihlukile noma ngesikhathi sokudla. Ukuvakasha kwesibili kungabonisa kabanzi ngemikhuba evamile futhi kukuvumele ukuba uhlangane nabanye abasebenzi.
Qaphela indlela abasebenzi abakhuluma ngayo nabahlali. Ingabe baphatha abantu ngenhlonipho, banikeze isikhathi sokuphendula futhi babafake ezinqumweni ezivamile? Ingabe abahlali babonakala bekhululekile futhi benezinto abangazenza ezihambisana nezinto abazithandayo namakhono abo? Buza ukuthi ungabona yini izinhlelo zemisebenzi, izindawo zokudlela, izindawo zangaphandle nezindawo zangasese.
Bheka imininingwane ebalulekile kulo muntu: izimpawu okulula ukuziqonda, izindlela ezicacile eziya endlini yangasese, izinto ezijwayelekile, izindawo ezithule, ukwesekwa kolimi namasiko, kanye namathuba okubona abantu abathandayo. Iwindi lokwamukela elihle lodwa alibonisi ukuthi ukunakekelwa kwansuku zonke kwenziwa kanjani.
Woza nomngani noma isihlobo omethembayo uma lokho kungakusiza ukukhumbula imibuzo nokuqhathanisa imibono kamuva. Ungasebenzisa uhlu lokuhlola lwe-Alzheimer’s Association ukuze ubhale lokho okubonayo. Phatha amanothi akho njengezikhumbuzo zengxoxo, hhayi njengesilinganiso esikukhethela ikhaya.
Yimiphi imibuzo esiza ekuqhathaniseni ukunakekelwa?
Buza ukuthi abasebenzi basebenza kanjani ngezikhathi ezahlukene zosuku, ukuthi abasebenzi bayifunda kanjani imikhuba yomuntu nokuthi kwenzekani lapho izidingo zakhe zishintsha. Buza ukuthi ubani obuyekeza izinhlelo zokunakekelwa nokuthi umndeni ungayiphakamisa kanjani inkinga. Uma umuntu edinga usizo ngokudla, ukunakekelwa komuntu siqu noma ukuxhumana, buza ukuthi lolo sizo lubukeka kanjani empeleni.
Buza ngokuvakasha komndeni, ukuhamba ngaphandle, ukuhlela izikhathi zokubonana nodokotela, imisebenzi kanye nekhono lomuntu lokuletha izinto ezijwayelekile. Uma ikhaya linohlelo oluqondene nabantu abaphila nesifo sokukhohlwa, buza ukuthi luhlanganisani mayelana nokuqeqeshwa, imisebenzi nokwesekwa kwansuku zonke. Cela izibonelo zokuthi abahlali bafakwa kanjani ezinqumweni esikhundleni sokuthembela egameni lohlelo kuphela.
Cela incazelo enemininingwane yezimali, ukuthi yini efakiwe nokuthi izindleko zingashintsha kanjani. Funda izivumelwano ngokucophelela futhi uthole iseluleko sendawo esifanele uma imigomo yezezimali noma yezomthetho ingacacile. Ungacabangi ukuthi isevisi ikhaviwe noma iyatholakala ngenxa yolwazi oluvela kwesinye isifundazwe noma kwelinye izwe.
Uma ubunjalo bomuntu, ubudlelwano bakhe noma ubumfihlo bakhe kudinga ukunakwa okwengeziwe, bheka umhlahlandlela wethu wokusekela umuntu we-LGBTQ+ ophila nesifo sokukhohlwa. Uhlanganisa imibuzo mayelana namagama akhethwayo, abavakashi, ukunakekelwa komuntu siqu nezinqubomgomo zabahlinzeki.
Ngingasiza kanjani ngesikhathi sokuthutha?
Faka umuntu omnakekelayo ezinqumweni ngendlela afisa ngayo. Ukuvakasha ekhaya, ukudla khona noma ukuhlala isikhashana ukuze aphumule kungasiza abanye abantu ukuthi bajwayelane nendawo, uma kutholakala futhi kwamukeleka kuye. Umuntu angase afise ukukhetha into yasegumbini, izingubo noma umkhuba azowuphathela.
Yabelana nabasebenzi ngolwazi oluwusizo, ngemvume yomuntu. Lokhu kungase kuhlanganise igama lakhe alithandayo, indlela axhumana ngayo, imikhuba yansuku zonke, ukudla akuthandayo, imisebenzi ayijabulelayo nokuthi yini emsiza azizwe ezinzile. Gcina ulwazi lufushane futhi lugxile ekunakekelweni. Umuntu kufanele aqhubeke eyingxenye yezingxoxo ezimayelana naye.
Letha izinto ezijwayelekile uma ikhaya likuvumela. Buza abasebenzi ukuthi igumbi lomuntu lingazwakala kanjani lijwayelekile ngaphandle kokwenza kube nzima ukuhamba kulo. Isithombe, ingubo ayithandayo noma iwashi elijwayelekile kungase kubaluleke kakhulu kunokuzama ukuphinda wenze ikhaya lonke.
Ngingahlala kanjani ngibambe iqhaza ngemuva kokuthutha?
Sebenza nabasebenzi ukuze ufunde ukuthi ulwazi olusha lwabiwa kanjani nokuthi ubani okufanele uxhumane naye. Buza umuntu omnakekelayo ukuthi uzizwa kanjani ngokuya ngokuvakasha nemisebenzi. Abanye abantu bangase bafune ukuvakasha okufushane kaningi; abanye bangase badinge isikhathi sokuzinza. Qaphela lokho okubonakala kumkhululela bese nilungisa ndawonye.
Izidingo zokunakekelwa nezinto ezithandwayo zingashintsha. Buyekeza uhlelo lokunakekelwa nomuntu omnakekelayo nabasebenzi, buza imibuzo uma kukhona okungacacile futhi wabelane ngolwazi olusha olungase lusize. Uma umuntu evele edideka kakhulu noma egula kakhulu ngokungazelelwe, tshela ithimba lokunakekela ngokushesha; ukudideka okungazelelwe kudinga ukunakekelwa kwezempilo ngokushesha, ngokusho kwe-NHS.
Ukukhetha ikhaya kuyisinqumo esibalulekile, futhi ukukhetha kokuqala kungase kungahlali kuyikhona okufaneleka kakhulu. Qoqa imininingwane, faka umuntu omnakekelayo, buza ngokunakekelwa kwansuku zonke futhi uqhubeke nokuxhumana okuhle ngemuva kokuthutha.
Imibuzo evamile
Ngazi kanjani ukuthi sekuyisikhathi sokucabanga ngokunakekelwa kwendawo yokuhlala komuntu ophila nesifo sokukhohlwa?
Cabanga ngokuthi ukusekelwa akuthola manje kuyazifeza yini izidingo zakhe nokuthi ukuhlala ekhaya kusasebenza yini kuye nakubantu abamnakekelayo. Khuluma nomuntu omnakekelayo kanye nethimba lakhe lezempilo noma lezokunakekelwa komphakathi; asikho isigaba esisodwa noma uhlu oluthile olunquma okufanele wonke umndeni.
Ingabe umuntu ophila nesifo sokukhohlwa kufanele athuthele esigabeni sokunakekelwa kwenkumbulo?
Akubona bonke abantu abadinga isigaba esenzelwe abantu abaphila nesifo sokukhohlwa. Buza ukuthi yiluphi usizo umuntu aludingayo nokuthi isikhungo ngasinye sinikezani, kuhlanganise nokuqeqeshwa kwabasebenzi, imisebenzi, ubumfihlo kanye nokubamba iqhaza komndeni.
Yini okufanele ngiyibuze ikhaya lokunakekelwa kwendawo yokuhlala?
Buza ngokuqeqeshwa kokunakekela abantu abaphila nesifo sokukhohlwa, ukutholakala kwabasebenzi, ukunakekelwa komuntu siqu, imisebenzi, ukuxhumana nomndeni, ukuvakasha nokuthi ukunakekelwa kubuyekezwa kanjani. Cela imininingwane ebhaliwe mayelana nezinsizakalo, izimali nokuthi ukwesekwa kungashintsha kanjani njengoba izidingo zishintsha.
Ngingamsiza kanjani umuntu ukuthi ajwayele ukuthutha?
Mbandakanye ekukhetheni ngendlela afisa ngayo. Letha izinto zakhe ezijwayelekile futhi wabelane nemikhuba, izinto azithandayo nezindlela zokuxhumana afuna abasebenzi bazazi. Qhubeka nokusebenza nabasebenzi ngemuva kokuthutha.
Imithombo
Sixhumanisa nezinhlangano nezifundo leli khasi eliklanyelwe kuzo. Lunye lwahlolwa lapho leli khasi libuyekezwa.
- Long-Term Care · Alzheimer's Association
- Choosing a Residential Care Community · Alzheimer's Association
- Residential care · Dementia Australia
- Sudden confusion (delirium) · NHS