Ukunakekela

Ukukhetha Ikhaya Lokhathalelo Lomntu Onesifo Sokulibala

Ihlaziywe Ukufunda kwemizuzu eyi-4Liqela le-Golden Moments · Indlela esibhala ngayo

Impendulo emfutshane

Qala ngeemfuno zokhathalelo zomntu, izinto azithandayo nomnqweno wakhe wokuhlala eqhagamshelene nabantu abaqhelekileyo kunye neendlela zesiqhelo. Tyelela amakhaya anokubakho, buza ngoqeqesho lwabasebenzi, ukucwangciswa kokhathalelo, imisebenzi neendleko, kwaye ubandakanye umntu kwizigqibo kangangoko anqwenelayo.

  • Akukho mthetho mnye omisela ukuba ukhathalelo lokuhlala lulungele nini.
  • Dwelisa iimfuno nezinto azithandayo umntu phambi kokuba uthelekise amakhaya.
  • Tyelela ngamaxesha ahlukeneyo uze uqaphele indlela abasebenzi nabahlali abasebenzisana ngayo.
  • Cela iinkcukacha ezicacileyo ezibhaliweyo ngeenkonzo, iintlawulo neemfuno zokhathalelo kwixesha elizayo.
Kweli phepha (amacandelo ayi-6)
  1. Ndingazi njani ukuba kufanelekile ukuqwalasela ukhathalelo lokuhlala?
  2. Yintoni endifanele ndiyazi phambi kokutyelela amakhaya?
  3. Yintoni endifanele ndiyiqaphele ngexesha lotyelelo?
  4. Yeyiphi imibuzo enceda ekuthelekiseni ukhathalelo?
  5. Ndinganceda njani ekufudukeni?
  6. Ndingahlala njani ndibandakanyekile emva kokufuduka?

Ukuqwalasela ukhathalelo lokuhlala kunokuzisa isiqabu, usizi, ukungaqiniseki okanye iimvakalelo ezininzi ngaxeshanye. Esi sigqibo simalunga nokufumana inkxaso ehambelana neemfuno nezinto azithandayo umntu. Ayilovavanyo lokuba usapho lumkhathalele kangakanani umntu, kwaye ayilonyathelo olumiselweyo olufikelelwa ngumntu wonke ngexesha elinye.

Isikhokelo se-Alzheimer’s Association sokhathalelo lwexesha elide, uluhlu lwalo lokukhangela lokhathalelo lokuhlala kunye nesikhokelo se-Dementia Australia sokhathalelo lokuhlala zicebisa ukuba kujongwe kwiimfuno zomntu, abasebenzi, imisebenzi, indawo neendleko. Eli phepha alicebisi ikhaya elithile kwaye alithathi ndawo yeengcebiso zobuchule nezemali zalapho uhlala khona.

Ndingazi njani ukuba kufanelekile ukuqwalasela ukhathalelo lokuhlala?

Jonga ukuba loluphi uncedo olufunwa ngumntu ngoku nokuba olo ncedo lunokubonelelwa ekhaya na. Qwalasela ukhuseleko lomntu, iimfuno zakhe zokhathalelo lwemihla ngemihla, ubomi bentlalo nezinto azithandayo. Qwalasela nokuba iimfuno zokumkhathalela ziyaluchaphazela na impilo yomntu okanye impilo yabantu abamxhasayo.

Akukho nqanaba linye okanye uluhlu lokukhangela olugqiba ukuba umntu ufanele ukufuduka nini. Umntu usenokukhetha indawo yoluntu, okanye asenokufuna ukuhlala ekhaya ngoncedo olongezelelekileyo. Thetha nomntu kwaye, ukuba kuyanceda, uthethe nogqirha wakhe, unontlalontle okanye umlungelelanisi wokhathalelo. Buza ukuba zeziphi iintlobo zoncedo ezinokumfanela phambi kokuba uzibophelele ekufudukeni.

Mbandakanye umntu kwizigqibo kangangoko anqwenelayo. Buza ukuba yintoni ebalulekileyo kuye: indawo, ukutya, ulwimi, inkcubeko, unqulo, imisebenzi eqhelekileyo okanye utyelelo losapho nezihlobo. Izinto azithandayo zinokunceda ekunciphiseni uluhlu nangona ezinye iimfuno zokhathalelo zitshintsha.

Yintoni endifanele ndiyazi phambi kokutyelela amakhaya?

Okokuqala, yenza uluhlu olufutshane loncedo olufunwa ngumntu. Oku kungaquka uncedo kwimisebenzi yemihla ngemihla, uncedo lobongikazi, unxibelelwano nabanye abantu, ulwimi oluqhelekileyo okanye indawo yokuchitha ixesha ngaphandle. Buza ingcali yezempilo okanye yokhathalelo loluntu ukuba zeziphi iinkonzo ezinokufuneka ukuba awuqinisekanga.

Fowunela amakhaya phambi kokutyelela. Buza ukuba bayakwazi na ukuxhasa iimfuno zomntu, ukuba ikhona na igumbi elinokufumaneka, ngawaphi amanyathelo alandelayo nokuba loluphi ulwazi abaludingayo kuwe. Cela ulwazi olubhaliweyo ngeenkonzo neentlawulo. Imithetho yokufaneleka, yenkxaso-mali kunye nelayisensi iyahluka ngokwendawo, ngoko jonga imithombo yalapho uhlala khona kunokuba uthembele kwinqaku eliqhelekileyo.

Buza ukuba abasebenzi banoqeqesho lokhathalelo lwesifo sokulibala na, zenziwa njani izicwangciso zokhathalelo nokuba iintsapho zingabelana njani ngohlaziyo. Fumanisa ukuba iindlela zemihla ngemihla zisebenza njani, yeyiphi imisebenzi enikezelwayo nokuba abahlali baxhaswa njani ekwenzeni ukhetho. Icandelo lokhathalelo lwesifo sokulibala lolunye ukhetho, kodwa ayinguye wonke umntu oludingayo; thelekisa uncedo lokwenyani olubonelelwa yindawo nganye.

Yintoni endifanele ndiyiqaphele ngexesha lotyelelo?

Tyelela amakhaya angaphezu kwelinye ukuba kunokwenzeka. Yenza idinga lokukhenketha okokuqala, uze ubuze ukuba ungaphinda utyelele na ngelinye ixesha okanye ngexesha lesidlo. Utyelelo lwesibini lunokubonisa ngakumbi indlela yesiqhelo kwaye lukuvumele ukuba udibane nabanye abasebenzi.

Qaphela indlela abasebenzi abathetha ngayo nabahlali. Ngaba babaphatha abantu ngentlonipho, babanika ixesha lokuphendula baze bababandakanye kukhetho lwesiqhelo? Ngaba abahlali babonakala bekhululekile kwaye benezinto abanokuzenza ezihambelana nezinto abazithandayo nezinto abakwaziyo ukuzenza? Buza ukuba ungazibona na iishedyuli zemisebenzi, iindawo zokutyela, iindawo zangaphandle neendawo zabucala.

Jonga iinkcukacha ezibalulekileyo kulo mntu: iimpawu ekuqondakala lula ukuzifunda, iindlela ezicacileyo eziya kwigumbi langasese, izinto aziqhelileyo, iindawo ezizolileyo, inkxaso yolwimi neyenkcubeko, namathuba okubona abantu abathandayo. Indawo yokwamkela iindwendwe entle yodwa ayibonisi indlela ukhathalelo lwemihla ngemihla olusebenza ngayo.

Hamba nomhlobo okanye isizalwane osithembayo ukuba oko kungakunceda ukhumbule imibuzo uze uthelekise iimbono zakho emva koko. Ungasebenzisa uluhlu lokukhangela lwe-Alzheimer’s Association ukuqaphela oko ukubonayo. Thatha amanqaku akho njengezikhumbuzo zengxoxo, hayi njengamanqaku akhethela ikhaya.

Yeyiphi imibuzo enceda ekuthelekiseni ukhathalelo?

Buza ukuba abasebenzi basebenza njani ngamaxesha ahlukeneyo emini, abasebenzi bazifunda njani iindlela zesiqhelo zomntu nokuba kwenzeka ntoni xa iimfuno zakhe zitshintsha. Buza ukuba ngubani ohlola izicwangciso zokhathalelo nokuba usapho lungaluphakamisa njani uxhalabo. Ukuba umntu udinga uncedo ekutyeni, kukhathalelo lomntu okanye kunxibelelwano, buza ukuba olo ncedo lubonakala njani ekwenzeni.

Buza ngotyelelo losapho, uhambo, idinga zonyango, imisebenzi nokuba umntu angakwazi na ukuzisa izinto aziqhelileyo. Ukuba ikhaya linenkqubo eyenzelwe ngokukodwa isifo sokulibala, buza ukuba ibandakanya luphi uqeqesho, yeyiphi imisebenzi noluphi uncedo lwemihla ngemihla. Cela imizekelo yendlela abahlali ababandakanywa ngayo kukhetho kunokuba uthembele kwigama lenkqubo kuphela.

Cela inkcazo ecacileyo yeentlawulo, into ebandakanyiweyo nendlela iintlawulo ezinokutshintsha ngayo. Funda izivumelwano ngononophelo kwaye ufumane ingcebiso efanelekileyo yalapho uhlala khona ukuba imiqathango yezemali okanye yezomthetho ayicacanga. Musa ukucinga ukuba inkonzo ikhohlwa okanye iyafumaneka ngokusekelwe kulwazi oluvela kwelinye ilizwe okanye kwelinye iphondo.

Ukuba isazisi somntu, ubudlelwane bakhe okanye ubumfihlo bakhe budinga ingqalelo eyodwa, jonga isikhokelo sethu sokuxhasa umntu we-LGBTQ+ ophila nesifo sokulibala. Siquka imibuzo ngamagama akhethwayo, iindwendwe, ukhathalelo lomntu kunye nemigaqo-nkqubo yababoneleli.

Ndinganceda njani ekufudukeni?

Mbandakanye umntu kukhetho kangangoko anqwenelayo. Utyelelo kwikhaya, isidlo apho okanye ukuhlala okwexeshana ukuze aphumle kusenokunceda abanye abantu baqhelane nendawo, ukuba kuyafumaneka kwaye kwamkelekile kuye. Umntu usenokukhetha into yegumbi, impahla okanye indlela yesiqhelo aza kuhamba nayo.

Yabelana ngolwazi oluluncedo nabasebenzi, ngemvume yomntu. Oku kungaquka igama lakhe alithandayo, indlela yakhe yonxibelelwano, iindlela zakhe zemihla ngemihla, ukutya akuthandayo, imisebenzi ayonwabela yona noko kumnceda azive ezinzile. Gcina ulwazi lufutshane kwaye lugxile kukhathalelo. Umntu ufanele ahlale eyinxalenye yeengxoxo ezimalunga naye.

Zisa izinto aziqhelileyo ukuba ikhaya liyakuvumela oko. Buza abasebenzi ukuba igumbi lomntu lingenziwa njani lizive liqhelekile ngaphandle kokwenza kube nzima ukuhambahamba kulo. Ifoto, ingubo ayithandayo okanye iwotshi eqhelekileyo isenokuba ibaluleke ngaphezu kokuzama ukuphinda wenze ikhaya lonke.

Ndingahlala njani ndibandakanyekile emva kokufuduka?

Sebenzisana nabasebenzi ukuze ufunde ukuba uhlaziyo lwabelwana njani nokuba ungaqhagamshelana nabani. Buza umntu ukuba uziva njani ngotyelelo nemisebenzi. Abanye abantu basenokufuna utyelelo olufutshane rhoqo; abanye basenokufuna ixesha lokuzinza. Qaphela oko kubonakala kumkhululekile uze nilungelelanise kunye.

Iimfuno zokhathalelo nezinto azithandayo zinokutshintsha. Hlola isicwangciso sokhathalelo nomntu nabasebenzi, buza imibuzo xa into ingacacanga uze wabelane ngolwazi olutsha olunokunceda. Ukuba umntu ngequbuliso uba nokudideka okanye ugula kakhulu kunangaphambili, xelela iqela lokhathalelo ngokukhawuleza; ukudideka ngequbuliso kufuna uncedo lwezonyango olukhawulezileyo, ngokutsho kwe-NHS.

Ukukhetha ikhaya sisigqibo esibalulekileyo, kwaye ukhetho lokuqala lusenokungahlali lulolona lufanelekileyo. Qokelela ulwazi, bandakanya umntu, buza ngokhathalelo lwemihla ngemihla uze ugcine unxibelelwano luvulekile emva kokufuduka.

Imibuzo eqhelekileyo

Ndingazi njani ukuba lixesha lokuqwalasela ukhathalelo lokuhlala lomntu ophila nesifo sokulibala?

Qwalasela ukuba inkxaso akhoyo ngoku iyazifezekisa na iimfuno zomntu nokuba ukuhlala ekhaya kusasebenza na kuye nakubantu abamkhathalelayo. Thetha nomntu kunye neqela lakhe lezempilo okanye lokhathalelo loluntu; akukho nqanaba linye okanye uluhlu lokukhangela olugqiba egameni leentsapho zonke.

Ngaba umntu ophila nesifo sokulibala ufanele ukufudukela kwicandelo lokhathalelo lwesifo sokulibala?

Ayinguye wonke umntu odinga icandelo elenzelwe ngokukodwa isifo sokulibala. Buza ukuba loluphi uncedo olufunwa ngumntu nokuba ikhaya ngalinye libonelela ngantoni, kuquka uqeqesho lwabasebenzi, imisebenzi, ubumfihlo nokubandakanyeka kosapho.

Yintoni endifanele ndiyibuze ikhaya lokhathalelo lokuhlala?

Buza ngoqeqesho lwesifo sokulibala, ukufumaneka kwabasebenzi, ukhathalelo lomntu, imisebenzi, unxibelelwano nosapho, utyelelo nendlela ukhathalelo oluhlolwa ngayo. Cela iinkcukacha ezibhaliweyo ngeenkonzo, iintlawulo nendlela uncedo olunokutshintsha ngayo njengoko iimfuno zitshintsha.

Ndingamnceda njani umntu aqhelane nokufuduka?

Mbandakanye kukhetho kangangoko anqwenelayo. Zisa izinto aziqhelileyo uze wabelane ngeendlela zesiqhelo, izinto azithandayo neendlela zonxibelelwano anqwenela ukuba abasebenzi bazazi. Qhubeka usebenzisana nabasebenzi nasemva kokufuduka.

Imithombo

Sinika amakhonkco emibutho nophononongo eli phepha elixhomekeke kulo. Inye nganye yatshekishwa xa iphepha lalihlaziywa.

  1. Long-Term Care · Alzheimer's Association
  2. Choosing a Residential Care Community · Alzheimer's Association
  3. Residential care · Dementia Australia
  4. Sudden confusion (delirium) · NHS

Ingaba ulungele umdlalo ozolileyo?

Imifanekiso emikhulu, akukho wotshi ibala ixesha, akukho manqaku kwaye akukho kubhalisa. Dlalani kunye kwisikhangeli sakho.

Hamba nale midlalo nawe

I-app yasimahla ye-Golden Moments ye-iPhone, iPad ne-Android: iithayile zemifanekiso emikhulu, imidlalo eneefoto zentsapho yakho, neepakethi zemifanekiso ezisebenza ngaphandle kwe-Wi‑Fi. Ayinakhaunti, azikho iintengiso, iwotshi ebala ixesha okanye amanqaku.