Suɓaade nokkuure wonannde mo wonnduɗo e majjere hakkille

Miijaade nokkuure wallitorde ena waawi addude hoyre, suno, sikkitaare walla miijooji keewɗi e wattu gooto. Pellital ngal ko yiytude ballal jahdowal e ko neɗɗo o foti e ko o yiɗi. Ngal wonaa ƴeewndo no ɓesngu yiɗiri mo walla daawal teeŋtuɗo mo yimɓe fof keɓata e wattu gooto.

Alzheimer’s Association guide to long-term care, residential-care checklist mum e Dementia Australia’s residential-care guidance ina cikka yo en ƴeew ko neɗɗo o foti, gollotooɓe, kuuɗe, nokkuure ndee e njoɓdi. Hello ngo wonaa wasiya nokkuure keeriiɗo tee ngo lomtataa waaju karallaagal walla ngal jawdi nokkuure ma.

Hol no mi anndir-mi so nokkuure wallitorde foti ƴeewteede?

Ƴeew ko ballal neɗɗo o foti jooni e so ballal ngol ena waawi rokkeede ka suudu. Miijo kisal neɗɗo o, ko o foti e toppitaare ñalnde kala, ngonka renndo mum e ko o yiɗi. Miijo kadi so golle toppitaare ina mema cellal neɗɗo o walla yimɓe wallittoɓe mo ɓee.

Alaa daawal walla doggol gootol ngal suɓotoo nde neɗɗo foti eggude. Neɗɗo ena waawi yiɗde nokkuure renndo, walla ena waawi yiɗde heddude ka suudu e ballal ɓeydaaɗo. Yeewtu e neɗɗo o e, so ina nafaa, safro makko, gollotoowo wallitorde renndo walla ardotooɗo toppitaare. Naamno ko fannuji ballal ina waawi yahdude e makko hade maa pellitde eggirgol.

Naatnu neɗɗo o e pellitte haa no o yiɗiri. Naamno ko himmi e makko: nokkuure, ñaameteeji, ɗemngal, aada, diine, kuuɗe ɗe o anndii walla yillooji ɓesngu e yibbe. Ko o yiɗi ena waawi wallude ustude doggol nokkuuje hay so ko o foti e toppitaare ina wayla.

Ko hombo mi foti anndude hade maa yillaade nokkuuje?

Ko adii fof, waɗ doggol pamarel ko neɗɗo o foti e ballal. Ɗum ena waawi jeyeede e ballal e kuuɗe ñalnde kala, toppitaare safro, jokkondiral renndo, ɗemngal ngal o anndii walla nokkuure ngam wonde yaasin. So a anndaa, naamno gollotoowo cellal walla wallitorde renndo hol sarwiisuuji ina mbaawi sokleede.

Noddu nokkuuje ɗee hade maa yahde toon. Naamno so ɓe mbaawi wallitde ko neɗɗo o foti, so suudu ena waawi heɓaade, ko daawal garowal ngol woni e ko humpito ɓe cokloto maa. Ɗaɓɓu humpito winndaango baɗte sarwiisuuji e njoɓdi. Sariyaaji jaɓɓorgol, ballal jawdi e yamirooje ina ceertu nokkuure e nokkuure, waɗi noon ƴeewto iwdi nokkuure ma wonaa tuugaade e winndannde kuuɓtodinnde tan.

Naamno so gollotooɓe ena njogii ekkitaare toppitaare majjere hakkille, hol no teelte toppitaare mbaɗirtee e hol no ɓesngu waawi rokkirde kesɗitine. Anndu hol no dewe ñalnde kala ngollortoo, hol kuuɗe keɓotooɗe e hol no wonɓe toon mballirtee ngam waɗde cuɓe. Nokkuure heeriinde majjere hakkille ko suɓre wootere, kono wonaa kala neɗɗo foti nde; yerondir ballal goongawal ngal kala nokkuure rokkata.

Ko hombo mi foti teskaade tuma nde mi yillii?

Yillo nokkuuje uggora gooto so ina waawi. Waɗto njillu arwannde, caggal ɗum naamno so aɗa waawi artude kadi e wattu goɗɗo walla e wattu ñaametee. Njillu ɗimmuɗo ena waawi hollude dewe keeriiɗe ɗee no ɓuri tee addana maa fottude e gollotooɓe woɗɓe.

Tesko no gollotooɓe njaabora e wonɓe toon. Mbar ɓe ina njaabora yimɓe e teddungal, ina ndokka ɓe waktu ngam jaabaade e ina naatna ɓe e cuɓe ñalnde kala? Mbar wonɓe toon ina njaɓɓii e ina njogii ko ɓe mbaɗata jahdowal e ko ɓe njiɗi e ko ɓe mbaawi? Naamno so aɗa waawi yiʼde doggol kuuɗe, nokkuuji ñaamdu, nokkuuji yaasin e nokkuuji cuuriiɗi.

Ƴeew piiji himmuɗi e neɗɗo oo: maandeeji weeɓi faamde, laawol ɓannguɗo to nokkuure loowdi, piiji ɗi o anndii, nokkuuji deeƴuɗi, ballal ɗemngal e aada, e fartaŋŋeeji ngam yiʼde ɓe o yiɗi. Naatorde labaaɗe tan hollataa no toppitaare ñalnde kala yahri.

Addor yibbe walla banndiraaɗo mo a hoolii so ɗum ena waawi wallude ma siiftorde naamne e yerondirde miijooji caggal ɗum. Aɗa waawi huutoraade Alzheimer’s Association checklist ngam winndude ko njiyɗaa. Jaggir winndannde maa ko fuɗɗorde yeewtere, wonaa toɓɓere suɓotoonde nokkuure ndee e innde maa.

Hol naamne mballata yerondirde toppitaare?

Naamno hol no gollotooɓe ngoniri e jammaaji ceertuɗi ñalnde, hol no gollotooɓe ekkitorii dewe neɗɗo o e ko waɗata so ko o foti waylii. Naamno mo yuurnita teelte toppitaare e hol no ɓesngu waawi ɓannginde saɗre. So neɗɗo o ina foti ballal e ñaameteeji, toppitaare neɗɗo walla jokkondiral, naamno hol no ballal ngol yahri e golle.

Naamno baɗte yillooji ɓesngu, yaaduuji, njillu to safrooɓe, kuuɗe e mbaawka neɗɗo o ngam addude piiji ɗi o anndii. So nokkuure ena jogii eɓɓoore heeriinde majjere hakkille, naamno hol ekkitaare, kuuɗe e ballal ñalnde ngal rokkata. Ɗaɓɓu yeruuji no wonɓe toon naatniraa e cuɓe, hara a tuugaaki tan e innde eɓɓoore ndee.

Ɗaɓɓu cifagol njoɓdi, ko naatnaa e mum e hol no njoɓdi waawi waylude. Tar ciifol ngonkaaji ɗii no feewi tee ƴettu waaju karallaagal nokkuure ma so sarɗiiji jawdi walla sariya laaɓaani. Hoto sikku sarwiis ina jeyeede walla ina heɓoo tan sabu humpito iwde e leydi walla diiwaan goɗɗo.

So innitol neɗɗo o, jokkondire makko walla suturo makko ina cokli tesko ɓurtuɗo, ƴeew deftere amen baɗte wallitorde mo wonnduɗo e majjere hakkille jeyaaɗo e LGBTQ+. Ena jeyaa e mum naamne baɗte inɗe ɗe o yiɗi, yilloowoɓe, toppitaare neɗɗo e dawrugol rokkotooɓe ballal.

Hol no mi waawiri wallirde e eggirgol ngol?

Naatnu neɗɗo o e cuɓe haa no o yiɗiri. Njillu to nokkuure ndee, ñaamde toon walla wonde toon seeɗa e wattu fowteteende ena waawi wallude won e yimɓe anndude nokkuure ndee, so ina woodi tee ina moƴƴani mo. Neɗɗo o ena waawi yiɗde suɓaade piiji suudu, conci walla dewal ngal o addata.

Hollu gollotooɓe humpito nafowal, so neɗɗo o jaɓii. Ɗum ena waawi jeyeede e innde nde o yiɗi, no o jokkondirta, dewe makko ñalnde kala, ñaameteeji ɗi o yiɗi, kuuɗe ɗe o welaa e ko wallata mo heɓde ɓuttu. Jogor humpito ngoo daɓɓaaɗo tee fawu e toppitaare. Neɗɗo o foti heddude e yeewtere ndee baɗte makko.

Addor piiji ɗi o anndii so nokkuure ndee ina jaɓi ɗum. Naamno gollotooɓe hol no suudu makko waawi wonirde heertinɗo tawa wonaa caɗeele yahde nder mum. Natal, wudere nde o yiɗi walla montoor mo o anndii ena waawi himmude ɓurde etaade waɗtude suudu mum fof.

Hol no mi waawiri jokkude wallitorde caggal eggirgol ngol?

Gollo e gollotooɓe ngam anndude hol no kesɗitine keɓirtee e mo noddete. Naamno neɗɗo o no o sikki baɗte yillooji e kuuɗe. Won e yimɓe ena mbaawi yiɗde yillooji juutɗi seeɗa; woɗɓe ena mbaawi yiɗde waktu ngam heɓaade ɓuttu. Tesko ko nanndi e ko ina moƴƴani mo tee waylondiree kañum e makko.

Ko neɗɗo o foti e ko o yiɗi ena mbaawi waylude. Yuurnit teelte toppitaare ndee e neɗɗo o e gollotooɓe, naamno naamne so won ko laaɓaani tee rokkir humpito keso waawngo wallude. So neɗɗo o jiiɓii jiiɓɗe waɗi jiiɓru walla cellal makko bonnii no feewi, hollu goomu toppitaare ndee ko yaawi; jiiɓru jiibɗo ina foti ƴeewteede e kisal yaawnde, wano NHS wiyiri.

Suɓaade nokkuure ko pellital mawngal, tee cuɓal arwanal ngal ena waawi wonaade ngal ɓurɗo yahdude e makko haa poomaa. Ɗaɓɓu humpito, naatnu neɗɗo o, naamno baɗte toppitaare ñalnde kala tee jogor jokkondiral udditiiɗo caggal eggirgol ngol.