Kwitwararika abandi

Guhitamwo uburaro bw’umuntu abana n’indwara yo kwibagira

Vyavuguruwe Iminota 5 yo gusomaVyanditswe n'umugwi wa Golden Moments · Ingene twandika

Inyishu ngufi

Tangura ku vyo umuntu akeneye mu kumwitaho, ivyo akunda n’icipfuzo afise co kuguma afitaniye isano n’abantu n’imigenzo azi. Gendera aho bashobora kuba, ubaze ku mahugurwa y’abakozi, ingene bafasha umuntu ku giti ciwe, ibikorwa n’ibiciro, kandi ushire uwo muntu mu ngingo nk’uko abishaka.

  • Nta tegeko rimwe ribaho ryerekana igihe uburaro buba ari bwo buhitamwo bwiza.
  • Andika ivyo umuntu akeneye n’ivyo akunda imbere yo kugereranya aho ashobora kuba.
  • Genda gutembera mu bihe bitandukanye maze urabe ingene abakozi n’abahaba bavugana.
  • Saba amakuru yanditse asobanutse yerekeye ibikorwa, ibiciro n’ivyo ashobora kuzokenera mu gihe kiri imbere.
Kuri uru rupapuro (ibice 6)
  1. Nomenya gute ko vyoba bibereye kwiyumvira uburaro?
  2. Ni ibiki nkwiye kumenya imbere yo kugendera aho bashobora kumwakira?
  3. Ni ibiki nkwiye kwitwararika mu rugendo rwo gutembera?
  4. Ni ibibazo ibihe bifasha kugereranya ubufasha batanga?
  5. Nofasha gute mu gihe co kwimuka?
  6. Noshobora gute kuguma mfasha na nyuma yo kwimuka?

Kwiyumvira uburaro bw’abitaho abantu burashobora kuzana uguhumurizwa, umubabaro, ukudakeka canke inyiyumvo nyinshi icarimwe. Ico ciyumviro kijanye no kurondera ubufasha buhura n’ivyo umuntu akeneye n’ivyo akunda. Si ikigeragezo cerekana ingene umuryango umukunda, kandi si intambwe itegekanijwe abantu bose bashikira mu gihe kimwe.

Igitabo ca Alzheimer’s Association ku bijanye n’ukwitaho kumara igihe, urutonde rwavyo rwo guhitamwo uburaro na impanuro za Dementia Australia ku bijanye n’uburaro bisaba kuraba ivyo umuntu akeneye, abakozi, ibikorwa, aho baba n’ibiciro. Iyi page ntihitamwo aho kuba runaka kandi ntisubirira impanuro z’abahinga bo mu karere mu bijanye n’ubufasha canke n’amafaranga.

Nomenya gute ko vyoba bibereye kwiyumvira uburaro?

Raba ubufasha umuntu akeneye ubu n’iyo ubwo bufasha bushobora gutangwa muhira. Rimbura umutekano w’uwo muntu, ivyo akeneye mu buzima bwa misi yose, ubuzima bwo kubana n’abandi n’ivyo akunda. Rimbura kandi nimba ivyo kumwitaho biriko bigira ingaruka ku magara y’uwo muntu canke ku magara y’abamufasha.

Nta ntambwe imwe canke urutonde rumwe rufata ingingo y’igihe umuntu yokwimuka. Umuntu yoshobora gukunda kuba mu kibano, canke agashaka kuguma muhira aronse ubufasha bwiyongereye. Vugana n’uwo muntu kandi, nimba bibereye, n’umuganga wiwe, umukozi wo mu bijanye n’imibereho canke uwujejwe kumufasha mu vy’uburaro. Baza ubwoko bw’ubufasha bushobora kumukwira imbere yo gufata ingingo yo kwimuka.

Shira uwo muntu mu ngingo nk’uko abishaka. Mubaze ibimufitiye akamaro: aho hantu hoba, ivyo kurya, ururimi, umuco, ukwemera, ibikorwa azi canke ingendo z’umuryango n’abagenzi. Ivyo akunda birashobora gufasha gutoranya aho hantu naho bimwe mu vyo akeneye mu kumwitaho vyoba bihinduka.

Ni ibiki nkwiye kumenya imbere yo kugendera aho bashobora kumwakira?

Ubwa mbere, kora urutonde rugufi rw’ubufasha uwo muntu akeneye. Ivyo birashobora kubamwo gufashwa mu bikorwa vya misi yose, ubufasha bw’abaforoma, kubana n’abandi, ururimi azi canke ahantu ho kumara umwanya hanze. Nimba utazi neza, baza umuhinga mu vy’amagara canke mu bijanye n’imibereho ibikorwa bishobora gukenerwa.

Hamagara aho hantu imbere yo kuhagendera. Baza nimba bashobora gushikira ivyo uwo muntu akeneye, nimba icumba gishobora kuboneka, intambwe zikurikira n’amakuru bakeneye kuri wewe. Saba amakuru yanditse ku bikorwa n’ibiciro. Ibisabwa, uburyo bwo kuriha n’amategeko yo kwemerera ivyo bikorwa biratandukanye bivanye n’aho uba, rero rondera amakuru yo mu karere aho gushingira ku nkuru rusangi.

Baza nimba abakozi bafise amahugurwa yo kwitaho abantu babana n’indwara yo kwibagira, ingene integuro zo kumwitaho zikorwa n’ingene imiryango ishobora gutanga amakuru mashasha. Menya ingene imigenzo ya misi yose ikora, ibikorwa batanga n’ingene bafasha abahaba mu guhitamwo. Igice kiharirwa abantu bibagira ni uburyo bumwe, ariko si abantu bose bagikeneye; gereranya ubufasha nyabwo aho hantu hose hatanga.

Ni ibiki nkwiye kwitwararika mu rugendo rwo gutembera?

Nimba bishoboka, gendera ahantu henshi. Shiraho igihe co gutembera ubwa mbere, hanyuma ubaze nimba woshobora gusubira ku yindi saha canke mu gihe c’amafunguro. Urugendo rwa kabiri rushobora kwerekana vyinshi ku bijanye n’imigenzo isanzwe kandi rukaguha akaryo ko guhura n’abandi bakozi.

Raba ingene abakozi bavugana n’abahaba. Boba babaha icubahiro, bakabaha umwanya wo kwishura kandi bakabashira mu guhitamwo kwa misi yose? Abahaba boba basa n’abatekanye kandi bafise ivyo gukora bihuye n’ivyo bakunda n’ivyo bashoboye? Baza nimba woshobora kubona urutonde rw’ibikorwa, aho bafungurira, ahantu ho hanze n’ahantu h’ibanga.

Raba utuntu dufitiye akamaro uwo muntu: ibimenyetso vyoroshe gutahura, inzira zisobanutse zija ku kabati ko kwiyuhagiriramwo, ibintu azi, ahantu hatekanye, ubufasha mu rurimi no mu muco, n’uturyo two kubona abo akunda. Ubwiza bw’aho bakirira abashitsi bwonyene ntibwerekana ingene ubufasha bwa misi yose bukorwa.

Nimba bishobora kugufasha kwibuka ibibazo no kugereranya ivyo wabonye mu nyuma, jana n’umugenzi canke incuti wizigira. Urashobora gukoresha urutonde rwa Alzheimer’s Association kugira wandike ivyo wabonye. Fata ivyo wanditse nk’ibifasha mu kiyago, atari nk’amanota ahitamwo aho hantu mu kibanza cawe.

Ni ibibazo ibihe bifasha kugereranya ubufasha batanga?

Baza ingene abakozi bateguwe mu bihe bitandukanye vy’umusi, ingene abakozi bamenya imigenzo y’uwo muntu n’igitangura iyo ivyo akeneye bihindutse. Baza uwusubiramwo integuro zo kumwitaho n’ingene umuryango ushobora kuvuga ikitagenda neza. Nimba uwo muntu akeneye gufashwa mu gufungura, mu kwiyitaho canke mu kuvugana, baza ingene ubwo bufasha bukorwa mu buzima bwa misi yose.

Baza ku ngendo z’umuryango, ku gusohoka, ku manama ya muganga, ku bikorwa n’ukuntu uwo muntu ashobora kuzana ibintu azi. Nimba aho hantu bafise porogarama yiharirwa abantu babana n’indwara yo kwibagira, baza amahugurwa, ibikorwa n’ubufasha bwa misi yose birimwo. Saba ingero zerekana ingene abahaba bashirwa mu guhitamwo aho gushingira gusa kw’izina rya porogarama.

Saba urutonde rusobanutse rw’ibiciro, ibirimwo n’ingene ibiciro bishobora guhinduka. Soma neza amasezerano kandi urondere impanuro zibereye mu karere kawe nimba ibijanye n’amafaranga canke n’amategeko bitumvikana. Ntukiyumvire ko igikorwa kirihwa canke kiboneka ushingiye ku makuru yo mu kindi gihugu canke mu yindi ntara.

Nimba ivyerekeye uwo muntu, imigenderanire yiwe canke ubuzima bwiwe bwite bikenera kwitwararikwa mu buryo budasanzwe, raba impanuro yacu yo gufasha umuntu abana n’indwara yo kwibagira ari LGBTQ+. Irimwo ibibazo ku mazina akunda gukoresha, abashitsi, ukwitaho umuntu ku giti ciwe n’amategeko y’abatanga ubufasha.

Nofasha gute mu gihe co kwimuka?

Shira uwo muntu mu guhitamwo nk’uko abishaka. Urugendo rwo gutembera aho hantu, gufungurirayo canke kuhaguma igihe gito kugira aruhuke bishobora gufasha bamwe kumenyera aho hantu, nimba biboneka kandi na we avyemera. Uwo muntu yoshobora gushaka guhitamwo ikintu co mu cumba, impuzu canke umugenzo wo kujana.

Sangira n’abakozi amakuru y’ingirakamaro, uwo muntu abiwemeye. Ivyo bishobora kubamwo izina akunda kwitwa, uburyo bwo kuvugana, imigenzo ya misi yose, ivyo kurya akunda, ibikorwa bimunezera n’ibimufasha kwumva atekanye. Gumana ayo makuru magufi kandi yibanda ku kumwitaho. Uwo muntu akwiye kuguma ari mu biganiro bimwerekeye.

Zana ibintu azi nimba aho hantu babiremera. Baza abakozi ingene icumba c’uwo muntu gishobora kumwibutsa aho azi atagoranye kuharengagenda. Ifoto, igitambara akunda canke isaha azi bishobora kuba vy’akamaro kuruta kugerageza gusubiramwo inzu yose uko yakabaye.

Noshobora gute kuguma mfasha na nyuma yo kwimuka?

Korana n’abakozi kugira umenye ingene amakuru mashasha atangwa n’uwo wohamagara. Baza uwo muntu ingene yiyumva ku bijanye n’ingendo zo gusura n’ibikorwa. Bamwe boshobora gushaka ingendo ngufi kenshi; abandi boshobora gushaka umwanya wo kumenyera. Raba ibisa n’ibimutera amahoro hanyuma muhindure hamwe.

Ivyo umuntu akeneye n’ivyo akunda birashobora guhinduka. Subiramwo integuro yo kumwitaho hamwe n’uwo muntu n’abakozi, ubaze ibibazo iyo hari ikitumvikana kandi utange amakuru mashasha ashobora gufasha. Nimba uwo muntu atunguranye mu mutwe canke yumvise ameze nabi cane kurusha uko bisanzwe, bimenyeshe vuba abagize umugwi umwitaho; gutungurana mu mutwe bisaba ko yitabwaho n’umuganga ubwo nyene, nk’uko NHS ibivuga.

Guhitamwo aho kuba ni ingingo ikomeye, kandi ivyo wahisemwo ubwa mbere bishobora kutaba vyo bizokwama bikwiriye. Rondera amakuru, shira uwo muntu mu ngingo, baza ku bijanye n’ubufasha bwa misi yose kandi ugumane itumanaho ryiza na nyuma yo kwimuka.

Ibibazo bikunze kubazwa

Nomenya gute ko ari igihe co kwiyumvira uburaro ku muntu abana n’indwara yo kwibagira?

Raba nimba ubufasha uwo muntu afise ubu buhura n’ivyo akeneye be n’iyo kuba muhira bikibashobokera kuri we no ku bantu bamutaho. Vugana n’uwo muntu n’abamufasha mu vy’amagara canke mu bijanye n’imibereho; nta ntambwe imwe canke urutonde rumwe rufata ingingo ku miryango yose.

Umuntu abana n’indwara yo kwibagira yoba akwiye kwimukira mu gice kiharirwa kwitaho abantu bibagira?

Si abantu bose bakeneye igice kiharirwa abantu babana n’indwara yo kwibagira. Baza ubufasha uwo muntu akeneye n’ivyo aho hantu hatanga, harimwo amahugurwa y’abakozi, ibikorwa, ubuzima bwite n’uruhara rw’umuryango.

Nobaza iki aho bashobora kumwakira ngo bamwitaho?

Baza ku mahugurwa ajanye n’indwara yo kwibagira, ukuntu abakozi baboneka, ukuntu bitaho umuntu ku giti ciwe, ibikorwa, ingene bavugana n’umuryango, ingendo zo gusura n’ingene ubufasha busubirwamwo. Saba amakuru yanditse ku bikorwa, ibiciro n’ingene ubufasha bushobora guhinduka uko ivyo akeneye bihinduka.

Nofasha gute umuntu kumenyera iyo mpinduka yo kwimuka?

Mushiremwo mu guhitamwo nk’uko abishaka. Zana ibintu azi kandi ubwire abakozi imigenzo, ivyo akunda n’uburyo bwo kuvugana yipfuza ko bamenya. Bandanye gukorana n’abakozi na nyuma yo kwimuka.

Amasoko y'amakuru

Dushiraho imirongo ijana ku mashirahamwe be n'ivyigwa uru rupapuro rwisunga. Buri kimwe cose caragenzuwe igihe uru rupapuro rwavugururwa.

  1. Long-Term Care · Alzheimer's Association
  2. Choosing a Residential Care Community · Alzheimer's Association
  3. Residential care · Dementia Australia
  4. Sudden confusion (delirium) · NHS

Mwiteguye umukino utuje?

Amasanamu maninimanini, ata bipima umwanya, ata manota kandi ata kwiyandikisha. Kinire hamwe muri brawuza yawe.

Gendana iyi mikino aho uri hose

Gahunda y'ubuntu ya Golden Moments igenewe iPhone, iPad na Android: uduce tuninimanini tw'amasanamu, imikino ikoresha amafoto y'umuryango wawe, be n'amasanamu akora no mu gihe ata Wi‑Fi ihari. Nta konti, nta matangazo, nta gupima umwanya canke amanota.