Ukutlhogomela

Ukukhetha Indawo Yokuhlala Yomuntu One-dementia

Kubuyekeziwe Ukufunda kwemizuzu eyi-4Kutlolwe siqhema se-Golden Moments · Indlela esitlola ngayo

Ipendulo efitjhani

Thoma ngeendingo zokutlhogonyelwa komuntu, izinto azithandako nesifiso sakhe sokuhlala atjhidelene nabantu neenkambiso azijayeleko. Vakatjhela amakhaya ongakhetha kiwo, buza ngokubandulwa kwabasebenzi, ukuhlelwa kwetlhogomelo, imisebenzi yeqadi neendleko, begodu ufake umuntu eenquntweni ngendlela afuna ngayo.

  • Akukho umthetho munye otjho bona kunini lapho indawo yokuhlala ilungele khona.
  • Tlola iindingo nezinto ezithandwa mumuntu ngaphambi kobana umadanise amakhaya.
  • Vakatjhela ngeenkhathi ezihlukileko begodu utjheje indlela abasebenzi nabahlali abakhulumisana ngayo.
  • Bawa imininingwana etloliweko ecacileko ngemisebenzi, iindleko neendingo zokutlhogonyelwa zesikhathi esizako.
Ekhsini eli (iingcenye eziyi-6)
  1. Ngazi njani bona kufanelekile ukucabanga ngendawo yokuhlala?
  2. Kufuze ngithole ini ngaphambi kokuvakatjhela amakhaya?
  3. Kufuze ngitjheje ini lokha nangivakatjhele?
  4. Ngimiphi imibuzo esiza ukumadanisa itlhogomelo?
  5. Ngingasiza njani ngesikhathi sokufuduka?
  6. Ngingahlala njani ngibandakanyeka ngemva kokufuduka?

Ukucabanga ngendawo yokuhlala kungaletha ukukhululeka, ukudana, ukungaqiniseki namkha imizwa eminengi ngesikhathi sinye. Isiqunto simayelana nokuthola isekelo elikhambisana neendingo nezinto ezithandwa mumuntu. Akusilo ivivinyo lokutjengisa bona umndeni utlhogomela kangangani namkha igadango elibekiweko elitholwa boke abantu ngesikhathi esifanako.

Umhlahlandlela we-Alzheimer’s Association we-long-term care, irhelo layo le-residential-care nomhlahlandlela we-Dementia Australia we-residential-care baphakamisa ukuqala iindingo zomuntu, abasebenzi, imisebenzi, indawo neendleko. Ikhasi leli alikhetheli ikhaya elithileko begodu alithathi indawo yeseluleko seendawo sendabuko namkha sezeemali.

Ngazi njani bona kufanelekile ukucabanga ngendawo yokuhlala?

Qala bona ngiliphi isekelo umuntu alitlhoga njenganje nokobana lelosekelo linganikelwa na ekhaya. Cabanga ngokuphepha komuntu, iindingo zakhe zokutlhogonyelwa qobe langa, ipilo yakhe yokuhlangana nabantu nezinto azithandako. Cabanga godu bona iimfuno zokutlhogomela ziyayithinta na ipilo yomuntu namkha yabantu abamsekela.

Akukho isigaba namkha irhelo elilodwa eliqunta bona umuntu kufuze afuduke nini. Umuntu angakhetha indawo yomphakathi, namkha angafuna ukuhlala ekhaya anesekelo elingeziweko. Khuluma nomuntu begodu, nakutlhogeka, nodorhodere wakhe, isisebenzi sezokutlhogonyelwa komphakathi namkha umhleli wetlhogomelo. Buza bona ngiziphi iinhlobo zesekelo ezingakhambisana naye ngaphambi kobana wenze isiqunto sokufuduka.

Faka umuntu eenquntweni ngendlela afuna ngayo. Buza bona yini eqakatheke kuye: indawo, ukudla, ilimi, isiko, iinkolelo zekolo, imisebenzi ayijayeleko namkha ukuvakatjhelwa mndeni nabangani. Izinto azithandako zingasiza ukunciphisa irhelo ngitjho nanyana ezinye iindingo zokutlhogonyelwa zitjhuguluka.

Kufuze ngithole ini ngaphambi kokuvakatjhela amakhaya?

Kokuthoma, yenza irhelo elifitjhani lesekelo umuntu alitlhogako. Lokhu kungahlanganisa isizo ngemisebenzi yangamalanga, ukutlhogonyelwa kwabahlengikazi, ubuhlobo nabantu, ilimi alijayeleko namkha indawo yokuhlala ngaphandle. Buza isisebenzi sezepilo namkha sezokutlhogonyelwa komphakathi bona ngiziphi iinkonzo ezingatlhogeka nangabe awuqiniseki.

Fonela amakhaya ngaphambi kobana uwavakatjhele. Buza bona bangahlangabezana na neendingo zomuntu, bona ikumba ingatholakala na, ngiziphi igadango ezilandelako nokobana ngiliphi ilwazi abalitlhogako kuwe. Bawa ilwazi elitloliweko ngemisebenzi nangeendleko. Imithetho yokufaneleka, yokubhadela neyokubhaliswa iyahluka ngokuya ngendawo, yeke hlola imithombo yendawo kunokuthembela esihlokweni esijayelekileko.

Buza bona abasebenzi banakho na ukubandulwa nge-dementia, amahlelo wetlhogomelo enziwa njani nokobana imindeni ingabelana njani ngelwazi elitjha. Thola bona iinkambiso zangamalanga zisebenza njani, ngiziphi imisebenzi enikelwako nokobana abahlali basekelwa njani bona benze ukukhetha. Isigaba sokutlhogomela abantu abane-dementia sikukhetha okukodwa, kodwana akusibo boke abasitlhogako; madanisa isekelo langempela elinikelwa yindawo ngayinye.

Kufuze ngitjheje ini lokha nangivakatjhele?

Vakatjhela amakhaya angaphezu kwelinye nakukghonakala. Yenza isikhathi sokuvakatjha kokuthoma, bese ubuza bona ungabuya na godu ngesinye isikhathi namkha ngesikhathi sokudla. Ukuvakatjha kwesibili kungatjengisa okunengi ngekambiso ejayelekileko begodu kukuvumele bona uhlangane nabanye abasebenzi.

Tjheja indlela abasebenzi abakhuluma ngayo nabahlali. Bayabahlonipha na abantu, babanikele isikhathi sokuphendula begodu babafake ekukhetheni kwangamalanga? Abahlali babonakala bakhululekile na begodu banakho na abangakwenza okuhambisana nezinto abazithandako namandla wabo? Buza bona ungazibona na iinhlelo zemisebenzi, iindawo zokudlela, iindawo zangaphandle neendawo zangasese.

Qala imininingwana eqakatheke kumuntu lo: iimpawu ezizwisiseka lula, iindlela ezicacileko eziya endlini yangasese, izinto azijayeleko, iindawo ezithulileko, isekelo lelimi namasiko, namathuba wokubona abantu abathandako. Ilobi elihle lodwa alitjengisi bona itlhogomelo langamalanga lisebenza njani.

Yiza nomngani namkha isihlobo osethembako nakungakusiza bona ukhumbule imibuzo begodu umadanise imibono ngemva kwalokho. Ungasebenzisa irhelo le-Alzheimer’s Association ukutlola lokho okubonako. Thatha amanothi wakho njengeenkhumbuzo zeengcoco, ingasi njengomphumela okhethela ikhaya.

Ngimiphi imibuzo esiza ukumadanisa itlhogomelo?

Buza bona ukusebenza kwabasebenzi kuhlelwe njani ngeenkhathi ezihlukileko zelanga, abasebenzi bafunda njani iinkambiso zomuntu nokobana kwenzekani lokha iindingo zakhe nazitjhugulukako. Buza bona ngubani obuyekeza amahlelo wetlhogomelo nokobana umndeni ungaveza njani ukukhathazeka. Nangabe umuntu utlhoga isizo ngokudla, ukutlhogonyelwa komuntu namkha ukukhulumisana, buza bona lelosekelo libonakala njani ekusebenzeni.

Buza ngokuvakatjhelwa komndeni, ukuphuma, ukubonana nodorhodere, imisebenzi nokukghona komuntu ukuletha izinto azijayeleko. Nangabe ikhaya linehlelo elenzelwe abantu abane-dementia, buza bona lifaka muphi ukubandulwa, imisebenzi nesekelo langamalanga. Bawa iimbonelo zokobana abahlali bafakwa njani ekukhetheni kunokuthembela ebizweni lehlelo lodwa.

Bawa incazelo enemininingwana yeendleko, bona yini efakiweko nokobana iindleko zingatjhuguluka njani. Funda isivumelwano ngokucophelela begodu ufune iseluleko esifaneleko sendawo nangabe imigomo yezeemali namkha yezomthetho ayicacileki. Ungacabangi bona ikonzo ifakiwe namkha iyatholakala ngokusekelwe elwazini elivela kwesinye isifunda namkha inarha.

Nangabe ubunjalo bomuntu, ubudlelwana bakhe namkha ukuba wedwa kwakhe kutlhoga itjhejo elingeziweko, qala umhlahlandlela wethu wokusekela umuntu we-LGBTQ+ ophila ne-dementia. Uhlanganisa imibuzo mayelana namabizo akhethwako, abavakatjhi, ukutlhogonyelwa komuntu nemithetho yabanikeli betlhogomelo.

Ngingasiza njani ngesikhathi sokufuduka?

Faka umuntu ekukhetheni ngendlela afuna ngayo. Ukuvakatjhela ikhaya, ukudlela khona namkha ukuhlala isikhatjhana kungasiza abanye abantu bajayele indawo leyo, nangabe kuyatholakala begodu kuyamukeleka kuye. Umuntu angakhetha into yekumba, izambatho namkha ikambiso afuna ukuyithatha.

Yabelana ngelwazi elisizako nabasebenzi, ngesivumelwano somuntu. Lokhu kungahlanganisa ibizo alikhethako, indlela athanda ukukhuluma ngayo, iinkambiso zangamalanga, ukudla akuthandako, imisebenzi ayithandako nalokho okumsiza azizwe azinzile. Gcina ilwazi lifitjhani begodu liqale etlhogomelweni. Umuntu kufuze ahlale ayingcenye yeengcoco ezimayelana naye.

Letha izinto azijayeleko nangabe ikhaya likuvumela. Buza abasebenzi bona ikumba yomuntu ingenziwa njani izwakale ijayelekile ngaphandle kokwenza kube budisi ukukhamba. Isithombe, ingubo ayithandako namkha iwotjhi ayijayeleko kungaba qakatheke khulu kunokuzama ukwenza ikhaya lonke libe njengelidala.

Ngingahlala njani ngibandakanyeka ngemva kokufuduka?

Sebenza nabasebenzi ukuze ufunde bona ilwazi elitjha labelwana njani nokobana kufuze uthintane nobani. Buza umuntu bona uzizwa njani ngokuya ngokuvakatjhelwa nemisebenzi. Abanye abantu bangafuna ukuvakatjhelwa kanengi kodwana isikhathi esifitjhani; abanye bangakhetha isikhathi sokujayela. Tjheja bona yini ebonakala imkhululela begodu nitjhugulule ndawonye.

Iindingo zokutlhogonyelwa nezinto ezithandwa mumuntu zingatjhuguluka. Buyekeza ihlelo letlhogomelo nomuntu nabasebenzi, buza imibuzo lokha into ingakacacileki begodu wabelane ngelwazi elitjha elingasiza. Nangabe umuntu ngokungakalindeleki uyadideka namkha ugula khulu, tjela isiqhema setlhogomelo msinyana; ukudideka okungakalindeleki kutlhoga itjhejo lezokwelapha msinyana, ngokuya kwe-NHS.

Ukukhetha ikhaya kusiqunto esiqakathekileko, begodu ukukhetha kokuthoma kungase kungahlali kukuhle. Buthelela ilwazi, faka umuntu, buza ngetlhogomelo langamalanga begodu uragele phambili nokukhulumisana ngemva kokufuduka.

Imibuzo ejayelekileko

Ngazi njani bona sekuyisikhathi sokucabanga ngendawo yokuhlala yomuntu ophila ne-dementia?

Cabanga bona isekelo umuntu analo njenganje siyahlangabezana na neendingo zakhe nokobana ukuhlala ekhaya kusasebenza kuhle na kuye nakilabo abamtlhogomelako. Khuluma nomuntu nesiqhema sakhe sezepilo namkha sezokutlhogonyelwa komphakathi; akukho isigaba namkha irhelo elilodwa eliqunta kiyo yoke imindeni.

Ingabe umuntu ophila ne-dementia kufuze atjhinge esigabeni sokutlhogomela abantu abane-dementia?

Akusibo boke abantu abatlhoga isigaba esenzelwe abantu abane-dementia. Buza bona ngiliphi isekelo umuntu alitlhogako nokobana ikhaya ngalinye linikelani, kuhlanganise nokubandulwa kwabasebenzi, imisebenzi, ukuba wedwa nokuzibandakanya komndeni.

Kufuze ngibuze ini ekhaya lokuhlala elinakekelako?

Buza ngokubandulwa nge-dementia, ukutholakala kwabasebenzi, ukutlhogonyelwa komuntu, imisebenzi, ukuxhumana nomndeni, ukuvakatjhelwa nokobana itlhogomelo ibuyekezwa njani. Bawa imininingwana etloliweko ngemisebenzi, iindleko nokobana isekelo lingatjhuguluka njani njengombana iindingo zitjhuguluka.

Ngingamsiza njani umuntu bona ajayele ukufuduka?

Mbandakanye ekukhetheni ngendlela afuna ngayo. Letha izinto azijayeleko begodu wabelane ngeenkambiso, izinto azithandako neendlela zokukhulumisana afuna abasebenzi bazazi. Ragela phambili nokusebenza nabasebenzi ngemva kokufuduka.

Iminthombo

Sihlanganisa neenhlangano namaphrojekthi werhubhululo lelikhasi elisekelwe kiwo. Yinye ngayinye yahlolwa lokha ikhasi nalibuyekezwako.

  1. Long-Term Care · Alzheimer's Association
  2. Choosing a Residential Care Community · Alzheimer's Association
  3. Residential care · Dementia Australia
  4. Sudden confusion (delirium) · NHS

Ukulungele ukudlala umdlalo othulileko?

Iinthombe ezikulu, akunamabalikhathi, akunamaphuzu begodu akunamlandu wokuzitlolisa. Dlalani ndawonye kubhrawuza yakho.

Khamba nemidlalo le

I-app ye-Golden Moments yasimahla ye-iPhone, iPad ne-Android: iintayili zeenthombe ezikulu, imidlalo eneenthombe zomndeni wakho, namaphakheji weenthombe asebenza ngaphandle kwe-Wi‑Fi. Ayinama-akhawunti, izaziso, imbalikhathi namkha amaphuzu.